Interpelacja nr 8076
Interpelacja w sprawie opieki nad pacjentem z przewlekłą chorobą nerek
Zgłaszający:
•
Adresat:
Zdrowie i Lecznictwo (100%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie opieki nad pacjentem z przewlekłą chorobą nerek
Interpelacja nr 8076
do ministra zdrowia
w sprawie opieki nad pacjentem z przewlekłą chorobą nerek
Zgłaszający: Sylwia Bielawska, Magdalena Małgorzata Kołodziejczak, Renata Rak, Henryk Szopiński, Aleksandra Kot, Alicja Łepkowska-Gołaś
Data wpływu: 14-02-2025
Szanowna Pani Minister,
przewlekła choroba nerek (PChN) staje się coraz większym problemem zdrowotnym, w wyniku którego co roku w Polsce funkcję nerek traci ok. 6500 osób (ok. 170 osób na 1 mln mieszkańców). To z kolei sprawia, że wymagają one leczenia nerkozastępczego, które jest znacznym obciążeniem systemu opieki zdrowotnej i generuje ogromne koszty. Ponadto wszystkie stadia przewlekłej choroby nerek wiążą się ze zwiększonym ryzykiem przedwczesnej śmiertelności. Szacuje się, że w Polsce w 2020 r. 4,2 mln osób cierpiało na przewlekłą chorobę nerek, z czego 90% nie zdaje sobie sprawy z choroby, bowiem objawy przewlekłej choroby nerek są często niespecyficzne lub nie występują wcale, nawet przez kilka lat w początkowych stadiach. Nierzadko rozpoznanie przewlekłej choroby nerek zostaje potwierdzone dopiero w stadium zaawansowanej choroby. W takim przypadku chorzy w trakcie postępowania diagnostyczno-terapeutycznego mają w zasadzie do wyboru dwie drogi leczenia: dializoterapię lub przeszczep nerki. Tymczasem wczesna diagnostyka i rozpoczęcie właściwego leczenia pozwoliłyby uniknąć wielu niepotrzebnych zabiegów i kosztów obciążających system opieki zdrowotnej. Dodatkowo znacznie poprawiłyby się perspektywy leczenia chorego i jego jakość życia.
Koniecznością wydaje się wdrożenie kompleksowego programu opieki nad pacjentem z przewlekłą chorobą nerek, którego zadaniem byłaby realizacja opieki według określonego standardu postępowania diagnostyczno-terapeutycznego, który powinien być realizowany w kilku modułach:
moduł I: diagnostyczny - obejmujący wstępny przesiew pacjentów i potwierdzenie lub wykluczenie PChN;
moduł II: leczniczy - realizowany na podstawie indywidualnego planu opieki ustalonego przez koordynatora opieki (plan opieki ustalony w ramach opieki porad specjalistycznych z zakresu: nefrologii, urologii, kardiologii, laryngologii, stomatologii, okulisty, ginekologii, chirurgii, transplantologii);
moduł III: kwalifikacji - do przeszczepienia nerki, który kończy się poradą nefrologiczną i przekazaniem pacjenta do regionalnego ośrodka kwalifikacji (ROK) lub skierowaniem pacjenta do dalszej opieki specjalistycznej poza programem w stacji dializ.
Niestety ogromnym problemem w opiece nad pacjentem z PChN jest długotrwały proces kwalifikacji do przeszczepienia nerki. Proces ten jest czasochłonny i złożony, wymaga wykonania szeregu badań i konsultacji u lekarzy specjalistów w terminie 12 miesięcy. Z powodu trudnej dostępności do specjalistycznych badań i konsultacji pacjenci nie są w stanie zrealizować badań kwalifikacyjnych w założonym terminie, co skutkuje koniecznością ich powtarzania. W ten sposób przedłuża się proces umieszczenia pacjenta na Krajowej Liście Oczekujących na przeszczepienie nerki o kolejne kilkanaście miesięcy. A przecież z najnowszych badań i analiz wiemy, że najlepszą procedurą leczenia chorych z PChN jest właśnie przeszczepienie nerki.
Mając na uwadze powyższe, zwracam się z następującymi pytaniami:
Czy Ministerstwo Zdrowia ma w planach przeprowadzenie szerokiej akcji informacyjnej na temat chorób nerek połączonej z badaniami przesiewowymi pozwalającymi rozpoznawać PChN?
