Interpelacja nr 8129
Interpelacja w sprawie możliwości pełnienia służby wojskowej przez osoby z niepełnosprawnościami
Zgłaszający:
•
Adresat:
Obrona i Bezpieczeństwo (88%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie możliwości pełnienia służby wojskowej przez osoby z niepełnosprawnościami
Interpelacja nr 8129
do ministra obrony narodowej
w sprawie możliwości pełnienia służby wojskowej przez osoby z niepełnosprawnościami
Zgłaszający: Waldemar Andzel
Data wpływu: 17-02-2025
Szanowny Panie Ministrze,
ustawa z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny, a także akty wykonawcze do tejże ustawy przewidują możliwość dobrowolnego pełnienia służby wojskowej przez osoby z niepełnosprawnościami. Założenie to zostało przedstawione w uzasadnieniu do projektu ustawy o obronie Ojczyzny, cyt.: „Wśród nowych rozwiązań w tym zakresie wprowadzono następujące zmiany:
1) dopuszczono do służby w wybranych specjalnościach, grupach osobowych, osoby z niepełnosprawnością np. na stanowiskach związanych z cyberbezpieczeństwem (…)” (https://www.sejm.gov.pl/sejm9.nsf/druk.xsp?nr=2052).
W związku z tym należy zauważyć, iż od wejścia w życie ww. ustawy i aktów wykonawczych minął już okres pozwalający na dokonanie przeglądu i analizy praktyki w tym zakresie. Niewątpliwie, zgodnie z ówczesnymi zapowiedziami ówczesnego ministra obrony narodowej Mariusza Błaszczaka, osoby z niepełnosprawnościami wielokrotnie mogą posiadać kompetencje o kluczowym znaczeniu dla funkcjonowania Sił Zbrojnych, m.in. w zakresie informatyki, cyberbezpieczeństwa lub nowych technologii. Ochotnicy spełniający powyższe kryteria mogliby zatem zgłaszać się do służby wojskowej m.in. w Wojskach Obrony Cyberprzestrzeni. Jednakże należy zauważyć, iż nie chodzi tu tylko o niepełnosprawności ruchowe, ale i inne. Za przykład może tu posłużyć fakt, iż izraelska armia, a konkretnie jej jednostka 9900, zatrudnia osoby ze spektrum autyzmu do analizy satelitarnych zdjęć wywiadowczych oraz zdjęć wywiadowczych z dronów. Powodem może być to, że osoby nieneurotypowe potrafią analizować wiele pozornie podobnych obrazów i wychwytywać bardzo niewielkie różnice, które są źródłem ważnych danych wywiadowczych. Sukces jednostki 9900 otworzył drzwi wielu Izraelczykom z diagnozą autyzmu – pod koniec 2022 roku w całej armii izraelskiej pracowało ich już 500 nie tylko przy analizie zdjęć satelitarnych, ale również w cyberbezpieczeństwie.
W związku z powyższym proszę o odpowiedź na następujące pytania:
Czy obecne przepisy polskiego prawa dopuszczają możliwość pełnienia służby wojskowej przez osoby z niepełnosprawnościami? Jeżeli tak, to proszę o podanie tychże aktów prawnych oraz rodzajów niepełnosprawności, z którymi ochotnicy mogą pełnić służbę wojskową w Wojsku Polskim. Jaki jest tryb przyjęcia takich osób do służby wojskowej?
Ile osób ze stwierdzoną niepełnosprawnością obecnie pełni służbę wojskową w Wojsku Polskim? W jakich rodzajach wojsk pełnią one służbę?
Czy obecne przepisy polskiego prawa dopuszczają możliwość pełnienia służby wojskowej przez osoby ze spektrum autyzmu? Jeżeli tak, to proszę o wskazanie trybu przyjęcia takich osób do służby, rodzajów tej służby i rodzajów wojsk, gdzie takie osoby mogłyby pełnić służbę. Proszę o uzasadnienie odpowiedzi.
