Interpelacja nr 8183
Interpelacja w sprawie procedur postępowania z dzikimi zwierzętami żyjącymi w stanie wolnym
Zgłaszający:
•
Adresat:
Klimat, Energia i Środowisko (55%)
Zdrowie i Lecznictwo (46%)
Rolnictwo i Rozwój Wsi (40%)
Sprawiedliwość i Sądy (40%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie procedur postępowania z dzikimi zwierzętami żyjącymi w stanie wolnym
Interpelacja nr 8183
do ministra klimatu i środowiska
w sprawie procedur postępowania z dzikimi zwierzętami żyjącymi w stanie wolnym
Zgłaszający: Paweł Papke
Data wpływu: 18-02-2025
Szanowna Pani Minister,
na wniosek samorządów z województwa warmińsko-mazurskiego kieruję do Pani prośbę o odpowiedź w sprawie problemów z procedurami postępowania z dzikimi zwierzętami żyjącymi w stanie wolnym, pojawiającymi się w okolicach terenów zabudowanych. Okolice naszych terenów są szczególnie narażone na wędrówki dzikich zwierząt. Mnogość terenów zielonych, lasów, sprzyja regularnemu pojawianiu się zwierząt na ulicach, osiedlach, ogrodach działkowych i placach ogólnodostępnych dla mieszkańców.
Problem pojawia się na etapie precyzyjności zapisów w ustawach i aktach wykonawczych wskazujących, kto i za co odpowiada. Doprowadza to do sporów kompetencyjnych i wprowadza chaos w działaniu służb, w usuwaniu zagrożeń.
Wnioski zebrane przez samorządy potwierdzają, że problem jest pilny i zmiany w ustawodawstwie są niezbędne.
Proszę o odpowiedzi na poniższe pytania:
1. Czy obecnie trwają prace nad zmianą przepisów, które w konkretny i precyzyjny sposób dawałyby podstawy prawne rozwiązujące problem odpowiedzialności za postępowanie z dzikimi zwierzętami pojawiającymi się na terenach zurbanizowanych?
2. Zgodnie z art. 2 ustawy Prawo łowieckie zwierzęta łowne w stanie wolnym są własnością Skarbu Państwa. Kto zatem odpowiada za wykonywanie obowiązków wynikających z ich własności?
3. Czy jednostki samorządu terytorialnego, wykonując i finansując zadania rządowe w omawianym zakresie, działają na podstawie zawartych umów lub jasno sprecyzowanych przepisów określających zasady finansowania?
4. Czy trwają prace w ministerstwie nad ustaleniem/usystematyzowaniem:
- podmiotu/ów odpowiedzialnego/ych za przetransportowanie dzikich zwierząt na tereny niezabudowane w sytuacjach pojawienia się ich w miejscach zurbanizowanych,
- procedur zabezpieczenia trasy wywozu,
- zasad odpowiedzialności za zdarzenia mogące pojawić się w trakcie wykonywania czynności,
- zasad finansowania lekarzy weterynarii, którzy mają wydać decyzję i wykonać zabieg uśmiercenia zwierzęcia?
5. Czy służby mundurowe objęte są procedurami szkoleniowymi z zakresu postępowania z dzikimi zwierzętami?
6. Czy służby mundurowe mają pozwolenie i określone sprecyzowane procedury dotyczące użycia broni pneumatycznej do usypiania dzikich, wolnych zwierząt? Jeśli tak, proszę o dookreślenie skali osób wyszkolonych i kosztów za przeprowadzenie tych szkoleń z ostatnich 3 lat.
Z poważaniem
Paweł Papke
Poseł na Sejm RP
Interpelacja nr 8183
do ministra klimatu i środowiska
w sprawie procedur postępowania z dzikimi zwierzętami żyjącymi w stanie wolnym
Zgłaszający: Paweł Papke
Data wpływu: 18-02-2025
Szanowna Pani Minister,
na wniosek samorządów z województwa warmińsko-mazurskiego kieruję do Pani prośbę o odpowiedź w sprawie problemów z procedurami postępowania z dzikimi zwierzętami żyjącymi w stanie wolnym, pojawiającymi się w okolicach terenów zabudowanych. Okolice naszych terenów są szczególnie narażone na wędrówki dzikich zwierząt. Mnogość terenów zielonych, lasów, sprzyja regularnemu pojawianiu się zwierząt na ulicach, osiedlach, ogrodach działkowych i placach ogólnodostępnych dla mieszkańców.