Czy Ministerstwo Zdrowia planuje uczynienie z nefrologii priorytetowej dziedziny specjalizacji, tak aby ułatwić dostęp do specjalistycznych porad w ramach POZ?
Czy - z uwagi na trudności w dostępie do diagnostyki - Ministerstwo Zdrowia rozważało wprowadzenie, dla pacjentów po wstępnej kwalifikacji odnośnie do PChN, karty diagnostyki i leczenia nefrologicznego na wzór zielonej karty DiLO dla pacjentów onkologicznych? Czy rozpatrywane jest wprowadzenie karty oraz specjalnego pakietu nefrologicznego wraz z szybką terapią dedykowaną dla osób, u których lekarze podejrzewają lub stwierdzą PChN (maksymalnie 3 miesiące kwalifikacji do ROK lub stacji dializ)?
Jakie plany w zakresie koordynowanej opieki nefrologicznej ma Ministerstwo Zdrowia? Czy zakładana jest kompleksowa opieka POZ w tym zakresie?
Czy prowadzony jest rejestr pacjentów z PChN? Jeżeli nie, to czy jest on planowany lub prowadzone są prace nad takim rejestrem?
Z wyrazami szacunku Sylwia Bielawska
Posłanka na Sejm RP
Interpelacja nr 8076
do ministra zdrowia
w sprawie opieki nad pacjentem z przewlekłą chorobą nerek
Zgłaszający: Sylwia Bielawska, Magdalena Małgorzata Kołodziejczak, Renata Rak, Henryk Szopiński, Aleksandra Kot, Alicja Łepkowska-Gołaś
Data wpływu: 14-02-2025
Szanowna Pani Minister,
przewlekła choroba nerek (PChN) staje się coraz większym problemem zdrowotnym, w wyniku którego co roku w Polsce funkcję nerek traci ok. 6500 osób (ok. 170 osób na 1 mln mieszkańców). To z kolei sprawia, że wymagają one leczenia nerkozastępczego, które jest znacznym obciążeniem systemu opieki zdrowotnej i generuje ogromne koszty. Ponadto wszystkie stadia przewlekłej choroby nerek wiążą się ze zwiększonym ryzykiem przedwczesnej śmiertelności. Szacuje się, że w Polsce w 2020 r. 4,2 mln osób cierpiało na przewlekłą chorobę nerek, z czego 90% nie zdaje sobie sprawy z choroby, bowiem objawy przewlekłej choroby nerek są często niespecyficzne lub nie występują wcale, nawet przez kilka lat w początkowych stadiach. Nierzadko rozpoznanie przewlekłej choroby nerek zostaje potwierdzone dopiero w stadium zaawansowanej choroby. W takim przypadku chorzy w trakcie postępowania diagnostyczno-terapeutycznego mają w zasadzie do wyboru dwie drogi leczenia: dializoterapię lub przeszczep nerki. Tymczasem wczesna diagnostyka i rozpoczęcie właściwego leczenia pozwoliłyby uniknąć wielu niepotrzebnych zabiegów i kosztów obciążających system opieki zdrowotnej. Dodatkowo znacznie poprawiłyby się perspektywy leczenia chorego i jego jakość życia.
Koniecznością wydaje się wdrożenie kompleksowego programu opieki nad pacjentem z przewlekłą chorobą nerek, którego zadaniem byłaby realizacja opieki według określonego standardu postępowania diagnostyczno-terapeutycznego, który powinien być realizowany w kilku modułach:
moduł I: diagnostyczny - obejmujący wstępny przesiew pacjentów i potwierdzenie lub wykluczenie PChN;
moduł II: leczniczy - realizowany na podstawie indywidualnego planu opieki ustalonego przez koordynatora opieki (plan opieki ustalony w ramach opieki porad specjalistycznych z zakresu: nefrologii, urologii, kardiologii, laryngologii, stomatologii, okulisty, ginekologii, chirurgii, transplantologii);
moduł III: kwalifikacji - do przeszczepienia nerki, który kończy się poradą nefrologiczną i przekazaniem pacjenta do regionalnego ośrodka kwalifikacji (ROK) lub skierowaniem pacjenta do dalszej opieki specjalistycznej poza programem w stacji dializ.
