Interpelacja w sprawie przygotowania Polski na zwiększoną migrację obywateli Ukrainy
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 8091
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie przygotowania Polski na zwiększoną migrację obywateli Ukrainy
Zgłaszający: Janusz Cieszyński
Data wpływu: 14-02-2025
Szanowna Pani Minister,
najnowsze badania przeprowadzone przez Fundację Inicjatywy Demokratyczne i Centrum Razumkowa ukazują rosnące tendencje migracyjne wśród obywateli Ukrainy po zakończeniu wojny. Zgodnie z wynikami badań, 21% wszystkich ankietowanych Ukraińców rozważa emigrację, w tym 25% mężczyzn i 17% kobiet. Polska pozostaje głównym krajem docelowym dla potencjalnych migrantów z Ukrainy. Według „Barometru Polskiego Rynku Pracy” Personnel Service, 43% Ukraińców planuje przyjazd do Polski, a 10% deklaruje chęć osiedlenia się na stałe. Główne przyczyny planów migracyjnych to brak możliwości rozwoju zawodowego (30%), zagrożenie życia związane z działaniami wojennymi (29%) oraz niewystarczające wsparcie społeczne ze strony państwa (29%). Szacuje się, że po zakończeniu wojny liczba przyjeżdżających do Polski Ukraińców może przekroczyć milion osób. Ich obecność ma istotny wpływ na polską gospodarkę, ponieważ jak wynika z raportu Deloitte za 2023 rok, wkład ukraińskich pracowników w polskie PKB oszacowano na poziomie 0,7-1,1%. Ich zatrudnienie pomaga polskim przedsiębiorstwom zachować ciągłość operacyjną, szczególnie w kontekście wyzwań demograficznych.
W związku z powyższym zwracam się z następującymi pytaniami:
Czy ministerstwo posiada własne analizy dotyczące planów migracyjnych obywateli Ukrainy po zakończeniu wojny oraz ich potencjalnego wpływu na Polskę? Jak odnosi się do przedstawionych wyników badania?
Jakie działania przygotowawcze podejmuje ministerstwo w związku z prognozowanym napływem ponad miliona obywateli Ukrainy do Polski?
Czy istnieje międzyresortowy plan działania uwzględniający potrzeby mieszkaniowe, edukacyjne i zdrowotne potencjalnych migrantów z Ukrainy?
W jaki sposób ministerstwo planuje wspierać integrację zawodową wykwalifikowanych pracowników z Ukrainy na polskim rynku pracy?
Czy ministerstwo przewiduje stworzenie dedykowanych programów wsparcia dla osób deklarujących chęć stałego osiedlenia się w Polsce?
Czy prowadzone są analizy dotyczące wpływu zwiększonej migracji z Ukrainy na polski system emerytalny i opieki zdrowotnej?
Jakie środki finansowe zostały zaplanowane na działania związane z integracją nowych migrantów z Ukrainy?
Czy ministerstwo prowadzi konsultacje z samorządami w sprawie przygotowania infrastruktury społecznej dla zwiększonej liczby mieszkańców?
Z wyrazami szacunku
Janusz Cieszyński
Sekretarz stanu Aleksandra Gajewska
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Zawiera 2 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (2)
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
9484 znakówinfo@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.83.2025
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 8091 Pana Posła Janusza Cieszyńskiego w sprawie
przygotowania Polski na zwiększoną migrację obywateli Ukrainy i zawartych w niej pytań,
proszę przyjąć poniższe wyjaśnienia.
W 2024 r. w strukturach ministerstwa powołano Departament Integracji Społecznej (DIS).
DIS odpowiada za określanie kierunków działań i realizację zadań w zakresie integracji
cudzoziemców, przygotowywanie standardów w tym zakresie oraz monitorowanie
wdrażanych rozwiązań. DIS analizuje również raporty i badania, także te prowadzone
w Ukrainie i w języku ukraińskim. Departament bierze udział w planowaniu statystyki
publicznej realizowanej przez Główny Urząd Statystyczny (GUS) i inicjuje badania dotyczące
cudzoziemców w Polsce, prowadzone miedzy innymi przez Fundację Centrum Badania
Opinii Społecznej (CBOS).
Kierownictwo Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej na bieżąco analizuje dane
dotyczące pracy obywateli Ukrainy w Polsce. Przybliżoną liczbę pracujących obywateli
Ukrainy można szacować na podstawie danych ZUS. Wynika z nich, że na koniec 2024 r.
ubezpieczonych było ok. 787,5 tys. obywateli Ukrainy.