Problem pojawia się na etapie precyzyjności zapisów w ustawach i aktach wykonawczych wskazujących, kto i za co odpowiada. Doprowadza to do sporów kompetencyjnych i wprowadza chaos w działaniu służb, w usuwaniu zagrożeń.
Wnioski zebrane przez samorządy potwierdzają, że problem jest pilny i zmiany w ustawodawstwie są niezbędne.
Proszę o odpowiedzi na poniższe pytania:
1. Czy obecnie trwają prace nad zmianą przepisów, które w konkretny i precyzyjny sposób dawałyby podstawy prawne rozwiązujące problem odpowiedzialności za postępowanie z dzikimi zwierzętami pojawiającymi się na terenach zurbanizowanych?
2. Zgodnie z art. 2 ustawy Prawo łowieckie zwierzęta łowne w stanie wolnym są własnością Skarbu Państwa. Kto zatem odpowiada za wykonywanie obowiązków wynikających z ich własności?
3. Czy jednostki samorządu terytorialnego, wykonując i finansując zadania rządowe w omawianym zakresie, działają na podstawie zawartych umów lub jasno sprecyzowanych przepisów określających zasady finansowania?
4. Czy trwają prace w ministerstwie nad ustaleniem/usystematyzowaniem:
- podmiotu/ów odpowiedzialnego/ych za przetransportowanie dzikich zwierząt na tereny niezabudowane w sytuacjach pojawienia się ich w miejscach zurbanizowanych,
- procedur zabezpieczenia trasy wywozu,
- zasad odpowiedzialności za zdarzenia mogące pojawić się w trakcie wykonywania czynności,
- zasad finansowania lekarzy weterynarii, którzy mają wydać decyzję i wykonać zabieg uśmiercenia zwierzęcia?
5. Czy służby mundurowe objęte są procedurami szkoleniowymi z zakresu postępowania z dzikimi zwierzętami?
6. Czy służby mundurowe mają pozwolenie i określone sprecyzowane procedury dotyczące użycia broni pneumatycznej do usypiania dzikich, wolnych zwierząt? Jeśli tak, proszę o dookreślenie skali osób wyszkolonych i kosztów za przeprowadzenie tych szkoleń z ostatnich 3 lat.
Z poważaniem
Paweł Papke
Poseł na Sejm RP
Odpowiedź urzędowa
Podsekretarz stanu Mikołaj Dorożała
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Przeciętnie konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
45%
Konkretność
55%
Odpowiedź standardowa – resort odnosi się merytorycznie do zagadnienia z umiarkowaną ilością danych szczegółowych.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 0 %
Precyzyjne daty
9
Odpowiedź na punkty
✓ Tak (Ad 1, Pkt...)
Gęstość faktów
4 / 1k zn.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (9)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
- Wykryto zwrot wymijający: „nie posiada wiedzy” (brak danych / ewidencji w resorcie)
Zidentyfikowane zwroty wymijające:
„nie posiada wiedzy”
(brak danych / ewidencji w resorcie)
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
10504 znaków
Telefon: (+48) 22 369 29 00 ul. Wawelska 52/54, 00-922 Warszawa
info@klimat.gov.pl Ministerstwo Klimatu i Środowiska
www.gov.pl/klimat
Działamy zgodnie z EMAS - zarządzając instytucją, dbamy o środowisko
DLŁ-WOFiI.050.27.2025.BW
3662049.14547525.11784357
Warszawa, 14-03-2025
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację Posła Pawła Papkego w sprawie procedur postępowania
z dzikimi zwierzętami żyjącymi w stanie wolnym (K10INT8183), przedstawiam poniższe
informacje.