Czy aktualnie w Siłach Zbrojnych RP służbę wojskową pełnią osoby ze spektrum autyzmu? Jeżeli tak, to ile jest takich osób i w jakich rodzajach wojsk pełnią służbę?
Czy aktualnie w Siłach Zbrojnych RP jako pracownicy cywilny lub personel RON pracują osoby ze spektrum autyzmu? Jeżeli tak, to ile jest takich osób i w jakich rodzajach wojsk pracują?
Czy Ministerstwo Obrony Narodowej i/lub Wojska Obrony Cyberprzestrzeni planują lub realizują nabór osób ze spektrum autyzmu celem pełnienia przez nich służby?
Czy w ocenie Ministerstwa Obrony Narodowej aktualne przepisy prawa oraz przewidziane stanowiska służbowe w ramach rodzajów wojsk (szczególnie Wojska Obrony Cyberprzestrzeni) umożliwiają aplikowanie osobom ze spektrum autyzmu do pełnienia czynnej służby wojskowej?
Czy w przypadku, gdy obecne przepisy nie dają możliwości do pełnienia służby wojskowej w Siłach Zbrojnych RP dla osób ze spektrum autyzmu, Ministerstwo Obrony Narodowej zamierza podjąć działania, aby poprzez zmiany aktów prawnych dać ww. osobom możliwość aplikowania do służby w Wojsku Polskim?
Czy w planach Ministerstwa Obrony Narodowej jest utworzenie programu, na wzór izraelskiego programu Sił Obronnych Izraela, angażującego żołnierzy ze spektrum autyzmu w działania z pogranicza wojny informacyjnej, białego wywiadu (OSINT) czy analizy danych wojskowych?
Czy Ministerstwo Obrony Narodowej posiada informacje, aby Organizacja Traktatu Północnoatlantyckiego (NATO) w ramach swojej działalności podejmowała uchwały, wytyczne, rezolucje lub stanowiska dotyczące omawianego zagadnienia? Jeżeli tak, to proszę o wskazanie tychże aktywności i przejawów działalności.
Z poważaniem
Waldemar Andzel
Poseł na Sejm RP
Interpelacja nr 8129
do ministra obrony narodowej
w sprawie możliwości pełnienia służby wojskowej przez osoby z niepełnosprawnościami
Zgłaszający: Waldemar Andzel
Data wpływu: 17-02-2025
Szanowny Panie Ministrze,
ustawa z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny, a także akty wykonawcze do tejże ustawy przewidują możliwość dobrowolnego pełnienia służby wojskowej przez osoby z niepełnosprawnościami. Założenie to zostało przedstawione w uzasadnieniu do projektu ustawy o obronie Ojczyzny, cyt.: „Wśród nowych rozwiązań w tym zakresie wprowadzono następujące zmiany:
1) dopuszczono do służby w wybranych specjalnościach, grupach osobowych, osoby z niepełnosprawnością np. na stanowiskach związanych z cyberbezpieczeństwem (…)” (https://www.sejm.gov.pl/sejm9.nsf/druk.xsp?nr=2052).
W związku z tym należy zauważyć, iż od wejścia w życie ww. ustawy i aktów wykonawczych minął już okres pozwalający na dokonanie przeglądu i analizy praktyki w tym zakresie. Niewątpliwie, zgodnie z ówczesnymi zapowiedziami ówczesnego ministra obrony narodowej Mariusza Błaszczaka, osoby z niepełnosprawnościami wielokrotnie mogą posiadać kompetencje o kluczowym znaczeniu dla funkcjonowania Sił Zbrojnych, m.in. w zakresie informatyki, cyberbezpieczeństwa lub nowych technologii. Ochotnicy spełniający powyższe kryteria mogliby zatem zgłaszać się do służby wojskowej m.in. w Wojskach Obrony Cyberprzestrzeni. Jednakże należy zauważyć, iż nie chodzi tu tylko o niepełnosprawności ruchowe, ale i inne. Za przykład może tu posłużyć fakt, iż izraelska armia, a konkretnie jej jednostka 9900, zatrudnia osoby ze spektrum autyzmu do analizy satelitarnych zdjęć wywiadowczych oraz zdjęć wywiadowczych z dronów. Powodem może być to, że osoby nieneurotypowe potrafią analizować wiele pozornie podobnych obrazów i wychwytywać bardzo niewielkie różnice, które są źródłem ważnych danych wywiadowczych. Sukces jednostki 9900 otworzył drzwi wielu Izraelczykom z diagnozą autyzmu – pod koniec 2022 roku w całej armii izraelskiej pracowało ich już 500 nie tylko przy analizie zdjęć satelitarnych, ale również w cyberbezpieczeństwie.
