Interpelacja nr 8138
Interpelacja w sprawie utylizacji i unieszkodliwiania odpadów medycznych
Zgłaszający:
•
Adresat:
Klimat, Energia i Środowisko (88%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie utylizacji i unieszkodliwiania odpadów medycznych
Interpelacja nr 8138
do ministra zdrowia
w sprawie utylizacji i unieszkodliwiania odpadów medycznych
Zgłaszający: Elżbieta Burkiewicz, Wioleta Tomczak, Barbara Okuła
Data wpływu: 17-02-2025
Warszawa, dnia 11.02.2025 r.
Szanowna Pani!
Na podstawie stosownych przepisów składam interpelację poselską do Ministerstwa Zdrowia, w związku z interpelacją poselską numer 5747 i odpowiedzią z dnia 18 listopada 2024 roku w sprawie kosztów finansowych i środowiskowych, strat i zagrożeń jakie stwarza obecna ustawa o odpadach dla finansów służby zdrowia, bezpieczeństwa epidemiologicznego oraz dla środowiska.
Pragnę podziękować za udzieloną przez sekretarza stanu Pana Wojciecha Koniecznego odpowiedź na moją poprzednią interpelację w sprawie przepisów regulujących unieszkodliwianie odpadów medycznych. Mam pełną świadomość, że zasady i zagadnienia dotyczące odpadów medycznych są uregulowane przepisami prawa, ale nie to było meritum mojej interpelacji. Uznając, że odpowiedź nie koresponduje bezpośrednio z treścią i intencją mojego wystąpienia w imieniu przedstawicieli ochrony zdrowia, w których obecne prawo uderza bezpośrednio; ponownie proszę o analizę istniejącej od niemal 20 lat sytuacji, o przeanalizowanie możliwych kroków i oszacowanie strat dla zdrowia i bezpieczeństwa jakie ponosi służba zdrowia w efekcie tak pozornie błahej regulacji.
Jak wynika z licznych analiz, rozmów i ekspertyz Polska jest najprawdopodobniej jedynym krajem w świecie, w którym do unieszkodliwiania odpadów zakaźnych zabronione są metody lepsze, tańsze i mniej obciążające środowisko niż spalanie; gdy inne metody, takie jak np. autoklawowanie, sterylizacja czy dezynfekcja stosowane na całym świecie są absolutnie bezpieczne i skuteczne. Co więcej, metody te mogą być stosowane w miejscu wytwarzania odpadów zakaźnych. W kompetencji Ministerstwa Zdrowia jest dbanie o bezpieczeństwo epidemiologiczne kraju. Operacje transportowe, załadunek, magazynowanie, załadunek na środki transportu, setki tysięcy kilometrów rocznie przemieszczania odpadów zakaźnych z miejsc ich wytworzenia do spalarni, operacje transportowe, ponowna segregacja i umieszczanie w piecach mnożą wielokrotnie kontakt ludzi z odpadami zakaźnymi, narażają środowisko przez miliony kilometrów, którymi wędrują zakaźne, niebezpieczne odpady po Polsce. Podnosi to nie tylko ryzyko rozproszenia materiału zakaźnego, ale też zatruwa środowisko i generuje ogromne koszty dla szpitali.
Bezpieczeństwo epidemiologiczne jest ze wszech miar kompetencją ministra zdrowia.
Wspomniany w poprzedniej interpelacji i odpowiedzi zdecydowany w swej krytyce dla funkcjonowania gospodarki odpadami medycznymi raport NIK jest jednym z kilkunastu sporządzonych w tym temacie raportów. Wszystkie są jednoznacznie negatywne w swej ocenie systemu gospodarki odpadami medycznymi w Polsce.
Dramatycznie słabość systemu obnażona została podczas pandemii w 2020 roku, gdy minister środowiska w sprzeczności z zasadami bezpieczeństwa epidemiologicznego i środowiskowego przyzwolił na spalanie, a właściwie na współspalanie odpadów zakaźnych także w instalacjach absolutnie nieprzystosowanych do spalania odpadów niebezpiecznych, narażając tysiące ludzi w kotłowniach i elektrociepłowniach, a spaliny bez wymaganego systemu kontroli zatruwały miliony Polaków.
