Interpelacja w sprawie badań przesiewowych u kobiet w kierunku raka piersi
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 8140
do ministra zdrowia
w sprawie badań przesiewowych u kobiet w kierunku raka piersi
Zgłaszający: Tadeusz Chrzan, Katarzyna Sójka, Janusz Cieszyński, Anna Dąbrowska-Banaszek, Fryderyk Sylwester Kapinos, Anna Kwiecień, Jerzy Polaczek, Józefa Szczurek-Żelazko, Patryk Wicher
Data wpływu: 17-02-2025
Szanowna Pani Minister,
w Polsce, rak piersi jest najczęściej występującym nowotworem złośliwym oraz drugą, główną przyczyną zgonów nowotworowych wśród Polek, zaraz po raku płuca. Analizując strukturę zachorowań na nowotwory złośliwe ogółem, rak piersi stanowił w 2021 r. ponad 24% wszystkich zachorowań wśród kobiet. W przypadku zgonów, odsetek ten wynosił ponad 18%. Według danych Komisji Europejskiej, Polska jest jednym z trzech krajów UE o najwyższym wskaźniku umieralności na raka piersi. Ponadto, krajowe wskaźniki 5-letniej przeżywalności w raku piersi znajdują się poniżej średniej dla krajów UE.
Największy potencjał redukcji zgonów z powodu raka piersi, poprzez badania mammograficzne, dostrzegany jest w Europie Wschodniej (w tym w Polsce). Przy maksymalnym uczestnictwie można byłoby zapobiec dodatkowo 23% zgonów z powodu raka piersi w tej części Europy.
Obecnie, według danych Narodowego Funduszu Zdrowia, udział w populacyjnym programie wczesnego wykrywania raka piersi kształtuje się na poziomie niewiele ponad 30%. Do uzyskania pożądanego, populacyjnego efektu, niezbędny jest udział na poziomie minimum 70%.
Systematyczny wzrost zachorowalności na raka piersi, jak również wysokie wskaźniki umieralności wśród kobiet na ten rodzaj nowotworu w Polsce (nasz kraj jest jednym z trzech państw Unii Europejskiej o najwyższych współczynnikach umieralności na raka piersi), są bezdyskusyjnym argumentem do podjęcia pilnych działań w kierunku poprawy efektywności profilaktyki raka piersi – w szczególności profilaktyki wtórnej, tj. funkcjonowania populacyjnego programu wczesnego wykrywania raka piersi.
Minister Zdrowia wielokrotnie zapowiadała wprowadzenie m.in. mammografii jako świadczenia w ramach medycyny pracy oraz zmianę w funkcjonowaniu programu "Profilaktyka 40+".
Mając na uwadze powyższe, proszę o odpowiedź na następujące pytania:
Na jakim etapie są prace dot. włączenia mammografii do medycyny pracy?
Jakie akty prawne Ministerstwo Zdrowia planuje nowelizować, aby wprowadzić badanie mammografii do medycyny pracy?
Jakie dokładnie zmiany systemowe Ministerstwo Zdrowia planuje podjąć, aby zwiększyć udział kobiet w badaniach przesiewowych w kierunku raka piersi?
Na jakim etapie są prace nad zmianą funkcjonowania programu "Profilaktyka 40 +" na program "Moje Zdrowie"?
Czy w ramach programu "Moje Zdrowie" pacjentki będą kierowanie na badania mammograficzne?
Podsekretarz stanu Jerzy Szafranowicz
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (7)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
11044 znakówadres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
DLG.050.37.2025.EM
Warszawa, 23 marca 2025
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 8140 Pana Tadeusza Chrzana, Posła na Sejm RP oraz grupy
Posłów w sprawie badań przesiewowych u kobiet w kierunku raka piersi, uprzejmie
proszę o przyjęcie poniższej informacji w odpowiedzi na pytania:
1. Na jakim etapie są prace dot. włączenia mammografii do medycyny pracy?
2. Jakie akty prawne Ministerstwo Zdrowia planuje nowelizować, aby wprowadzić
badanie mammografii do medycyny pracy?