W związku z powyższym proszę o odpowiedź na następujące pytania:
Czy obecne przepisy polskiego prawa dopuszczają możliwość pełnienia służby wojskowej przez osoby z niepełnosprawnościami? Jeżeli tak, to proszę o podanie tychże aktów prawnych oraz rodzajów niepełnosprawności, z którymi ochotnicy mogą pełnić służbę wojskową w Wojsku Polskim. Jaki jest tryb przyjęcia takich osób do służby wojskowej?
Ile osób ze stwierdzoną niepełnosprawnością obecnie pełni służbę wojskową w Wojsku Polskim? W jakich rodzajach wojsk pełnią one służbę?
Czy obecne przepisy polskiego prawa dopuszczają możliwość pełnienia służby wojskowej przez osoby ze spektrum autyzmu? Jeżeli tak, to proszę o wskazanie trybu przyjęcia takich osób do służby, rodzajów tej służby i rodzajów wojsk, gdzie takie osoby mogłyby pełnić służbę. Proszę o uzasadnienie odpowiedzi.
Czy aktualnie w Siłach Zbrojnych RP służbę wojskową pełnią osoby ze spektrum autyzmu? Jeżeli tak, to ile jest takich osób i w jakich rodzajach wojsk pełnią służbę?
Czy aktualnie w Siłach Zbrojnych RP jako pracownicy cywilny lub personel RON pracują osoby ze spektrum autyzmu? Jeżeli tak, to ile jest takich osób i w jakich rodzajach wojsk pracują?
Czy Ministerstwo Obrony Narodowej i/lub Wojska Obrony Cyberprzestrzeni planują lub realizują nabór osób ze spektrum autyzmu celem pełnienia przez nich służby?
Czy w ocenie Ministerstwa Obrony Narodowej aktualne przepisy prawa oraz przewidziane stanowiska służbowe w ramach rodzajów wojsk (szczególnie Wojska Obrony Cyberprzestrzeni) umożliwiają aplikowanie osobom ze spektrum autyzmu do pełnienia czynnej służby wojskowej?
Czy w przypadku, gdy obecne przepisy nie dają możliwości do pełnienia służby wojskowej w Siłach Zbrojnych RP dla osób ze spektrum autyzmu, Ministerstwo Obrony Narodowej zamierza podjąć działania, aby poprzez zmiany aktów prawnych dać ww. osobom możliwość aplikowania do służby w Wojsku Polskim?
Czy w planach Ministerstwa Obrony Narodowej jest utworzenie programu, na wzór izraelskiego programu Sił Obronnych Izraela, angażującego żołnierzy ze spektrum autyzmu w działania z pogranicza wojny informacyjnej, białego wywiadu (OSINT) czy analizy danych wojskowych?
Czy Ministerstwo Obrony Narodowej posiada informacje, aby Organizacja Traktatu Północnoatlantyckiego (NATO) w ramach swojej działalności podejmowała uchwały, wytyczne, rezolucje lub stanowiska dotyczące omawianego zagadnienia? Jeżeli tak, to proszę o wskazanie tychże aktywności i przejawów działalności.
