Interpelacja nr 8070
Interpelacja w sprawie zmiany polityki przejmowania nieruchomości rolnych ZWRSP przez Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa w związku z terminami wygaśnięcia umów dzierżawy
Zgłaszający:
•
Adresat:
Rolnictwo i Rozwój Wsi (100%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie zmiany polityki przejmowania nieruchomości rolnych ZWRSP przez Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa w związku z terminami wygaśnięcia umów dzierżawy
Interpelacja nr 8070
do ministra rolnictwa i rozwoju wsi
w sprawie zmiany polityki przejmowania nieruchomości rolnych ZWRSP przez Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa w związku z terminami wygaśnięcia umów dzierżawy
Zgłaszający: Łukasz Litewka
Data wpływu: 14-02-2025
Szanowny Panie Ministrze,
zwracam się do Pana w sprawie sposobu restrukturyzacji gruntów rolnych po wygasających umowach dzierżawy spółek z Grupy Top Farms należących do największych w Polsce producentów rolnych i dostawców surowców rolnych do sektora spożywczego.
Proces ten nie tylko wpłynął negatywnie na strukturę agrarną kraju, ale również przyczynił się do pogorszenia sytuacji społeczno-ekonomicznej na terenach wiejskich, w tym wzrostu bezrobocia i osłabienia lokalnych społeczności. Likwidacja dużych gospodarstw doprowadziła do ograniczenia skali produkcji rolnej, utraty miejsc pracy, a także zmniejszenia wpływów podatkowych do budżetów gmin, co dodatkowo utrudnia rozwój infrastruktury i usług publicznych na obszarach wiejskich. W dłuższej perspektywie działania te mogą prowadzić do dalszego wyludniania wsi i pogłębiania różnic w poziomie życia między regionami.
Spółki Top Farms Wielkopolska sp. z o.o. oraz Książ-Rol sp. z o.o. (woj. wielkopolskie), a także Top Farms Głubczyce sp. z o.o. (woj. opolskie) w wyniku działania ustawy z 2011 r. o tzw. trzydziestkach (na mocy której gospodarstwa rolne, które nie wyłączyły w 2012 r. z obowiązujących ich umów dzierżaw gruntów zasobu 30% użytków rolnych, utraciły prawo pierwokupu i prawo przedłużenia umów dzierżaw), obecnie wydają na rzecz KOWR dzierżawione nieruchomości, w tym grunty rolne i obiekty budowlane zw. z prowadzoną w nich dotychczas produkcją rolną. Skala działalności ww. spółek to łącznie rocznie około 30 tysięcy ton zbóż, 95 tysięcy ton ziemniaków, 11 tysięcy ton nasion, 45 mln litrów mleka. Spółki zatrudniają łącznie około 400 pracowników (w tym ok. 200 w woj. wielkopolskim i 200 pracowników w woj. opolskim). Do dzisiaj spółki te od 2023 r. wydały na rzecz KOWR łącznie 11 200 ha (w tym w woj. opolskim ponad 5300 ha i w woj. wielkopolskim 5900 ha). W okresie od maja do listopada 2025 r. spółki te mają wydać pozostałe 6000 ha gruntów rolnych wraz z licznymi obiektami, jak fermy krów, przechowalnie, magazyny, silosy, podwórza.
Z punktu widzenia racjonalnego zagospodarowania gruntów i obiektów Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa celowa wydaje się taka restrukturyzacja, która pozwoli z jednej strony zaspokoić zapotrzebowanie rolników indywidualnych na grunty uprawne, ale jednocześnie pozwoli zachować dotychczas wypracowany na dzierżawionych gruntach i obiektach potencjał produkcyjny. Takim rozwiązaniem miały być ośrodki produkcji rolniczej przewidziane w art. 24b ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa. Dostosowanie tych ośrodków produkcji rolniczej przynajmniej częściowo do obecnego rozmiaru działalności prowadzonej na dzierżawionych gruntach i obiektach pozwoliłoby zapobiec likwidacji produkcji zwierzęcej, zachować miejsca pracy. Jednocześnie nie ucierpiałyby łańcuchy dostaw surowców rolnych na potrzeby branży spożywczo-przetwórczej. Jak wynika z przekazanych informacji, na terenie woj. wielkopolskiego tamtejszy Oddział Terenowy KOWR w Poznaniu przewiduje utworzenie dwóch ośrodków produkcji rolniczej o obszarze około 1570 ha i 550 ha opartych na fermach krów. Spółka Top Farms Wielkopolska wnioskowała dodatkowo o utworzenie 4 ośrodków produkcji rolniczej w 4 lokalizacjach o pow. 4800 ha opartych o fermy krów w Starym Gołębinie, Łęce Wielkiej i Mchach oraz bazę Sepno w liczbie 1700 sztuk krów mlecznych. Dodatkowo w obiekcie Stary Gołębin znajduje się baza magazynowa ziemniaków o zdolnościach przechowalniczych 3000 ton, a w Głuchowie znajduje się baza przechowalnicza jabłek o zdolności przechowalniczej 1000 ton. Podobnie w powiecie głubczyckim, w woj. opolskim, przewidziane są dwa ośrodki produkcji rolniczej o pow. około 1900 ha oraz 470 ha oparte o obiekty Głubczyce Sady oraz Ciermięcice. Brak dostosowania wielkości OPR-ów do rozmiaru prowadzonej w nich obecnie intensywnej produkcji rolnej prowadzić będzie do zwolnień grupowych obejmujących blisko 130 pracowników zatrudnionych na podstawie umowy o pracę, którzy przepracowali w tych spółkach niejednokrotnie ponad 20 lat. Ponad połowa załogi to osoby powyżej 50. roku życia, często jedyni żywiciele rodziny, mieszkający na osiedlach popegeerowskich, gdzie spółki są często jedynym pracodawcą. Likwidacja oznacza również brak zleceń dla pracowników sezonowych, jak również dla lokalnych firm, dla których spółki są kluczowym partnerem w zakresie świadczenia przez nie usług rolniczych, transportu oraz magazynowania. Kooperacja z lokalnymi partnerami to źródło utrzymania dla kilku tysięcy ludzi. Brak działań grozi likwidacją hodowli bydła, której wartość została oszacowana na 18 mln zł. Stado liczy około 1600 krów oraz 1750 jałówek. W przypadku realizacji negatywnego scenariusza nastąpi zerwanie powiązań i łańcuchów dostaw: spółki Top Farms działają w ścisłej współpracy z lokalnymi dostawcami i partnerami, dbając o ciągłość funkcjonowania i bezpieczeństwo łańcuchów dostaw, zachowując stabilność operacyjną przemysłu. Poza tym poważne obawy budzi opóźnienie w procedowaniu przez KOWR i jego oddziały terenowe zagospodarowania gruntów i obiektów w powyższym zakresie.