Niestety ogromnym problemem w opiece nad pacjentem z PChN jest długotrwały proces kwalifikacji do przeszczepienia nerki. Proces ten jest czasochłonny i złożony, wymaga wykonania szeregu badań i konsultacji u lekarzy specjalistów w terminie 12 miesięcy. Z powodu trudnej dostępności do specjalistycznych badań i konsultacji pacjenci nie są w stanie zrealizować badań kwalifikacyjnych w założonym terminie, co skutkuje koniecznością ich powtarzania. W ten sposób przedłuża się proces umieszczenia pacjenta na Krajowej Liście Oczekujących na przeszczepienie nerki o kolejne kilkanaście miesięcy. A przecież z najnowszych badań i analiz wiemy, że najlepszą procedurą leczenia chorych z PChN jest właśnie przeszczepienie nerki.
Mając na uwadze powyższe, zwracam się z następującymi pytaniami:
Czy Ministerstwo Zdrowia ma w planach przeprowadzenie szerokiej akcji informacyjnej na temat chorób nerek połączonej z badaniami przesiewowymi pozwalającymi rozpoznawać PChN?
Czy Ministerstwo Zdrowia planuje uczynienie z nefrologii priorytetowej dziedziny specjalizacji, tak aby ułatwić dostęp do specjalistycznych porad w ramach POZ?
Czy - z uwagi na trudności w dostępie do diagnostyki - Ministerstwo Zdrowia rozważało wprowadzenie, dla pacjentów po wstępnej kwalifikacji odnośnie do PChN, karty diagnostyki i leczenia nefrologicznego na wzór zielonej karty DiLO dla pacjentów onkologicznych? Czy rozpatrywane jest wprowadzenie karty oraz specjalnego pakietu nefrologicznego wraz z szybką terapią dedykowaną dla osób, u których lekarze podejrzewają lub stwierdzą PChN (maksymalnie 3 miesiące kwalifikacji do ROK lub stacji dializ)?
Jakie plany w zakresie koordynowanej opieki nefrologicznej ma Ministerstwo Zdrowia? Czy zakładana jest kompleksowa opieka POZ w tym zakresie?
Czy prowadzony jest rejestr pacjentów z PChN? Jeżeli nie, to czy jest on planowany lub prowadzone są prace nad takim rejestrem?
Z wyrazami szacunku Sylwia Bielawska
Posłanka na Sejm RP
Odpowiedź urzędowa
Podsekretarz stanu Jerzy Szafranowicz
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
15%
Konkretność
85%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 0 %
Precyzyjne daty
8
Odpowiedź na punkty
✓ Tak (Ad 1, Pkt...)
Gęstość faktów
3.9 / 1k zn.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (8)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
10360 znaków
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
DLG.050.29.2025.MGL
Warszawa, 04 kwietnia 2025
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 8076 z dnia 24.02.2025 r. przekazaną przez Grupę Posłów
na Sejm RP w sprawie opieki nad pacjentem z przewlekłą chorobą nerek (PChN), a także w
ślad za prolongatą terminu udzielenia odpowiedzi na ww. interpelację do 4 kwietnia 2025 r.,
uprzejmie informuję.
Odpowiadając na pytanie 1, uprzejmie informuję, że aktualnie w Ministerstwie Zdrowia nie
jest planowane przeprowadzenie akcji informacyjnej na temat chorób nerek połączonej
z badaniami przesiewowymi pozwalającymi rozpoznawać PChN. Obecnie realizowane
działania promocyjno – edukacyjne wynikają ze strategicznych dokumentów, dotyczących
systemowych rozwiązań związanych z realizacją świadczeń onkologicznych i
kardiologicznych.