Wbrew twierdzeniom zawartym w odpowiedzi rozluźniło to reżim sanitarny w postępowaniu z odpadami zakaźnymi. Zamiast szybko uruchomić możliwość unieszkodliwiania materiału zakaźnego w miejscu wytworzenia, dozwolono na szerokie rozwarcie potencjalnych wrót dyspersji zakażeń. Nie jest w żadnym wypadku zgodne z raportem NIK twierdzenie, ze odpady te były „tylko niewłaściwie magazynowane”. Wskazano na niewłaściwe magazynowanie, transporty po całym kraju wbrew ustawowemu zakazowi, niewłaściwe opakowanie, oznakowanie.
Wreszcie, w całkowitej gestii ministra zdrowia jest określenie zasad postępowania z odpadami medycznymi. W rozporządzeniu z dnia 5 października 2017 roku zawarty jest zakaz unieszkodliwiania odpadów nieposiadających właściwości zakaźnych w procesach autoklawowania, sterylizacji termicznej, chemicznej czy przy użyciu mikrofal. Zapis ten nie ma żadnego ani logicznego ani merytorycznego uzasadnienia. Jedynym uzasadnieniem wydaje się być ochrona monopolu spalarni. Aby natychmiast zmniejszyć obciążenia dla szpitali należy zmodyfikować ten zapis usuwając takie ograniczenia. I to działanie jest w całości w rękach ministra zdrowia i można i należy go zmienić bez zbędnej zwłoki.
Należy wskazać, że konieczność zmian w ustawie o odpadach w celu dostosowania jej do standardów nowoczesnego poziomu wiedzy, do uzyskania zgodności z zasadą bliskości i z wymaganiami BAT może i powinna być zainicjowana przez wspólne wysiłki Ministerstwa Zdrowia i Ministerstwa Klimatu i Środowiska, ponieważ oszczędności wynikające z tych zmian dla szpitali szacowane są nawet na kilkaset milionów złotych rocznie. I to winno być priorytetem ministra zdrowia, obniżenie ryzyka związanego z transportem zakaźnych, niebezpiecznych odpadów po całym kraju winno być celem samym w sobie.
Proszę więc o deklarację:
Czy Ministerstwo Zdrowia podejmie wysiłki, aby położyć kres marnowaniu ogromnych pieniędzy na szkodliwe i niebezpieczne praktyki monopolizujące unieszkodliwianie odpadów medycznych?
Czy Ministerstwo Zdrowia dokona zmian w rozporządzeniu z dnia 5 października 2017 roku usuwając zakaz unieszkodliwiania odpadów nieposiadających właściwości zakaźnych w procesach sterylizacji parowej termicznej chemicznej czy mikrofalami?
Z poważaniem
Elżbieta Burkiewicz
Posłanka na sejm Rzeczpospolitej Polskiej
Interpelacja nr 8138
do ministra zdrowia
w sprawie utylizacji i unieszkodliwiania odpadów medycznych
Zgłaszający: Elżbieta Burkiewicz, Wioleta Tomczak, Barbara Okuła
Data wpływu: 17-02-2025
Warszawa, dnia 11.02.2025 r.
Szanowna Pani!
Na podstawie stosownych przepisów składam interpelację poselską do Ministerstwa Zdrowia, w związku z interpelacją poselską numer 5747 i odpowiedzią z dnia 18 listopada 2024 roku w sprawie kosztów finansowych i środowiskowych, strat i zagrożeń jakie stwarza obecna ustawa o odpadach dla finansów służby zdrowia, bezpieczeństwa epidemiologicznego oraz dla środowiska.
Pragnę podziękować za udzieloną przez sekretarza stanu Pana Wojciecha Koniecznego odpowiedź na moją poprzednią interpelację w sprawie przepisów regulujących unieszkodliwianie odpadów medycznych. Mam pełną świadomość, że zasady i zagadnienia dotyczące odpadów medycznych są uregulowane przepisami prawa, ale nie to było meritum mojej interpelacji. Uznając, że odpowiedź nie koresponduje bezpośrednio z treścią i intencją mojego wystąpienia w imieniu przedstawicieli ochrony zdrowia, w których obecne prawo uderza bezpośrednio; ponownie proszę o analizę istniejącej od niemal 20 lat sytuacji, o przeanalizowanie możliwych kroków i oszacowanie strat dla zdrowia i bezpieczeństwa jakie ponosi służba zdrowia w efekcie tak pozornie błahej regulacji.
