Interpelacja w sprawie zapaści w psychiatrii dziecięcej
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 819
do ministra zdrowia
w sprawie zapaści w psychiatrii dziecięcej
Zgłaszający: Mirosław Maliszewski
Data wpływu: 12-01-2024
Specjaliści zajmujący się problematyką chorób psychicznych u dzieci i młodzieży alarmują o zapaści w psychiatrii dziecięcej. Pacjentów młodzieżowych z ww. problemami przybywa, a brakuje lekarzy specjalistów. Oddziały specjalizujące się w leczeniu tego typu przypadków są przepełnione, a terminy oczekiwania na wizytę u lekarza specjalisty w ramach Narodowego Funduszu Zdrowia odległe.
W związku z powyższym zwracam się z prośbą o odpowiedź na następujące pytania:
1. O ile (w ujęciu procentowym) wzrosła w latach 2015-2023 liczba dzieci i młodzieży potrzebujących pomocy specjalisty psychiatry?
2. Gdzie w Polsce jest najwyższy i najniższy wskaźnik dzieci i młodzieży wymagających tego typu leczenia?
3. Ilu obecnie i jak to się kształtowało w poprzednich latach (2015-2023) jest lekarzy specjalistów w ww. dziedzinie?
4. Ilu pacjentów przypada na jednego specjalistę w tym zakresie?
5. Jakie propozycje rozwiązań ma Ministerstwo Zdrowia w zakresie szybszego dostępu do lekarzy specjalistów w psychiatrii dziecięcej i kiedy będą one realizowane?
Sekretarz stanu Wojciech Konieczny
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Podaje wskaźniki procentowe (5)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (3)
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
10866 znakówadres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
ZPP.050.5.2024.MSS
Warszawa, 12 lutego 2024
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając na interpelację nr 819, Pana Posła Mirosława Maliszewskiego, przesłaną do
Ministerstwa Zdrowia w dniu 16 stycznia 2024 r., w sprawie stanu psychiatrii dziecięcej,
uprzejmie proszę o przyjęcie następujących informacji.
Pytanie 1: Ile (w ujęciu procentowym) wzrosła w latach 2015-2023 liczba dzieci i młodzieży
potrzebujących pomocy specjalisty psychiatry?
W celu oceny rzeczywistego rozpowszechnienia zaburzeń psychicznych w Polsce,
w ramach Narodowego Programu Zdrowia na lata 2016-2020 przeprowadzone zostało
Kompleksowe badanie stanu zdrowia psychicznego społeczeństwa i jego uwarunkowań
(tzw. EZOP II). Koordynatorem badania był Instytut Psychiatrii i Neurologii w Warszawie.
Było to pierwsze tego rodzaju badanie obejmujące swoim zasięgiem osoby niepełnoletnie.
W związku z powyższym nie ma możliwości porównania wyników tego badania z badaniami
z lat ubiegłych.
Zgodnie z wynikami badania EZOP II w grupie dzieci do 6 roku życia zaburzenia
rozwojowe, ujęte w badaniu, stwierdzono u około 16% badanych. Jakiekolwiek bieżące
zaburzenia psychiczne zaobserwowano u 11,0% dzieci w wieku 7–11 lat. Z kolei wśród
młodzieży w wieku 12–17 lat jakiekolwiek bieżące zaburzenia psychiczne (szacowane
łącznie z zaburzeniami związanymi z używaniem substancji psychoaktywnych,
zaburzeniami odżywiania oraz tendencjami samobójczymi) zaobserwowano u 15,4%
badanych.
Ministerstwo Zdrowia informuje ponadto, iż dysponuje danymi na temat pacjentów, którym
udzielono świadczeń sprawozdanych do Narodowego Funduszu Zdrowia, co nie jest
jednoznaczne z liczbą dzieci i młodzieży potrzebujących pomocy psychiatrycznej. Na tą
chwile pełne dane za rok 2023 są niedostępne, więc został on pominięty w poniższych
zestawieniach.
Tabela poniżej przedstawia informacje na temat liczby pacjentów poniżej 18 roku życia,
którym udzielano w latach 2015-2022 - niekoniecznie przez lekarza psychiatrę - świadczeń
w ramach opieki psychiatrycznej. Liczba ta w tym okresie wzrosła z 137 851 do 254 079
czyli o 84%.
-- 1 of 4 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
2
Zawierająca się w tym liczba dzieci, które skorzystały z porady lekarza specjalisty lub
świadczeń stacjonarnej bądź dziennej opieki psychiatrycznej wzrosła w tym czasie z 91 241
do 107 947, czyli o ok. 18%. Wskazuje to, że związany z wdrożeniem reformy psychiatrii
dzieci i młodzieży wzrost liczby pacjentów dotyczy głównie świadczeń innych niż te
udzielane przez lekarzy psychiatrów i łączyć go należy ze zwiększeniem dostępności do
tego rodzaju świadczeń.