Odpowiadając na pytanie 2 i 4, należy wskazać, że na mocy przepisów nowelizujących
rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 24 września 2013 r. w sprawie świadczeń
gwarantowanych z zakresu podstawowej opieki zdrowotnej (Dz. U. z 2023 r., poz. 2226 z
późn. zm.), które weszły w życie z dniem 1 listopada 2023 r., katalog świadczeń
gwarantowanych z zakresu podstawowej opieki zdrowotnej (POZ) został rozszerzony o
świadczenia opieki koordynowanej z zakresu diagnostyki i leczenia przewlekłej choroby
nerek. Tym samym świadczeniobiorcy uzyskali dostęp do większej liczby świadczeń
specjalistycznych, które mogą być zrealizowane już podczas wizyty u lekarza POZ, bez
konieczności oczekiwania na ich realizację u lekarza ambulatoryjnej opieki specjalistycznej
(AOS), co w konsekwencji powinno przyczynić się do szybszego postawienia diagnozy i
rozpoczęcia właściwego leczenia choroby wykrytej we wczesnym stadium. Ponadto, w
związku z realizacją świadczeń opieki koordynowanej z zakresu nefrologii w ramach POZ,
należy wskazać, że przedmiotowa zmiana zwiększająca kompetencje lekarza POZ w
zakresie diagnozowania i leczenia świadczeniobiorców ze schorzeniami nefrologicznymi,
dotyczy także świadczeniobiorców pediatrycznych, poprzez umożliwienie realizacji
konsultacji specjalistycznych w dziedzinie m.in. nefrologii dziecięcej. Jednocześnie do
wykazu badań, na które kieruje lekarz POZ dodane zostały świadczenia z zakresu
diagnostyki i leczenia przewlekłej choroby nerek, co jest odpowiedzią na wnioski ekspertów
podczas prac nad przedmiotową zmianą rozporządzenia i dotyczy problemu niskiej
wykrywalności przewlekłej choroby nerek we wczesnym stadium choroby, kiedy nie daje
-- 1 of 4 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
2
ona wyraźnych objawów. W diagnostyce wczesnych nefropatii lekarze POZ mogą kierować
na badanie ACR w moczu (albumina/kreatynina w moczu), które jest parametrem
diagnostycznym stosowanym przed wejściem w życie omawianej zmiany wyłącznie przez
lekarzy specjalistów. W zakres świadczenia opieki koordynowanej w nefrologii w ramach
POZ wchodzą poza ww. badaniami i poradą kompleksową, również niezbędne konsultacje
specjalistyczne, porady edukacyjne, konsultacje dietetyczne jak i opracowanie
indywidualnego planu opieki medycznej zawierającego zalecenia z wizyt i badań
kontrolnych oraz zrealizowanych konsultacji.
Natomiast jeśli cel leczenia nie może zostać osiągnięty w ramach podstawowej opieki
zdrowotnej, wówczas lekarz POZ kieruje świadczeniobiorcę do leczenia w warunkach
ambulatoryjnej opieki specjalistycznej, w ramach której świadczeniobiorcy z przewlekłą
chorobą nerek mają dostęp do porad specjalistycznych „Nefrologia” oraz „Nefrologia dla
dzieci”. Rozporządzenie Ministra Zdrowia w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu
ambulatoryjnej opieki specjalistycznej (Dz. U. z 2016 r. poz. 357 z późn. zm.) zawiera szeroki
katalog procedur medycznych, które mogą być stosowane w diagnostyce i leczeniu chorób
nerek, zgodnie z zaleceniami wynikającymi z aktualnej wiedzy medycznej, w tym:
1. Dializa otrzewnowa (świadczenie obejmuje m.in. badanie konsultacyjne i
kwalifikację do leczenia dializą otrzewnową, pobranie płynu otrzewnowego,
konsultacje nefrologiczne połączone z wymianą opatrunku przy cewniku oraz
pobraniem krwi, zaopatrzenie w domu w płyny dializacyjne, dreny oraz inne
niezbędne materiały, monitorowanie i leczenie niedokrwistości);
2. Hemodializa/hemodializa z zapewnieniem 24-godzinnego dyżuru (świadczenie
obejmuje m.in. badanie lekarskie i przygotowanie pacjenta, podłączenie pacjenta
do aparatu sztucznej nerki, zabieg hemodializy oraz kontrolę parametrów
dializacyjnych i życiowych pacjenta, badania laboratoryjne i konsultacje, badania
bakteriologiczne i biochemiczne, transport pacjenta do/ze stacji dializ);
3. Hemodiafiltracja (HDF) (świadczenie obejmuje m.in. badanie lekarskie i
przygotowanie pacjenta, podłączenie pacjenta do aparatu sztucznej nerki, zabieg
hemodializy oraz kontrolę parametrów dializacyjnych i życiowych pacjenta,
badania laboratoryjne i konsultacje, badania bakteriologiczne i biochemiczne,
transport pacjenta do/ze stacji dializ).
Ponadto, jeśli cel leczenia nie może zostać osiągnięty w warunkach ambulatoryjnych,
wówczas lekarz POZ lub lekarz specjalista kieruje świadczeniobiorcę do leczenia
szpitalnego. Szczegółowe warunki realizacji i przebiegu procesu diagnostyczno –
leczniczego w trybie hospitalizacji lub hospitalizacji planowej w poszczególnych
specjalnościach, także dla świadczeń nefrologicznych, w tym leczenia nerkozastępczego,
określa rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 22 listopada 2013 r. w sprawie świadczeń
gwarantowanych z zakresu leczenia szpitalnego (Dz. U. z 2023 r., poz. 870 z późn.zm.).