Spółki informują, iż kolejne terminy zwrotu gruntów to 31 maja i 10 lipca bieżącego roku – w tych terminach mają być zwracane grunty i obiekty, gdzie obecnie prowadzona jest produkcja obejmująca 3300 sztuk zwierząt, 14 000 ton zbóż i z którymi wiąże się 200 miejsc pracy. Na chwilę obecną nie ma ostatecznych decyzji KOWR, brak ogłoszeń o przetargach.
Dodatkowo należy podkreślić, że problem kończących się dzierżaw dotyczy nie tylko spółek Grupy Top Farms, ale również co najmniej kilkudziesięciu innych nowoczesnych, towarowych gospodarstw rolnych.
Biorąc pod uwagę powyższe i skalę problemu, zwracam się z następującymi pytaniami:
1. Jakie działania zamierza podjąć Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi, aby zapewnić stabilność zatrudnienia pracownikom spółki Top Farms Wielkopolska oraz ograniczyć negatywne skutki społeczno-ekonomiczne wynikające z restrukturyzacji gruntów?
2. Czy Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi rozważa wsparcie dla utworzenia większej liczby niż dotychczas projektowana przez KOWR ośrodków produkcji rolniczej na bazie obecnie dzierżawionej ziemi przez Top Farms, co pozwoliłoby na kontynuację produkcji oraz zachowanie miejsc pracy?
3. Jakie kroki podejmuje Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi, aby przyspieszyć procedury zagospodarowania gruntów powracających do Skarbu Państwa, w tym uniknąć długotrwałego odłogowania gruntów przejętych przez KOWR, uniknąć likwidacji stad krów oraz likwidacji setek miejsc pracy?
4. Jak Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi ocenia wpływ likwidacji hodowli bydła o wartości 18 mln zł na krajową produkcję mleka i mięsa, a także na bezpieczeństwo żywnościowe Polski?
5. Czy ministerstwo analizuje ryzyko zerwania łańcuchów dostaw oraz destabilizacji lokalnych rynków wynikające z ograniczenia działalności przez duże gospodarstwa rolne?
6. Jakie są plany ministerstwa dotyczące przyszłości gruntów przejętych przez KOWR – czy przewiduje się ich dalsze użytkowanie w ramach gospodarstw rolnych, czy też mają one zostać przekazane innym podmiotom?
7. Jakie działania prowadzą i zamierzają podjąć MRiRW oraz KOWR w celu zapobieżenia likwidacji innych gospodarstw towarowych, których dotyczy problem kończących się dzierżaw? Jakie działania zostaną podjęte, by utrzymać prowadzoną przez nich produkcję zwierzęcą, miejsca pracy oraz więzi kooperacyjne i społeczne wypracowane przez nie w lokalnych środowiskach?
Z poważaniem
Interpelacja nr 8070
do ministra rolnictwa i rozwoju wsi
w sprawie zmiany polityki przejmowania nieruchomości rolnych ZWRSP przez Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa w związku z terminami wygaśnięcia umów dzierżawy
Zgłaszający: Łukasz Litewka
Data wpływu: 14-02-2025
Szanowny Panie Ministrze,
zwracam się do Pana w sprawie sposobu restrukturyzacji gruntów rolnych po wygasających umowach dzierżawy spółek z Grupy Top Farms należących do największych w Polsce producentów rolnych i dostawców surowców rolnych do sektora spożywczego.
Proces ten nie tylko wpłynął negatywnie na strukturę agrarną kraju, ale również przyczynił się do pogorszenia sytuacji społeczno-ekonomicznej na terenach wiejskich, w tym wzrostu bezrobocia i osłabienia lokalnych społeczności. Likwidacja dużych gospodarstw doprowadziła do ograniczenia skali produkcji rolnej, utraty miejsc pracy, a także zmniejszenia wpływów podatkowych do budżetów gmin, co dodatkowo utrudnia rozwój infrastruktury i usług publicznych na obszarach wiejskich. W dłuższej perspektywie działania te mogą prowadzić do dalszego wyludniania wsi i pogłębiania różnic w poziomie życia między regionami.