Rok Liczba dzieci objętych opieką
psychiatryczną
Liczba dzieci, którym udzielono
porady lekarskiej w poradni lub
korzystały ze świadczeń opieki
dziennej lub stacjonarnej w
ramach opieki psychiatrycznej
2015 137 851 91 241
2016 140 339 93 778
2017 142 427 95 144
2018 144 478 96 493
2019 146 589 96 564
2020 145 161 90 476
2021 214 134 98 959
2022 254 079 107 947
Tabela 1. Zestawienie własne MZ: liczba pacjentów poniżej 18 roku życia, którym udzielano- świadczeń w
ramach opieki psychiatrycznej w latach 2015-2022.
Pytanie 2: Gdzie w Polsce jest najwyższy i najniższy wskaźnik dzieci i młodzieży
wymagających tego typu leczenia?
W 2022 roku województwami o najwyższym wskaźniku liczby dzieci, którym udzielono
porady lekarskiej w poradni lub korzystały ze świadczeń opieki dziennej lub stacjonarnej
w ramach opieki psychiatrycznej na 100 tysięcy ludności w wieku poniżej 18 roku życia
były: kujawsko-pomorskie (2301), dolnośląskie (2248) i lubuskie (1910). Najniższy
wskaźnik miały województwa: warmińsko-mazurskie (1034), małopolskie (1126) i łódzkie
(1256).
Pytanie 3: Ilu obecnie i jak to się kształtowało w poprzednich latach (2015-2023) jest
lekarzy specjalistów w ww. dziedzinie?
Liczba specjalistów Liczba specjalistów I st. Razem
Rok
wszyscy wyk. Zawód wszyscy wyk. Zawód wszyscy wyk. Zawód
2015 373 333 42 41 415 374
2016 353 395 42 41 395 436
2017 400 362 42 40 442 402
2018 409 375 42 40 451 415
2019 439 405 42 40 481 445
2020 457 426 41 39 498 465
2021 472 441 41 39 513 480
2022 507 475 41 39 555 514
2023 532 507 41 39 573 546
Tabela 2 . Zestawienie własne liczba lekarzy ze specjalizacją Psychiatria dzieci i młodzieży na podstawie
Centralny Rejestr Lekarzy RP należący do Naczelnej Rady Lekarskiej. Dane na dzień 31 grudnia.
-- 2 of 4 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
3
Pytanie 4: Ilu pacjentów przypada na jednego specjalistę w tym zakresie?
Liczba pacjentów przypadających na jednego specjalistę różnić się będzie w zależności od
danego podmiotu leczniczego.
Jednocześnie w przypadku oddziałów psychiatrycznych dla dzieci i młodzieży, wymagania
dotyczące liczby lekarzy przypadających na jeno łóżko zostały sprecyzowane w
rozporządzeniu Ministra Zdrowia w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu opieki
psychiatrycznej i leczenia uzależnień (Dz.U. z 2019 r. poz. 1285 z późn. zm.). Na przykład
w przypadku oddziału psychiatrycznego dla dzieci i młodzieży w ramach Ośrodka
wysokospecjalistycznej całodobowej opieki psychiatrycznej - III poziom referencyjny jako
personel został określony (załącznik nr 8 lp. 5):
lekarz specjalista psychiatrii dzieci i młodzieży lub lekarz specjalista psychiatra w
trakcie specjalizacji z psychiatrii dzieci i młodzieży z wyjątkiem pododdziału dla
dzieci i młodzieży do 16. roku życia - równoważnik 1 etatu przeliczeniowego na
40 łóżek*;
lekarz specjalista psychiatrii dzieci i młodzieży lub lekarz specjalista psychiatrii, lub
lekarz w trakcie specjalizacji z psychiatrii dzieci i młodzieży, lub lekarz ze
specjalizacją pierwszego stopnia z psychiatrii dzieci i młodzieży lub psychiatrii -
równoważnik 3 etatów przeliczeniowych na 40 łóżek*.
* Maksymalnie do liczby łóżek lub miejsc wpisanych do rejestru podmiotów wykonujących
działalność leczniczą zgodnie z przepisami wydanymi na podstawie art. 105 ust. 4 ustawy z
dnia 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej (Dz.U. z 2022 r. poz. 633, z późn. zm.).
Pytanie 5: Jakie propozycje rozwiązań ma Ministerstwo Zdrowia w zakresie szybszego
dostępu do lekarzy specjalistów w psychiatrii dziecięcej i kiedy będą one realizowane?