Warto również zauważyć, że jak wynika z przedmiotowego rozporządzenia,
świadczeniodawcy podczas realizacji świadczeń gwarantowanych mogą wziąć pod uwagę
zalecenia postępowania dotyczące diagnostyki i leczenia w zakresie świadczeń
finansowanych ze środków publicznych, które zostały ogłoszone na podstawie art. 11 ust 3
ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze
środków publicznych (Dz. U. z 2024 r., poz. 146). Tym samym zmiany w zakresie
standardów dotyczących diagnostyki i leczenia poszczególnych jednostek chorobowych,
mogą odbywać się na podstawie zaleceń opracowanych przez odpowiednie stowarzyszenia
będące towarzystwami naukowymi o zasięgu krajowym, zrzeszające specjalistów w danej
dziedzinie medycyny, pod warunkiem ich ogłoszenia w drodze obwieszczenia przez
Ministra Zdrowia, który dokonuje tej czynności po zasięgnięciu opinii Agencji
OcenyTechnologii Medycznych i Taryfikacji (AOTMiT).
-- 2 of 4 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
3
Uwzględniając powyższe, najistotniejszą kwestią związaną z opieką nad pacjentami z
chorobami nerek jest zatem rozpoznanie PChN na jak najwcześniejszym etapie, czyli na
etapie lekarza pierwszego kontaktu. Pacjenci z PChN powinni być w szczególności pod
stałą opieką swojego lekarza rodzinnego z uwagi na jednoczesne leczenie chorób będących
przyczyną PChN, takich jak cukrzyca, nadciśnienie tętnicze jak i choroby serca w ramach
opieki koordynowanej w POZ.
Odpowiadając na pytanie 3, uprzejmie informuję, że Ministerstwo Zdrowia nie planuje
obecnie wprowadzenia dodatkowych zmian w prawno – organizacyjnych związanych z
udzielaniem świadczeń w zakresie opieki nad pacjentami z PChN, przynajmniej do czasu
zakończenia trwających prac w tym obszarze w ramach odwróconej piramidy świadczeń
(OPŚ), których celem jest przeniesienie ciężaru realizacji świadczeń z lecznictwa
szpitalnego do ambulatoryjnej opieki specjalistycznej oraz podstawowej opieki zdrowotnej.
Odpowiadając na pytanie 5, uprzejmie informuję, że finansowanych ze środków
publicznych (Dz.U. z 2024 r., poz. 146), Narodowy Fundusz Zdrowia posiada kompetencje
do monitorowania oraz oceny jakości i dostępności do świadczeń na terenach
poszczególnych województw.
Należy ponadto wskazać, że zgodnie z głównymi założeniami ustawy z dnia 28 kwietnia
2011 r. o systemie informacji w ochronie zdrowia (Dz.U. z 2023 r. poz. 2465), jednym z
najważniejszych zadań współczesnego państwa obywatelskiego jest zapewnienie
wszystkim obywatelom, podmiotom gospodarki narodowej, a także aparatowi państwa
dostępu do informacji, przy jednoczesnym zachowaniu warunków i mechanizmów
prawnych gwarantujących bezpieczeństwo informacyjne. Zgodnie z art. 19 przedmiotowej
ustawy o systemie informacji w ochronie zdrowia, minister właściwy do spraw zdrowia
tworzy i prowadzi rejestry medyczne w następujących celach:
1. Monitorowania zapotrzebowania na świadczenia opieki zdrowotnej.
2. Monitorowania stanu zdrowia usługobiorców.
3. Prowadzenia profilaktyki zdrowotnej lub realizacji programów zdrowotnych albo
programów polityki zdrowotne.
4. Monitorowania i oceny bezpieczeństwa, skuteczności, jakości i efektywności
kosztowej badań diagnostycznych lub procedur medycznych.
5. Monitorowania jakości świadczeń opieki zdrowotnej udzielanych w podmiotach
wykonujących działalność leczniczą - może tworzyć i prowadzić albo tworzyć i
zlecać prowadzenie rejestrów medycznych, stanowiących uporządkowany zbiór
danych osobowych, w tym jednostkowych danych medycznych.