Podkreślam, że jakkolwiek dokładna prognoza dotycząca zmian, jakie czekają polski rynek
pracy po zakończeniu wojny w Ukrainie jest na chwilę obecną niemożliwa, ponieważ zależy
od terminu i warunków zakończenia konfliktu, które na dzień dzisiejszy pozostają nieznane.
Odnośnie do oceny przedstawionych wyników badania informuję, że warto uzupełnić je
o badanie Eurostatu z końca ubiegłego roku, w którym wskazano, że to nie Polska, ale Niemcy
stały się dla uchodźców z Ukrainy głównym krajem przeznaczenia. Dane Eurostatu pokazują,
że liczba uchodźców z Ukrainy w Europie Zachodniej i Południowej konsekwentnie rośnie,
spada zaś w Polsce i krajach Europy Środkowej i Wschodniej. Polska, będąca początkowo
głównym krajem przyjmującym uchodźców z Ukrainy, zanotowała spadek liczby osób
objętych ochroną (trend ten utrzymuje się odkąd zaobserwowano go po raz pierwszy już
w 2022 r.). Coraz więcej informacji wskazuje na to, że uchodźcy z Ukrainy opuszczają Polskę
wyjeżdżając do krajów Europy Zachodniej.
Przygotowany w Ministerstwie Pracy projekt ustawy o warunkach dopuszczalności
powierzania pracy cudzoziemcom na terytorium RP został przyjęty przez parlament. Projekt
przewiduje usprawnienie procedur związanych z dopuszczaniem cudzoziemców do
polskiego rynku pracy. Jednym z jego celów jest zwiększenie poziomu integracji
cudzoziemców pracujących w Polsce i zwiększenie ich bezpieczeństwa na rynku pracy.
Rozwiązania przewidziane w projekcie będą miały wpływ również na obywateli Ukrainy,
którzy pracują w Polsce, w szczególności w dłuższym terminie, gdy przestaną obowiązywać
zasady wynikające z udzielania przedstawicielom tej grupy ochrony czasowej.
-- 1 of 3 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Bazując na czynionych prognozach zakładać można, że w przypadku potencjalnego
zwiększenia skali migracji z Ukrainy duża część przybyłych osób podejmie pracę w branżach
i zawodach, które aktualnie zmagają się z niedoborami pracowników. Na liczbę Ukraińców,
którzy będą przebywać w Polsce, istotny wpływ będzie miała ich sytuacja prawna.
Ewentualne zmiany przepisów dotyczących legalnej pracy i pobytu obywateli Ukrainy
w Polsce zostaną wprowadzane przy uwzględnieniu, między innymi, dalszych decyzji
organów Unii Europejskiej w sprawie Ukrainy, wsparcia UE dla odbudowy Ukrainy, potrzeb
polskiego rynku pracy oraz oczekiwań polskiego społeczeństwa i strony ukraińskiej.
Kolejnym działaniem przygotowującym do skutecznej integracji cudzoziemców obecnie
przebywających w Polsce, jak i tych, którzy przyjadą do naszego kraju w kolejnych latach,
jest ogólnopolski projekt Centrów Integracji Cudzoziemców (CIC), realizowany wspólnie
z Ministerstwem Spraw Wewnętrznych i Administracji (MSWiA) w ramach finansowania
z Europejskiego Funduszu Azylu, Migracji i Integracji 2021-2027 (FAMI). Placówki te będą
w sposób kompleksowy świadczyć usługi na rzecz integracji cudzoziemców.
Realizowany we współpracy z przedstawicielami jednostek samorządu terytorialnego
projekt powołania Centrów Integracji Cudzoziemców opiera się przede wszystkim
na jednostkach samorządu terytorialnego - marszałkach województw, którzy na terenie
województwa są jego liderami. Centra Integracji Cudzoziemców stanowią kompleksową
formę pomocy integracyjnej, zakładającą całościowe wsparcie dla migrantów w ich
środowisku lokalnym. Z usług Centrów korzystać mogą wszyscy zgłaszający się do nich
cudzoziemcy. Z uwagi na okoliczności związane z wojną w Ukrainie, większość
obsługiwanych obcokrajowców stanowią obywatele tego kraju.
Aktualnie nabory na tworzenie i rozwój Centrów Integracji Cudzoziemców w Polsce zostały
zakończone i trwa proces podpisywania umów.
Wspomniane działania uzupełnią komplementarne inicjatywy, realizowane w ramach
Europejskiego Funduszu Azylu, Migracji i Integracji 2021-2027. Departament Funduszy
Europejskich MSWiA ogłosił w 2025 r. nabór wniosków dotyczących organizacji działań
na rzecz integracji obywateli państw trzecich w Polsce dla podmiotów działających
w miejscowościach, gdzie nie będą funkcjonowały Centra Integracji Cudzoziemców.