Z poważaniem
Waldemar Andzel
Poseł na Sejm RP
Odpowiedź urzędowa
Sekretarz stanu Paweł Bejda
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
30%
Konkretność
70%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 0 %
Precyzyjne daty
4
Odpowiedź na punkty
Brak podziału
Gęstość faktów
5 / 1k zn.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (4)
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
4774 znaków
www.gov.pl/web/obrona narodowa
Al. Niepodległości 218
00-911 Warszawa
1
Sekretarz Stanu
Paweł BEJDA
BMON-WP.053.166.2025/In-65/25/KT
Warszawa, 25.03.2025 r.
Pan Szymon HOŁOWNIA
Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej
Do wiadomości: Dyrektor Departamentu Spraw Parlamentarnych w KPRM
ePuap
Dotyczy: interpelacji Pana Posła Waldemara Andzela nr 8129 w sprawie możliwości pełnienia służby
wojskowej przez osoby z niepełnosprawnościami
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając, z upoważnienia Ministra Obrony Narodowej, na interpelację Pana Posła Waldemara
Andzela w sprawie możliwości pełnienia służby wojskowej przez osoby z niepełnosprawnościami,
uprzejmie proszę o przyjęcie poniższych informacji.
W Siłach Zbrojnych RP (SZ RP) funkcjonują rozwiązania prawne pozwalające na pełnienie służby
wojskowej przez osoby z niepełnosprawnościami. W art. 190 ust. 10 ustawy z dnia 11 marca 2022 r.
o obronie Ojczyzny (Dz. U. z 2024 r., poz. 248 ze zm.) w odniesieniu do żołnierzy pełniących zawodową
służbę wojskową ustanowiono kategorię zdrowia Z/O – zdolny do zawodowej służby wojskowej
z ograniczeniami, co oznacza ograniczoną zdolność do dalszego pełnienia zawodowej służby wojskowej
w poszczególnych rodzajach wojsk oraz na określonych stanowiskach służbowych. Ponadto,
w wykonaniu delegacji art. 134 ust. 3 ustawy o obronie Ojczyzny zostało wydane rozporządzenie
Ministra Obrony Narodowej z dnia 13 czerwca 2022 r. w sprawie korpusów osobowych, grup osobowych
i specjalności wojskowych (Dz. U. poz. 224), w którym ustanowiono specjalność wojskową 99Z10,
z przeznaczeniem dla osób z niepełnosprawnością. Przesłanką powyższego rozwiązania było stworzenie
warunków do pozyskania do pełnienia czynnej służby wojskowej kandydatów także spośród osób
legitymujących się określoną niepełnosprawnością, o unikalnej wiedzy, doświadczeniu zawodowym
i zdolnościach istotnych dla funkcjonowania SZ RP, m.in. w obszarze IT, cyberbezpieczeństwa,
kryptografii, systemów informatycznych czy bezpieczeństwa informacji.
Spektrum autyzmu, jako problem zdrowotny, nie znajduje swojego ściśle określonego odpowiednika
w wykazie stanowiącym załącznik nr 1 do rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 marca
2024 r. w sprawie orzekania o zdolności do służby wojskowej i trybu postępowania wojskowych komisji
lekarskich w tych sprawach (Dz. U. poz. 466) oraz nie posiada jednoznacznie określonej kwalifikacji
orzeczniczej. Osoby ze spektrum autyzmu, w zależności od nasilenia objawów - mogą być kwalifikowane
do kategorii zdolności do służby wojskowej A, D lub E. Na podstawie aktualnie obowiązujących
przepisów, osoby w spektrum autyzmu, wysoko funkcjonujące i dobrze zaadaptowane społecznie, nie
muszą być automatycznie dyskwalifikowane jako potencjalni kandydaci do pełnienia czynnej służby
wojskowej (na przykład w formacjach wojsk obrony terytorialnej), jednakże nie mogą one pełnić
zawodowej służby wojskowej. Takie osoby szczególnie są podatne na wszelkie czynniki destabilizujące
równowagę psychiczną, zarówno o charakterze sensorycznym, np. głośne dźwięki, zapachy, jak
i werbalnym, np. negatywny komentarz, wywieranie presji. Powyższe może powodować, że korzystne
cechy osoby w spektrum autyzmu nie będą mogły się objawić i zostać wykorzystane.
