Interpelacja w sprawie zanieczyszczenia powietrza w dużych miastach
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 8148
do ministra klimatu i środowiska
w sprawie zanieczyszczenia powietrza w dużych miastach
Zgłaszający: Jarosław Wałęsa
Data wpływu: 17-02-2025
Gdańsk, dnia 17 lutego 2025 r.
Szanowna Pani Minister,
rosnące zanieczyszczenie powietrza w dużych aglomeracjach zwłaszcza w okresie zimowym stanowi ogromne zagrożenie dla zdrowia i życia mieszkańców.
Smog, który jest wynikiem działania człowieka, utrudnia codzienną egzystencję obywateli. Największy poziom smogu możemy zaobserwować w miastach z dużą koncentracją przemysłu, nasilonym ruchem samochodowym i emisją paliw stałych z domowych pieców. Przykładami takich miast są Kraków, Warszawa czy Katowice, choć ten problem występuje także w miastach takich jak Gdańsk bądź w mniejszych miastach. Szacuje się, że z powodu smogu co roku w naszym kraju umiera około 40 tysięcy osób. Smog zwiększa ryzyko zachorowania na choroby układu oddechowego, krążenia i liczne alergie. Upośledza także funkcje obronne dróg oddechowych czym toruje drogę licznym infekcjom i również utrudnia wymianę gazową w płucach.
Równie duży negatywny wpływ zanieczyszczenie powietrza ma na środowisko. Przykładowymi skutkami są zakwaszenia gleb i wód, które wpływają negatywnie na rozwój roślinności i ekosystemu wodnego.
W związku z powyższym zwracam się do Pani minister z prośbą o odpowiedź na pytania:
1. Jakie działania zamierza podjąć ministerstwo w kolejnych latach, aby zmniejszyć emisje smogu w najbardziej zanieczyszczonych miastach?
2. Czy są planowane akcje edukacyjne w polskich szkołach mające na celu zwiększenie świadomości uczniów na temat zanieczyszczenia powietrza? Jeśli tak, to jak one mają wyglądać?
Sekretarz stanu Krzysztof Bolesta
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (4)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
9034 znakówinfo@klimat.gov.pl Ministerstwo Klimatu i Środowiska
www.gov.pl/klimat
Działamy zgodnie z EMAS - zarządzając instytucją, dbamy o środowisko
Odpowiedź na interpelację
DPN-WJP.050.4.2025.AR
3655489.14478079.11737550
Warszawa, 09-03-2025
Dotyczy: interpelacji Posła Jarosława Wałęsy, znak: K10INT8148, w sprawie
zanieczyszczenia powietrza w dużych miastach.
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Szanowny Panie Marszałku
poniżej przedstawiam odpowiedzi na poszczególne pytania.
Ad. 1) Jakie działania zamierza podjąć Ministerstwo w kolejnych latach, aby zmniejszyć
emisję smogu w najbardziej zanieczyszczonych miastach?
Dokumentem strategicznym Ministra Klimatu i Środowiska, który określa działania
naprawcze do realizacji w perspektywie krótkoterminowej do 2025 r., średnioterminowej
do 2030 r. oraz długoterminowej do 2040 r. ,jest „Aktualizacja Krajowego Programu
Ochrony Powietrza do 2025 r. (perspektywą do 2030 r. oraz do 2040 r.)” (aKPOP).
Działania tam zapisane są nie tylko spójne z dotychczas realizowaną polityką poprawy
jakości powietrza oraz przeciwdziałania zmianom klimatu na poziomie krajowym oraz
wojewódzkim i gminnym, ale przede wszystkim określają nowe kierunki działań w tym
obszarze.
Przykładowe działania to:
Wprowadzenie zmian do obowiązujących przepisów określających wymagania
jakościowe dla paliw stałych/ustanowienie wymagań dla paliw biomasowych, w tym
m.in. w ustawie o systemie monitorowania i kontrolowania jakości paliw poprzez
ustanowienie wymagań jakościowych dla paliw biomasowych, w tym peletu
drzewnego stosowanego w sektorze bytowo-komunalnym.
Utrzymanie najwyższego priorytetu w programach ochrony powietrza i w uchwałach
antysmogowych w odniesieniu do obowiązku wymiany pozaklasowych kotłów na
paliwa stałe na urządzenia grzewcze spełniające wymagania środowiskowe
w połączeniu z równoczesnym przeprowadzeniem termomodernizacji budynków
mieszkalnych i użyteczności publicznej.