Spółki Top Farms Wielkopolska sp. z o.o. oraz Książ-Rol sp. z o.o. (woj. wielkopolskie), a także Top Farms Głubczyce sp. z o.o. (woj. opolskie) w wyniku działania ustawy z 2011 r. o tzw. trzydziestkach (na mocy której gospodarstwa rolne, które nie wyłączyły w 2012 r. z obowiązujących ich umów dzierżaw gruntów zasobu 30% użytków rolnych, utraciły prawo pierwokupu i prawo przedłużenia umów dzierżaw), obecnie wydają na rzecz KOWR dzierżawione nieruchomości, w tym grunty rolne i obiekty budowlane zw. z prowadzoną w nich dotychczas produkcją rolną. Skala działalności ww. spółek to łącznie rocznie około 30 tysięcy ton zbóż, 95 tysięcy ton ziemniaków, 11 tysięcy ton nasion, 45 mln litrów mleka. Spółki zatrudniają łącznie około 400 pracowników (w tym ok. 200 w woj. wielkopolskim i 200 pracowników w woj. opolskim). Do dzisiaj spółki te od 2023 r. wydały na rzecz KOWR łącznie 11 200 ha (w tym w woj. opolskim ponad 5300 ha i w woj. wielkopolskim 5900 ha). W okresie od maja do listopada 2025 r. spółki te mają wydać pozostałe 6000 ha gruntów rolnych wraz z licznymi obiektami, jak fermy krów, przechowalnie, magazyny, silosy, podwórza.
Z punktu widzenia racjonalnego zagospodarowania gruntów i obiektów Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa celowa wydaje się taka restrukturyzacja, która pozwoli z jednej strony zaspokoić zapotrzebowanie rolników indywidualnych na grunty uprawne, ale jednocześnie pozwoli zachować dotychczas wypracowany na dzierżawionych gruntach i obiektach potencjał produkcyjny. Takim rozwiązaniem miały być ośrodki produkcji rolniczej przewidziane w art. 24b ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa. Dostosowanie tych ośrodków produkcji rolniczej przynajmniej częściowo do obecnego rozmiaru działalności prowadzonej na dzierżawionych gruntach i obiektach pozwoliłoby zapobiec likwidacji produkcji zwierzęcej, zachować miejsca pracy. Jednocześnie nie ucierpiałyby łańcuchy dostaw surowców rolnych na potrzeby branży spożywczo-przetwórczej. Jak wynika z przekazanych informacji, na terenie woj. wielkopolskiego tamtejszy Oddział Terenowy KOWR w Poznaniu przewiduje utworzenie dwóch ośrodków produkcji rolniczej o obszarze około 1570 ha i 550 ha opartych na fermach krów. Spółka Top Farms Wielkopolska wnioskowała dodatkowo o utworzenie 4 ośrodków produkcji rolniczej w 4 lokalizacjach o pow. 4800 ha opartych o fermy krów w Starym Gołębinie, Łęce Wielkiej i Mchach oraz bazę Sepno w liczbie 1700 sztuk krów mlecznych. Dodatkowo w obiekcie Stary Gołębin znajduje się baza magazynowa ziemniaków o zdolnościach przechowalniczych 3000 ton, a w Głuchowie znajduje się baza przechowalnicza jabłek o zdolności przechowalniczej 1000 ton. Podobnie w powiecie głubczyckim, w woj. opolskim, przewidziane są dwa ośrodki produkcji rolniczej o pow. około 1900 ha oraz 470 ha oparte o obiekty Głubczyce Sady oraz Ciermięcice. Brak dostosowania wielkości OPR-ów do rozmiaru prowadzonej w nich obecnie intensywnej produkcji rolnej prowadzić będzie do zwolnień grupowych obejmujących blisko 130 pracowników zatrudnionych na podstawie umowy o pracę, którzy przepracowali w tych spółkach niejednokrotnie ponad 20 lat. Ponad połowa załogi to osoby powyżej 50. roku życia, często jedyni żywiciele rodziny, mieszkający na osiedlach popegeerowskich, gdzie spółki są często jedynym pracodawcą. Likwidacja oznacza również brak zleceń dla pracowników sezonowych, jak również dla lokalnych firm, dla których spółki są kluczowym partnerem w zakresie świadczenia przez nie usług rolniczych, transportu oraz magazynowania. Kooperacja z lokalnymi partnerami to źródło utrzymania dla kilku tysięcy ludzi. Brak działań grozi likwidacją hodowli bydła, której wartość została oszacowana na 18 mln zł. Stado liczy około 1600 krów oraz 1750 jałówek. W przypadku realizacji negatywnego scenariusza nastąpi zerwanie powiązań i łańcuchów dostaw: spółki Top Farms działają w ścisłej współpracy z lokalnymi dostawcami i partnerami, dbając o ciągłość funkcjonowania i bezpieczeństwo łańcuchów dostaw, zachowując stabilność operacyjną przemysłu. Poza tym poważne obawy budzi opóźnienie w procedowaniu przez KOWR i jego oddziały terenowe zagospodarowania gruntów i obiektów w powyższym zakresie.
Spółki informują, iż kolejne terminy zwrotu gruntów to 31 maja i 10 lipca bieżącego roku – w tych terminach mają być zwracane grunty i obiekty, gdzie obecnie prowadzona jest produkcja obejmująca 3300 sztuk zwierząt, 14 000 ton zbóż i z którymi wiąże się 200 miejsc pracy. Na chwilę obecną nie ma ostatecznych decyzji KOWR, brak ogłoszeń o przetargach.
