Interpelacja w sprawie internetowych uzdrawiaczy i naturopatów
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 8093
do ministra zdrowia
w sprawie internetowych uzdrawiaczy i naturopatów
Zgłaszający: Katarzyna Ueberhan
Data wpływu: 14-02-2025
Szanowna Pani Ministro,
w Polsce istnieje grupa internetowych „uzdrawiaczy”, którzy podejmują się leczenia nawet najcięższych chorób. Chorzy korzystający z tych terapii są zapewniani, że zostaną uleczeni po zażyciu przepisanych specyfików. Przyjmują suplementy, środki do odrobaczania kotów, a nawet rozcieńczalnik. Dla niektórych fachowa pomoc przychodzi zbyt późno, a nieleczone nowotwory prowadzą do śmierci. Biznes, którzy w Polsce prowadzą naturopaci można wycenić w milionach złotych, a według ekspertów jest to branża bardziej dochodowa niż narkotyki.
Do prowadzenia tej działalności tworzone są specjalne grupy w mediach społecznościowych, zrzeszające uzdrawiaczy, znachorów, ale także pewną grupę lekarzy. Łączy ich to, że krytykują medycynę akademicką, podważają sens badań naukowych i zachwalają „naturalne” sposoby leczenia. To tam przekonują, że biopsja jest zła, a nakłucie guza powoduje roznoszenie komórek nowotworowych i dalszy rozwój choroby. Biopsja jest na całym świecie stosowana jako podstawa diagnostyki w onkologii i nie ma żadnych dowodów naukowych potwierdzających jej szkodliwość albo wpływ na „rozsiewanie” choroby.
Oprócz grup istnieje też wiele kanałów w mediach społecznościowych, obserwowanych przez kilkaset tysięcy osób, na których naturopaci używają wyszukanego, medycznego słownictwa. Narracją wciągają słuchacza, wygłaszając kontrowersyjne tezy. Najczęściej powtarzana tam teoria głosi, że koncerny farmaceutyczne i lekarze chcą leczyć, a nie wyleczyć. Mimo to, część z naturopatów w dalszym ciągu ma prawo do wykonywania zawodu lekarza, choć duża część z nich je straciła ze względu na swoją działalność. Jednakże co najistotniejsze, większość z nich nie ma żadnego wykształcenia medycznego. Przepisy dotyczące zawodów medycznych również nie uwzględniają zawodu naturopaty. W konsekwencji osoba, która odbyła oferowane na rynku kursy za kilkaset złotych nie ma prawa wykonywać żadnych usług związanych z leczeniem. Obowiązujące prawo jest jednak niewystarczające w ochronie pacjentów przed oszustami.
Wśród naturopatów popularnym środkiem „leczniczym” jest odczynnik chemiczny, rozcieńczalnik, który pozyskuje się w przemyśle drzewnym. Nie jest lekiem i nie ma potwierdzonej skuteczności, jednak jest dostępny w Internecie w sklepach z suplementami. Producenci zabezpieczają się przed oskarżeniami o „leczenie” i opisują buteleczki jako substancję chemiczną.
Pacjenci oszukani przez naturopatów próbują na własną rękę interweniować u Rzecznika Praw Pacjenta, czy w Izbie Lekarskiej, jednak często wysyłane przez nich pisma pozostają bez odpowiedzi.
W związku z powyższym zwracam się do Pani Ministry z pytaniami i prośbą o przedstawienie informacji:
Czy i jak ministerstwo planuje rozszerzyć obecne regulacje, aby skuteczniej chronić pacjentów przed działalnością naturopatów? Jak bliski jest ministerstwu postulat zakazania takich praktyk?
Jakie działania podejmuje lub będzie podejmować ministerstwo, aby ograniczyć propagowanie antynaukowej wiedzy medycznej w Internecie?
Jakie działania podejmuje lub będzie podejmować ministerstwo, aby uszczelnić system uprawnień wykonywania zawodu lekarza, tak aby naturopaci zostali ich pozbawieni.
Czy ministerstwo planuje podjąć działania mające na celu eliminację wykorzystywania rozcieńczalnika do celów medycznych?