Jak wynika z licznych analiz, rozmów i ekspertyz Polska jest najprawdopodobniej jedynym krajem w świecie, w którym do unieszkodliwiania odpadów zakaźnych zabronione są metody lepsze, tańsze i mniej obciążające środowisko niż spalanie; gdy inne metody, takie jak np. autoklawowanie, sterylizacja czy dezynfekcja stosowane na całym świecie są absolutnie bezpieczne i skuteczne. Co więcej, metody te mogą być stosowane w miejscu wytwarzania odpadów zakaźnych. W kompetencji Ministerstwa Zdrowia jest dbanie o bezpieczeństwo epidemiologiczne kraju. Operacje transportowe, załadunek, magazynowanie, załadunek na środki transportu, setki tysięcy kilometrów rocznie przemieszczania odpadów zakaźnych z miejsc ich wytworzenia do spalarni, operacje transportowe, ponowna segregacja i umieszczanie w piecach mnożą wielokrotnie kontakt ludzi z odpadami zakaźnymi, narażają środowisko przez miliony kilometrów, którymi wędrują zakaźne, niebezpieczne odpady po Polsce. Podnosi to nie tylko ryzyko rozproszenia materiału zakaźnego, ale też zatruwa środowisko i generuje ogromne koszty dla szpitali.
Bezpieczeństwo epidemiologiczne jest ze wszech miar kompetencją ministra zdrowia.
Wspomniany w poprzedniej interpelacji i odpowiedzi zdecydowany w swej krytyce dla funkcjonowania gospodarki odpadami medycznymi raport NIK jest jednym z kilkunastu sporządzonych w tym temacie raportów. Wszystkie są jednoznacznie negatywne w swej ocenie systemu gospodarki odpadami medycznymi w Polsce.
Dramatycznie słabość systemu obnażona została podczas pandemii w 2020 roku, gdy minister środowiska w sprzeczności z zasadami bezpieczeństwa epidemiologicznego i środowiskowego przyzwolił na spalanie, a właściwie na współspalanie odpadów zakaźnych także w instalacjach absolutnie nieprzystosowanych do spalania odpadów niebezpiecznych, narażając tysiące ludzi w kotłowniach i elektrociepłowniach, a spaliny bez wymaganego systemu kontroli zatruwały miliony Polaków.
Wbrew twierdzeniom zawartym w odpowiedzi rozluźniło to reżim sanitarny w postępowaniu z odpadami zakaźnymi. Zamiast szybko uruchomić możliwość unieszkodliwiania materiału zakaźnego w miejscu wytworzenia, dozwolono na szerokie rozwarcie potencjalnych wrót dyspersji zakażeń. Nie jest w żadnym wypadku zgodne z raportem NIK twierdzenie, ze odpady te były „tylko niewłaściwie magazynowane”. Wskazano na niewłaściwe magazynowanie, transporty po całym kraju wbrew ustawowemu zakazowi, niewłaściwe opakowanie, oznakowanie.
Wreszcie, w całkowitej gestii ministra zdrowia jest określenie zasad postępowania z odpadami medycznymi. W rozporządzeniu z dnia 5 października 2017 roku zawarty jest zakaz unieszkodliwiania odpadów nieposiadających właściwości zakaźnych w procesach autoklawowania, sterylizacji termicznej, chemicznej czy przy użyciu mikrofal. Zapis ten nie ma żadnego ani logicznego ani merytorycznego uzasadnienia. Jedynym uzasadnieniem wydaje się być ochrona monopolu spalarni. Aby natychmiast zmniejszyć obciążenia dla szpitali należy zmodyfikować ten zapis usuwając takie ograniczenia. I to działanie jest w całości w rękach ministra zdrowia i można i należy go zmienić bez zbędnej zwłoki.
Należy wskazać, że konieczność zmian w ustawie o odpadach w celu dostosowania jej do standardów nowoczesnego poziomu wiedzy, do uzyskania zgodności z zasadą bliskości i z wymaganiami BAT może i powinna być zainicjowana przez wspólne wysiłki Ministerstwa Zdrowia i Ministerstwa Klimatu i Środowiska, ponieważ oszczędności wynikające z tych zmian dla szpitali szacowane są nawet na kilkaset milionów złotych rocznie. I to winno być priorytetem ministra zdrowia, obniżenie ryzyka związanego z transportem zakaźnych, niebezpiecznych odpadów po całym kraju winno być celem samym w sobie.
