Interpelacja w sprawie bezpieczeństwa na przejazdach kolejowo-drogowych
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 8122
do ministra infrastruktury
w sprawie bezpieczeństwa na przejazdach kolejowo-drogowych
Zgłaszający: Artur Jarosław Łącki
Data wpływu: 17-02-2025
Szanowny Panie Ministrze,
w nawiązaniu do tragicznego wypadku, który miał miejsce 16 lutego 2025 r. na przejeździe kolejowym w pobliżu Koszalina, gdzie doszło do zderzenia pociągu z samochodem osobowym, zwracam się z interpelacją dotyczącą bezpieczeństwa na przejazdach kolejowo-drogowych w Polsce.
Wypadki na przejazdach kolejowych wciąż stanowią poważny problem mimo podejmowanych działań modernizacyjnych i edukacyjnych. Każda taka tragedia przypomina o potrzebie nieustannego podnoszenia standardów bezpieczeństwa oraz intensyfikacji działań prewencyjnych.
W związku z powyższym proszę o odpowiedzi na następujące pytania:
1. Jakie działania podejmują Ministerstwo Infrastruktury oraz podległe mu instytucje w zakresie poprawy bezpieczeństwa na przejazdach kolejowych?
2. Czy przejazd, na którym doszło do wypadku, był wyposażony w odpowiednie zabezpieczenia (sygnalizację świetlną, rogatki itp.), a jeśli nie, to czy planowana jest jego modernizacja?
3. Czy ministerstwo planuje przeprowadzenie ogólnopolskiej kampanii społecznej uświadamiającej kierowców i pieszych o zagrożeniach na przejazdach kolejowych? Jeśli tak, to jakie działania są planowane i w jakim terminie?
4. Czy prowadzone są analizy dotyczące skuteczności dotychczasowych kampanii edukacyjnych w zakresie bezpieczeństwa na przejazdach?
5. Jakie środki finansowe zostały przewidziane w budżecie na 2025 rok na modernizację oraz dodatkowe zabezpieczenia przejazdów kolejowo-drogowych?
Z poważaniem
Artur Łącki
Poseł na Sejm RP
Podsekretarz stanu Piotr Malepszak
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Zawiera 6 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Podaje wskaźniki procentowe (8)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (12)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
17681 znakówkancelaria@mi.gov.pl ul. Chałubińskiego 4/6
www.gov.pl/web/infrastruktura 00-928 Warszawa
Znak pisma: DTK-4.054.4.2025
Warszawa, 01 kwietnia 2025
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 8122 Posła na Sejm RP Pana Artura Łąckiego w sprawie
bezpieczeństwa na przejazdach kolejowo-drogowych, przedstawiam stosowne
wyjaśnienia w odniesieniu do poniżej przedstawionych pytań.
W odpowiedzi na pytanie pierwsze informuję, że w Ministerstwie Infrastruktury trwają
prace nad nowelizacją rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia 20
października 2015 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać
skrzyżowania linii kolejowych oraz bocznic kolejowych z drogami i ich usytuowanie.
Zmiana ta wynika m.in. z art. 66 ustawy z dnia 19 lipca 2019 r. o zapewnianiu dostępności
osobom ze szczególnymi potrzebami. Ustawa ta nałożyła obowiązek wydania do dnia 19
września 2024 r. wszelkich aktów wykonawczych wynikających z art. 7 ust. 2 i 3 ustawy
z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane. W ramach tego procesu legislacyjnego
postanowiono wprowadzić również rozwiązania zwiększające bezpieczeństwo
na przejazdach kolejowo-drogowych, takich jak:
obligatoryjne stosowanie na przejazdach kat. B zabezpieczeń uniemożliwiających
objazd zamkniętej rogatki przez zastosowanie wysp kanalizujących ruch lub
separatorów;
wprowadzenie możliwości stosowania na przejazdach kolejowo-drogowych
nowoczesnych rozwiązań pozwalających na wykrywanie przeszkód na przejeździe
poprzez stosowanie: pętli indukcyjnych, urządzeń opartych o system radarowy,
obrazowania termicznego w podczerwieni i czujników ultradźwiękowych
(przekazywanie sygnału do LCS i decyzja personelu o dalszej jeździe, powiązanie
systemu wykrywania z urządzeniami srk);
umożliwienie zarządcy drogi dodatkowe oznakowanie przejazdów kolejowo-
drogowych znakami lub tablicami o zmiennej treści, zastosowanie linii
spowalniających (wibracyjnych) i progów zwalniających.
