Interpelacja nr 8165
Interpelacja w sprawie naruszania Konstytucji RP oraz praw obywateli w kontekście wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 4 czerwca 2024 r. dotyczącego obliczania świadczeń emerytalnych
Zgłaszający:
•
Adresat:
Sprawiedliwość i Sądy (45%)
Edukacja i Szkolnictwo (35%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie naruszania Konstytucji RP oraz praw obywateli w kontekście wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 4 czerwca 2024 r. dotyczącego obliczania świadczeń emerytalnych
Interpelacja nr 8165
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie naruszania Konstytucji RP oraz praw obywateli w kontekście wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 4 czerwca 2024 r. dotyczącego obliczania świadczeń emerytalnych
Zgłaszający: Barbara Bartuś
Data wpływu: 17-02-2025
Po tym, jak Pani oraz rząd Donalda Tuska zlekceważyli wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 2023 roku w sprawie tzw. emerytur czerwcowych i wciąż nie naprawiają krzywdy emerytów, którzy przechodzili na emeryturę w czerwcu od 2009 r. do zmiany przepisów przez Prawo i Sprawiedliwość, a mój projekt ustawy trafił do „zamrażarki” sejmowej, zwróciło się także do mnie wiele osób, które oczekują przeliczenia swoich świadczeń zgodnie z wyrokiem TK z dnia 4 czerwca 2024 r. (sygn. akt SK 140/20).
Wyrok Trybunału Konstytucyjnego, w którym uznano, iż art. 25 ust. 1b ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1251) w zakresie, w jakim dotyczy osób, które złożyły wniosek o przyznanie świadczeń, o których mowa w tym przepisie, przed 6 czerwca 2012 r., jest niezgodny z art. 67 ust. 1 w związku z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, decyduje o podstawie prawnej do ponownego przeliczenia emerytur dla kobiet z rocznika 1953.
Z tego wyroku wynika, że system obliczania wysokości świadczenia emerytalnego, który zakłada pomniejszenie świadczeń na podstawie wcześniejszych wypłat emerytur, jest niezgodny z zasadą sprawiedliwości społecznej oraz z przepisami Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Zgodnie z art. 67 Konstytucji RP obywatele mają bowiem prawo do zabezpieczenia społecznego, w tym do świadczeń emerytalnych, które powinny odpowiadać godziwym warunkom życia. Pomniejszenie świadczenia emerytalnego w sposób, który nie uwzględnia w pełni wkładu obywatela w system, może zostać uznane za naruszenie tych praw. Wyrok ten jest kluczowy, ponieważ decyduje o podstawie prawnej do ponownego przeliczenia emerytur dla osób z rocznika 1953.
Trybunał Konstytucyjny wydaje orzeczenia w sprawach, które mają istotne znaczenie dla konstytucyjnych praw obywateli. W tej sytuacji, jeśli wyrok trybunału stwierdza, że osoby te mają prawo do wyższych świadczeń emerytalnych, a rząd nie podjął odpowiednich działań w celu opublikowania tego wyroku w Dzienniku Ustaw, może to rodzić pytania o legalność dalszego postępowania administracji publicznej. Sytuacja ta wywołuje zrozumiałe poczucie braku sprawiedliwości wśród obywateli.
Zwracam również uwagę na fakt, że osoby, które przez wiele lat płaciły składki i ciężko pracowały na rzecz naszej ojczyzny, nie mogą być traktowane w sposób, który budzi wątpliwości co do ich praw obywatelskich.
Biorąc powyższe pod uwagę oraz fakt, że żadna uchwała sejmowa nie może podważać ważności wyroku Trybunału Konstytucyjnego i zgodnie z Konstytucją RP wyroki trybunału mają moc wiążącą niezależnie od tego, czy zostały opublikowane w Dzienniku Ustaw, zwracam się do Pani Minister z pytaniami:
Jakie kroki planuje rząd, aby rozwiązać problem osób, które zostały pokrzywdzone przez dotychczasowe nieprawidłowe naliczenie emerytur?
Czy przewiduje się jakiekolwiek rozwiązania rekompensujące potencjalne straty emerytów wynikające z tego typu pomniejszenia świadczeń?