Dodatkowo należy podkreślić, że problem kończących się dzierżaw dotyczy nie tylko spółek Grupy Top Farms, ale również co najmniej kilkudziesięciu innych nowoczesnych, towarowych gospodarstw rolnych.
Biorąc pod uwagę powyższe i skalę problemu, zwracam się z następującymi pytaniami:
1. Jakie działania zamierza podjąć Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi, aby zapewnić stabilność zatrudnienia pracownikom spółki Top Farms Wielkopolska oraz ograniczyć negatywne skutki społeczno-ekonomiczne wynikające z restrukturyzacji gruntów?
2. Czy Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi rozważa wsparcie dla utworzenia większej liczby niż dotychczas projektowana przez KOWR ośrodków produkcji rolniczej na bazie obecnie dzierżawionej ziemi przez Top Farms, co pozwoliłoby na kontynuację produkcji oraz zachowanie miejsc pracy?
3. Jakie kroki podejmuje Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi, aby przyspieszyć procedury zagospodarowania gruntów powracających do Skarbu Państwa, w tym uniknąć długotrwałego odłogowania gruntów przejętych przez KOWR, uniknąć likwidacji stad krów oraz likwidacji setek miejsc pracy?
4. Jak Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi ocenia wpływ likwidacji hodowli bydła o wartości 18 mln zł na krajową produkcję mleka i mięsa, a także na bezpieczeństwo żywnościowe Polski?
5. Czy ministerstwo analizuje ryzyko zerwania łańcuchów dostaw oraz destabilizacji lokalnych rynków wynikające z ograniczenia działalności przez duże gospodarstwa rolne?
6. Jakie są plany ministerstwa dotyczące przyszłości gruntów przejętych przez KOWR – czy przewiduje się ich dalsze użytkowanie w ramach gospodarstw rolnych, czy też mają one zostać przekazane innym podmiotom?
7. Jakie działania prowadzą i zamierzają podjąć MRiRW oraz KOWR w celu zapobieżenia likwidacji innych gospodarstw towarowych, których dotyczy problem kończących się dzierżaw? Jakie działania zostaną podjęte, by utrzymać prowadzoną przez nich produkcję zwierzęcą, miejsca pracy oraz więzi kooperacyjne i społeczne wypracowane przez nie w lokalnych środowiskach?
Z poważaniem
Odpowiedź urzędowa
Sekretarz stanu Jacek Czerniak
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
5%
Konkretność
95%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 6 %
Precyzyjne daty
15
Odpowiedź na punkty
✓ Tak (Ad 1, Pkt...)
Gęstość faktów
6.5 / 1k zn.
- Podaje wskaźniki procentowe (6)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (15)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
11087 znaków
Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi kancelaria@minrol.gov.pl
ul. Wspólna 30, 00-930 Warszawa www.gov.pl/rolnictwo
+48 22 250 01 18
Warszawa, 07 marca 2025 r.
znak sprawy: DNI.mr.058.4.2025
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Dotyczy: odpowiedzi na interpelację nr 8070 Pana Posła Łukasza Litewki
„w sprawie zmiany polityki przejmowania nieruchomości rolnych ZWRSP
przez Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa w związku z terminami wygaśnięcia
umów dzierżawy”.
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając na ww. interpelację, uprzejmie informuję, co następuje.
Zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu
nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa (Dz. U. z 2024 r. poz. 589, z późn. zm.),
Skarb Państwa powierzył Krajowemu Ośrodkowi Wsparcia Rolnictwa
(powoływanemu dalej jako „KOWR”), wykonywanie prawa własności i innych praw
rzeczowych na jego rzecz w stosunku do mienia, o którym mowa w art. 1 i 2 tej
ustawy. Zgodnie zaś z art. 5 ust. 2 ww. ustawy, KOWR, obejmując we władanie
powierzone składniki mienia Skarbu Państwa, wykonuje we własnym imieniu prawa
i obowiązki z nimi związane w stosunku do osób trzecich, jak również we własnym
imieniu wykonuje związane z tymi składnikami obowiązki publicznoprawne.
Podmiotem uprawnionym do reprezentowania Skarbu Państwa w zakresie mienia
wchodzącego w skład Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa (powoływanego
dalej jako „ZWRSP”), jest zatem KOWR.
W celu udzielenia odpowiedzi na ww. interpelację Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju
Wsi wystąpiło zatem również do Centrali KOWR o przekazanie szczegółowych
-- 1 of 6 --
informacji. Odnosząc się do zawartych w interpelacji pytań, uprzejmie informuję,
co następuje.
Ad 1 W skład Grupy Top Farms wchodzi sześć spółek, które nadal prowadzą
działalność rolniczą na nieruchomościach ZWRSP, tj.:
1) „Top Farms” sp. z o.o. (na terenie Województwa Lubuskiego dzierżawi
nieruchomości o powierzchni ok. 1802 ha na podstawie umowy dzierżawy
obowiązującej do dnia 1 lutego 2026 r.),
2) „Top Farms Głubczyce” sp. z o.o. (na terenie Województwa Opolskiego
dzierżawiła ok. 10 150 ha na podstawie umowy dzierżawy, która wygasła
z dniem 31 grudnia 2023 r.),
3) „Top Farms Wielkopolska” sp. z o.o. (na terenie Województwa Wielkopolskiego
dzierżawiła nieruchomości o łącznej powierzchni ok. 10 180 ha na podstawie
trzech umów dzierżawy, które wygasły 10 lipca 2023 r. oraz 31 grudnia 2023 r.),
4) „Książ-Rol” sp. z o.o. (na terenie Województwa Wielkopolskiego dzierżawiła
nieruchomości o łącznej powierzchni ponad 1 530 ha na podstawie trzech umów
dzierżawy, które wygasły 31 maja 2023 r. i 11 września 2023 r.),
5) „Jagrol” sp. z o.o. (na terenie Województwa Wielkopolskiego dzierżawi
nieruchomości o powierzchni ok. 167 ha na podstawie jednej umowy dzierżawy
obowiązującej do dnia 3 listopada 2025 r.),
6) „Agro-Fundusz Mazury” sp. z o.o. (na terenie Województwa Warmińsko-
Mazurskiego dzierżawi nieruchomości o powierzchni ponad 3 000 ha
na podstawie umowy dzierżawy zawartej do dnia 16 października 2030 r.).