Jednocześnie należy zaakcentować, że Ministerstwo Infrastruktury prowadziło
intensywne działania związane z poprawą szeroko rozumianego bezpieczeństwa na kolei.
Na rynku pojawiły się rozwiązania mogące zwiększać bezpieczeństwo na przejazdach
kolejowo-drogowych, tj. innowacyjne systemy monitorujące przejazdy kolejowo-
drogowe. Systemy te mają dwie podstawowe funkcjonalności: ostrzeganie kierowców
o zbliżaniu się do przejazdu przez podświetlenie znaków drogowych czy zastosowanie
urządzeń wyświetlających odpowiednie komunikaty oraz monitorowanie przestrzegania
-- 1 of 6 --
2
przepisów przez kierowców np. poprzez identyfikację niezatrzymania się przed znakiem
B-20 „Stop” czy przekroczenie dozwolonej prędkości. Warto tu zaznaczyć, że systemy te
nie są powiązane z systemami kolejowymi.
Odnosząc się do drugiego pytania, na wstępie należy podkreślić, że przytoczony
w interpelacji wypadek, do którego doszło 16 lutego 2025 r., miał miejsce na przejeździe
kolejowo-drogowym kat. B w km 11,665 linii kolejowej nr 402. Na okoliczność zaistniałego
zdarzenia została powołana komisja kolejowa. Ze wstępnych ustaleń komisji wynika, że
przyczyną bezpośrednią wypadku było najechanie pojazdu kolejowego na samochód
osobowy, który wjechał w obszar przejazdu kolejowo-drogowego po załączeniu się
urządzeń samoczynnej sygnalizacji przejazdowej. Przyczyną pierwotną zdarzenia było
natomiast niezatrzymanie się kierującego samochodem osobowym przed prawidłowo
działającą sygnalizacją świetlną i akustyczną.
Zgodnie z art. 28 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym
(Dz.U.2024.1251) na kierujących pojazdami drogowymi przy zbliżaniu się do przejazdu
kolejowo-drogowego, nałożony jest obowiązek zachowania szczególnej ostrożności oraz
upewnienia się przed wjechaniem na tory, czy nie zbliża się pociąg. Ponadto w myśl
postanowień ww. ustawy kierujący pojazdami drogowymi obowiązani są prowadzić
pojazd z taką prędkością, aby mogli go zatrzymać w bezpiecznym miejscu, gdy nadjeżdża
pojazd szynowy lub gdy urządzenie zabezpieczające albo dawany sygnał zabraniają wjazdu
na przejazd.
Należy również zwrócić uwagę, że rodzaj wyposażenia oraz stosowane systemy
zabezpieczeń ruchu na przejazdach kolejowo-drogowych wynikają z przepisów
Rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Rozwoju z dnia 20 października 2015 r. w sprawie
warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać skrzyżowania linii kolejowych oraz
bocznic kolejowych z drogami i ich usytuowanie (Dz.U.2015.1744 z późn. zm.). Podkreślić
należy, że wszystkie przejazdy kolejowo-drogowe na sieci zarządzanej przez PKP Polskie
Linie Kolejowe S.A. (dalej „PKP PLK S.A. lub „Spółka”), powinny być zabezpieczone zgodnie
z obowiązującymi przepisami, natomiast rodzaj zastosowanego zabezpieczenia jest
zależny od kategorii przejazdu.