Ad.1. Czy obecnie trwają prace nad zmianą przepisów, które w konkretny i precyzyjny sposób
dawałyby podstawy prawne, rozwiązujące odpowiedzialność za postępowanie z dzikimi
zwierzętami pojawiającymi się na terenach zurbanizowanych?
Obecnie nie są prowadzone prace nad zmianą przepisów ustawy – Prawo łowieckie1
w odniesieniu do art. 45 ust. 3 tejże ustawy, który stanowi, że w przypadku szczególnego
zagrożenia w prawidłowym funkcjonowaniu obiektów produkcyjnych i użyteczności
publicznej przez zwierzynę, starosta, w porozumieniu z Polskim Związkiem Łowieckim,
może wydać decyzję o odłowie, odłowie wraz z uśmierceniem lub odstrzale redukcyjnym
zwierzyny.
Należy także zaznaczyć, że sposób postępowania ze zwierzętami pojawiającymi
się na terenach zurbanizowanych leży na styku kilku ustaw, będących w gestii Ministerstwa
Klimatu i Środowiska (ustawa – Prawo łowieckie), Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi
(ustawa o ochronie zwierząt2) oraz Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji
(ustawa o samorządzie gminnym3).
Sposób postępowania jednostek samorządu terytorialnego (dalej także: „j.s.t.”)
w przypadkach incydentalnego przebywania zwierząt poza obszarem naturalnego
występowania wynika z interpretacji przepisów o samorządzie gminnym. Zgodnie z art. 7
ust. 1 pkt 14 ustawy o samorządzie gminnym (dalej także: „u.o.s.g.”), zadania własne gminy
obejmują w szczególności sprawy porządku publicznego i bezpieczeństwa obywateli. W
świetle wskazanych przepisów trzeba zaznaczyć, że to na samorządzie gminnym ciążą
koszty odłowu, odstrzału lub ewentualnego transportu (gdy zniesione zostaną
obowiązujące zakazy dotyczące przemieszczania) dzików występujących w miastach.
Zgodnie z informacjami, jakie wpływają do Ministerstwa Klimatu i Środowiska, obecnie
wiele gmin zaprzestaje działań w związku z dzikimi zwierzętami z uwagi na brak środków
1 Ustawa – Prawo łowieckie z dnia 13 października 1995 r. (Dz. U. z 2023 r. poz. 1082).
2 Ustawa o ochronie zwierząt z dnia 21 sierpnia 1997 r. (Dz. U. z 2023 r. poz. 1580).
3 Ustawa o samorządzie gminnym z dnia 8 marca 1990 r. (Dz. U. z 2024 r. poz. 1465).
-- 1 of 4 --
finansowych spowodowanych wstrzymaniem wykonania uchwał budżetowych przez
Regionalne Izby Obrachunkowe (dalej także: „RIO”). RIO wskazują jednoznacznie,
że z obowiązujących przepisów nie wynika wprost, aby pomoc dzikim zwierzętom gmina
mogła realizować jako zadania własne. Z pozostałych regulacji prawnych nie wynika także,
aby j.s.t. były uprawnione do finansowania działań w tym zakresie. Zdaniem RIO oznacza
to, że gmina, planując wydatek bieżący na pomoc dzikim zwierzętom na swoim terenie,
nie posiada ku temu podstawy prawnej.
Informuję także, że propozycja rozważenia możliwości zawarcia stosownych rozwiązań
prawnych dotyczących wskazanej kwestii w u.o.s.g., a w szczególności doprecyzowania
katalogu zadań własnych gminy, określonego w art. 7 ust. 1 u.o.s.g. tak, aby umożliwić
gminom realizację i finansowanie zadań mających na celu eliminację zagrożeń
powodowanych przez zwierzęta, została przeanalizowana przez Ministerstwo Spraw
Wewnętrznych i Administracji i uznana za niezasadną.
Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji wskazało, że u.o.s.g., jako ustawa
ustrojowa, zawiera ogólne normy dotyczące funkcjonowania gmin, w tym wykonywanych
przez nie zadań. Podkreślono, że gminy wykonują zadania i posiadają kompetencje z zakresu
różnych dziedzin administracji publicznej, które regulowane są przepisami prawa
materialnego mieszczącymi się w działach administracji rządowej podlegających różnym
ministrom. Ponadto, Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji zwróciło uwagę
na możliwość uregulowania tej kwestii w ustawie o utrzymaniu czystości i porządku
w gminach4 oraz ustawy – Prawo ochrony środowiska5, będących w gestii Ministra Klimatu
i Środowiska.