Ministerstwo Zdrowia nie prowadzi prac nad włączeniem mammografii do medycyny pracy.
Zgodnie z § 6(1) Kodeksu pracy, w przypadku gdy pracownik skierowany na wstępne,
okresowe albo kontrolne badania lekarskie spełnia warunki objęcia programem
zdrowotnym lub programem polityki zdrowotnej, lekarz przeprowadzający wstępne,
okresowe albo kontrolne badania lekarskie kieruje pracownika, za jego zgodą, do udziału w
programie zdrowotnym lub programie polityki zdrowotnej. Uwzględniając powyższe
aktualnie lekarz medycyny pracy może skierować pracownika, za jego zgodą, na badanie
mammografii w ramach programu zdrowotnego profilaktyki raka piersi lub w ramach
programu polityki zdrowotnej.
3. Jakie dokładnie zmiany systemowe Ministerstwo Zdrowia planuje podjąć, aby
zwiększyć udział kobiet w badaniach przesiewowych w kierunku raka piersi?
W ramach programów zdrowotnych dostęp do badań profilaktycznych mammografii nie
podlega kolejkowaniu, nie ma także rejonizacji i ograniczenia dostępu do tych badań, które
realizowane są bez skierowania. Ponadto Narodowy Fundusz Zdrowia finansuje
świadczenia gwarantowane w ramach Programu profilaktyki raka piersi bezlimitowo, tj. na
podstawie z rzeczywistego wykonania. Zgodnie z zapisami umowy , w przypadku
przekroczenia kwoty zobowiązania Funduszu wobec świadczeniodawcy, na jego wniosek
zwiększa się wartość umowy. W celu dotarcia do szerszej grupy pacjentek, badanie
mammografii w programie przesiewowym realizowane jest w pracowni stacjonarnej
i mobilnej ( mammobusie).
Należy również dodać, że jednym z celów realizowanej Narodowej Strategii Onkologicznej
na lata 2020-2030 jest zwiększenie poziomu zgłaszalności na badania przesiewowe.
Ministerstwo Zdrowia prowadzi działania informacyjne, edukacyjne i promocyjne
dotyczące profilaktyki przeciwnowotworowej, w tym raka piersi. Wszystkie te działania
prowadzone są i finansowane w ramach Narodowej Strategii Onkologicznej (NSO) na lata
2020-2030. Strategia ta została przyjęta przez Radę Ministrów w drodze uchwały. NSO to
tzw. cancer plan, czyli kompleksowy program walki z rakiem, również poprzez
uświadamianie społeczeństwa o tym, jak ważna jest codzienna profilaktyka. W ramach
Narodowej Strategii Onkologicznej Ministerstwo Zdrowia prowadzi kampanię
-- 1 of 4 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
2
informacyjno-edukacyjną „Planuję Długie Życie” oraz podejmuje różnego rodzaju działania
skierowane do różnych grup docelowych.
Kampania „Planuję długie życie” dedykowana jest poszczególnym obszarom
onkologicznym. W szczególności rakowi płuca, rakowi jelita grubego, rakowi złośliwemu
skóry, rakowi prostaty, rakowi piersi, rakowi szyjki macicy. W celu dotarcia do licznych i
zróżnicowanych odbiorców, kampania społeczna „Planuję długie życie” realizowana jest w
oparciu o telewizję, radio, prasę, internet.
