Interpelacja w sprawie spalarni odpadów
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 814
do ministra klimatu i środowiska
w sprawie spalarni odpadów
Zgłaszający: Katarzyna Osos
Data wpływu: 12-01-2024
Szanowna Pani Minister!
Temat spalarni odpadów rozgrzewa mieszkańców całego kraju, bo podnosi kwestie nie tylko ochrony środowiska, ale także komfortu życia osób mieszkających w pobliżu zakładów termicznego przekształcania odpadów. Jest to kwestia budząca emocje także wśród Lubuszan, którzy od lat protestują przeciwko budowie spalarni śmieci w Marszowie w gm. Żary i podnoszą ten temat na spotkaniach ze mną. Spalarnie odpadów to bowiem rozwiązanie generujące zanieczyszczenia, w tym duże ilości CO2, niszczące surowce, które mogłyby zostać poddane recyklingowi, wiążące się z wysokimi kosztami ich budowy i funkcjonowania oraz przyczyniające się do degradacji środowiska. Te czynniki spowodowały, że UE wycofała się ze sprzyjania tego rodzaju inwestycjom i finansowania ich z pieniędzy publicznych.
Mając na uwadze powyższe uprzejmie proszę o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:
Ile spalarni odpadów funkcjonuje już w naszym kraju według danych posiadanych przez ministerstwo? Proszę o podanie lokalizacji.
Ile spalarni odpadów planuje się otworzyć w naszym kraju w najbliższej przyszłości według danych posiadanych przez ministerstwo? Proszę o podanie lokalizacji.
Jak Pani Minister ustosunkuje się do kwestii budowy i funkcjonowania spalarni odpadów w naszym kraju?
Jaki kierunek działań zdaniem Pani Minister powinno się obrać w obszarze budowy i funkcjonowania spalarni odpadów w naszym kraju? Jakie wytyczne przygotuje w tej kwestii ministerstwo?
Czy ministerstwo pracuje nad nowymi rozwiązaniami legislacyjnymi w przedmiotowym obszarze, w tym w kwestii dotyczącej lokalizacji zakładów termicznego przekształcania odpadów w sąsiedztwie zabudowań mieszkalnych? Jeśli tak, jakie są to rozwiązania i na jakim etapie są dane prace?
Z wyrazami szacunku
Posłanka Katarzyna Osos
Podsekretarz stanu Anita Sowińska
Odpowiedź standardowa – resort odnosi się merytorycznie do zagadnienia z umiarkowaną ilością danych szczegółowych.
- Zawiera 1 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Podaje wskaźniki procentowe (2)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (8)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
9849 znakówinfo@klimat.gov.pl Ministerstwo Klimatu i Środowiska
www.gov.pl/klimat
Działamy zgodnie z EMAS - zarządzając instytucją, dbamy o środowisko
DGO-WO.050.1.2024.UG
2999190.11675951.9443200
Warszawa, 02-02-2024
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając na interpelację z dnia 16 stycznia 2024 r. Pani Poseł Katarzyny Osos
w sprawie spalarni odpadów (K10INT814), poniżej przedstawiam informacje dotyczące
instalacji do termicznego przekształcania niesegregowanych (zmieszanych) odpadów
komunalnych oraz pozostałości z przetwarzania odpadów komunalnych.
Ad. 1
Zgodnie z Krajowym planem gospodarki odpadami 20281 w Polsce funkcjonuje 8 spalarni
odpadów termicznie przekształcających niesegregowane (zmieszane) odpady komunalne
oraz pozostałości z przetwarzania odpadów komunalnych. Spalarnie te są zlokalizowane
w Warszawie, Białymstoku, Rzeszowie, Krakowie, Koninie, Poznaniu, Bydgoszczy
i Szczecinie. Jednocześnie uprzejmie informuję, że odpady pochodzące z przetwarzania
odpadów komunalnych mogą być termicznie przekształcane we współspalarniach odpadów
np. w cementowniach.
Ad. 2
Problematyka dotycząca lokalizacji określonego przedsięwzięcia na danym terenie i jego
budowy znajduje się we właściwości samorządowych organów administracji. Szczególną rolę
pełnią marszałkowie województw, którzy są odpowiedzialni za planowanie m.in. w zakresie
gospodarki odpadami komunalnymi na terenie poszczególnych województw. Do zadań
marszałków województw należy dokonanie analizy stanu gospodarki odpadami
komunalnymi na terenie danego województwa oraz określanie potrzeb inwestycyjnych, tak
aby zapewnić racjonalne zagospodarowanie odpadów komunalnych powstających na
obszarze województwa, które gwarantuje osiągnięcie wymaganych celów.
