Interpelacja w sprawie zmian w systemie rehabilitacji i ograniczenia od 1 stycznia 2025 r. dostępu do rehabilitacji domowej oraz negatywnego wpływu wprowadzanych zarządzeń prezesa NFZ na zatrudnienie fizjoterapeutów
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 8161
do ministra zdrowia
w sprawie zmian w systemie rehabilitacji i ograniczenia od 1 stycznia 2025 r. dostępu do rehabilitacji domowej oraz negatywnego wpływu wprowadzanych zarządzeń prezesa NFZ na zatrudnienie fizjoterapeutów
Zgłaszający: Barbara Bartuś, Katarzyna Sójka, Fryderyk Sylwester Kapinos, Joanna Borowiak
Data wpływu: 17-02-2025
Od kilku miesięcy otrzymuję sygnały od fizjoterapeutów i pacjentów dotyczące narastających problemów z realizacją rehabilitacji domowej. W wyniku wprowadzenia zarządzenia nr 94/2024/DSOZ z dnia 24 września 2024 r. oraz zarządzenia nr 5/2025/DSOZ placówki posiadające umowę wyłącznie na świadczenie usług w ramach fizjoterapii ambulatoryjnej zostały pozbawione możliwości realizacji rehabilitacji w warunkach domowych.
Zwracam się więc z uprzejmą prośbą o wyjaśnienie kwestii związanych ze zmianami wprowadzonymi przez Narodowy Fundusz Zdrowia w zakresie rehabilitacji domowej, które weszły w życie od 1 stycznia 2025 roku. Zgodnie z informacjami opublikowanymi przez NFZ proces zmian został podzielony na trzy etapy:
- pierwszy etap (1 stycznia - 30 czerwca 2025 r.): maksymalnie 50% czasu pracy personelu zatrudnionego w placówkach z umową na fizjoterapię ambulatoryjną może być przeznaczone na świadczenia w domu pacjenta;
- drugi etap (1 lipca - 31 grudnia 2025 r.): limit ten zostaje zmniejszony do 20% czasu pracy fizjoterapeutów;
- trzeci etap (od 1 stycznia 2026 r.): ostateczne rozdzielenie rehabilitacji domowej od ambulatoryjnej.
Decyzja prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia o wprowadzeniu zmian została uzasadniona domniemanymi nadużyciami w zakresie realizacji rehabilitacji domowej przez placówki ambulatoryjne, co miało wydłużać kolejki do fizjoterapii stacjonarnej. Jednak przez wiele lat NFZ wręcz zobowiązywał placówki ambulatoryjne do realizacji części kontraktu w warunkach domowych, o czym świadczy treść zarządzenia nr 7/2023/DSOZ.
Wprowadzone obecnie zmiany, mimo zapewnień przedstawicieli NFZ, doprowadziły do negatywnych skutków zarówno dla pacjentów, jak i fizjoterapeutów. Według licznych sygnałów z branży wielu fizjoterapeutów straciło pracę, a pacjenci pozostali bez dostępu do rehabilitacji w domu.
NFZ obiecywał, że placówki posiadające umowę na rehabilitację domową będą mogły przejąć zarówno pacjentów, jak i fizjoterapeutów, jednak w rzeczywistości w wielu przypadkach fundusz nie zatwierdza harmonogramów pracy nowo zatrudnianego personelu, co blokuje możliwość kontynuacji terapii.
Najtrudniejsza sytuacja panuje w województwach: wielkopolskim (prawie 30% spośród wszystkich zablokowanych placówek w Polsce), pomorskim (około 20%), lubelskim (16%). Problemy występują także w innych województwach, tj. kujawsko-pomorskim, zachodniopomorskim, śląskim, małopolskim, warmińsko-mazurskim, łódzkim oraz podkarpackim.
Co istotne, rehabilitacja domowa jako taka nie była objęta ograniczeniami wynikającymi z wymienionych zarządzeń, co oznacza, że obecne działania NFZ mogą być niezgodne z prawem.