Jednocześnie informuję, że sposób zabezpieczenia ww. przejazdu kolejowo-drogowego
jest właściwy oraz zgodny z obowiązującymi przepisami. Przedmiotowy obiekt został
wyposażony w dwie półrogatki najazdowe, dwa sygnalizatory świetlne, a także został
osygnalizowany wskaźnikami W6b (nakazującymi kierującym pojazdami kolejowymi
każdorazowe podawanie sygnału ostrzegawczego Rp 1 „Baczność” przy zbliżaniu się do
skrzyżowania). Od strony drogi wspomniany wyżej przejazd oznakowany jest znakami G-
1 (słupki wskaźnikowe informujące kierujących pojazdami drogowymi o zbliżaniu się do
linii kolejowej) oraz znakami A-9 ostrzegającymi kierujących pojazdami drogowymi
o zbliżaniu się do przejazdu z zaporami. Podkreślenia wymaga fakt, że w momencie
zdarzenia urządzenia przejazdowe na opisywanym skrzyżowaniu były sprawne.
Jak wynika z informacji przekazanych przez PKP PLK S.A., niezależnie od ww. urządzeń
przejazdowych, Spółka wystąpi do zarządcy drogi o rozważenie możliwości zainstalowania
dodatkowych zabezpieczeń w postaci pasów akustyczno-wibracyjnych na drodze
dojazdowej do przedmiotowego przejazdu kolejowo-drogowego, które to
przypominałyby kierowcom o zachowaniu szczególnej ostrożności oraz o ograniczeniu
prędkości przed skrzyżowaniem.
-- 2 of 6 --
3
W odpowiedzi na pytanie trzecie należy wskazać, że PKP PLK S.A będąc narodowym
zarządcą infrastruktury kolejowej podejmuje szereg inicjatyw i działań mających na celu
poprawę bezpieczeństwa ruchu kolejowego i drogowego na skrzyżowaniach linii
kolejowych z drogami publicznymi, takich jak:
inwestycje w infrastrukturę i urządzenia przejazdowe, w ramach prowadzonych
przez Spółkę modernizacji oraz rewitalizacji linii kolejowych, przebudowywane są
przejazdy kolejowo-drogowe oraz przejścia przez tory. Proces ten obejmuje
wyposażenie przejazdów i przejść w dodatkowe urządzenia zabezpieczenia
i ostrzegania, a także ich likwidację lub zastępowanie tunelami, wiaduktami lub
kładkami;
poprawę stanu technicznego przejazdów kolejowo-drogowych, zarówno
w zakresie nawierzchni drogowej w granicach przejazdu, jak i urządzeń
zabezpieczenia ruchu;
podnoszenie kategorii przejazdów kolejowo-drogowych;
modernizację przejazdów kolejowo-drogowych kat. A poprzez zabudowę
powiązań urządzeń przejazdowych ze stacyjnymi urządzeniami sterowania
ruchem kolejowym;
oznakowanie dojazdów do przejazdów kolejowo-drogowych poziomymi liniami
spowalniającymi jazdę;
monitorowanie bezpieczeństwa na przejazdach kolejowo-drogowych
na podstawie: przeprowadzanych audytów Systemu Zarządzania
Bezpieczeństwem (SMS) w zakresie zarządzania bezpieczeństwem na przejazdach
kolejowo-drogowych w wybranych Zakładach Linii Kolejowych (jednostkach
organizacyjnych Spółki), dodatkowe kontrole przejazdów kolejowo-drogowych
i przejść przez tory o znacznym obciążeniu ruchem oraz na których doszło do
wypadków z udziałem pojazdów kolejowych, oznakowanie przejazdów kolejowo-
drogowych i przejść w poziomie szyn, tzw. „Żółtymi Naklejkami PLK”, zabudowę
urządzeń ostrzegających kierowców o zbliżaniu się do przejazdu kolejowo-
drogowego, przekazywanie nagrań z monitoringu na przejazdach kolejowo-
drogowych do organów ścigania oraz udostępnianie informacji dla
monitorowania wykroczeń osób korzystających z przejazdów kolejowo-
drogowych;
podnoszenie kultury bezpieczeństwa i świadomości zagrożeń wśród
użytkowników przejazdów kolejowo-drogowych poprzez prowadzone akcje
i kampanie społeczne, takie jak np. „Bezpieczny Przejazd”; „Bezpieczny Piątek”
czy też warsztaty dla ośrodków szkolenia kierowców oraz Wojewódzkich
Ośrodków Ruchu Drogowego.