-- 1 of 2 --
www.gov.pl/web/obrona narodowa
Al. Niepodległości 218
00-911 Warszawa
2
Służba wojskowa jest związana z ekspozycją na ponadprzeciętne obciążenia fizyczne i psychiczne,
nienormowany czas pracy, w tym także w porze nocnej, stres, presję czasu, pracę w warunkach
uciążliwych dla zdrowia, pracę w zespole o zhierarchizowanej strukturze, konieczność utrzymania
wysokiego poziomu sprawności fizycznej. Nie bez znaczenia jest fakt dostępu do broni. Wymienione
warunki i właściwości służby wojskowej są niemal typowymi okolicznościami, w których można
spodziewać się dysfunkcyjnej postawy osoby w spektrum autyzmu.
Jeśli osoby z orzeczoną niepełnosprawnością pragną swoją przyszłość zawodową związać z Siłami
Zbrojnymi RP, to należy pamiętać, że istnieje możliwość ubiegania się o zatrudnienie w Siłach Zbrojnych
RP w charakterze cywilnego pracownika resortu obrony narodowej.
Zgodnie z informacją otrzymaną z Polskiego Przedstawicielstwa Wojskowego przy NATO (PPW),
w Sojuszu nie ma dokumentu regulującego zagadnienia dotyczące pełnienia służby wojskowej przez
osoby z niepełnosprawnościami.
Aktualnie w Siłach Zbrojnych RP w etatach jednostek wojskowych zostało wyodrębnionych 51 stanowisk
służbowych z kategorią zdrowia Z/O, na których zawodową służbę wojskową kontynuują żołnierze
z określonymi uszczerbkami w stanie zdrowia, nabytymi głównie podczas pełnienia misji wojskowych
i realizacji zadań poza granicami i w kraju.
Z wyrazami szacunku
Paweł BEJDA
/dokument podpisany kwalifikowanym podpisem elektronicznym/
-- 2 of 2 --
Al. Niepodległości 218
00-911 Warszawa
1
Sekretarz Stanu
Paweł BEJDA
BMON-WP.053.166.2025/In-65/25/KT
Warszawa, 25.03.2025 r.
Pan Szymon HOŁOWNIA
Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej
Do wiadomości: Dyrektor Departamentu Spraw Parlamentarnych w KPRM
ePuap
Dotyczy: interpelacji Pana Posła Waldemara Andzela nr 8129 w sprawie możliwości pełnienia służby
wojskowej przez osoby z niepełnosprawnościami
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając, z upoważnienia Ministra Obrony Narodowej, na interpelację Pana Posła Waldemara
Andzela w sprawie możliwości pełnienia służby wojskowej przez osoby z niepełnosprawnościami,
uprzejmie proszę o przyjęcie poniższych informacji.
W Siłach Zbrojnych RP (SZ RP) funkcjonują rozwiązania prawne pozwalające na pełnienie służby
wojskowej przez osoby z niepełnosprawnościami. W art. 190 ust. 10 ustawy z dnia 11 marca 2022 r.
o obronie Ojczyzny (Dz. U. z 2024 r., poz. 248 ze zm.) w odniesieniu do żołnierzy pełniących zawodową
służbę wojskową ustanowiono kategorię zdrowia Z/O – zdolny do zawodowej służby wojskowej
z ograniczeniami, co oznacza ograniczoną zdolność do dalszego pełnienia zawodowej służby wojskowej
w poszczególnych rodzajach wojsk oraz na określonych stanowiskach służbowych. Ponadto,
w wykonaniu delegacji art. 134 ust. 3 ustawy o obronie Ojczyzny zostało wydane rozporządzenie
Ministra Obrony Narodowej z dnia 13 czerwca 2022 r. w sprawie korpusów osobowych, grup osobowych
i specjalności wojskowych (Dz. U. poz. 224), w którym ustanowiono specjalność wojskową 99Z10,
z przeznaczeniem dla osób z niepełnosprawnością. Przesłanką powyższego rozwiązania było stworzenie
warunków do pozyskania do pełnienia czynnej służby wojskowej kandydatów także spośród osób
legitymujących się określoną niepełnosprawnością, o unikalnej wiedzy, doświadczeniu zawodowym
i zdolnościach istotnych dla funkcjonowania SZ RP, m.in. w obszarze IT, cyberbezpieczeństwa,
kryptografii, systemów informatycznych czy bezpieczeństwa informacji.