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi również negatywnie odniósł się do postulatu
ewentualnego znowelizowania przepisów, pozostających w jego właściwości, tj. ustawy
o ochronie zwierząt6.
Mając na uwadze opisane problemy, kwestia dotycząca sposobu postępowania
ze zwierzętami pojawiającymi się na terenach zurbanizowanych w szczególnych
przypadkach powinna podlegać dalszej analizie celem wypracowania satysfakcjonujących
rozwiązań, również na szczeblu międzyresortowym.
Ad.2. Zgodnie z art.2 ustawy prawo łowieckie, zwierzęta łowne w stanie wolnym są własnością
Skarbu Państwa. Kto zatem odpowiada za wykonywanie obowiązków wynikających
z ich własności?
Zgodnie z art. 2 ustawy – Prawo łowieckie zwierzyna w stanie wolnym stanowi własność
Skarbu Państwa. Własność jest prawem rzeczowym i została uregulowana w Kodeksie
cywilnym (dalej także: „K.c.”)7. Art. 140 K.c. stanowi, że w granicach określonych przez
ustawy i zasady współżycia społecznego właściciel może, z wyłączeniem innych osób,
korzystać z rzeczy zgodnie ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem swego prawa,
w szczególności może pobierać pożytki i inne dochody z rzeczy. W tych samych granicach
4 Ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach z dnia 13 września 1996 r. (Dz. U. z 2024 r., poz. 399).
5 Ustawa – Prawo ochrony środowiska z dnia 27 kwietnia 2001 r. (Dz. U. z 2024 r. poz. 54).
6 Ustawa o ochronie zwierząt z dnia 21 sierpnia 1997 r. (Dz. U. z 2023 r. poz. 1580).
7 Ustawa – Kodeks cywilny z dnia 23 kwietnia 1964 r. (Dz. U. z 2024 r. poz. 1061).
-- 2 of 4 --
może rozporządzać rzeczą. Rzeczą w rozumieniu art. 45 K.c. jest tylko przedmiot materialny.
W doktrynie przyjmuje się, że „rzeczami są jedynie przedmioty materialne, które stanowią
(mogą stanowić) samoistny przedmiot obrotu i stosunków prawnorzeczowych”. Przymiotu
takiego nie posiada zwierzyna w stanie wolnym. Nie podlega ona bowiem władztwu
człowieka, a co za tym idzie, człowiek nie może nią swobodnie rozporządzać. Uzyskanie
tego władztwa następuje dopiero z chwilą pozyskania albo schwytania zwierzyny.
Tym samym, nie można mówić o własności Skarbu Państwa wolno żyjącej zwierzyny jako
o własności z wszystkimi przymiotami tego prawa wynikającymi z art. 140 K.c. W doktrynie
podkreśla się zatem, że w przypadku prawa własności Skarbu Państwa zwierzyny w stanie
wolnym „nie mówimy o prawie własności rzeczy w rozumieniu prawa cywilnego z uwagi
na brak cechy samoistnego przedmiotu obrotu”. Należy przy tym zauważyć,
że nieuregulowanie kwestii własności zwierzyny prowadziłoby natomiast do wątpliwości,
czyją własnością są zwierzęta łowne (właściciela gruntu, na którym przebywają,
czy państwa) oraz kto może nimi dysponować. Problemy te mogłyby z kolei skutkować
brakiem ochrony zwierzyny przed nadmiernym pozyskaniem. Z tego względu przepis
o własności zwierząt łownych można traktować przede wszystkim jako przepis, który
uprawnia państwo do gospodarowania zwierzyną jako dobrem ogólnonarodowym,
w sposób określony w regulacjach Prawa łowieckiego. Z przywołanego przepisu
nie wynikają zatem uprawnienia i obowiązki Skarbu Państwa związane z tą własnością.