Kiedy ministerstwo przedłoży projekt nowelizacji przepisów, aby wykonać wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 4 czerwca 2024 r.?
Interpelacja nr 8165
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie naruszania Konstytucji RP oraz praw obywateli w kontekście wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 4 czerwca 2024 r. dotyczącego obliczania świadczeń emerytalnych
Zgłaszający: Barbara Bartuś
Data wpływu: 17-02-2025
Po tym, jak Pani oraz rząd Donalda Tuska zlekceważyli wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 2023 roku w sprawie tzw. emerytur czerwcowych i wciąż nie naprawiają krzywdy emerytów, którzy przechodzili na emeryturę w czerwcu od 2009 r. do zmiany przepisów przez Prawo i Sprawiedliwość, a mój projekt ustawy trafił do „zamrażarki” sejmowej, zwróciło się także do mnie wiele osób, które oczekują przeliczenia swoich świadczeń zgodnie z wyrokiem TK z dnia 4 czerwca 2024 r. (sygn. akt SK 140/20).
Wyrok Trybunału Konstytucyjnego, w którym uznano, iż art. 25 ust. 1b ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1251) w zakresie, w jakim dotyczy osób, które złożyły wniosek o przyznanie świadczeń, o których mowa w tym przepisie, przed 6 czerwca 2012 r., jest niezgodny z art. 67 ust. 1 w związku z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, decyduje o podstawie prawnej do ponownego przeliczenia emerytur dla kobiet z rocznika 1953.
Z tego wyroku wynika, że system obliczania wysokości świadczenia emerytalnego, który zakłada pomniejszenie świadczeń na podstawie wcześniejszych wypłat emerytur, jest niezgodny z zasadą sprawiedliwości społecznej oraz z przepisami Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Zgodnie z art. 67 Konstytucji RP obywatele mają bowiem prawo do zabezpieczenia społecznego, w tym do świadczeń emerytalnych, które powinny odpowiadać godziwym warunkom życia. Pomniejszenie świadczenia emerytalnego w sposób, który nie uwzględnia w pełni wkładu obywatela w system, może zostać uznane za naruszenie tych praw. Wyrok ten jest kluczowy, ponieważ decyduje o podstawie prawnej do ponownego przeliczenia emerytur dla osób z rocznika 1953.
Trybunał Konstytucyjny wydaje orzeczenia w sprawach, które mają istotne znaczenie dla konstytucyjnych praw obywateli. W tej sytuacji, jeśli wyrok trybunału stwierdza, że osoby te mają prawo do wyższych świadczeń emerytalnych, a rząd nie podjął odpowiednich działań w celu opublikowania tego wyroku w Dzienniku Ustaw, może to rodzić pytania o legalność dalszego postępowania administracji publicznej. Sytuacja ta wywołuje zrozumiałe poczucie braku sprawiedliwości wśród obywateli.
Zwracam również uwagę na fakt, że osoby, które przez wiele lat płaciły składki i ciężko pracowały na rzecz naszej ojczyzny, nie mogą być traktowane w sposób, który budzi wątpliwości co do ich praw obywatelskich.
Biorąc powyższe pod uwagę oraz fakt, że żadna uchwała sejmowa nie może podważać ważności wyroku Trybunału Konstytucyjnego i zgodnie z Konstytucją RP wyroki trybunału mają moc wiążącą niezależnie od tego, czy zostały opublikowane w Dzienniku Ustaw, zwracam się do Pani Minister z pytaniami:
Jakie kroki planuje rząd, aby rozwiązać problem osób, które zostały pokrzywdzone przez dotychczasowe nieprawidłowe naliczenie emerytur?
Czy przewiduje się jakiekolwiek rozwiązania rekompensujące potencjalne straty emerytów wynikające z tego typu pomniejszenia świadczeń?
Kiedy ministerstwo przedłoży projekt nowelizacji przepisów, aby wykonać wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 4 czerwca 2024 r.?
Odpowiedź urzędowa
Podsekretarz stanu Sebastian Gajewski
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
20%
Konkretność
80%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 0 %
Precyzyjne daty
8
Odpowiedź na punkty
Brak podziału
Gęstość faktów
9.7 / 1k zn.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (8)
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
4134 znaków
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
BM-II.059.1.79.2025
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejm
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację Pani Posłanki Barbary Bartuś, nr 8165, w sprawie naruszania
Konstytucji RP oraz praw obywateli w kontekście wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia
4 czerwca 2024 r. dotyczącego obliczania świadczeń emerytalnych, proszę przyjąć poniższe
wyjaśnienia.