Podmioty prowadzące bazy danych w zakresie ochrony zdrowia są obowiązane do
stworzenia warunków organizacyjnych i technicznych zapewniających ochronę
przetwarzanych danych, w szczególności zabezpieczenia danych przed nieuprawnionym
dostępem, nielegalnym ujawnieniem lub pozyskaniem, a także ich modyfikacją,
uszkodzeniem, zniszczeniem lub utratą.
Zasadność tworzenia rejestrów wynika przede wszystkim z konieczności pozyskiwania
danych w ww. obszarach, tym samym rejestry nie są tworzone w sytuacji, gdy pożądane
dane są możliwe do pozyskania w ramach istniejących baz danych w ochronie zdrowia
w ramach Systemu Informacji Medycznej (SIM) jak i dziedzinowych systemów
teleinformatycznych, których wykaz został określony na podstawie art. 5 ww. ustawy
o systemie informacji w ochronie zdrowia.
-- 3 of 4 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
4
Z wyrazami szacunku
z upoważnienia Ministra Zdrowia
Jerzy Szafranowicz
Podsekretarz Stanu
/dokument podpisany elektronicznie/
-- 4 of 4 --
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
DLG.050.29.2025.MGL
Warszawa, 04 kwietnia 2025
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 8076 z dnia 24.02.2025 r. przekazaną przez Grupę Posłów
na Sejm RP w sprawie opieki nad pacjentem z przewlekłą chorobą nerek (PChN), a także w
ślad za prolongatą terminu udzielenia odpowiedzi na ww. interpelację do 4 kwietnia 2025 r.,
uprzejmie informuję.
Odpowiadając na pytanie 1, uprzejmie informuję, że aktualnie w Ministerstwie Zdrowia nie
jest planowane przeprowadzenie akcji informacyjnej na temat chorób nerek połączonej
z badaniami przesiewowymi pozwalającymi rozpoznawać PChN. Obecnie realizowane
działania promocyjno – edukacyjne wynikają ze strategicznych dokumentów, dotyczących
systemowych rozwiązań związanych z realizacją świadczeń onkologicznych i
kardiologicznych.
Odpowiadając na pytanie 2 i 4, należy wskazać, że na mocy przepisów nowelizujących
rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 24 września 2013 r. w sprawie świadczeń
gwarantowanych z zakresu podstawowej opieki zdrowotnej (Dz. U. z 2023 r., poz. 2226 z
późn. zm.), które weszły w życie z dniem 1 listopada 2023 r., katalog świadczeń
gwarantowanych z zakresu podstawowej opieki zdrowotnej (POZ) został rozszerzony o
świadczenia opieki koordynowanej z zakresu diagnostyki i leczenia przewlekłej choroby
nerek. Tym samym świadczeniobiorcy uzyskali dostęp do większej liczby świadczeń
specjalistycznych, które mogą być zrealizowane już podczas wizyty u lekarza POZ, bez
konieczności oczekiwania na ich realizację u lekarza ambulatoryjnej opieki specjalistycznej
(AOS), co w konsekwencji powinno przyczynić się do szybszego postawienia diagnozy i
rozpoczęcia właściwego leczenia choroby wykrytej we wczesnym stadium. Ponadto, w
związku z realizacją świadczeń opieki koordynowanej z zakresu nefrologii w ramach POZ,
należy wskazać, że przedmiotowa zmiana zwiększająca kompetencje lekarza POZ w
zakresie diagnozowania i leczenia świadczeniobiorców ze schorzeniami nefrologicznymi,
dotyczy także świadczeniobiorców pediatrycznych, poprzez umożliwienie realizacji
konsultacji specjalistycznych w dziedzinie m.in. nefrologii dziecięcej. Jednocześnie do
wykazu badań, na które kieruje lekarz POZ dodane zostały świadczenia z zakresu
diagnostyki i leczenia przewlekłej choroby nerek, co jest odpowiedzią na wnioski ekspertów
podczas prac nad przedmiotową zmianą rozporządzenia i dotyczy problemu niskiej
wykrywalności przewlekłej choroby nerek we wczesnym stadium choroby, kiedy nie daje
-- 1 of 4 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
2
ona wyraźnych objawów. W diagnostyce wczesnych nefropatii lekarze POZ mogą kierować
na badanie ACR w moczu (albumina/kreatynina w moczu), które jest parametrem
diagnostycznym stosowanym przed wejściem w życie omawianej zmiany wyłącznie przez
lekarzy specjalistów. W zakres świadczenia opieki koordynowanej w nefrologii w ramach
POZ wchodzą poza ww. badaniami i poradą kompleksową, również niezbędne konsultacje
specjalistyczne, porady edukacyjne, konsultacje dietetyczne jak i opracowanie
indywidualnego planu opieki medycznej zawierającego zalecenia z wizyt i badań
kontrolnych oraz zrealizowanych konsultacji.