Umowy dzierżawy zawarte z wyżej wymienionymi spółkami (z wyłączeniem spółki
„Jagrol”) podlegały pod działanie przepisów ustawy z dnia 16 września 2011 r.
o zmianie ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa
oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 233, poz. 1382). Z uwagi na
niewyrażenie przez te spółki zgody na wyłączenie z umów dzierżawy 30%
powierzchni użytków rolnych żadna zawarta przez ww. spółki umowa nie mogła być
wydłużona na kolejny okres z przyczyn formalno-prawnych. Część z tych umów już
wygasła, a pozostałe umowy trwać będą jedynie do końca okresów w nich
wskazanych. Tylko umowa dzierżawy zawarta ze spółką „Jagrol” może być
przedłużona.
-- 2 of 6 --
Odnosząc się do kwestii: „zapewnienia stabilności zatrudnienia pracowników spółki Top
Farms Wielkopolska oraz ograniczenia negatywnych skutków społeczno-ekonomicznych
wynikających z restrukturyzacji gruntów”, należy zaznaczyć, że to spółka Top Farms
Wielkopolska, jako pracodawca i przedsiębiorca, zobowiązana jest prowadzić swoje
relacje biznesowe z innymi podmiotami z uwzględnieniem wszystkich okoliczności,
mogących mieć istotny wpływ na prawidłową realizację zobowiązań wynikających
z zawartych kontraktów, w tym dbać o dochowanie terminów zastrzeżonych
w umowach, których jest stroną. Spółka Top Farms Wielkopolska, jako pracodawca,
już w chwili de facto odrzucenia propozycji ANR o zmianie umowy dzierżawy, tj.
najpóźniej w 2012 r., musiała zdawać sobie sprawę z tego, że w świetle
obowiązującego prawa nie będzie mogła ubiegać się o przedłużenie okresów, na jaki
zostały zawarte umowy dzierżawy, co powinno skutkować zaplanowaniem
odpowiednich działań w zakresie realizacji polityki pracowniczej dla dobra swoich
pracowników, gdyż należy to do jej obowiązków w ramach nawiązanych stosunków
pracy. Jednocześnie trudno wymagać, by organ administracji - Minister Rolnictwa i
Rozwoju Wsi - ingerował w działania organizacyjne prywatnego podmiotu, jakim jest
spółka Top Farms Wielkopolska, szczególnie w zakresie polityki kadrowej. Warto też
podkreślić, że prowadzenie działalności gospodarczej w oparciu o nieruchomości
dzierżawione z Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa nie skutkuje przejęciem
przez wydzierżawiającego pracowników w rozumieniu art. 231 Kodeksu pracy, w
sytuacji rozwiązania umowy dzierżawy.
Przede wszystkim jednak trzeba podkreślić, że aktualna sytuacja Spółki oraz osób w
niej zatrudnionych jest wynikiem podjętych przez Zarząd Spółki decyzji wobec
wejścia w życie w 2011 r. przepisów ustawy o zmianie ustawy o gospodarowaniu
nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa oraz o zmianie niektórych innych ustaw,
które w sposób wyraźny wskazywały na konsekwencje niewyłączenia 30% użytków
rolnych, w postaci braku możliwości przedłużenia okresu obowiązywania umowy
dzierżawy.
Ad 2) Zgodnie z art. 24b ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu
nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, Dyrektor Generalny KOWR, za zgodą
Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, może wyodrębniać z ZWRSP tzw. „ośrodki
produkcji rolniczej” (zwane dalej „OPR”), czyli nieruchomości, które wraz z innymi
-- 3 of 6 --
składnikami mienia tworzą nierozerwalną, zorganizowaną całość gospodarczą,
o powierzchni przekraczającej 50 ha, której podział byłby nieuzasadniony
ekonomicznie. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wyraża zgodę na utworzenie
ośrodka produkcji rolniczej, ale następuje to na wniosek Dyrektora Generalnego
KOWR. Jeżeli tego rodzaju wnioski zostaną przez Dyrektora Generalnego KOWR
do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi skierowane, to zostaną one rozpatrzone
zgodnie z obowiązującymi przepisami.
Obecnie KOWR rozpoczął prace nad utworzeniem dwóch OPR o łącznej powierzchni
ok. 2150 ha na nieruchomościach pochodzących z wygasłych umów dzierżawy,
zawartych z „Top Farms Wielkopolska” i „Książ-Rol”. Kolejne dwa OPR o łącznej
powierzchni ok. 2424 ha utworzone mają zostać w województwie opolskim
na nieruchomościach pochodzących z wygasłej umowy dzierżawy zawartej
z „Top Farms Głubczyce”.