Ich konkretyzacja następuje w przepisach szczegółowych tej ustawy.
Ad.3. Czy jednostki samorządu terytorialnego, wykonując i finansując zadania rządowe
w omawianym zakresie działają na podstawie zawartych umów lub jasno sprecyzowanych
przepisów, określających zasady finansowania?
Informuję, że kwestie dotyczące sposobu realizacji zadań zleconych z zakresu administracji
rządowej przez jednostki samorządu terytorialnego nie leżą w kompetencjach Ministerstwa
Klimatu i Środowiska, lecz Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji.
Ad.4. Czy trwają prace w Ministerstwie nad usystematyzowaniem:
- podmiotu/ów odpowiedzialnego/ych za przetransportowanie dzikich zwierząt na tereny
niezabudowane w sytuacjach pojawienia się ich w miejscach zurbanizowanych?
- procedur zabezpieczenia trasy wywozu?
- zasadami odpowiedzialności za zdarzenia mogące pojawić się w trakcie wykonywania
czynności?
- zasadami finansowania lekarzy weterynarii, którzy mają wydać decyzję i wykonać zabieg
uśmiercania zwierzęcia?
Art. 45 ust. 3 ustawy – Prawo łowieckie daje możliwość wydania decyzji przez starostę
na odłów, odłów wraz z uśmierceniem lub odstrzał redukcyjny zwierzyny, w porozumieniu
z Polskim Związkiem Łowieckim. Kwestie dotyczące sposobu realizacji ww. uprawnień leżą
w gestii organu wydającego zezwolenie na etapie stosowania prawa w praktyce oraz zależą
od lokalnych uwarunkowań i możliwości postępowania ze zwierzyną. Właściwy
-- 3 of 4 --
terytorialnie starosta wydaje decyzję, w której określa rodzaj działań zmierzających
do ograniczenia liczebności zwierzyny, termin i warunki ich przeprowadzenia oraz podmiot,
z którym może zawrzeć umowę o przeprowadzenie tych działań. Polski Związek Łowiecki
ocenia jedynie wpływ tych działań na populację gatunku, co do którego mają
być one przeprowadzone i jeśli nie zagrażają one trwałości populacji tego gatunku
na terenie Polski, nie ma podstaw do wydania opinii negatywnej co do ich przeprowadzenia.
Informuję, że Ministerstwo Klimatu i Środowiska nie prowadzi dodatkowych działań
we zakresie wskazanym w niniejszym pytaniu.
Ad.5. Czy służby mundurowe objęte są procedurami szkoleniowymi z zakresu postępowania z
dzikimi zwierzętami?
Ad.6. Czy służby mundurowe mają pozwolenie i sprecyzowane procedury dotyczące użycia broni
pneumatycznej do usypiania dzikich, wolnych zwierząt? Jeśli tak, proszę o dookreślenia skali osób
wyszkolonych i kosztów za przeprowadzenie tych szkoleń z ostatnich 3 lat.
Ministerstwo Klimatu i Środowiska nie posiada wiedzy w zakresie pytań nr 5 i 6.
W związku z powyższym informuję, że pytania nr 3, 5 i 6 Ministerstwo Klimatu i Środowiska
przekazało, zgodnie z właściwością8, do Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji.
Z wyrazami szacunku
Z up. Ministra
Mikołaj Dorożała
Podsekretarz Stanu
Ministerstwo Klimatu i Środowiska
/ – podpisany cyfrowo/
Do wiadomości:
Departament Spraw Parlamentarnych w Kancelarii Prezesa Rady Ministrów
8 Art. 6 ust. 1 pkt 1 i 3 oraz art. 29 ust. 1 pkt. 1 ustawy o działach administracji rządowej z dnia 4 września 1997 r.
(Dz. U. z 2024 r. poz. 1370).
-- 4 of 4 --
info@klimat.gov.pl Ministerstwo Klimatu i Środowiska
www.gov.pl/klimat
Działamy zgodnie z EMAS - zarządzając instytucją, dbamy o środowisko
DLŁ-WOFiI.050.27.2025.BW
3662049.14547525.11784357
Warszawa, 14-03-2025
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację Posła Pawła Papkego w sprawie procedur postępowania
z dzikimi zwierzętami żyjącymi w stanie wolnym (K10INT8183), przedstawiam poniższe
informacje.