Mając na uwadze powyższe należy wskazać, że w planach inwestycyjnych, stanowiących
załączniki do wojewódzkich planów gospodarki odpadami, marszałkowie województw
powinni wskazać zarówno planowane do rozbudowy i modernizacji istniejące instalacje do
termicznego przekształcania odpadów komunalnych oraz odpadów pochodzących
z przetworzenia odpadów komunalnych, jak i planowane nowe instalacje do termicznego
przekształcania odpadów komunalnych oraz odpadów pochodzących z przetworzenia
odpadów komunalnych.
Mając na uwadze wymagania mające na celu ochronę środowiska przewidziane dla procesu
realizacji inwestycji nie jest możliwie określenie, ile spalarni będzie otwartych tzn.
ostatecznie zrealizowanych (ile instalacji zostanie wybudowanych i rozpocznie się ich
eksploatacja).
Jednocześnie warto zwrócić uwagę, że realizacja przedsięwzięcia polegającego na budowie
instalacji do termicznego przekształcania odpadów jest procesem długotrwałym oraz
skomplikowanym, co wynika z konieczności uzyskania szeregu decyzji administracyjnych
1 uchwała nr 96 Rady Ministrów z dnia 12 czerwca 2023 r. w sprawie Krajowego planu
gospodarki odpadami 2028 (M.P. z 2023 r. poz. 702)
-- 1 of 3 --
niezbędnych do realizacji inwestycji. W szczególności istotna jest procedura uzyskania
decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, o której mowa w ustawie o udostępnianiu
informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz
o ocenach oddziaływania na środowisko2 - i na tym etapie często mogą kończyć się działania
inwestorów. Ponadto budowa instalacji do termicznego przekształcania wiąże się także z
koniecznością poniesienia znacznych nakładów finansowych – ostatecznie to inwestor
podejmuje decyzję o realizacji przedsięwzięcia po przeprowadzeniu analizy ekonomicznej.
Między innymi z powyższych względów w Krajowym planie gospodarki odpadami 2028
zostały określone niezbędne moce przerobowe instalacji termicznego przekształcania
odpadów a nie ilość planowanych spalarni (do 2034 r. - 4,2 mln Mg/rok).
Ad. 3 i 4
Gospodarka odpadami w Polsce powinna być oparta przede wszystkim na realizacji
hierarchii sposobów postępowania z odpadami. Hierarchia ta została określona w art. 17
ustawy o odpadach3, i zgodnie z nią w pierwszej kolejności należy zapobiegać powstawaniu
odpadów. Odpady, których powstaniu nie udało się zapobiec należy odpowiednio
zagospodarować, w pierwszej kolejności przez przygotowanie do ponownego użycia lub
recykling, a następnie w innych procesach odzysku. Najmniej preferowanym działaniem jest
natomiast unieszkodliwianie odpadów, w tym składowanie odpadów. Mając na uwadze
hierarchię sposobów postępowania z odpadami oraz cele w zakresie przygotowania do
ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych (poziom przygotowania do
ponownego użycia i recyklingu odpadów komunalnych do 2035 r. ma wynieść minimum
65 %) instalacje przeznaczone do termicznego przekształcania pozostałości z przetwarzania
odpadów komunalnych należy traktować przede wszystkim jako uzupełnienie systemu
gospodarki odpadami komunalnymi, a nie jako jego kluczowy element.
Zgodnie z ideą gospodarki o obiegu zamkniętym odpady powinny być traktowane jako
surowce wtórne, co oznacza, że zagospodarowanie jak największej ilości odpadów
komunalnych powinno odbywać się przez recykling. Dlatego też Ministerstwo Klimatu
i Środowiska przykłada szczególną wagę do wspierania inicjatyw związanych z dalszym
rozwojem systemu selektywnego zbierania odpadów komunalnych oraz infrastruktury
zapewniającej ich recykling.
Niemniej jednak należy zwrócić uwagę, że termiczne przekształcanie odpadów
pochodzących z przetwarzania odpadów komunalnych, z których wydzielone zostały frakcje
nadające się do recyklingu, przyczynia się do ograniczenia składowania odpadów
komunalnych (do 2035 r. należy zmniejszyć ilość składowanych odpadów komunalnych do
nie więcej niż 10 % wytwarzanych odpadów komunalnych). Warto nadmienić, że powyższe
założenia również znalazły swoje odzwierciedlenie w zapisach Krajowego planu gospodarki
odpadami 2028. Zgodnie z KPGO 2028 jednym z kierunków działań w gospodarce odpadami
komunalnymi jest „zmniejszenie ilości kierowanych do składowania odpadów komunalnych oraz
pochodzących z przetworzenia odpadów komunalnych, które nie nadają się do przygotowania do
ponownego użycia lub recyklingu, przez zagospodarowanie tych odpadów zgodnie z hierarchią
sposobów postępowania z odpadami w innych procesach odzysku, w tym przez termiczne
przekształcanie z odzyskiem energii”.