Ad 3) KOWR dokłada wszelkich starań, aby przejęcie gruntów z umowy dzierżawy
nastąpiło w sposób zapewniający racjonalne wygaszanie produkcji roślinnej i
zwierzęcej na gruntach objętych tą umową, z zachowaniem terminów
agrotechnicznych, w tym możliwości dokonania zbiorów. Przesunięcie do zbiorów w
2025 r. przez KOWR, na wniosek tych spółek, terminu wydania niektórych
nieruchomości, stanowi wyraz odpowiedzialnego gospodarowania mieniem Skarbu
Państwa i pozwala na jego zabezpieczenie do czasu przygotowania do ponownego
zagospodarowania. Okres przesunięcia terminu wydania nieruchomości jest
indywidualnie ustalany dla poszczególnych nieruchomości objętych daną umową
dzierżawy. Przesunięcie terminu wydawania gruntów z wygasłej umowy dzierżawy
wiąże się z jednoczesnym warunkiem bieżącego wydania części gruntów rolnych
ZWRSP. Zwrot przedmiotu dzierżawy w odpowiednim stanie jest istotny w zakresie
zachowania ciągłości produkcyjnej gruntu rolnego, w szczególności zachowania
zdolności produkcyjnej przedmiotu dzierżawy, która polega na zabezpieczeniu
właściwości wytwórczych gruntów rolnych oraz przystosowaniu budynków
i urządzeń do wymagań prowadzonej działalności rolniczej.
Ad 4 i 5) Polska jest samowystarczalna w produkcji podstawowych i wielu innych
produktów żywnościowych, o czym świadczy wysoki poziom eksportu oraz dodatni
bilans handlu zagranicznego artykułami rolno-spożywczymi. Podobny wniosek można
-- 4 of 6 --
wyciągnąć na podstawie badania wielkości produkcji i zużycia krajowego wybranych
produktów rolnych. Dlatego też wygaśnięcie umów dzierżawy nie powinno wpływać
na bezpieczeństwo żywnościowe, a także nie powinno doprowadzić do „zerwania
łańcuchów dostaw oraz destabilizacji lokalnych rynków”, mając szczególnie na uwadze
to, że grunty te nie zostaną trwale wyłączone z produkcji rolniczej, ale po ponownym
wydzierżawieniu będą nadal służyć prowadzeniu działalności rolniczej.
Ad 6) Generalną koncepcję zagospodarowania nieruchomości ZWRSP powracających
z tzw. „wyłączeń 30%” przedstawił Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi na posiedzeniu
Komisji Rolnictwa i Rozwoju Wsi Sejmu RP w dniu 19 listopada 2024 r., zgodnie
z którą większość gruntów pochodzących z ww. „wyłączeń 30%” przeznaczona
zostanie do dzierżawy dla rolników indywidualnych, część gruntów przeznaczona
zostanie na utworzenie OPR, a część przeznaczona zostanie na wzmocnienie
potencjału spółek rolnych Skarbu Państwa.
Ad 7) Stosownie do regulacji powołanej wyżej ustawy z dnia 16 września 2011 r.
o zmianie ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa oraz
o zmianie niektórych innych ustaw, dzierżawcy, którzy wyrazili (w związku ze złożoną
im przez Agencję Nieruchomości Rolnych propozycją), zgodę na wyłączenie z
przedmiotu dzierżawy 30% użytków rolnych mieli możliwość nabycia pozostałych
dzierżawionych gruntów, a także mieli możliwość ubiegania się o przedłużenie umów
dzierżawy na ww. grunty. Natomiast dzierżawcom, którzy odrzucili propozycję w tym
zakresie, Agencja Nieruchomości Rolnych nie mogła przeznaczyć do sprzedaży
dzierżawionych przez nich gruntów oraz nie mogła przedłużyć im okresów
obowiązywania umów dzierżawy. Obecnie następca prawny ww. Agencji, a zatem
KOWR, również tego uczynić nie może, ponieważ przepisy w tym zakresie nie
zmieniły się i nie jest planowana ich zmiana.
Należy zatem wyraźnie podkreślić, że obecna sytuacja spółek grupy Top Farms jest
konsekwencją niezłożenia w 2012 r., a więc ponad 13 lat temu, oświadczeń co do
zaproponowanych przez Agencję Nieruchomości Rolnych warunków wyłączenia 30%
powierzchni dzierżawionych nieruchomości na podstawie przepisów ustawy z dnia
16 września 2011 r. Przede wszystkim jednak trzeba podkreślić, że sytuacja spółek
jest wynikiem uchwalenia przez Sejm w 2011 r. odpowiednich przepisów, a zadaniem
zarówno KOWR, jak i Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi jest ich przestrzeganie.
-- 5 of 6 --
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Jacek Czerniak
Sekretarz Stanu
/podpisano elektronicznie/
Do wiadomości:
1. Kancelaria Prezesa Rady Ministrów
-- 6 of 6 --
ul. Wspólna 30, 00-930 Warszawa www.gov.pl/rolnictwo
+48 22 250 01 18
Warszawa, 07 marca 2025 r.
znak sprawy: DNI.mr.058.4.2025
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Dotyczy: odpowiedzi na interpelację nr 8070 Pana Posła Łukasza Litewki
„w sprawie zmiany polityki przejmowania nieruchomości rolnych ZWRSP
przez Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa w związku z terminami wygaśnięcia
umów dzierżawy”.