Spektrum autyzmu, jako problem zdrowotny, nie znajduje swojego ściśle określonego odpowiednika
w wykazie stanowiącym załącznik nr 1 do rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 marca
2024 r. w sprawie orzekania o zdolności do służby wojskowej i trybu postępowania wojskowych komisji
lekarskich w tych sprawach (Dz. U. poz. 466) oraz nie posiada jednoznacznie określonej kwalifikacji
orzeczniczej. Osoby ze spektrum autyzmu, w zależności od nasilenia objawów - mogą być kwalifikowane
do kategorii zdolności do służby wojskowej A, D lub E. Na podstawie aktualnie obowiązujących
przepisów, osoby w spektrum autyzmu, wysoko funkcjonujące i dobrze zaadaptowane społecznie, nie
muszą być automatycznie dyskwalifikowane jako potencjalni kandydaci do pełnienia czynnej służby
wojskowej (na przykład w formacjach wojsk obrony terytorialnej), jednakże nie mogą one pełnić
zawodowej służby wojskowej. Takie osoby szczególnie są podatne na wszelkie czynniki destabilizujące
równowagę psychiczną, zarówno o charakterze sensorycznym, np. głośne dźwięki, zapachy, jak
i werbalnym, np. negatywny komentarz, wywieranie presji. Powyższe może powodować, że korzystne
cechy osoby w spektrum autyzmu nie będą mogły się objawić i zostać wykorzystane.
-- 1 of 2 --
www.gov.pl/web/obrona narodowa
Al. Niepodległości 218
00-911 Warszawa
2
Służba wojskowa jest związana z ekspozycją na ponadprzeciętne obciążenia fizyczne i psychiczne,
nienormowany czas pracy, w tym także w porze nocnej, stres, presję czasu, pracę w warunkach
uciążliwych dla zdrowia, pracę w zespole o zhierarchizowanej strukturze, konieczność utrzymania
wysokiego poziomu sprawności fizycznej. Nie bez znaczenia jest fakt dostępu do broni. Wymienione
warunki i właściwości służby wojskowej są niemal typowymi okolicznościami, w których można
spodziewać się dysfunkcyjnej postawy osoby w spektrum autyzmu.
Jeśli osoby z orzeczoną niepełnosprawnością pragną swoją przyszłość zawodową związać z Siłami
Zbrojnymi RP, to należy pamiętać, że istnieje możliwość ubiegania się o zatrudnienie w Siłach Zbrojnych
RP w charakterze cywilnego pracownika resortu obrony narodowej.
Zgodnie z informacją otrzymaną z Polskiego Przedstawicielstwa Wojskowego przy NATO (PPW),
w Sojuszu nie ma dokumentu regulującego zagadnienia dotyczące pełnienia służby wojskowej przez
osoby z niepełnosprawnościami.
Aktualnie w Siłach Zbrojnych RP w etatach jednostek wojskowych zostało wyodrębnionych 51 stanowisk
służbowych z kategorią zdrowia Z/O, na których zawodową służbę wojskową kontynuują żołnierze
z określonymi uszczerbkami w stanie zdrowia, nabytymi głównie podczas pełnienia misji wojskowych
i realizacji zadań poza granicami i w kraju.
Z wyrazami szacunku
Paweł BEJDA
/dokument podpisany kwalifikowanym podpisem elektronicznym/
-- 2 of 2 --