Doprecyzowanie przepisów prawnych w zakresie nadzoru i monitorowania jakości
instalacji spalania paliw, przewodów kominowych oraz paliwa stosowanego dla celów
grzewczych w obiektach budowlanych.
Eliminacja pojazdów wysokoemisyjnych z użytkowania oraz kontrola dostępności
i ruchu pojazdów spalinowych w strefach szczególnie wrażliwych jak np. miasta.
-- 1 of 4 --
Promowanie zmian w otoczeniu regulacyjnym mających na celu likwidację barier
inwestycyjno-budowlanych wpływających na dynamikę rozbudowy krajowej sieci
gazowej.
Dokument ten ma na celu skoordynowanie działań wynikających z krajowych ram polityki
dotyczącej jakości powietrza w powiązaniu z obszarami polityk odnoszących się do sektora
bytowo-komunalnego, czystej energii, ciepła oraz odnawialnych źródeł energii, a także
transportu. Poniżej link do dokumentu:
https://www.gov.pl/web/klimat/krajowy-program-ochrony-powietrza
Na poziomie wojewódzkim Programy Ochrony Powietrza (POP) stanowią podstawowy
dokument określający politykę poprawy jakości powietrza na obszarze danego
województwa. Celem tworzenia programów ochrony powietrza jest poprawa jakości
powietrza i dotrzymanie norm jakości powietrza określonych w rozporządzeniu Ministra
Środowiska z dnia 24 sierpnia 2012 r. w sprawie poziomów niektórych substancji w
powietrzu (Dz. U. z 2012 r., poz. 1031) na obszarach, gdzie występują przekroczenia. POP
powinny zawierać analizę przyczyn występowania wysokich stężeń substancji oraz
wskazywać działania naprawcze mające na celu jak najszybszą ich redukcję do poziomów
nieprzekraczających norm. W oparciu o te programy gminy zobowiązane są do wymiany
na swoich obszarach określonej liczby źródeł ciepła na paliwa stałe, które nie spełniają
określonych norm emisyjnych, w określonych terminach. POP określają trzy główne grupy
działań naprawczych ukierunkowanych na poprawę jakości powietrza w strefach, na
obszarze których stwierdzone zostały przekroczenia poziomów
dopuszczalnych/docelowych wybranych substancji do powietrza:
Wymiana wysokoenergetycznych źródeł ciepła na paliwa stałe.
Kontrole przestrzegania przepisów wynikających z wymagań uchwał antysmogowych
oraz kontrole w zakresie spalania odpadów.
Działania o charakterze informacyjnym i edukacyjnym.
Integralną częścią POP mogą być plany działań krótkoterminowych, wdrażane
w sytuacjach wystąpienia ryzyka lub przekroczenia poziomów
dopuszczalnych/docelowych, informowania społeczeństwa lub alarmowych w strefach.
Kolejnym narzędziem na szczeblu samorządowym są tzw. uchwały antysmogowe. Zgodnie
z art 96 ustawy Prawo ochrony środowiska z dnia 27 kwietnia 2001 roku, Sejmik
województwa może, w drodze uchwały, w celu zapobieżenia negatywnemu oddziaływaniu
na zdrowie ludzi lub na środowisko, wprowadzić ograniczenia lub zakazy w zakresie
eksploatacji instalacji, w których następuje spalanie paliw.
Przed administracją rządową oraz administracją samorządową stoi nowe wyzwanie
związane z wejściem w życie nowej dyrektywy w sprawie jakości powietrza i czystszego
powietrza dla Europy. Dyrektywa (UE) 2024/2881 weszła w życie 10 grudnia 2024 r.
i państwa członkowskie mają 2 lata na transpozycję przepisów dyrektywy do
prawodawstwa krajowego.
Dyrektywa wprowadza od 2030 r. zaostrzone wartości dopuszczalne dla zanieczyszczeń,
w tym dla pyłu zawieszonego PM10 z 40 do 20 (średnia roczna z obecnych 40 do 20
μg/m³), PM2,5 (średnia roczna z 25 do 10 μg/m³), NO2 (średnia roczna z 40 do 20 μg/m³) i
i benzo(a)pirenu (poziom dopuszczalny 1,0 ng/m³, zamiast obecnego mniej ostrego
poziomu docelowego 1 ng/m³. Wprowadza także nowe poziomy informowania dla pyłu
zawieszonego PM10, PM2,5 oraz SO2 i NO2 a także poziomy alarmowe dla pyłu
zawieszonego PM10 i PM5.