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając na ww. interpelację, uprzejmie informuję, co następuje.
Zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu
nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa (Dz. U. z 2024 r. poz. 589, z późn. zm.),
Skarb Państwa powierzył Krajowemu Ośrodkowi Wsparcia Rolnictwa
(powoływanemu dalej jako „KOWR”), wykonywanie prawa własności i innych praw
rzeczowych na jego rzecz w stosunku do mienia, o którym mowa w art. 1 i 2 tej
ustawy. Zgodnie zaś z art. 5 ust. 2 ww. ustawy, KOWR, obejmując we władanie
powierzone składniki mienia Skarbu Państwa, wykonuje we własnym imieniu prawa
i obowiązki z nimi związane w stosunku do osób trzecich, jak również we własnym
imieniu wykonuje związane z tymi składnikami obowiązki publicznoprawne.
Podmiotem uprawnionym do reprezentowania Skarbu Państwa w zakresie mienia
wchodzącego w skład Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa (powoływanego
dalej jako „ZWRSP”), jest zatem KOWR.
W celu udzielenia odpowiedzi na ww. interpelację Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju
Wsi wystąpiło zatem również do Centrali KOWR o przekazanie szczegółowych
-- 1 of 6 --
informacji. Odnosząc się do zawartych w interpelacji pytań, uprzejmie informuję,
co następuje.
Ad 1 W skład Grupy Top Farms wchodzi sześć spółek, które nadal prowadzą
działalność rolniczą na nieruchomościach ZWRSP, tj.:
1) „Top Farms” sp. z o.o. (na terenie Województwa Lubuskiego dzierżawi
nieruchomości o powierzchni ok. 1802 ha na podstawie umowy dzierżawy
obowiązującej do dnia 1 lutego 2026 r.),
2) „Top Farms Głubczyce” sp. z o.o. (na terenie Województwa Opolskiego
dzierżawiła ok. 10 150 ha na podstawie umowy dzierżawy, która wygasła
z dniem 31 grudnia 2023 r.),
3) „Top Farms Wielkopolska” sp. z o.o. (na terenie Województwa Wielkopolskiego
dzierżawiła nieruchomości o łącznej powierzchni ok. 10 180 ha na podstawie
trzech umów dzierżawy, które wygasły 10 lipca 2023 r. oraz 31 grudnia 2023 r.),
4) „Książ-Rol” sp. z o.o. (na terenie Województwa Wielkopolskiego dzierżawiła
nieruchomości o łącznej powierzchni ponad 1 530 ha na podstawie trzech umów
dzierżawy, które wygasły 31 maja 2023 r. i 11 września 2023 r.),
5) „Jagrol” sp. z o.o. (na terenie Województwa Wielkopolskiego dzierżawi
nieruchomości o powierzchni ok. 167 ha na podstawie jednej umowy dzierżawy
obowiązującej do dnia 3 listopada 2025 r.),
6) „Agro-Fundusz Mazury” sp. z o.o. (na terenie Województwa Warmińsko-
Mazurskiego dzierżawi nieruchomości o powierzchni ponad 3 000 ha
na podstawie umowy dzierżawy zawartej do dnia 16 października 2030 r.).
Umowy dzierżawy zawarte z wyżej wymienionymi spółkami (z wyłączeniem spółki
„Jagrol”) podlegały pod działanie przepisów ustawy z dnia 16 września 2011 r.
o zmianie ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa
oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 233, poz. 1382). Z uwagi na
niewyrażenie przez te spółki zgody na wyłączenie z umów dzierżawy 30%
powierzchni użytków rolnych żadna zawarta przez ww. spółki umowa nie mogła być
wydłużona na kolejny okres z przyczyn formalno-prawnych. Część z tych umów już
wygasła, a pozostałe umowy trwać będą jedynie do końca okresów w nich
wskazanych. Tylko umowa dzierżawy zawarta ze spółką „Jagrol” może być
przedłużona.
-- 2 of 6 --
Odnosząc się do kwestii: „zapewnienia stabilności zatrudnienia pracowników spółki Top
Farms Wielkopolska oraz ograniczenia negatywnych skutków społeczno-ekonomicznych
wynikających z restrukturyzacji gruntów”, należy zaznaczyć, że to spółka Top Farms
Wielkopolska, jako pracodawca i przedsiębiorca, zobowiązana jest prowadzić swoje
relacje biznesowe z innymi podmiotami z uwzględnieniem wszystkich okoliczności,
mogących mieć istotny wpływ na prawidłową realizację zobowiązań wynikających
z zawartych kontraktów, w tym dbać o dochowanie terminów zastrzeżonych
w umowach, których jest stroną. Spółka Top Farms Wielkopolska, jako pracodawca,
już w chwili de facto odrzucenia propozycji ANR o zmianie umowy dzierżawy, tj.
najpóźniej w 2012 r., musiała zdawać sobie sprawę z tego, że w świetle
obowiązującego prawa nie będzie mogła ubiegać się o przedłużenie okresów, na jaki
zostały zawarte umowy dzierżawy, co powinno skutkować zaplanowaniem
odpowiednich działań w zakresie realizacji polityki pracowniczej dla dobra swoich
pracowników, gdyż należy to do jej obowiązków w ramach nawiązanych stosunków
pracy. Jednocześnie trudno wymagać, by organ administracji - Minister Rolnictwa i
Rozwoju Wsi - ingerował w działania organizacyjne prywatnego podmiotu, jakim jest
spółka Top Farms Wielkopolska, szczególnie w zakresie polityki kadrowej. Warto też
podkreślić, że prowadzenie działalności gospodarczej w oparciu o nieruchomości
dzierżawione z Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa nie skutkuje przejęciem
przez wydzierżawiającego pracowników w rozumieniu art. 231 Kodeksu pracy, w
sytuacji rozwiązania umowy dzierżawy.