Jakie są działania Rzecznika Praw Pacjenta i Izby Lekarskiej w niniejszej sprawie?
Z wyrazami szacunku
Katarzyna Ueberhan
Posłanka na Sejm RP
Podsekretarz stanu Jerzy Szafranowicz
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (11)
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
7169 znakówadres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
DSW.050.4.2025.PJ
Warszawa, 23 marca 2025
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając na interpelację nr 8093 Poseł na Sejm RP Pani Katarzyny Ueberhan „w
sprawie internetowych uzdrawiaczy i naturopatów”, przekazuję poniższe informacje.
Kwestia zakazu udzielania świadczeń zdrowotnych przez osoby nieposiadające uprawnień
do wykonywania poszczególnych zawodów medycznych jest regulowana na poziomie
ustaw, tj:
W ustawie z dnia 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty uregulowano
odpowiedzialność karną za naruszenie zakazu udzielania świadczeń zdrowotnych przez
osobę nieposiadającą stosownych uprawnień do wykonywania zawodu lekarza lub lekarza
dentysty.
Zgodnie z art. 58 ust. 1 ustawy - każdy kto bez uprawnień udziela świadczeń zdrowotnych
polegających na rozpoznawaniu chorób oraz ich leczeniu, podlega karze grzywny.
Postępowanie w tych sprawach toczy się według przepisów Kodeksu postępowania w
sprawach o wykroczenia. Zgodnie z kolei z art. 58 ust. 2 ustawy - jeżeli sprawca czynu
określonego w ust. 1 działa w celu osiągnięcia korzyści majątkowej albo wprowadza w błąd
co do posiadania takiego uprawnienia – zachowanie takiego sprawcy staje się
przestępstwem zagrożonym karą grzywny, karą ograniczenia wolności albo pozbawienia
wolności do roku.
Analogiczny przepis znajduje się w ustawie z dnia 20 lipca 1950 r. o zawodzie felczera.
Zgodnie z art. 9 tej ustawy kto nie będąc uprawnionym udziela zawodowo świadczeń, o
których mowa w art. 2 i 3, podlega karze grzywny. Orzekanie w tego rodzaju sprawach
następuje w trybie przepisów o postępowaniu w sprawach o wykroczenia.
W ustawie z dnia 15 lipca 2011 r. o zawodach pielęgniarki i położnej, art. 84 przewiduje
karalność udzielania świadczeń zdrowotnych bez stosownych uprawnień stanowiąc, że
każdy, kto bez wymaganego prawa wykonywania zawodu udziela świadczeń zdrowotnych,
podlega karze grzywny. Postępowanie w tych sprawach toczy się według przepisów
Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia.
Zgodnie z art. 85 ustawy z dnia 15 lipca 2011 r. jeżeli sprawca czynu określonego w art. 84
działa w celu osiągnięcia korzyści majątkowej lub wprowadza w błąd, co do posiadania
takiego prawa, jego zachowanie staje się przestępstwem podlegającym karze grzywny,
karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do roku.
-- 1 of 3 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
2
Dodatkowo w art. 86 ustawy z dnia 15 lipca 2011 r. przewidziano karalność czynu
polegającego na zatrudnianiu do udzielania świadczeń zdrowotnych osoby nieposiadającej
prawa wykonywania zawodu wymaganego do udzielenia tych świadczeń. Sprawca takiego
czynu podlega grzywnie albo karze ograniczenia wolności.
W ustawie z dnia 25 września 2015 r. o zawodzie fizjoterapeuty, art. 136 stanowi, że kto
bez wymaganych uprawnień udziela świadczeń z zakresu fizjoterapii, podlega grzywnie. Z
kolei przepis art. 137 tej ustawy stanowi, że jeżeli sprawca czynu określonego w art. 136
działa w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, podlega grzywnie albo karze ograniczenia
wolności.
Na mocy art. 138 tej samej ustawy karze grzywny podlega ten kto bez wymaganych
uprawnień posługuje się tytułem zawodowym fizjoterapeuty. Zgodnie natomiast z art. 139
kara ograniczenia wolności albo grzywny grozi temu kto dopuszcza do udzielania świadczeń
z zakresu fizjoterapii osobę nieposiadającą prawa wykonywania zawodu wymaganego do
udzielania tych świadczeń. Postępowanie w sprawach o czyny określone w art. 138 i art.
