Interpelacja w sprawie zmian w systemie informatycznym księgującym podatki

Interpelacja nr 8117

do ministra finansów

w sprawie zmian w systemie informatycznym księgującym podatki

Zgłaszający: Krzysztof Habura

Data wpływu: 17-02-2025

Szanowny Panie Ministrze,

podatnicy w terenu województwa łódzkiego zgłosili problem związany z nieprawidłowym funkcjonowaniem w urzędach skarbowych systemu obsługującego księgowanie podatków. Problem dotyczy podatników, wobec których organy podatkowe w toku prowadzonych postępowań podatkowych wydają decyzje określające wysokość zobowiązań podatkowych m.in. w podatkach dochodowych czy też w podatku od towarów i usług, zaś podatnicy składają odwołania od decyzji.

System informatyczny po wydaniu wobec podatnika decyzji określającej wysokość zobowiązań podatkowych rozpoczyna naliczanie odsetek od zaległości podatkowych w czasie rzeczywistym, co oznacza, że system „nie widzi” i „nie rozpoznaje” sytuacji związanych z zawieszeniem biegu odsetek. Sytuacja związana z zawieszeniem biegu odsetek występuje dwukrotnie, po pierwsze – na etapie przekazania po terminie przez naczelnika urzędu skarbowego albo naczelnika urzędu celno-skarbowego jako organu pierwszej instancji odwołania złożonego przez podatnika do dyrektora izby administracji skarbowej albo naczelnika urzędu celno-skarbowego do rozpoznania (organowi drugiej instancji), tj. po upływie 14 dni (art. 54 par. 1 pkt 2 O.p.), jak i na etapie wydania decyzji przez organ odwoławczy po upływie terminu 2 miesięcy (art. 139 par. 3 O.p. w zw. z art. 54 par. 1 pkt 3 O.p.).

Z uwagi na dużą liczbę spraw rozpoznawanych przez organy podatkowe zarówno pierwszej, jak i drugiej instancji bardzo często się zdarza, że w sprawach następuje dwukrotne zawieszenie biegu odsetek. Zawieszenia biegu odsetek „nie widzi” system informatyczny, który w czasie rzeczywistym nalicza odsetki od zaległości podatkowych. Skorygowanie takiego stanu rzeczy następuje dopiero w sytuacji, gdy po wydaniu decyzji przez organ odwoławczy decyzja wraz z aktami sprawy zostaje przekazana do urzędu skarbowego, gdzie na podstawie akt sprawy następuje obliczenie odsetek, czyli odjęcie z odsetek biegnących w czasie rzeczywistym odsetek tzw. zawieszonych, które system nienależnie naliczył. Zazwyczaj są to duże kwoty, biorąc pod uwagę fakt, że postępowania odwoławcze niekiedy trwają nawet 18 miesięcy.

Sprawa komplikuje się wówczas, gdy urząd skarbowy albo urząd celno-skarbowy na etapie postępowania odwoławczego wszczyna sprawę karnoskarbową wobec podatnika, a następnie kieruje akt oskarżenia do sądu karnego. W takiej sytuacji sąd wyjaśnia, czy podatnik zapłacił zaległość podatkową. Podatnik, chcąc uzyskać warunkowe umorzenie postępowania karnego, co jest równoznaczne z niekaralnością, albo dążąc do uzyskania niższego wymiaru kary, chce zapłacić zaległość podatkową i uzyskać zaświadczenie o niezaleganiu, aby okazać je w sądzie. W takiej sytuacji naczelnik urzędu skarbowego nakazuje podatnikowi zapłacić zaległość podatkową wraz z biegnącymi w systemie teleinformatycznym odsetkami od zaległości podatkowych (które de facto kilka miesięcy temu na skutek upływu okresu wspomnianych 2 miesięcy zawiesiły swój bieg), po czym wystawia zaświadczenie o niezaleganiu w podatkach. Naczelnik zawsze informuje, że pomimo, że podatnik nadpłacił zawieszone odsetki, to urząd – gdy sprawę rozpozna organ drugiej instancji i zwróci akta – zwróci podatnikowi nadpłacone odsetki. Problem w tym, że te odsetki urząd zwróci w trybie stwierdzenia nadpłaty, co oznacza, że od dokonanej wpłaty przez podatnika (na skutek wadliwie działającego systemu teleinformatycznego) biegną odsetki od zaległości podatkowych na rzecz podatnika przeciwko urzędowi. W tym stanie rzeczy to Skarb Państwa ponosi stratę finansową.

Sytuacja przedstawiona w piśmie nie występuje w samorządowych organach podatkowych, gdyż systemy teleinformatyczne do obsługi podatków, którego operatorami są prywatne firmy, które udzielają samorządom odpłatnej licencji, dopuszczają w czasie rzeczywistym możliwość odnotowania zawieszenia biegu odsetek, które nie są naliczane na czas trwania spraw w samorządowych kolegiach odwoławczych.

W związku z powyższym uprzejmie proszę o udzielenie odpowiedzi na następujące pytanie:

Czy resort finansów pracuje nad udoskonaleniem systemu teleinformatycznego do obsługi podatków, tak aby wykluczyć sytuację nienależnego naliczania odsetek wobec podatników, gdy bieg odsetek od zaległości podatkowych uległ zawieszeniu z mocy prawa, a tym samym wykluczyć konieczność zwracania podatnikom nadpłat wraz z odsetkami od zaległości podatkowych?

Proszę o udzielenie odpowiedzi na powyższe pytania w możliwie najkrótszym terminie, zgodnie z zasadami dotyczącymi interpelacji i zapytań poselskich.

Z wyrazami szacunku

Krzysztof Habura