W ocenie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej sprawa dotycząca emerytów
z roczników 1954-1959 w przypadku kobiet oraz z roczników 1949-1952 i 1954
w przypadku mężczyzn (emerytury osób z rocznika 1953 były przedmiotem rozstrzygnięcia
Trybunału Konstytucyjnego z dnia 6 marca 2019 r., sygn. akt P 20/16), pobierających
emerytury wcześniejsze na podstawie wniosku złożonego przed 6 czerwca 2012 r., jest
doniosła. Kwestia wymaga rozwiązania uwzględniającego zarówno racje przemawiające za
przyjęciem art. 25 ust. 1b ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach
z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1631, z późn. zm.), zwanej dalej
„ustawą emerytalną”, jak i okoliczności związane ze sposobem wprowadzenia tego przepisu
(w tym w szczególności ograniczenia możliwości dostosowania się do jego skutków przez
emerytów, którzy pobierali już emerytury wcześniejsze w chwili jego ogłoszenia).
Należy podkreślić, że grupę tę zaskoczyło wprowadzenie ww. przepisu, a w chwili ustalania
prawa do emerytury wcześniejszej nie mogła przewidzieć skutków jej pobierania dla
wysokości emerytury w wieku powszechnym, wynikających z wejścia w życie art. 25 ust. 1b
ustawy emerytalnej. Taki stan rzeczy, jako mogący wpływać na osłabienie zaufania
obywatela do państwa i stanowionego prawa, jest niepożądany. Z drugiej strony,
wprowadzenie art. 25 ust. 1b było prawnie zasadne. Przepis został bowiem uchwalony ze
względu na dostrzeżony w orzecznictwie Sądu Najwyższego – w odniesieniu do osób
przechodzących na emeryturę wcześniejszą, a następnie ustalających sobie prawo do
emerytury w wieku powszechnym – mechanizm tzw. sztucznej kapitalizacji wartości
emerytury powszechnej. Za jego sprawą osoby pobierające emeryturę wcześniejszą – mimo
nieodprowadzania składek – stawały się beneficjentami opóźnienia daty przejścia na
emeryturę w nowym systemie. Oznacza to, że im dłużej pobierały emeryturę wcześniejszą,
tym wyższa była ich emerytura z tytułu osiągnięcia powszechnego wieku emerytalnego.
Wysokość emerytury z nowego systemu rosła bowiem z uwagi na parametr
zewidencjonowanych i waloryzowanych składek, niepomniejszonych o wypłacone
emerytury wcześniejsze, oraz zmniejszanie się parametru statystycznej długości dalszego
trwania życia.
W Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej prowadzono – w porozumieniu
z Ministrem Finansów oraz Zakładem Ubezpieczeń Społecznych – prace i analizy
o charakterze prawnym, ekonomicznym i organizacyjnym, zmierzające do określenia
optymalnego sposobu rozwiązania zarysowanego wyżej problemu. W ich następstwie, 3
-- 1 of 2 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
marca 2025 r. wykaz prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów uzupełniono
o projekt ustawy o ustalaniu wysokości emerytur z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych dla
osób, które do 6 czerwca 2012 r. przeszły na emerytury na zasadach obowiązujących osoby
urodzone przed 1 stycznia 1949 r. (numer w wykazie UD204).
Celem projektowanego aktu jest uregulowanie kwestii dotyczącej stosowania art. 25 ust. 1b
ustawy emerytalnej w stosunku do osób ze wskazanych wyżej roczników w sposób
pozwalający na utrzymanie zaufania obywatela do państwa, zgodny z zasadą
sprawiedliwości społecznej i uwzględniający stan finansów publicznych. Przyjęcie projektu
ustawy przez Radę Ministrów powinno nastąpić w III kwartale 2025 roku.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministry Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
dr hab. Sebastian Gajewski, prof. uczelni
Podsekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 2 of 2 --
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
BM-II.059.1.79.2025
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejm
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację Pani Posłanki Barbary Bartuś, nr 8165, w sprawie naruszania
Konstytucji RP oraz praw obywateli w kontekście wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia
4 czerwca 2024 r. dotyczącego obliczania świadczeń emerytalnych, proszę przyjąć poniższe
wyjaśnienia.