Natomiast jeśli cel leczenia nie może zostać osiągnięty w ramach podstawowej opieki
zdrowotnej, wówczas lekarz POZ kieruje świadczeniobiorcę do leczenia w warunkach
ambulatoryjnej opieki specjalistycznej, w ramach której świadczeniobiorcy z przewlekłą
chorobą nerek mają dostęp do porad specjalistycznych „Nefrologia” oraz „Nefrologia dla
dzieci”. Rozporządzenie Ministra Zdrowia w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu
ambulatoryjnej opieki specjalistycznej (Dz. U. z 2016 r. poz. 357 z późn. zm.) zawiera szeroki
katalog procedur medycznych, które mogą być stosowane w diagnostyce i leczeniu chorób
nerek, zgodnie z zaleceniami wynikającymi z aktualnej wiedzy medycznej, w tym:
1. Dializa otrzewnowa (świadczenie obejmuje m.in. badanie konsultacyjne i
kwalifikację do leczenia dializą otrzewnową, pobranie płynu otrzewnowego,
konsultacje nefrologiczne połączone z wymianą opatrunku przy cewniku oraz
pobraniem krwi, zaopatrzenie w domu w płyny dializacyjne, dreny oraz inne
niezbędne materiały, monitorowanie i leczenie niedokrwistości);
2. Hemodializa/hemodializa z zapewnieniem 24-godzinnego dyżuru (świadczenie
obejmuje m.in. badanie lekarskie i przygotowanie pacjenta, podłączenie pacjenta
do aparatu sztucznej nerki, zabieg hemodializy oraz kontrolę parametrów
dializacyjnych i życiowych pacjenta, badania laboratoryjne i konsultacje, badania
bakteriologiczne i biochemiczne, transport pacjenta do/ze stacji dializ);
3. Hemodiafiltracja (HDF) (świadczenie obejmuje m.in. badanie lekarskie i
przygotowanie pacjenta, podłączenie pacjenta do aparatu sztucznej nerki, zabieg
hemodializy oraz kontrolę parametrów dializacyjnych i życiowych pacjenta,
badania laboratoryjne i konsultacje, badania bakteriologiczne i biochemiczne,
transport pacjenta do/ze stacji dializ).
Ponadto, jeśli cel leczenia nie może zostać osiągnięty w warunkach ambulatoryjnych,
wówczas lekarz POZ lub lekarz specjalista kieruje świadczeniobiorcę do leczenia
szpitalnego. Szczegółowe warunki realizacji i przebiegu procesu diagnostyczno –
leczniczego w trybie hospitalizacji lub hospitalizacji planowej w poszczególnych
specjalnościach, także dla świadczeń nefrologicznych, w tym leczenia nerkozastępczego,
określa rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 22 listopada 2013 r. w sprawie świadczeń
gwarantowanych z zakresu leczenia szpitalnego (Dz. U. z 2023 r., poz. 870 z późn.zm.).
Warto również zauważyć, że jak wynika z przedmiotowego rozporządzenia,
świadczeniodawcy podczas realizacji świadczeń gwarantowanych mogą wziąć pod uwagę
zalecenia postępowania dotyczące diagnostyki i leczenia w zakresie świadczeń
finansowanych ze środków publicznych, które zostały ogłoszone na podstawie art. 11 ust 3
ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze
środków publicznych (Dz. U. z 2024 r., poz. 146). Tym samym zmiany w zakresie
standardów dotyczących diagnostyki i leczenia poszczególnych jednostek chorobowych,
mogą odbywać się na podstawie zaleceń opracowanych przez odpowiednie stowarzyszenia
będące towarzystwami naukowymi o zasięgu krajowym, zrzeszające specjalistów w danej
dziedzinie medycyny, pod warunkiem ich ogłoszenia w drodze obwieszczenia przez
Ministra Zdrowia, który dokonuje tej czynności po zasięgnięciu opinii Agencji
OcenyTechnologii Medycznych i Taryfikacji (AOTMiT).