Ponadto wśród działań na rzecz poprawy bezpieczeństwa na przejazdach kolejowo-
drogowych należy wskazać współpracę Spółki realizowaną z Ministerstwem Infrastruktury
oraz Głównym Inspektoratem Transportu Drogowego w ramach Centrum
Automatycznego Nadzoru nad Ruchem Drogowym (dalej: „CANARD”). Celem działania
CANARD jest zwiększenie poziomu bezpieczeństwa na drogach. Jest to możliwe dzięki
prowadzeniu nadzoru nad ruchem drogowym i wykrywaniu naruszeń przepisów z nim
związanych, w szczególności dotyczących przekroczeń dozwolonej prędkości przez
kierowców.
-- 3 of 6 --
4
W odpowiedzi na czwarte pytanie należy zwrócić uwagę na fakt, że od 2005 r., PKP PLK
S.A. prowadzi kampanię społeczną „Bezpieczny Przejazd”, której głównym założeniem jest
zmiana postaw użytkowników przejazdów kolejowo-drogowych przez edukowanie
wszystkich uczestników ruchu drogowego w obszarze bezpieczeństwa podczas
przekraczania torów. Działania edukacyjno-informacyjne realizowane w ramach kampanii
polegają m.in. na propagowaniu przestrzegania przepisów ruchu drogowego podczas
przekraczania skrzyżowań, gdyż tylko stosowanie się wszystkich użytkowników
przejazdów (także kierujących pojazdami oraz pieszych) do obowiązujących regulacji
gwarantuje bezpieczne pokonanie torów. W ramach ww. kampanii Spółka przeprowadza
też akacje informacyjno- -edukacyjne prowadzone w mediach tradycyjnych, Internecie
oraz w mediach społecznościowych, co pozwala na dotarcie do szerokiego grona
odbiorców, skutecznie zwiększając świadomość społeczną. O skuteczności prowadzonych
przez Spółkę działań świadczy ograniczenie liczby wypadków na przejazdach kolejowo-
drogowych. Tylko w 2010 r. na skrzyżowaniach linii kolejowych z drogami odnotowano
252 wypadki. W tym czasie na polskich drogach było około 17 mln samochodów
i codziennie uruchamiano ponad 4 tysiące pociągów. Na koniec 2024 r. odnotowano 159
wypadków na przejazdach kolejowo- -drogowych. W tym czasie na drogach było już ponad
34 mln samochodów, a codziennie na sieci Spółki uruchamiano ponad 8 tysięcy pociągów.
Zatem mimo dwukrotnego zwiększenia liczby samochodów i pociągów liczba wypadków
na przejazdach znacząco się zmniejszyła.
Ponadto od dnia 1 czerwca 2018 r. PKP PLK S.A. oddała do dyspozycji wszystkich
uczestników ruchu drogowego nowe narzędzie podnoszące poziom bezpieczeństwa na
przejazdach kolejowo-drogowych, tzw. „Żółtą Naklejkę PLK”. Oznakowano blisko 14
tysięcy przejazdów kolejowo-drogowych. Na każdym przejeździe lub przejściu dla pieszych
w poziomie szyn są minimum dwie „Żółte Naklejki PLK” z indywidualnym numerem
identyfikacyjnym przejazdu i telefonami alarmowymi. Specjalne łącze między
operatorami numeru 112 a służbami Spółki odpowiedzialnymi za ruch pociągów zapewnia
możliwość szybkiej reakcji na zagrożenia, w tym także pozwala na wstrzymanie ruchu
pociągów w razie takiej konieczności. Na „Żółtej Naklejce PLK” umieszczonej na
przejeździe są trzy podstawowe dane:
indywidualny numer identyfikacji przejazdu kolejowo-drogowego (umożliwiający
szybką lokalizację skrzyżowania operatorowi numeru alarmowego);
numer alarmowy 112 (służący do zgłaszania wypadków lub awarii samochodu
na przejeździe);
numery „w razie awarii” (służące do zgłaszania usterek urządzeń oraz uszkodzeń
oznakowania na przejeździe w sytuacji jeśli nie ma bezpośredniego zagrożenia
życia).