Rehabilitacja domowa jest często jedyną formą rehabilitacji dostępną dla osób starszych, niepełnosprawnych oraz przewlekle chorych, których stan zdrowia uniemożliwia dotarcie do placówek rehabilitacyjnych. Ograniczenie dostępu do tej formy rehabilitacji ma zatem poważne konsekwencje dla tych pacjentów, prowadząc do pogorszenia ich stanu zdrowia, zwiększenia zależności od osób trzecich oraz obniżenia jakości życia.
W związku z powyższym proszę o odpowiedź na następujące pytania:
Jakie są przyczyny ograniczenia dostępu do rehabilitacji domowej i problemów z realizacją świadczeń przez NFZ?
Czy Ministerstwo Zdrowia jest świadome skali problemu związanego z ograniczeniem dostępu do rehabilitacji domowej dla pacjentów oraz trudnościami w zatrudnianiu fizjoterapeutów w placówkach rehabilitacyjnych?
Jakie były przesłanki wprowadzenia zarządzenia prezesa NFZ z dnia 24 września 2024 r. ograniczającego dostępność rehabilitacji, w tym rehabilitacji domowej, dla osób starszych i niepełnosprawnych?
Jakie są konkretne powody, dla których zmiany wprowadzone przez NFZ w zakresie rehabilitacji domowej nie zostały dostosowane do rzeczywistych potrzeb pacjentów i rehabilitantów?
Dlaczego placówki, które miały przejąć fizjoterapeutów i pacjentów oraz mają dedykowaną umowę na świadczenie rehabilitacji domowej, nie mają takiej możliwości?
Czy ministerstwo planuje podjęcie interwencji w NFZ w celu wyjaśnienia i ewentualnej korekty decyzji dotyczących blokowania zatrudnienia nowych fizjoterapeutów w placówkach posiadających umowę na rehabilitację domową?
Czy ministerstwo przeprowadzi audyt działań NFZ w zakresie realizacji rehabilitacji domowej oraz wpływu wprowadzonych zmian na dostępność świadczeń dla pacjentów?
Jakie środki zostaną podjęte w przypadku stwierdzenia negatywnego wpływu wprowadzonych zmian na dostępność rehabilitacji domowej oraz sytuację zatrudnienia fizjoterapeutów?
Jakie działania zamierza podjąć Ministerstwo Zdrowia w celu zapewnienia pacjentom nieprzerwanego dostępu do rehabilitacji domowej, szczególnie w województwach, gdzie problem jest najbardziej dotkliwy?
Czy ministerstwo prowadzi konsultacje z przedstawicielami środowiska fizjoterapeutów oraz organizacjami pacjentów w celu monitorowania wpływu tych zmian na dostępność usług rehabilitacyjnych oraz sytuację zawodową fizjoterapeutów?
Czy Ministerstwo Zdrowia zamierza podjąć realne działania w celu zapewnienia ciągłości i dostępności rehabilitacji domowej dla pacjentów w związku z wprowadzonymi przez NFZ zmianami?
Czy pacjenci, którzy na skutek tych zmian utracili możliwość rehabilitacji domowej, będą mieli zagwarantowaną możliwość kontynuacji leczenia w ramach systemu publicznego, bez konieczności oczekiwania w długich kolejkach?
Czy Ministerstwo Zdrowia rozważa wprowadzenie mechanizmu abonamentu na rehabilitację domową, który pozwoliłby pacjentom na elastyczniejsze korzystanie ze świadczeń, niezależnie od rodzaju placówki, w której byli wcześniej leczeni?
Jakie działania Ministerstwo Zdrowia podejmuje, aby zapewnić osobom starszym oraz niepełnosprawnym dostęp do niezbędnej rehabilitacji, zarówno w warunkach ambulatoryjnych, jak i domowych?