W ocenie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej sprawa dotycząca emerytów
z roczników 1954-1959 w przypadku kobiet oraz z roczników 1949-1952 i 1954
w przypadku mężczyzn (emerytury osób z rocznika 1953 były przedmiotem rozstrzygnięcia
Trybunału Konstytucyjnego z dnia 6 marca 2019 r., sygn. akt P 20/16), pobierających
emerytury wcześniejsze na podstawie wniosku złożonego przed 6 czerwca 2012 r., jest
doniosła. Kwestia wymaga rozwiązania uwzględniającego zarówno racje przemawiające za
przyjęciem art. 25 ust. 1b ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach
z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1631, z późn. zm.), zwanej dalej
„ustawą emerytalną”, jak i okoliczności związane ze sposobem wprowadzenia tego przepisu
(w tym w szczególności ograniczenia możliwości dostosowania się do jego skutków przez
emerytów, którzy pobierali już emerytury wcześniejsze w chwili jego ogłoszenia).
Należy podkreślić, że grupę tę zaskoczyło wprowadzenie ww. przepisu, a w chwili ustalania
prawa do emerytury wcześniejszej nie mogła przewidzieć skutków jej pobierania dla
wysokości emerytury w wieku powszechnym, wynikających z wejścia w życie art. 25 ust. 1b
ustawy emerytalnej. Taki stan rzeczy, jako mogący wpływać na osłabienie zaufania
obywatela do państwa i stanowionego prawa, jest niepożądany. Z drugiej strony,
wprowadzenie art. 25 ust. 1b było prawnie zasadne. Przepis został bowiem uchwalony ze
względu na dostrzeżony w orzecznictwie Sądu Najwyższego – w odniesieniu do osób
przechodzących na emeryturę wcześniejszą, a następnie ustalających sobie prawo do
emerytury w wieku powszechnym – mechanizm tzw. sztucznej kapitalizacji wartości
emerytury powszechnej. Za jego sprawą osoby pobierające emeryturę wcześniejszą – mimo
nieodprowadzania składek – stawały się beneficjentami opóźnienia daty przejścia na
emeryturę w nowym systemie. Oznacza to, że im dłużej pobierały emeryturę wcześniejszą,
tym wyższa była ich emerytura z tytułu osiągnięcia powszechnego wieku emerytalnego.
Wysokość emerytury z nowego systemu rosła bowiem z uwagi na parametr
zewidencjonowanych i waloryzowanych składek, niepomniejszonych o wypłacone
emerytury wcześniejsze, oraz zmniejszanie się parametru statystycznej długości dalszego
trwania życia.
W Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej prowadzono – w porozumieniu
z Ministrem Finansów oraz Zakładem Ubezpieczeń Społecznych – prace i analizy
o charakterze prawnym, ekonomicznym i organizacyjnym, zmierzające do określenia
optymalnego sposobu rozwiązania zarysowanego wyżej problemu. W ich następstwie, 3
-- 1 of 2 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
marca 2025 r. wykaz prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów uzupełniono
o projekt ustawy o ustalaniu wysokości emerytur z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych dla
osób, które do 6 czerwca 2012 r. przeszły na emerytury na zasadach obowiązujących osoby
urodzone przed 1 stycznia 1949 r. (numer w wykazie UD204).
Celem projektowanego aktu jest uregulowanie kwestii dotyczącej stosowania art. 25 ust. 1b
ustawy emerytalnej w stosunku do osób ze wskazanych wyżej roczników w sposób
pozwalający na utrzymanie zaufania obywatela do państwa, zgodny z zasadą
sprawiedliwości społecznej i uwzględniający stan finansów publicznych. Przyjęcie projektu
ustawy przez Radę Ministrów powinno nastąpić w III kwartale 2025 roku.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministry Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
dr hab. Sebastian Gajewski, prof. uczelni
Podsekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 2 of 2 --