Ministerstwo Zdrowia nieustannie podejmuje działania w zakresie zapewnienia na rynku
pracy optymalnej liczby lekarzy i lekarzy dentystów posiadających kwalifikacje specjalisty,
w tym również dla dziedziny psychiatria. W celu zachęcenia młodych lekarzy do pracy
w polskich podmiotach leczniczych, finansowanych ze środków publicznych, po ukończeniu
szkolenia specjalizacyjnego, wprowadzono rozwiązanie, dzięki któremu lekarze odbywający
szkolenie specjalizacyjne w ramach rezydentury mogą otrzymać wynagrodzenie zasadnicze
wyższe o 600 zł miesięcznie (w dziedzinie nie priorytetowej) lub wyższe o 700 zł
miesięcznie (w dziedzinie priorytetowej– dziedziny psychiatryczne w tym psychiatria i
psychiatria dzieci i młodzieży należą do dziedzin priorytetowych). Aby otrzymać to
wynagrodzenie lekarz musi zobowiązać się do przepracowania– w podmiocie leczniczym,
finansowanym ze środków publicznych – łącznie 2 lata w ciągu kolejnych pięciu lat
następujących po zakończeniu szkolenia specjalizacyjnego.
Najważniejsze działania mające na celu zwiększenia liczby osób wykonujących zawody
medyczne (lekarze) w tym psychiatria i psychiatria dzieci i młodzieży:
Zaliczenie dziedziny do dziedzin priorytetowych skutkuje corocznie przyznaniem
wyższego wynagrodzenia zasadniczego lekarzom w trybie specjalizacji rezydenckim, a
także przyznawaniem większej liczby miejsc szkoleniowych rezydenckich w stosunku do
pozostałych dziedzin,
zwiększenie limitów przyjęć na kierunek lekarski,
aby ułatwić podejmowanie kształcenia na studiach odpłatnych w języku polskim na
kierunku lekarskim pod koniec 2021 r. wprowadzono dodatkową regulacje, które
przewidują wsparcie finansowe dla osób podejmujących tego typu studia. Wsparcie
finansowe wiąże się jednak z obowiązkiem późniejszego odpracowania kwoty uzyskanej od
państwa w publicznym systemie ochrony zdrowia. Studenci, którzy zdecydują się na
-- 3 of 4 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
4
skorzystanie z kredytu na studia medyczne, uzyskają możliwość całkowitego lub
częściowego kosztu kształcenia na tych studiach ze środków pochodzących z budżetu
państwa, a następnie po spełnieniu warunków określonych w projektowanej ustawie, jego
częściowego lub całkowitego umorzenia (jednym z obowiązków jest uzyskania tytułu
specjalisty w wyżej wskazanym okresie, w dziedzinie medycyny uznanej za priorytetową
w dniu rozpoczęcia przez lekarza szkolenia specjalizacyjnego,
zmiany w procesie naboru na szkolenie specjalizacyjne (tzw. nabór centralny), w tym
możliwość ubiegania się o odbywanie szkolenia specjalizacyjnego we wszystkich
województwach jednocześnie oraz możliwość wskazania 15 wyborów obejmujących
dziedzinę, tryb i miejsce odbywania szkolenia specjalizacyjnego w preferowanej kolejności.
Powyższe rozwiązanie ma na celu zwiększenie liczby lekarzy odbywających szkolenie
specjalizacyjne w dziedzinach, które cieszą się mniejszym zainteresowaniem lekarzy,
poprzez umożliwienie im zakwalifikowania się do odbywania danej specjalizacji w
przypadku jeżeli lekarz nie zakwalifikuje się na preferowaną przez niego dziedzinę. Zakłada
się, że dzięki temu rozwiązaniu zostanie wykorzystana znacznie większa liczba miejsc
w dziedzinach priorytetowych,
umożliwienie przystąpienia o rok wcześniej niż dotychczas do LEK i LDEK lekarzy, którzy
ukończyli przedostatni rok studiów, co skraca lukę czasową oczekiwania na egzamin, który
jest jednym z niezbędnych warunków do spełnienia przy otrzymaniu PWZ,
umożliwienie przystąpienia o rok wcześniej niż dotychczas do PES lekarzy, którzy
ukończyli przedostatni rok szkolenia specjalizacyjnego,
wprowadzenie przepisów umożliwiających uzyskiwanie uprawnień do wykonywania
zawodu lekarzom i lekarzom dentystom, którzy uzyskali swoje dyplomy poza krajami UE
poprzez zaliczenie Lekarskiego Egzaminu Weryfikacyjnego i Lekarsko-Dentystycznego
Egzaminu Weryfikacyjnego sprawdzającego wiedzę na poziomie określonym wymogami
unijnymi,
Wprowadzenie działań mających na celu poprawę atrakcyjności zawodów medycznych
i warunków pracy pracowników medycznych dotyczące aktualizacji najniższego
wynagrodzenia zasadniczego pracowników zatrudnionych w podmiotach leczniczych
w stosunku do przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia brutto w Polsce.
Z wyrazami szacunku
z upoważnienia Ministra Zdrowia
Wojciech Konieczny
Sekretarz Stanu
/dokument podpisany elektronicznie/
-- 4 of 4 --