Jakie środki zabezpieczono dla fizjoterapeutów, którzy tracą pracę w wyniku tych zmian? Czy planowane są jakiekolwiek formy wsparcia dla osób, które straciły zatrudnienie w związku z wprowadzonymi ograniczeniami?
Czy Ministerstwo Zdrowia zamierza dokonać rewizji wprowadzonych zmian, aby poprawić dostępność rehabilitacji, w szczególności dla osób w wieku podeszłym i osób z niepełnosprawnościami?
Podsekretarz stanu Jerzy Szafranowicz
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (3)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
- Wykryto zwrot wymijający: „na bieżąco monitoruje” (formułki uspokajające / pozorne działania)
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
9533 znakówadres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
DLG.050.23.2025.WS
Warszawa, 18 marca 2025
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację (nr 8161) Pani Barbary Bartuś i grupy posłów
„w sprawie
zmian w systemie rehabilitacji i ograniczenia od 1 stycznia 2025 r. dostępu do rehabilitacji
domowej oraz negatywnego wpływu wprowadzanych zarządzeń prezesa NFZ na
zatrudnienie fizjoterapeutów”, uprzejmie proszę o przyjęcie poniższych wyjaśnień.
1. Jakie są przyczyny ograniczenia dostępu do rehabilitacji domowej i problemów z
realizacją świadczeń przez NFZ?
Minister Zdrowia nie ogranicza dostępności do świadczeń. Działania Prezesa NFZ wynikają
z konieczności uporządkowania systemu finansowania rehabilitacji domowej oraz
zapewnienia równomiernego dostępu do tych świadczeń w skali kraju. Zarządzenie Prezesa
NFZ Nr 94/2024/DSOZ wprowadza mechanizmy monitorowania wydatkowania środków
oraz optymalizację umów na fizjoterapię ambulatoryjną i domową. Wdrożone zmiany mają
na celu przeniesienie finansowania rehabilitacji domowej do placówek posiadających
dedykowane umowy, co pozwoli na lepszą koordynację świadczeń i dostosowanie ich do
rzeczywistych potrzeb pacjentów.
2. Czy Ministerstwo Zdrowia jest świadome skali problemu związanego z
ograniczeniem dostępu do rehabilitacji domowej dla pacjentów oraz trudnościami
w zatrudnianiu fizjoterapeutów w placówkach rehabilitacyjnych?
Ministerstwo Zdrowia jest świadome wyzwań związanych z dostępnością rehabilitacji
domowej oraz sytuacją zatrudnienia fizjoterapeutów. NFZ prowadzi szczegółowe analizy
dostępności tych świadczeń w poszczególnych województwach oraz organizuje konkursy
na ich realizację. Nowe umowy będą wymagały określenia potencjału wykonawczego
placówek, co umożliwi lepsze dostosowanie dostępności świadczeń do rzeczywistych
potrzeb pacjentów.
3. Jakie były przesłanki wprowadzenia zarządzenia Prezesa NFZ z dnia 24 września
2024 r. ograniczającego dostępność rehabilitacji, w tym rehabilitacji domowej dla
osób starszych i niepełnosprawnych?
Zmiany mają na celu zapewnienie równego dostępu do rehabilitacji poprzez rozdzielenie
świadczeń domowych i ambulatoryjnych. Ma to zapobiec sytuacjom, w których podmioty
realizujące fizjoterapię ambulatoryjną wykonują znaczną część świadczeń w warunkach
-- 1 of 4 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
2
domowych, co mogło prowadzić do nierównomiernego dostępu do usług. Nowe zasady
mają na celu lepsze wykorzystanie dostępnych zasobów i zapewnienie ich efektywnego
podziału.
4. Jakie są konkretne powody, dla których zmiany wprowadzone przez NFZ w
zakresie rehabilitacji domowej nie zostały dostosowane do rzeczywistych potrzeb
pacjentów i rehabilitantów?