Wymienione działania w zakresie integracji społecznej cudzoziemców są realizowane przez
Kierownictwo MRPiPS we współpracy z organizacjami pozarządowymi, działającymi na
terenie Polski. Przyjęty plan zakłada stworzenie kompleksowego, ogólnopolskiego
ekosystemu współpracy administracji rządowej, jednostek samorządu terytorialnego
i lokalnych organizacji pozarządowych.
Warto wspomnieć, że 15 października 2024 r. Rada Ministrów przyjęła dokument „Odzyskać
kontrolę. Zapewnić bezpieczeństwo. Kompleksowa i odpowiedzialna strategia migracyjna
Polski na lata 2025-2030”, będący rządowym planem działania.
W Polsce realizowane są programy w obszarze rozwoju umiejętności i kwalifikacji, które
mają wpływ na niwelowanie zjawiska pracy poniżej kwalifikacji i kompetencji cudzoziemców.
Należy wspomnieć, że aktualnie:
powiatowe urzędy pracy organizują i finansują szkolenia z języka polskiego dla
bezrobotnych i poszukujących pracy cudzoziemców - limit na szkolenie ze
specjalistycznego języka branżowego jest wyższy (3 tys. zł) od limitu na szkolenie
z języka ogólnego (2 tys. zł.);
urzędy pracy finansują też cudzoziemcom opłatę pobieraną za postępowanie
nostryfikacyjne albo postępowanie w sprawie potwierdzenia ukończenia studiów na
określonym poziomie, co pozwala cudzoziemcom z wysokimi kwalifikacjami
-- 2 of 3 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
nostryfikować dyplom i w konsekwencji zdobyć zatrudnienie na stanowiskach
wymagających wysokich kwalifikacji, w tym w zawodach regulowanych;
minister właściwy ds. pracy na podstawie umów z okręgowymi izbami lekarskimi oraz
okręgowymi izbami pielęgniarek i położnych finansuje z Funduszu Pracy koszty szkoleń
z języka polskiego dla obywateli Ukrainy wykonujących zawody medyczne.
Jeden z priorytetów Krajowego Funduszu Szkoleniowego (przeznaczonego na kształcenie
ustawiczne osób pracujących: pracodawców i pracowników) określonych przez ministra
właściwego ds. pracy na 2025 r. to „Wsparcie cudzoziemców, w szczególności w zakresie
zdobywania wiedzy na temat polskiego prawa pracy i integracji tych osób na rynku pracy”.
Budżet Krajowego Funduszu Szkoleniowego w 2025 r. wynosi 419,6 mln zł.
Kierownictwo Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej planuje opracowanie
kompleksowego dokumentu pod nazwą Strategia integracji cudzoziemców w Polsce,
zgodnie z harmonogramem implementacji strategii migracyjnej Polski - „Odzyskać kontrolę.
Zapewnić bezpieczeństwo. Kompleksowa i odpowiedzialna strategia migracyjna Polski
na lata 2025-2030”.
W publikacji nadzorowanego przez Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej Zakładu
Ubezpieczeń Społecznych z czerwca 2024 r. pn. „Cudzoziemcy w polskim systemie
ubezpieczeń społecznych 2023” przedstawiono symulacje wpływów składkowych na
ubezpieczenie emerytalne i wydatków na emerytury dla cudzoziemców, z których
najliczniejszą grupę stanowią obywatele Ukrainy. Całość publikacji wraz z 4 wariantami
symulacji jest dostępna pod adresem:
https://www.zus.pl/documents/10182/2322024/Cudzoziemcy+w+polskim+systemie+ube
zpiecze%C5%84+spo%C5%82ecznych_2023.pdf .
Oprócz wymienionych wyżej środków z Krajowego Funduszu Szkoleniowego warto
wymienić następujące środki związane z integracją cudzoziemców, w tym również nowych
migrantów z Ukrainy:
W ramach Europejskiego Funduszu Azylu, Migracji i Integracji 2021-2027 na projekt
Centrów Integracji Cudzoziemców (CIC) – 430 mln PLN. Projekt będzie realizowany
w latach 2024-2029.
W ramach Europejskiego Funduszu Azylu, Migracji i Integracji 2021-2027 na projekt
MOCOWIEC, Model CałOściowego Wsparcia IntEgracji Cudzoziemców – 19 315 426
PLN. Projekt będzie realizowany w latach 2024-2029.
Aktualny plan naborów FAMI dostępny jest na stronie MSWiA, pod adresem:
https://www.gov.pl/web/dfe-mswia/harmonogramy-naborow
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
Aleksandra Gajewska
Sekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 3 of 3 --