Proszę więc o deklarację:
Czy Ministerstwo Zdrowia podejmie wysiłki, aby położyć kres marnowaniu ogromnych pieniędzy na szkodliwe i niebezpieczne praktyki monopolizujące unieszkodliwianie odpadów medycznych?
Czy Ministerstwo Zdrowia dokona zmian w rozporządzeniu z dnia 5 października 2017 roku usuwając zakaz unieszkodliwiania odpadów nieposiadających właściwości zakaźnych w procesach sterylizacji parowej termicznej chemicznej czy mikrofalami?
Z poważaniem
Elżbieta Burkiewicz
Posłanka na sejm Rzeczpospolitej Polskiej
Odpowiedź urzędowa
Sekretarz stanu Wojciech Konieczny
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
15%
Konkretność
85%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 0 %
Precyzyjne daty
8
Odpowiedź na punkty
✓ Tak (Ad 1, Pkt...)
Gęstość faktów
5.7 / 1k zn.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (8)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
7069 znaków
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
ZPŚ.050.10.2025
Warszawa, 14 kwietnia 2025
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając na interpelację nr 8138 Pani Poseł Elżbiety Burkiewicz i grupy posłów, w
sprawie utylizacji i unieszkodliwiania odpadów medycznych, proszę o przyjęcie poniższych
wyjaśnień.
W pierwszej kolejności należy podkreślić, że obowiązek unieszkodliwiania zakaźnych
odpadów medycznych poprzez ich termiczne przekształcanie w spalarniach odpadów
niebezpiecznych, zgodnie z zasadą bliskości, ma na celu ochronę środowiska, zdrowia i życia
ludzi. Działanie to służy zapobieganiu powstawaniu odpadów, redukcji ich ilości oraz
minimalizacji negatywnego wpływu ich wytwarzania i gospodarowania nimi. Powyższe
działania realizują cele określone w ustawie o odpadach.1.
Należy podkreślić, że zakaźnymi odpadami medycznymi są odpady:
1) zawierające żywe mikroorganizmy lub przekraczające wartości mikrobiologicznego
zanieczyszczenia,
1 art. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz.U. z 2023 r. poz. 1587) (dalej „ustawa o
odpadach”)
-- 1 of 4 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
2
2) zawierające żywe mikroorganizmy lub ich toksyny, o których wiadomo lub co do których
istnieją wiarygodne podstawy do przyjęcia, że wywołują choroby u ludzi lub innych żywych
organizmów.2
Ze względu na wskazane wyżej właściwości i potencjalne zagrożenie powodowane przez
zakaźne odpady medyczne zadecydowano, że unieszkodliwianie tych odpadów może
zachodzić wyłącznie w ramach procesu D103, który stanowi przekształcanie termiczne na
lądzie.
Niemniej jednak, nie wszystkie odpady medyczne należy klasyfikować jako zakaźne.
Wytwórca odpadów4 jako podmiot odpowiedzialny za gospodarowanie wytworzonymi
przez siebie odpadami5, jest zobowiązany do dokonania poprawnej klasyfikacji
wytworzonych przez siebie odpadów w oparciu o właściwości i źródło ich pochodzenia, w
tym również do oceny czy odpady posiadają wskazane wyżej właściwości zakaźne.
Prawidłowe zaklasyfikowanie odpadów, w momencie ich wytworzenia jest kluczowe, ze
względu na fakt, iż zakaźne odpady medyczne podlegają bardziej rygorystycznym
przepisom z zakresu gospodarki odpadami m.in. nakaz unieszkodliwiania w procesie D10
oraz stosowanie zasady bliskości.