5. Dlaczego placówki, które miały przejąć fizjoterapeutów i pacjentów oraz mają
dedykowaną umowę na świadczenie rehabilitacji domowej nie mają takiej
możliwości.
Wprowadzone zmiany były poprzedzone analizami możliwości podmiotów leczniczych
posiadających umowy na fizjoterapię domową. NFZ przeprowadził konsultacje z tymi
podmiotami w celu ustalenia ich zdolności do objęcia opieką dodatkowych pacjentów oraz
dostosowania harmonogramów pracy personelu. Jednocześnie Fundusz nie ingeruje w
formy zatrudnienia personelu, pozostawiając organizację pracy poszczególnym placówkom.
Każda zmiana organizacyjna musi jednak uwzględniać obowiązujące warunki umowy oraz
rzeczywiste potrzeby pacjentów w danym regionie. Zaznaczyć należy, że analizy te
uwzględniały zmiany w potencjale personelu w ramach pierwotnej umowy, zatem
świadczeniodawcy deklarowali wzrost liczby pacjentów w odniesieniu do zwiększenia
godzin pracy aktualnego personelu posiadanego w umowie. Zrozumiałym jest fakt potrzeby
dostosowania się świadczeniodawców do zamieniających się warunków zapotrzebowania
rynku na te usługi, jednak należy każdą taką potrzebę rozszerzenia godzin pracy rozważyć
w oparciu o uzasadnienie świadczeniodawcy, a także o analizę dotychczasowej realizacji
zawartej umowy z uwzględnieniem zapotrzebowania na te usługi na danym obszarze.
Zatem nie jest możliwe przyjęcia, że zmiany harmonogramów personelu następuje
automatycznie bez uwzględnienia warunków umowy oraz potrzeb pacjentów na danym
obszarze kontraktowania, którego dotyczy umowa. Dostosowanie umów do potrzeb
pacjentów oraz stanu zgodnego z zasadami finasowania świadczeń przez NFZ są
wprowadzane stopniowo, by nie zakłócić procesu leczenia pacjentów.
6. Czy Ministerstwo planuje podjęcie interwencji w NFZ w celu wyjaśnienia i
ewentualnej korekty decyzji dotyczących blokowania zatrudnienia nowych
fizjoterapeutów w placówkach posiadających umowę na rehabilitację domową?
7. Czy Ministerstwo przeprowadzi audyt działań NFZ w zakresie realizacji
rehabilitacji domowej oraz wpływu wprowadzonych zmian na dostępność
świadczeń dla pacjentów?
Ministerstwo Zdrowia analizuje sytuację i w razie potrzeby będzie podejmować działania
mające na celu poprawę dostępności świadczeń. Kluczowym aspektem jest zapewnienie, by
pacjenci nie zostali pozbawieni dostępu do rehabilitacji. Analiza prawna działań płatnika nie
wykazała nieprawidłowości po stronie płatnika w procesie aktualizacji danych dot.
potencjału wykonawczego świadczeniodawców.
8. Jakie środki zostaną podjęte w przypadku stwierdzenia negatywnego wpływu
wprowadzonych zmian na dostępność rehabilitacji domowej oraz sytuację
zatrudnienia fizjoterapeutów?
9. Jakie działania zamierza podjąć Ministerstwo Zdrowia w celu zapewnienia
pacjentom nieprzerwanego dostępu do rehabilitacji domowej, szczególnie w
województwach, gdzie problem jest najbardziej dotkliwy?
11. Czy Ministerstwo Zdrowia zamierza podjąć realne działania w celu zapewnienia
ciągłości i dostępności rehabilitacji domowej dla pacjentów w związku z
wprowadzonymi przez NFZ zmianami?
-- 2 of 4 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
3
12. Czy pacjenci, którzy na skutek tych zmian utracili możliwość rehabilitacji domowej,
będą mieli zagwarantowaną możliwość kontynuacji leczenia w ramach systemu
publicznego, bez konieczności oczekiwania w długich kolejkach?