Od dnia przekazania, tj. 1 czerwiec 2018 r. do dnia 31 stycznia 2025 r. operatorzy numeru
alarmowego 112 odebrali 42658 zgłoszeń dotyczących potencjalnych zagrożeń
na przejazdach i terenach kolejowych (od początku 2025 r. odnotowano 601 takich
zgłoszeń). W 1419 przypadkach dzięki specjalnemu szybkiemu połączeniu wstrzymano
ruch pociągów na linii kolejowej i wezwano pomoc (od początku 2025 r. było 19 takich
przypadków). Przy 3029 zgłoszeniach ograniczono prędkość jazdy pociągów, by zapewnić
bezpieczeństwo pasażerów i korzystających z przejazdów (od początku 2025 r.
odnotowano 53 takich przypadków).
-- 4 of 6 --
5
Zarówno w 2025 r., jak i w kolejnych latach kampania społeczna „Bezpieczny Przejazd”
będzie kontynuowana w dotychczasowej formule. Stałym elementem kampanii pozostają
prelekcje w placówkach oświatowych oraz akcje informacyjne na przejazdach, szczególnie
w okresach wzmożonego ruchu. Planowane są również warsztaty dla instruktorów
ośrodków szkolenia kierowców i egzaminatorów Wojewódzkich Ośrodków Ruchu
Drogowego oraz wydarzenia edukacyjne, takie jak pikniki i eventy plenerowe. Kampania
nadal będzie intensywnie wykorzystywać media społecznościowe w celu zwiększenia
zasięgu przekazu związanego z bezpieczeństwem na przejazdach i terenach kolejowych.
PKP PLK S.A. realizując kampanię „Bezpieczny Przejazd”, zleciła ogólnopolskie badania
ewaluacyjne, które przeprowadzono w 2017 r., 2020 r. i 2023 r. Wyniki tych analiz zostały
uwzględnione w strategii kampanii, wpływając na jej dalsze działania. Z badań
przeprowadzonych w 2023 r. wynika, że 65 % Polaków zetknęło się z kampanią, 77%
nauczycieli placówek objętych działaniami edukacyjnymi oceniło świadomość uczniów na
temat zagrożeń na przejazdach kolejowo-drogowych i terenach kolejowych jako bardzo
wysoką lub raczej wysoką, a osoby, które zetknęły się z kampanią oceniają ją bardzo
dobrze. Najwyżej oceniane aspekty to jasność i czytelność przekazu. Badania wykazały
również, że 36% Polaków deklaruje znajomość działań na rzecz bezpieczeństwa
na przejazdach kolejowo-drogowych i terenach kolejowych (wzrost w porównaniu do 19%
w roku 2020); logo kampanii kojarzy 36,3% badanych; liczba zgłoszeń zagrożeń za pomocą
„Żółtej Naklejki PLK” wzrosła z 417 w 2018 r. do 7963 w 2023 r.; spot kampanii
„Motywacje” (spot promujący zasady bezpiecznego przekraczania przejazdów kolejowo -
drogowych) dotarł do 39,3 % Polaków i był jednym z najbardziej rozpoznawalnych
narzędzi komunikacji. Ponadto 53,5% odbiorców kampanii „Bezpieczny Przejazd”
deklaruje, że miała ona bardzo duży lub raczej duży wpływ na zmianę nawyków
i zachowań (jest to wzrost o 15,5% względem roku 2020). Przywoływane wyniki
potwierdzają rosnącą skuteczność przedmiotowej kampanii w kształtowaniu społecznie
pożądanych postaw i zwiększaniu świadomości zagrożeń na przejazdach kolejowo-
drogowych.