Ad.1. Czy obecnie trwają prace nad zmianą przepisów, które w konkretny i precyzyjny sposób
dawałyby podstawy prawne, rozwiązujące odpowiedzialność za postępowanie z dzikimi
zwierzętami pojawiającymi się na terenach zurbanizowanych?
Obecnie nie są prowadzone prace nad zmianą przepisów ustawy – Prawo łowieckie1
w odniesieniu do art. 45 ust. 3 tejże ustawy, który stanowi, że w przypadku szczególnego
zagrożenia w prawidłowym funkcjonowaniu obiektów produkcyjnych i użyteczności
publicznej przez zwierzynę, starosta, w porozumieniu z Polskim Związkiem Łowieckim,
może wydać decyzję o odłowie, odłowie wraz z uśmierceniem lub odstrzale redukcyjnym
zwierzyny.
Należy także zaznaczyć, że sposób postępowania ze zwierzętami pojawiającymi
się na terenach zurbanizowanych leży na styku kilku ustaw, będących w gestii Ministerstwa
Klimatu i Środowiska (ustawa – Prawo łowieckie), Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi
(ustawa o ochronie zwierząt2) oraz Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji
(ustawa o samorządzie gminnym3).
Sposób postępowania jednostek samorządu terytorialnego (dalej także: „j.s.t.”)
w przypadkach incydentalnego przebywania zwierząt poza obszarem naturalnego
występowania wynika z interpretacji przepisów o samorządzie gminnym. Zgodnie z art. 7
ust. 1 pkt 14 ustawy o samorządzie gminnym (dalej także: „u.o.s.g.”), zadania własne gminy
obejmują w szczególności sprawy porządku publicznego i bezpieczeństwa obywateli. W
świetle wskazanych przepisów trzeba zaznaczyć, że to na samorządzie gminnym ciążą
koszty odłowu, odstrzału lub ewentualnego transportu (gdy zniesione zostaną
obowiązujące zakazy dotyczące przemieszczania) dzików występujących w miastach.
Zgodnie z informacjami, jakie wpływają do Ministerstwa Klimatu i Środowiska, obecnie
wiele gmin zaprzestaje działań w związku z dzikimi zwierzętami z uwagi na brak środków
1 Ustawa – Prawo łowieckie z dnia 13 października 1995 r. (Dz. U. z 2023 r. poz. 1082).
2 Ustawa o ochronie zwierząt z dnia 21 sierpnia 1997 r. (Dz. U. z 2023 r. poz. 1580).
3 Ustawa o samorządzie gminnym z dnia 8 marca 1990 r. (Dz. U. z 2024 r. poz. 1465).
-- 1 of 4 --
finansowych spowodowanych wstrzymaniem wykonania uchwał budżetowych przez
Regionalne Izby Obrachunkowe (dalej także: „RIO”). RIO wskazują jednoznacznie,
że z obowiązujących przepisów nie wynika wprost, aby pomoc dzikim zwierzętom gmina
mogła realizować jako zadania własne. Z pozostałych regulacji prawnych nie wynika także,
aby j.s.t. były uprawnione do finansowania działań w tym zakresie. Zdaniem RIO oznacza
to, że gmina, planując wydatek bieżący na pomoc dzikim zwierzętom na swoim terenie,
nie posiada ku temu podstawy prawnej.
Informuję także, że propozycja rozważenia możliwości zawarcia stosownych rozwiązań
prawnych dotyczących wskazanej kwestii w u.o.s.g., a w szczególności doprecyzowania
katalogu zadań własnych gminy, określonego w art. 7 ust. 1 u.o.s.g. tak, aby umożliwić
gminom realizację i finansowanie zadań mających na celu eliminację zagrożeń
powodowanych przez zwierzęta, została przeanalizowana przez Ministerstwo Spraw
Wewnętrznych i Administracji i uznana za niezasadną.
Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji wskazało, że u.o.s.g., jako ustawa
ustrojowa, zawiera ogólne normy dotyczące funkcjonowania gmin, w tym wykonywanych
przez nie zadań. Podkreślono, że gminy wykonują zadania i posiadają kompetencje z zakresu
różnych dziedzin administracji publicznej, które regulowane są przepisami prawa
materialnego mieszczącymi się w działach administracji rządowej podlegających różnym
ministrom. Ponadto, Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji zwróciło uwagę
na możliwość uregulowania tej kwestii w ustawie o utrzymaniu czystości i porządku
w gminach4 oraz ustawy – Prawo ochrony środowiska5, będących w gestii Ministra Klimatu
i Środowiska.
Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi również negatywnie odniósł się do postulatu
ewentualnego znowelizowania przepisów, pozostających w jego właściwości, tj. ustawy
o ochronie zwierząt6.
Mając na uwadze opisane problemy, kwestia dotycząca sposobu postępowania
ze zwierzętami pojawiającymi się na terenach zurbanizowanych w szczególnych
przypadkach powinna podlegać dalszej analizie celem wypracowania satysfakcjonujących
rozwiązań, również na szczeblu międzyresortowym.
Ad.2. Zgodnie z art.2 ustawy prawo łowieckie, zwierzęta łowne w stanie wolnym są własnością
Skarbu Państwa. Kto zatem odpowiada za wykonywanie obowiązków wynikających
z ich własności?
Zgodnie z art. 2 ustawy – Prawo łowieckie zwierzyna w stanie wolnym stanowi własność
Skarbu Państwa. Własność jest prawem rzeczowym i została uregulowana w Kodeksie
cywilnym (dalej także: „K.c.”)7. Art. 140 K.c. stanowi, że w granicach określonych przez
ustawy i zasady współżycia społecznego właściciel może, z wyłączeniem innych osób,
korzystać z rzeczy zgodnie ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem swego prawa,
w szczególności może pobierać pożytki i inne dochody z rzeczy. W tych samych granicach
4 Ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach z dnia 13 września 1996 r. (Dz. U. z 2024 r., poz. 399).
5 Ustawa – Prawo ochrony środowiska z dnia 27 kwietnia 2001 r. (Dz. U. z 2024 r. poz. 54).
6 Ustawa o ochronie zwierząt z dnia 21 sierpnia 1997 r. (Dz. U. z 2023 r. poz. 1580).
7 Ustawa – Kodeks cywilny z dnia 23 kwietnia 1964 r. (Dz. U. z 2024 r. poz. 1061).
-- 2 of 4 --
może rozporządzać rzeczą. Rzeczą w rozumieniu art. 45 K.c. jest tylko przedmiot materialny.
W doktrynie przyjmuje się, że „rzeczami są jedynie przedmioty materialne, które stanowią
(mogą stanowić) samoistny przedmiot obrotu i stosunków prawnorzeczowych”. Przymiotu
takiego nie posiada zwierzyna w stanie wolnym. Nie podlega ona bowiem władztwu
człowieka, a co za tym idzie, człowiek nie może nią swobodnie rozporządzać. Uzyskanie
tego władztwa następuje dopiero z chwilą pozyskania albo schwytania zwierzyny.
Tym samym, nie można mówić o własności Skarbu Państwa wolno żyjącej zwierzyny jako
o własności z wszystkimi przymiotami tego prawa wynikającymi z art. 140 K.c. W doktrynie
podkreśla się zatem, że w przypadku prawa własności Skarbu Państwa zwierzyny w stanie
wolnym „nie mówimy o prawie własności rzeczy w rozumieniu prawa cywilnego z uwagi
na brak cechy samoistnego przedmiotu obrotu”. Należy przy tym zauważyć,
że nieuregulowanie kwestii własności zwierzyny prowadziłoby natomiast do wątpliwości,
czyją własnością są zwierzęta łowne (właściciela gruntu, na którym przebywają,
czy państwa) oraz kto może nimi dysponować. Problemy te mogłyby z kolei skutkować
brakiem ochrony zwierzyny przed nadmiernym pozyskaniem. Z tego względu przepis
o własności zwierząt łownych można traktować przede wszystkim jako przepis, który
uprawnia państwo do gospodarowania zwierzyną jako dobrem ogólnonarodowym,
w sposób określony w regulacjach Prawa łowieckiego. Z przywołanego przepisu
nie wynikają zatem uprawnienia i obowiązki Skarbu Państwa związane z tą własnością.