-- 2 of 4 --
Dyrektywa obliguje kraje do utworzenia na obszarach tła miejskiego i tła pozamiejskiego
superstacji monitorujących zanieczyszczenia dotychczas niemonitorowane w ramach
przepisów UE, takie jak: cząstki ultradrobne wraz z pomiarem zróżnicowania cząstek,
sadzę, amoniak oraz utleniający potencjał pyłu zawieszonego. Władze lokalne będą
korzystać z usprawnionych systemów monitorowania i modelowania jakości powietrza, co
pozwoli na lepszą ocenę zgodności z przepisami oraz szybsze reagowanie na ewentualne
naruszenia. W wyjątkowych sytuacjach państwa członkowskie mogą otrzymać więcej
czasu na spełnienie nowych norm, pod warunkiem przedstawienia szczegółowych planów
działań.
W ramach prac związanych z implementacją wymagań ww. dyrektywy do polskiego prawa
przeanalizowane zostaną obowiązujące przepisy określające krajowy system oceny
i zarządzana jakością powietrza, a następnie przygotowane zostaną kompleksowe
propozycje przepisów, które pozwolą na skuteczne wdrożenie nowych wymagań oraz
osiągnięcie zaostrzonych standardów jakości powietrza w wyznaczonym terminie.
Przygotowany zostanie również nowy Krajowy Plan Ochrony Powietrza wyznaczający
działania na poziomie krajowym w celu osiągnięcia nowych norm jakości powietrza.
Ad. 2) Czy są planowane akcje edukacyjne w polskich szkołach mające na celu
zwiększenie świadomości uczniów na temat zanieczyszczenia powietrza? Jeśli tak to jak
one mają wyglądać?
Ministerstwo Klimatu i Środowiska prowadzi na bieżąco działania informacyjno-
edukacyjne z zakresu problematyki jakości powietrza skierowane do ogółu społeczeństwa,
w tym także do uczniów i nauczycieli. Przykładowo w tym roku planujemy wziąć udział w
Pikniku Naukowym organizowanym przez Polskie Radio i Centrum Nauki Kopernik,
podczas którego będziemy prezentować tematykę jakości powietrza.
W kolejnych latach planowane są również działania edukacyjne związane z problematyką
jakości powietrza w Polsce. Ich głównym celem będzie edukowanie Polek i Polaków
w zakresie indywidualnych działań, jakie można podjąć w celu poprawy jego stanu.
Dodatkowo MKiŚ:
prowadzi prace nad dokumentem pn. Strategiczny plan działań w zakresie
edukacji ekologicznej, którego zadaniem będzie określenie ram i priorytetów dla
działań z zakresu edukacji ekologicznej w Polsce. Plan obejmie także działania
skierowane do szkół w ramach edukacji formalnej, oraz będzie dotykał, jako
jednego z tematów, także kwestii zanieczyszczenia powietrza. Planuje się przyjęcie
dokumentu do końca roku 2025;
współpracuje z MEN w ramach Zespołu ds. edukacji klimatycznej, wspierając MEN
w zakresie wprowadzania zagadnień z zakresu edukacji środowiskowo-
klimatycznej do podstawy programowej i do zasad funkcjonowania polskich szkół.
Resortem wiodącym dla tych działań jest MEN, jednak przy znacznym udziale
MKiŚ ze względu na pokrywające się kompetencje resortów w tym obszarze;
Na rok 2025 zaplanowana jest seria szkoleń dla nauczycieli z zakresu prowadzenia
edukacji terenowej, tj. prowadzenia zajęć lekcyjnych poza budynkiem szkoły, np. na
szkolnym podwórku, w parku, na skwerze lub w lesie. Pilotażowe, dwudniowe szkolenie
odbyło się w roku 2024.
Z wyrazami szacunku
-- 3 of 4 --
Z up. Ministra
Krzysztof Bolesta
Sekretarz Stanu
Ministerstwo Klimatu i Środowiska
/ – podpisany cyfrowo/
Do wiadomości:
Departament Spraw Parlamentarnych, KPRM
-- 4 of 4 --