Odnosząc się do ostatniego pytania, należy zauważyć, że zwiększenie bezpieczeństwa
funkcjonowania transportu kolejowego jest jednym z celów szczegółowych Krajowego
Programu Kolejowego do 2030 roku (z perspektywą do roku 2032). Modernizacja
infrastruktury kolejowej realizowana w ramach ww. programu obejmie również
skrzyżowania linii kolejowych i dróg (przejazdy kolejowo-drogowe).
W dniu 5 sierpnia 2024 r. PKP PLK S.A. uruchomiła nabór do I etapu projektu pn. „Poprawa
bezpieczeństwa na skrzyżowaniach kolejowo-drogowych w tym ich przebudowa
na skrzyżowania dwupoziomowe”. Projekt jest skierowany do jednostek samorządu
terytorialnego i zarządców dróg, zainteresowanych współfinansowaniem z budżetu
państwa budowy skrzyżowania wielopoziomowego w zamian za likwidację przejazdu
kolejowo-drogowego w poziomie szyn. Zadania do realizacji w ramach omawianego
przedsięwzięcia będą wybierane w formie konkursowej, a ocena zgłoszeń będzie oparta
na analizie wielokryterialnej. W latach 2025 – 2030 na współfinansowanie projektów
przebudowy przejazdów kolejowo-drogowych na skrzyżowania bezkolizyjne
(dwupoziomowe) przeznaczono 861 mln zł. Nabór zadań do I etap projektu zakończył się
5 lutego 2025 r., obecnie trwa weryfikacja zgłoszonych projektów oraz ich ocena. Nabór
do II etapu projektu planowany jest natomiast w sierpniu 2025 r.
-- 5 of 6 --
6
Podkreślenia wymaga fakt, że w ramach projektu pn. „Poprawa bezpieczeństwa
na przejazdach kolejowych – etap I – VII” finansowanego ze środków Krajowego Planu
Odbudowy i Zwiększenia Odporności (dalej: „KPO”) Spółka realizuje inwestycje mające
na celu poprawę bezpieczeństwa przejazdów kolejowo-drogowych. Projekt przewiduje
m.in. zabudowę nowego systemu przejazdowego, wymianę urządzeń sterowania ruchem,
modernizację oświetlenia czy też montaż sygnalizatorów świetlnych i rogatek. W ramach
poszczególnych etapów ww. projektu planowana jest modernizacja 467 przejazdów
kolejowo-drogowych za łączną kwotę 657,68 mln zł. Na zadania związane z modernizacją
przejazdów w 2025 r. przewidziano z KPO środki w wysokości 351,48 mln zł.
W ramach zadań realizowanych ze środków budżetu państwa na 2025 r. zaplanowano
ponad 15 mln zł na poprawę bezpieczeństwa na przejazdach kolejowo-drogowych.
Działania te będą związane m.in. z modernizacją urządzeń sterowania ruchem, wymianą
oświetlenia oraz montażem nowoczesnych systemów ostrzegawczych. W kolejnych latach
planowane jest zwiększenie nakładów finansowych na tego typu inwestycje.
Ponadto należy zaznaczyć, że modernizację przejazdów kolejowo-drogowych zakłada też
szereg dużych projektów liniowych realizowanych na sieci PKP PLK S.A. Z uwagi jednak na
fakt, iż tego typu zadania dotyczą modernizacji infrastruktury kolejowej, której
elementem są także skrzyżowania linii kolejowych z drogami, nie ma możliwości podania
wysokości środków wyodrębnionych z budżetów całych projektów, przeznaczonych
wyłącznie na prace związane z modernizacją przejazdów.
Z wyrazami szacunku,
Dokument podpisany elektronicznie przez:
z upoważnienia Ministra Infrastruktury
Piotr Malepszak
Podsekretarz Stanu
-- 6 of 6 --