139 toczy się według przepisów Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia.
W ustawie z dnia 1 grudnia 2022 r. o zawodzie ratownika medycznego oraz samorządzie
ratowników medycznych, w art. 205 ust. 1 stanowi, że kto bez uprawnień wykonuje
zadania ratownika medycznego podlega karze grzywny. Postępowanie w tego rodzaju
sprawach toczy się według przepisów Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia.
Natomiast jeżeli sprawca czynu, o którym mowa w przywołanym wyżej art. 205 ust. 1,
działa w celu osiągnięcia korzyści majątkowej albo wprowadza w błąd co do posiadania
takiego uprawnienia, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia
wolności do roku.
W ustawie z dnia 17 sierpnia 2023 r. o niektórych zawodach medycznych w art. 84 ust. 1
stanowi, że każdy to bez wymaganego uprawnienia posługuje się tytułem odpowiadającym
nazwie zawodu medycznego, podlega karze grzywny. Jeżeli sprawca czynu działa w celu
osiągnięcia korzyści majątkowej, podlega karze grzywny albo karze ograniczenia wolności.
Przepis art. 85 tejże ustawy stanowi, że orzekanie w sprawach o czyny, o których mowa w
art. 84, następuje w trybie przepisów Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia.
Również zgodnie z art. 103 ustawy z dnia 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej,
działalność leczniczą można rozpocząć po uzyskaniu wpisu do rejestru podmiotów
wykonujących działalność leczniczą. Natomiast na mocy art. 147a § 1 Kodeksu wykroczeń
wykonywanie działalności leczniczej lub prowadzenie zakładu leczniczego dla zwierząt bez
wymaganego wpisu do rejestru lub ewidencji jest ścigane jako wykroczenie zagrożone karą
aresztu, ograniczenia wolności albo grzywny. Tej samej karze podlega ten, kto podaje do
wiadomości publicznej informacje o zakresie i rodzajach udzielanych świadczeń
zdrowotnych lub usług z zakresu medycyny weterynaryjnej mające formę i treść reklamy
(art. 147a § 2 Kodeksu wykroczeń).
Jednocześnie dostrzegając potrzebę przeciwdziałania działaniom szkodliwym i
niebezpiecznym dla zdrowia oraz życia ludzkiego, których źródłem mogą być zarówno
praktyki podmiotów wykonujących działalność leczniczą, przede wszystkim poprzez
udzielanie świadczeń zdrowotnych niezgodnych z aktualną wiedzą medyczną, jak i
podmiotów lub osób niewykonujących zawodu medycznego i działalności leczniczej,
udzielających świadczeń zdrowotnych lub oferujących metody pseudomedyczne,
paramedyczne, ale którym przypisywane są właściwości zgodnego z aktualną wiedzą
medyczną świadczenia zdrowotnego - Minister Zdrowia skierował do Przewodniczącego
Zespołu do spraw Programowania Prac Rządu wniosek o wprowadzenie do Wykazu prac
legislacyjnych i programowych Rady Ministrów projekt ustawy o zmianie ustawy o prawach
pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta oraz ustawy o systemie powiadamiania ratunkowego,
aby wzmocnić ochronę pacjentów przed nieuczciwymi praktykami. Zgodnie z decyzją
-- 2 of 3 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
3
Zespołu z 10 marca 2025 r. projekt został włączony do Wykazu prac legislacyjnych i
programowych Rady Ministrów pod nr UD207.
Właściwym do udzielenia odpowiedzi na pytania o działania Naczelnej Izby Lekarskiej w
obszarze zakreślonym w interpelacji jest samorząd zawodowy lekarzy i lekarzy dentystów,
który działa autonomicznie w stosunku do administracji rządowej.
Z wyrazami szacunku
z upoważnienia Ministra Zdrowia
Jerzy Szafranowicz
Podsekretarz Stanu
/dokument podpisany elektronicznie/
-- 3 of 3 --