Natomiast w zakresie odpadów medycznych nieposiadających właściwości zakaźnych ich
unieszkodliwianie jest możliwe również w procesach D5 (składowanie na składowiskach w
sposób celowo zaprojektowany (np. umieszczanie w uszczelnionych oddzielnych komorach,
przykrytych i izolowanych od siebie wzajemnie i od środowiska itd.) i D9 (obróbka fizyczno-
chemiczna, niewymieniona w innej pozycji niniejszego załącznika, w wyniku której powstają
ostateczne związki lub mieszaniny unieszkodliwiane za pomocą któregokolwiek spośród
procesów wymienionych w pozycjach D1-D12 (np. odparowanie, suszenie, kalcynacja itp.)
wskazanych w §2 ust. 1 rozporządzenia w sprawie unieszkodliwiania oraz magazynowania
odpadów medycznych i odpadów weterynaryjnych6 . Ponadto zgodnie z załącznikiem 1 do
tego rozporządzenia poszczególnym kodom odpadów zostały przypisane dopuszczalne
sposoby ich unieszkodliwiania. Co więcej, obowiązujące przepisy prawne umożliwiają
również odzysk odpadów medycznych. W załączniku do rozporządzenia w sprawie
rodzajów odpadów medycznych i odpadów weterynaryjnych, których odzysk jest
2 §1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Klimatu z dnia 24 grudnia 2019 r. w sprawie warunków
uznania odpadów za posiadające właściwości zakaźne oraz sposobu ustalania tych właściwości
(Dz.U. z 2020 r. poz. 3)
3 Załącznik 2 do ustawy o odpadach
4 art. 3 ust. 1 pkt 32) ustawy o odpadach
5 art. 27 ust. 1 ustawy o odpadach
6 rozporządzenie Ministra Klimatu i Środowiska z dnia 26 listopada 2021 r. w sprawie
unieszkodliwiania oraz magazynowania odpadów medycznych i odpadów weterynaryjnych (Dz.U.
z 2021 r. poz. 2245)
-- 2 of 4 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
3
dopuszczalny7 , zostały wskazane kody odpadów, w stosunku do których możliwe jest
przeprowadzenie procesów odzysku.
Mając na uwadze powyższe, właściwe sklasyfikowanie odpadów medycznych pozwala na
postępowanie z odpadami, które nie stanowi wyłącznie ich unieszkodliwiania w procesie
D10.
W zakresie zmian obecnych przepisów prawa informuję, że w resorcie klimatu i środowiska,
w chwili obecnej nie są prowadzone prace obejmujące zmiany legislacyjne liberalizujące
przepisy dotyczące unieszkodliwiania odpadów medycznych. Warto wspomnieć, że w
przeszłości w ramach rządowych prac legislacyjnych, proponowane były przepisy, które w
odróżnieniu od obecnego stanu prawnego zakładały możliwość funkcjonowania różnych
technologii do unieszkodliwiania odpadów medycznych. Niemniej jednak, podczas prac
parlamentarnych zdecydowano o usunięciu zapisów dopuszczających możliwość
stosowania innych niż termiczne przekształcanie metod przetwarzania zakaźnych odpadów
medycznych i weterynaryjnych. W konsekwencji, zgodnie z obowiązującymi przepisami,
jedyną dopuszczalną metodą unieszkodliwiania ww. odpadów jest ich proces D10, czyli
przekształcanie termiczne na lądzie.
Wobec powyższego, należy wskazać, iż obecnie obowiązujące przepisy są szczególnie
istotne w kontekście zapewnienia bezpieczeństwa ludzi, w tym uniknięcia zagrożenia dla
zdrowia lub życia oraz środowiska, dlatego też kwestie te nie są obecnie przedmiotem
dyskusji i prac legislacyjnych.
Poza zakresem Ministerstwa Zdrowia pozostają zarówno kwestie klasyfikacji odpadów,
określone rozporządzeniem Ministra Klimatu z dnia 2 stycznia 2020 r. w sprawie katalogu
odpadów, jak i kwestie doboru metod unieszkodliwiania odpadów, regulowane
rozporządzeniem Ministra Klimatu i Środowiska z dnia 26 listopada 2021 r. w sprawie
unieszkodliwiania oraz magazynowania odpadów medycznych i odpadów weterynaryjnych,
a kwestie zasady bliskości, wnikają z art. 20 ustawy o odpadach.
Odnosząc się do kwestii możliwości dopuszczenia innych niż spalanie metod
unieszkodliwiania odpadów medycznych, wyjaśniam, że zgodnie z art. 95 ust. 1 ustawy z
dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach, posiadacz odpadów medycznych lub odpadów
weterynaryjnych unieszkodliwiający te odpady jest obowiązany do prowadzenia procesów
unieszkodliwiania oraz do ich monitoringu, z uwzględnieniem właściwości odpadów i
charakteru procesu oraz zgodnie z wymaganiami i sposobami prowadzenia
unieszkodliwiania odpadów, określonymi w obowiązujących w przepisach.