Działania prowadzone w ramach kampanii dotyczące profilaktyki raka piersi, w tym
zachęcenia kobiet do badań mammograficznych, realizowane są m.in. głównie poprzez:
• emisję spotów telewizyjnych oraz radiowych w stacjach o zasięgu
ogólnopolskim,
• publikację artykułów opracowanych przez ekspertów z Narodowego
Instytutu Onkologii PIB na stronie www.planujedlugiezycie.pl oraz na stronie
pacjent.gov.pl przy wsparciu ich promocji w mediach społecznościowych typu
Facebook i Instagram,
• prowadzenie dedykowanej kampanii strony www.planujedlugiezycie.pl, na
której znajdują się artykuły, spoty, filmy z ekspertami, a także informacje na temat
bezpłatnych badań, z adresami miejsc, w których można wykonać badanie,
• emitowanie filmów z udziałem ekspertów z dziedziny onkologii oraz
zakresu dietetyki na temat m.in. profilaktyki przeciwnowotworowej oraz zdrowego
odżywiania, które opublikowane zostały na stronie www.planujedlugiezycie.pl,
kanale YouTube oraz w mediach społecznościowych Ministerstwa Zdrowia,
• realizację cyklu audycji promujących profilaktykę przeciwnowotworową, w
tym zachęcających do wykonywania badań przesiewowych, realizowanych
wspólnie z największymi ogólnopolskimi stacjami telewizyjnymi oraz radiowymi.
W 2024 r. profilaktyka raka piersi była także przedmiotem działań promocyjnych podczas
PolandRockFestiwal - Strefa Pomorza Zachodniego – Czaplinek. Na stoisku Ministerstwa
Zdrowia udzielano porad profilaktycznych oraz instruktażu samobadania piersi na
fantomie.
Ponadto, 3 marca 2024 r. do kobiet w wieku od 18 roku życia wysłano wiadomość PUSH za
pośrednictwem IKP zachęcającą do badań profilaktycznych. Analogiczna wiadomość
PUSH nakłaniającą do zrobienia mammografii lub usg piersi została również wysłana pod
koniec października 2024 r.
Październik uznawany jest na całym świecie za miesiąc świadomości raka piersi. W tym
czasie Ministerstwo Zdrowia skupia się w szczególny sposób na działaniach
informacyjnopromocyjnych skierowanych do kobiet, w tym właśnie na profilaktyce
nowotworów piersi. Dlatego na przykład w 2024 r. w terminie od 7-31 października
zostały wyemitowane spoty telewizyjne i radiowe zachęcające do badań
mammograficznych. Kampania prowadzona była również w audycjach telewizyjnych -
poprzez rzeczywiste historie bohaterek przekazaliśmy treści edukacyjne. Wyemitowane
audycje telewizyjne skupiły się na prezentacji prawdziwych historii kobiet, które stoczyły
walkę z nowotworem piersi. Ponadto wyprodukowaliśmy i wyemitowaliśmy audycje
radiowe, które miały formę rozmów z ekspertami.
W terminie 11.10.-09.11.2024 r. została przeprowadzona także szeroka kampania
promocyjna w internecie (banery, spoty i reklama tekstowa) na portalach i serwisach
internetowych. Kampania realizowana była pod wymownym hasłem „Badaj się, by żyć!”
i zachęcała kobiety do regularnego badania piersi. Kampania promowała badania
mammograficzne, które dla kobiet w przedziale wieku 45-74 lata są bezpłatne. Ponadto,
w terminie 1-31 października emitowany był 20-sekundowy spot na nośnikach DOOH
(Digital Out-Of-Home – czyli cyfrowe nośniki reklamy zewnętrznej) w całej Polsce.
Działania promocyjne dotyczące profilaktyki raka piersi są także prowadzone na profilach
MZ w mediach społecznościowych.
W prowadzonych działaniach Ministerstwo Zdrowia wykorzystuje także poszczególne
święta (np. Dzień Kobiet) i dni tematyczne (np. Światowy Dzień Walki z Rakiem Piersi –
przypadający 15 października), jako okazje do wzmożonej aktywności i zachęcania
-- 2 of 4 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
3
społeczeństwa do badań profilaktycznych – zarówno w mediach, stronie internetowej, jak i
na kanałach MZ w SM.
Ponadto w celu dotarcia z informacją o możliwości realizacji badania do szerszej grupy
pacjentek oraz zapewnienia bardziej elastycznego i dostępnego narzędzia zapisu na
badania mammograficzne, 26 sierpnia 2024 r.1 uruchomione zostało rozwiązanie
systemowe w postaci programu pilotażowego centralnej e-rejestracji (CER). Centralna e-
rejestracja pozwalana szybkie i łatwe umawianie m.in. badań cytologicznych i
mammograficznych w ramach programów profilaktycznych.