Ich konkretyzacja następuje w przepisach szczegółowych tej ustawy.
Ad.3. Czy jednostki samorządu terytorialnego, wykonując i finansując zadania rządowe
w omawianym zakresie działają na podstawie zawartych umów lub jasno sprecyzowanych
przepisów, określających zasady finansowania?
Informuję, że kwestie dotyczące sposobu realizacji zadań zleconych z zakresu administracji
rządowej przez jednostki samorządu terytorialnego nie leżą w kompetencjach Ministerstwa
Klimatu i Środowiska, lecz Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji.
Ad.4. Czy trwają prace w Ministerstwie nad usystematyzowaniem:
- podmiotu/ów odpowiedzialnego/ych za przetransportowanie dzikich zwierząt na tereny
niezabudowane w sytuacjach pojawienia się ich w miejscach zurbanizowanych?
- procedur zabezpieczenia trasy wywozu?
- zasadami odpowiedzialności za zdarzenia mogące pojawić się w trakcie wykonywania
czynności?
- zasadami finansowania lekarzy weterynarii, którzy mają wydać decyzję i wykonać zabieg
uśmiercania zwierzęcia?
Art. 45 ust. 3 ustawy – Prawo łowieckie daje możliwość wydania decyzji przez starostę
na odłów, odłów wraz z uśmierceniem lub odstrzał redukcyjny zwierzyny, w porozumieniu
z Polskim Związkiem Łowieckim. Kwestie dotyczące sposobu realizacji ww. uprawnień leżą
w gestii organu wydającego zezwolenie na etapie stosowania prawa w praktyce oraz zależą
od lokalnych uwarunkowań i możliwości postępowania ze zwierzyną. Właściwy
-- 3 of 4 --
terytorialnie starosta wydaje decyzję, w której określa rodzaj działań zmierzających
do ograniczenia liczebności zwierzyny, termin i warunki ich przeprowadzenia oraz podmiot,
z którym może zawrzeć umowę o przeprowadzenie tych działań. Polski Związek Łowiecki
ocenia jedynie wpływ tych działań na populację gatunku, co do którego mają
być one przeprowadzone i jeśli nie zagrażają one trwałości populacji tego gatunku
na terenie Polski, nie ma podstaw do wydania opinii negatywnej co do ich przeprowadzenia.
Informuję, że Ministerstwo Klimatu i Środowiska nie prowadzi dodatkowych działań
we zakresie wskazanym w niniejszym pytaniu.
Ad.5. Czy służby mundurowe objęte są procedurami szkoleniowymi z zakresu postępowania z
dzikimi zwierzętami?
Ad.6. Czy służby mundurowe mają pozwolenie i sprecyzowane procedury dotyczące użycia broni
pneumatycznej do usypiania dzikich, wolnych zwierząt? Jeśli tak, proszę o dookreślenia skali osób
wyszkolonych i kosztów za przeprowadzenie tych szkoleń z ostatnich 3 lat.
Ministerstwo Klimatu i Środowiska nie posiada wiedzy w zakresie pytań nr 5 i 6.
W związku z powyższym informuję, że pytania nr 3, 5 i 6 Ministerstwo Klimatu i Środowiska
przekazało, zgodnie z właściwością8, do Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji.
Z wyrazami szacunku
Z up. Ministra
Mikołaj Dorożała
Podsekretarz Stanu
Ministerstwo Klimatu i Środowiska
/ – podpisany cyfrowo/
Do wiadomości:
Departament Spraw Parlamentarnych w Kancelarii Prezesa Rady Ministrów
8 Art. 6 ust. 1 pkt 1 i 3 oraz art. 29 ust. 1 pkt. 1 ustawy o działach administracji rządowej z dnia 4 września 1997 r.
(Dz. U. z 2024 r. poz. 1370).
-- 4 of 4 --