-- 2 of 4 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
3
Uwzględniając powyższe, najistotniejszą kwestią związaną z opieką nad pacjentami z
chorobami nerek jest zatem rozpoznanie PChN na jak najwcześniejszym etapie, czyli na
etapie lekarza pierwszego kontaktu. Pacjenci z PChN powinni być w szczególności pod
stałą opieką swojego lekarza rodzinnego z uwagi na jednoczesne leczenie chorób będących
przyczyną PChN, takich jak cukrzyca, nadciśnienie tętnicze jak i choroby serca w ramach
opieki koordynowanej w POZ.
Odpowiadając na pytanie 3, uprzejmie informuję, że Ministerstwo Zdrowia nie planuje
obecnie wprowadzenia dodatkowych zmian w prawno – organizacyjnych związanych z
udzielaniem świadczeń w zakresie opieki nad pacjentami z PChN, przynajmniej do czasu
zakończenia trwających prac w tym obszarze w ramach odwróconej piramidy świadczeń
(OPŚ), których celem jest przeniesienie ciężaru realizacji świadczeń z lecznictwa
szpitalnego do ambulatoryjnej opieki specjalistycznej oraz podstawowej opieki zdrowotnej.
Odpowiadając na pytanie 5, uprzejmie informuję, że finansowanych ze środków
publicznych (Dz.U. z 2024 r., poz. 146), Narodowy Fundusz Zdrowia posiada kompetencje
do monitorowania oraz oceny jakości i dostępności do świadczeń na terenach
poszczególnych województw.
Należy ponadto wskazać, że zgodnie z głównymi założeniami ustawy z dnia 28 kwietnia
2011 r. o systemie informacji w ochronie zdrowia (Dz.U. z 2023 r. poz. 2465), jednym z
najważniejszych zadań współczesnego państwa obywatelskiego jest zapewnienie
wszystkim obywatelom, podmiotom gospodarki narodowej, a także aparatowi państwa
dostępu do informacji, przy jednoczesnym zachowaniu warunków i mechanizmów
prawnych gwarantujących bezpieczeństwo informacyjne. Zgodnie z art. 19 przedmiotowej
ustawy o systemie informacji w ochronie zdrowia, minister właściwy do spraw zdrowia
tworzy i prowadzi rejestry medyczne w następujących celach:
1. Monitorowania zapotrzebowania na świadczenia opieki zdrowotnej.
2. Monitorowania stanu zdrowia usługobiorców.
3. Prowadzenia profilaktyki zdrowotnej lub realizacji programów zdrowotnych albo
programów polityki zdrowotne.
4. Monitorowania i oceny bezpieczeństwa, skuteczności, jakości i efektywności
kosztowej badań diagnostycznych lub procedur medycznych.
5. Monitorowania jakości świadczeń opieki zdrowotnej udzielanych w podmiotach
wykonujących działalność leczniczą - może tworzyć i prowadzić albo tworzyć i
zlecać prowadzenie rejestrów medycznych, stanowiących uporządkowany zbiór
danych osobowych, w tym jednostkowych danych medycznych.
Podmioty prowadzące bazy danych w zakresie ochrony zdrowia są obowiązane do
stworzenia warunków organizacyjnych i technicznych zapewniających ochronę
przetwarzanych danych, w szczególności zabezpieczenia danych przed nieuprawnionym
dostępem, nielegalnym ujawnieniem lub pozyskaniem, a także ich modyfikacją,
uszkodzeniem, zniszczeniem lub utratą.
Zasadność tworzenia rejestrów wynika przede wszystkim z konieczności pozyskiwania
danych w ww. obszarach, tym samym rejestry nie są tworzone w sytuacji, gdy pożądane
dane są możliwe do pozyskania w ramach istniejących baz danych w ochronie zdrowia
w ramach Systemu Informacji Medycznej (SIM) jak i dziedzinowych systemów
teleinformatycznych, których wykaz został określony na podstawie art. 5 ww. ustawy
o systemie informacji w ochronie zdrowia.
-- 3 of 4 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
4
Z wyrazami szacunku
z upoważnienia Ministra Zdrowia
Jerzy Szafranowicz
Podsekretarz Stanu
/dokument podpisany elektronicznie/
-- 4 of 4 --