W Internetowym Koncie Pacjenta (IKP) pacjentki mają informację czy kwalifikują się na
takie badanie, dzięki czemu poprzez IKP mogą takie badanie umówić w dowolnym miejscu i
czasie. Centralna e-rejestracja została uruchomiona w formie ogólnopolskiego pilotażu dla
zakresów kardiologia oraz badań cytologicznych i mammograficznych w ramach
programów profilaktycznych, aby przed pełnym wdrożeniem:
- zweryfikować funkcjonalności systemu
-umożliwić placówkom przygotowanie się do obowiązkowego wdrożenia systemowego
-umożliwić dostosowanie systemów gabinetowych przez dostawców do integracji z
centralną e-rejestracją.
Aktualnie trwają prace nad projektem ustawy, która reguluje docelowe systemowe
funkcjonowanie centralnej e-rejestracji. Ustawa zapewni świadczeniodawcom, którzy nie
dołączyli do centralnej e-rejestracji na etapie pilotażu, czas na dostosowanie swoich
systemów gabinetowych do integracji z centralną e-rejestracją oraz wprowadzi obowiązek
dołączenia wszystkich podmiotów w ramach zakresów świadczeń wskazanych w aktach
wykonawczych. Po wejściu w życie ustawy wdrażającej centralną e-rejestrację planowane
jest włączanie kolejnych zakresów świadczeń, w tym badań profilaktycznych.
4. Na jakim etapie są prace nad zmianą funkcjonowania Programu 40 + na Moje
Zdrowia?
Realizacja programu pilotażowego Profilaktyka 40PLUS zakończy się 30 kwietnia 2025 r.
Wnioski z realizacji pilotażu oraz narzędzia użyte w jego realizacji są wykorzystywane do
projektowania nowych rozwiązań profilaktycznych.
„Moje zdrowie – bilans zdrowia osoby dorosłej ” to nazwa projektowanego nowego
świadczenia opieki zdrowotnej, które obejmie większą populację niż Profilaktyka 40 PLUS i
w większym stopniu umożliwi personelowi podstawowej opieki zdrowotnej koordynację
działań profilaktycznych realizowanych na rzecz pacjentów. Projekt rozporządzenia
Ministra Zdrowia wprowadzający wymienione nowe rozwiązanie profilaktyczne do koszyka
świadczeń gwarantowanych z zakresu podstawowej opieki zdrowotnej, został przekazany
do uzgodnień i konsultacji publicznych w dniu 18 marca 2025 roku.
5. Czy w ramach programu Moje Zdrowia pacjentki będą kierowanie na badania
mammograficzne?
Badania mammograficzne są realizowane w ramach ambulatoryjnej opieki specjalistycznej
na podstawie skierowania uprawnionego lekarza, lub, jak wspomniano powyżej, w ramach
programu zdrowotnego „Profilaktyka raka piersi”. W ramach ww. programu badania
wykonywane są bez skierowania u kobiet w określonej, najbardziej narażonej na
zachorowanie na raka piersi, grupie wiekowej: 45-74 lat.
W ramach świadczenia „Moje zdrowie – bilans zdrowia osoby dorosłej ” przewiduje się
działania mające na celu zwiększenie zgłaszalności na badania w ramach programów
profilaktycznych (czyli bez skierowania), w tym na profilaktyczną mammografię.
1 Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 6 sierpnia 2024 r. w sprawie programu pilotażowego
dotyczącego centralnej elektronicznej rejestracji na wybrane świadczenia opieki zdrowotnej w
zakresie ambulatoryjnej opieki specjalistycznej oraz programów zdrowotnych (Dz.U. z 2024 r. poz.
1212)
-- 3 of 4 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
4
Z wyrazami szacunku
z upoważnienia Ministra Zdrowia
Jerzy Szafranowicz
Podsekretarz Stanu
/dokument podpisany elektronicznie/
-- 4 of 4 --