7 rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 24 lipca 2015 r. w sprawie rodzajów odpadów
medycznych i odpadów weterynaryjnych, których odzysk jest dopuszczalny (Dz.U. z 2015 r. poz.
1116)
-- 3 of 4 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
4
Z wyrazami szacunku
z upoważnienia Ministra Zdrowia
Wojciech Konieczny
Sekretarz Stanu
/dokument podpisany elektronicznie/
-- 4 of 4 --
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
ZPŚ.050.10.2025
Warszawa, 14 kwietnia 2025
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając na interpelację nr 8138 Pani Poseł Elżbiety Burkiewicz i grupy posłów, w
sprawie utylizacji i unieszkodliwiania odpadów medycznych, proszę o przyjęcie poniższych
wyjaśnień.
W pierwszej kolejności należy podkreślić, że obowiązek unieszkodliwiania zakaźnych
odpadów medycznych poprzez ich termiczne przekształcanie w spalarniach odpadów
niebezpiecznych, zgodnie z zasadą bliskości, ma na celu ochronę środowiska, zdrowia i życia
ludzi. Działanie to służy zapobieganiu powstawaniu odpadów, redukcji ich ilości oraz
minimalizacji negatywnego wpływu ich wytwarzania i gospodarowania nimi. Powyższe
działania realizują cele określone w ustawie o odpadach.1.
Należy podkreślić, że zakaźnymi odpadami medycznymi są odpady:
1) zawierające żywe mikroorganizmy lub przekraczające wartości mikrobiologicznego
zanieczyszczenia,
1 art. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz.U. z 2023 r. poz. 1587) (dalej „ustawa o
odpadach”)
-- 1 of 4 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
2
2) zawierające żywe mikroorganizmy lub ich toksyny, o których wiadomo lub co do których
istnieją wiarygodne podstawy do przyjęcia, że wywołują choroby u ludzi lub innych żywych
organizmów.2
Ze względu na wskazane wyżej właściwości i potencjalne zagrożenie powodowane przez
zakaźne odpady medyczne zadecydowano, że unieszkodliwianie tych odpadów może
zachodzić wyłącznie w ramach procesu D103, który stanowi przekształcanie termiczne na
lądzie.
Niemniej jednak, nie wszystkie odpady medyczne należy klasyfikować jako zakaźne.
Wytwórca odpadów4 jako podmiot odpowiedzialny za gospodarowanie wytworzonymi
przez siebie odpadami5, jest zobowiązany do dokonania poprawnej klasyfikacji
wytworzonych przez siebie odpadów w oparciu o właściwości i źródło ich pochodzenia, w
tym również do oceny czy odpady posiadają wskazane wyżej właściwości zakaźne.
Prawidłowe zaklasyfikowanie odpadów, w momencie ich wytworzenia jest kluczowe, ze
względu na fakt, iż zakaźne odpady medyczne podlegają bardziej rygorystycznym
przepisom z zakresu gospodarki odpadami m.in. nakaz unieszkodliwiania w procesie D10
oraz stosowanie zasady bliskości.
Natomiast w zakresie odpadów medycznych nieposiadających właściwości zakaźnych ich
unieszkodliwianie jest możliwe również w procesach D5 (składowanie na składowiskach w
sposób celowo zaprojektowany (np. umieszczanie w uszczelnionych oddzielnych komorach,
przykrytych i izolowanych od siebie wzajemnie i od środowiska itd.) i D9 (obróbka fizyczno-
chemiczna, niewymieniona w innej pozycji niniejszego załącznika, w wyniku której powstają
ostateczne związki lub mieszaniny unieszkodliwiane za pomocą któregokolwiek spośród
procesów wymienionych w pozycjach D1-D12 (np. odparowanie, suszenie, kalcynacja itp.)