Ad. 5
Spalarnie odpadów to instalacje, których sposób funkcjonowania oraz wyposażenie
techniczne zostało szczegółowo uregulowane przepisami Unii Europejskiej i prawa
krajowego oraz które muszą spełniać bardzo restrykcyjne wymagania z zakresu ochrony
2 Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego
ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na
środowisko (Dz. U. z 2023 r. poz. 1094 z późn. zm.)
3 Ustawa z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz. U. z 2023 r. poz. 1587 z późn. zm.)
-- 2 of 3 --
środowiska. Zgodnie z art. 157 ustawy o odpadach spalarnie odpadów są projektowane,
budowane, wyposażane i użytkowane w sposób zapewniający osiągnięcie poziomu
termicznego przekształcania odpadów, przy którym ilość i szkodliwość dla życia, zdrowia
ludzi lub dla środowiska, odpadów i innych emisji powstających wskutek termicznego
przekształcania odpadów będzie jak najmniejsza. Powyższe wymogi odnoszą się m. in. do
wyposażenia technicznego instalacji, dopuszczalnych wielkości emisji do powietrza, czy
sposobu postępowania w przypadku awarii urządzeń.
Wymagania dotyczące spalania odpadów zostały szczegółowo uregulowane nie tylko
przepisami ww. ustawy, lecz także ustawy - Prawo ochrony środowiska4, czy też ustawy
z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne5 oraz przepisami wykonawczymi do tych ustaw.
Jednocześnie w nawiązaniu do zapytania odnośnie do rozwiązań legislacyjnych, informuję,
że obecnie w Ministerstwie Klimatu i Środowiska podejmowane są prace w celu stworzenia
kompleksowego narzędzia dla ograniczania kwestii odziaływania zapachowego
przedsięwzięcia. W celu określenia kierunków legislacji w tym zakresie zlecono m.in.
ekspertyzy: „Lista substancji i związków chemicznych, które są przyczyną uciążliwości
zapachowej” oraz „Bezpieczne odległości od zabudowań dla przedsięwzięć, których
funkcjonowanie wiąże się z ryzykiem powstawania uciążliwości zapachowej”.
Dodatkowo w resorcie klimatu i środowiska prowadzono prace nad aktualizacją „Kodeksu
przeciwdziałania uciążliwości zapachowej”. Dokument, w ramach którego zestawiono przepisy
prawne, które w sposób bezpośredni lub pośredni dotyczą problematyki uciążliwości
zapachowej, zidentyfikowano źródła emisji substancji zapachowo czynnych oraz działania
zaradcze, jest pierwszym źródłem informacji i wiedzy dla organów kontrolnych,
przedstawicieli jednostek samorządowych czy podmiotów prowadzących instalacje, które
mogą powodować powstanie uciążliwości zapachowej.
Mając na uwadze powyższe, informuję, że na obecnym etapie nie jest możliwe jednoznaczne
określenie kierunku, w jakim prowadzone będą działania w zakresie uciążliwości
zapachowej. Nowe kierownictwo resortu pochyli się nad zagadnieniem i podejmie
kierunkowe decyzje w tej sprawie, w szczególności rozważy zasadność podjęcia prac
legislacyjnych.
Ewentualne inne do podjęcia działania mogące mieć wpływ na kwestie rozwoju spalarni
odpadów komunalnych, nie mogą być rozważane bez wcześniejszej analizy postępów
osiągania poziomów przygotowania do ponownego użycia i recyklingu odpadów
komunalnych.
Z wyrazami szacunku
Z up. Ministra
Anita Sowińska
Podsekretarz Stanu
Ministerstwo Klimatu i Środowiska
/ – podpisany cyfrowo/
Do wiadomości:
Departament Spraw Parlamentarnych w Kancelarii Prezesa Rady Ministrów
4 Ustawa z dnia 27 kwietnia 2001 r. – Prawo ochrony środowiska (Dz. U. z 2024 r. poz. 54)
5 Ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. – Prawo wodne (Dz. U. z 2023 r. poz. 1478 z późn. zm.)
-- 3 of 3 --