14. Jakie działania Ministerstwo Zdrowia podejmuje, aby zapewnić osobom starszym
oraz niepełnosprawnym dostęp do niezbędnej rehabilitacji, zarówno w warunkach
ambulatoryjnych, jak i domowych?
Ministerstwo Zdrowia na bieżąco monitoruje działania Narodowego Funduszu Zdrowia w
zakresie zapewnienia pacjentom dostępu do świadczeń fizjoterapii domowej. W
szczególności analizowane są działania płatnika mające na celu minimalizowanie
ewentualnych negatywnych skutków zmian w zasadach rozliczania umów na fizjoterapię
ambulatoryjną. Jednym z priorytetów pozostaje zawieranie nowych umów na realizację
fizjoterapii domowej, co umożliwia utrzymanie ciągłości świadczeń i dostosowanie ich do
aktualnych potrzeb pacjentów.
Ministerstwo Zdrowia regularnie analizuje sytuację w poszczególnych województwach,
monitorując dostępność rehabilitacji domowej oraz reagując na ewentualne trudności.
Informacje uzyskane z wojewódzkich oddziałów NFZ wskazują, że dostęp do tych
świadczeń jest zapewniony, a pacjenci zgłaszający zapotrzebowanie na rehabilitację
domową są kierowani do placówek posiadających odpowiednie umowy na ich realizację.
Narodowy Fundusz Zdrowia sukcesywnie rozszerza dostępność do świadczeń fizjoterapii
domowej, a oddziały wojewódzkie NFZ regularnie ogłaszają nowe postępowania
konkursowe na zawarcie umów, co ma na celu poprawę dostępności tych usług dla
pacjentów.
10. Czy Ministerstwo prowadzi konsultacje z przedstawicielami środowiska
fizjoterapeutów oraz organizacjami pacjentów w celu monitorowania wpływu tych
zmian na dostępność usług rehabilitacyjnych oraz sytuację zawodową
fizjoterapeutów?
13. Czy Ministerstwo Zdrowia rozważa wprowadzenie mechanizmu abonamentu na
rehabilitację domową, który pozwoliłby pacjentom na elastyczniejsze korzystanie
ze świadczeń, niezależnie od rodzaju placówki, w której byli wcześniej leczeni?
16. Czy Ministerstwo Zdrowia zamierza dokonać rewizji wprowadzonych zmian, aby
poprawić dostępność rehabilitacji w szczególności dla osób w wieku podeszłym i
osób z niepełnosprawnościami?
Ministerstwo Zdrowia prowadzi regularne konsultacje z przedstawicielami środowiska
fizjoterapeutów oraz organizacjami pacjentów. W szczególności, w ramach zespołu
powołanego przez Ministra Zdrowia, analizowane są zmiany warunków realizacji
świadczeń z zakresu rehabilitacji leczniczej, tak aby lepiej dostosować je do aktualnych
potrzeb pacjentów.
15. Jakie środki zabezpieczono dla fizjoterapeutów, którzy tracą pracę w wyniku tych
zmian? Czy planowane są jakiekolwiek formy wsparcia dla osób, które straciły
zatrudnienie w związku z wprowadzonymi ograniczeniami?
Zgodnie z zasadami finansowania świadczeń zdrowotnych, NFZ rozlicza świadczenia
wykonane na rzecz pacjentów, a nie wynagrodzenia personelu. Nie przewiduje się
zmniejszenia poziomu finansowania świadczeń, a tym samym zapotrzebowanie na pracę
fizjoterapeutów nie powinno ulec zmianie. W związku z nowymi zasadami może natomiast
nastąpić migracja personelu do podmiotów leczniczych posiadających dedykowane umowy
na fizjoterapię domową.
Z wyrazami szacunku
-- 3 of 4 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
4
Jerzy Szafranowicz
Podsekretarz Stanu
/dokument podpisany elektronicznie/
-- 4 of 4 --