wskazanych w §2 ust. 1 rozporządzenia w sprawie unieszkodliwiania oraz magazynowania
odpadów medycznych i odpadów weterynaryjnych6 . Ponadto zgodnie z załącznikiem 1 do
tego rozporządzenia poszczególnym kodom odpadów zostały przypisane dopuszczalne
sposoby ich unieszkodliwiania. Co więcej, obowiązujące przepisy prawne umożliwiają
również odzysk odpadów medycznych. W załączniku do rozporządzenia w sprawie
rodzajów odpadów medycznych i odpadów weterynaryjnych, których odzysk jest
2 §1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Klimatu z dnia 24 grudnia 2019 r. w sprawie warunków
uznania odpadów za posiadające właściwości zakaźne oraz sposobu ustalania tych właściwości
(Dz.U. z 2020 r. poz. 3)
3 Załącznik 2 do ustawy o odpadach
4 art. 3 ust. 1 pkt 32) ustawy o odpadach
5 art. 27 ust. 1 ustawy o odpadach
6 rozporządzenie Ministra Klimatu i Środowiska z dnia 26 listopada 2021 r. w sprawie
unieszkodliwiania oraz magazynowania odpadów medycznych i odpadów weterynaryjnych (Dz.U.
z 2021 r. poz. 2245)
-- 2 of 4 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
3
dopuszczalny7 , zostały wskazane kody odpadów, w stosunku do których możliwe jest
przeprowadzenie procesów odzysku.
Mając na uwadze powyższe, właściwe sklasyfikowanie odpadów medycznych pozwala na
postępowanie z odpadami, które nie stanowi wyłącznie ich unieszkodliwiania w procesie
D10.
W zakresie zmian obecnych przepisów prawa informuję, że w resorcie klimatu i środowiska,
w chwili obecnej nie są prowadzone prace obejmujące zmiany legislacyjne liberalizujące
przepisy dotyczące unieszkodliwiania odpadów medycznych. Warto wspomnieć, że w
przeszłości w ramach rządowych prac legislacyjnych, proponowane były przepisy, które w
odróżnieniu od obecnego stanu prawnego zakładały możliwość funkcjonowania różnych
technologii do unieszkodliwiania odpadów medycznych. Niemniej jednak, podczas prac
parlamentarnych zdecydowano o usunięciu zapisów dopuszczających możliwość
stosowania innych niż termiczne przekształcanie metod przetwarzania zakaźnych odpadów
medycznych i weterynaryjnych. W konsekwencji, zgodnie z obowiązującymi przepisami,
jedyną dopuszczalną metodą unieszkodliwiania ww. odpadów jest ich proces D10, czyli
przekształcanie termiczne na lądzie.
Wobec powyższego, należy wskazać, iż obecnie obowiązujące przepisy są szczególnie
istotne w kontekście zapewnienia bezpieczeństwa ludzi, w tym uniknięcia zagrożenia dla
zdrowia lub życia oraz środowiska, dlatego też kwestie te nie są obecnie przedmiotem
dyskusji i prac legislacyjnych.
Poza zakresem Ministerstwa Zdrowia pozostają zarówno kwestie klasyfikacji odpadów,
określone rozporządzeniem Ministra Klimatu z dnia 2 stycznia 2020 r. w sprawie katalogu
odpadów, jak i kwestie doboru metod unieszkodliwiania odpadów, regulowane
rozporządzeniem Ministra Klimatu i Środowiska z dnia 26 listopada 2021 r. w sprawie
unieszkodliwiania oraz magazynowania odpadów medycznych i odpadów weterynaryjnych,
a kwestie zasady bliskości, wnikają z art. 20 ustawy o odpadach.
Odnosząc się do kwestii możliwości dopuszczenia innych niż spalanie metod
unieszkodliwiania odpadów medycznych, wyjaśniam, że zgodnie z art. 95 ust. 1 ustawy z
dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach, posiadacz odpadów medycznych lub odpadów
weterynaryjnych unieszkodliwiający te odpady jest obowiązany do prowadzenia procesów
unieszkodliwiania oraz do ich monitoringu, z uwzględnieniem właściwości odpadów i
charakteru procesu oraz zgodnie z wymaganiami i sposobami prowadzenia
unieszkodliwiania odpadów, określonymi w obowiązujących w przepisach.
7 rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 24 lipca 2015 r. w sprawie rodzajów odpadów
medycznych i odpadów weterynaryjnych, których odzysk jest dopuszczalny (Dz.U. z 2015 r. poz.
1116)
-- 3 of 4 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
4
Z wyrazami szacunku
z upoważnienia Ministra Zdrowia
Wojciech Konieczny
Sekretarz Stanu
/dokument podpisany elektronicznie/
-- 4 of 4 --