Przede wszystkim jednak trzeba podkreślić, że aktualna sytuacja Spółki oraz osób w
niej zatrudnionych jest wynikiem podjętych przez Zarząd Spółki decyzji wobec
wejścia w życie w 2011 r. przepisów ustawy o zmianie ustawy o gospodarowaniu
nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa oraz o zmianie niektórych innych ustaw,
które w sposób wyraźny wskazywały na konsekwencje niewyłączenia 30% użytków
rolnych, w postaci braku możliwości przedłużenia okresu obowiązywania umowy
dzierżawy.
Ad 2) Zgodnie z art. 24b ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu
nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, Dyrektor Generalny KOWR, za zgodą
Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, może wyodrębniać z ZWRSP tzw. „ośrodki
produkcji rolniczej” (zwane dalej „OPR”), czyli nieruchomości, które wraz z innymi
-- 3 of 6 --
składnikami mienia tworzą nierozerwalną, zorganizowaną całość gospodarczą,
o powierzchni przekraczającej 50 ha, której podział byłby nieuzasadniony
ekonomicznie. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wyraża zgodę na utworzenie
ośrodka produkcji rolniczej, ale następuje to na wniosek Dyrektora Generalnego
KOWR. Jeżeli tego rodzaju wnioski zostaną przez Dyrektora Generalnego KOWR
do Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi skierowane, to zostaną one rozpatrzone
zgodnie z obowiązującymi przepisami.
Obecnie KOWR rozpoczął prace nad utworzeniem dwóch OPR o łącznej powierzchni
ok. 2150 ha na nieruchomościach pochodzących z wygasłych umów dzierżawy,
zawartych z „Top Farms Wielkopolska” i „Książ-Rol”. Kolejne dwa OPR o łącznej
powierzchni ok. 2424 ha utworzone mają zostać w województwie opolskim
na nieruchomościach pochodzących z wygasłej umowy dzierżawy zawartej
z „Top Farms Głubczyce”.
Ad 3) KOWR dokłada wszelkich starań, aby przejęcie gruntów z umowy dzierżawy
nastąpiło w sposób zapewniający racjonalne wygaszanie produkcji roślinnej i
zwierzęcej na gruntach objętych tą umową, z zachowaniem terminów
agrotechnicznych, w tym możliwości dokonania zbiorów. Przesunięcie do zbiorów w
2025 r. przez KOWR, na wniosek tych spółek, terminu wydania niektórych
nieruchomości, stanowi wyraz odpowiedzialnego gospodarowania mieniem Skarbu
Państwa i pozwala na jego zabezpieczenie do czasu przygotowania do ponownego
zagospodarowania. Okres przesunięcia terminu wydania nieruchomości jest
indywidualnie ustalany dla poszczególnych nieruchomości objętych daną umową
dzierżawy. Przesunięcie terminu wydawania gruntów z wygasłej umowy dzierżawy
wiąże się z jednoczesnym warunkiem bieżącego wydania części gruntów rolnych
ZWRSP. Zwrot przedmiotu dzierżawy w odpowiednim stanie jest istotny w zakresie
zachowania ciągłości produkcyjnej gruntu rolnego, w szczególności zachowania
zdolności produkcyjnej przedmiotu dzierżawy, która polega na zabezpieczeniu
właściwości wytwórczych gruntów rolnych oraz przystosowaniu budynków
i urządzeń do wymagań prowadzonej działalności rolniczej.
Ad 4 i 5) Polska jest samowystarczalna w produkcji podstawowych i wielu innych
produktów żywnościowych, o czym świadczy wysoki poziom eksportu oraz dodatni
bilans handlu zagranicznego artykułami rolno-spożywczymi. Podobny wniosek można
-- 4 of 6 --
wyciągnąć na podstawie badania wielkości produkcji i zużycia krajowego wybranych
produktów rolnych. Dlatego też wygaśnięcie umów dzierżawy nie powinno wpływać
na bezpieczeństwo żywnościowe, a także nie powinno doprowadzić do „zerwania
łańcuchów dostaw oraz destabilizacji lokalnych rynków”, mając szczególnie na uwadze
to, że grunty te nie zostaną trwale wyłączone z produkcji rolniczej, ale po ponownym
wydzierżawieniu będą nadal służyć prowadzeniu działalności rolniczej.
Ad 6) Generalną koncepcję zagospodarowania nieruchomości ZWRSP powracających
z tzw. „wyłączeń 30%” przedstawił Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi na posiedzeniu
Komisji Rolnictwa i Rozwoju Wsi Sejmu RP w dniu 19 listopada 2024 r., zgodnie
z którą większość gruntów pochodzących z ww. „wyłączeń 30%” przeznaczona
zostanie do dzierżawy dla rolników indywidualnych, część gruntów przeznaczona
zostanie na utworzenie OPR, a część przeznaczona zostanie na wzmocnienie
potencjału spółek rolnych Skarbu Państwa.
Ad 7) Stosownie do regulacji powołanej wyżej ustawy z dnia 16 września 2011 r.
o zmianie ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa oraz
o zmianie niektórych innych ustaw, dzierżawcy, którzy wyrazili (w związku ze złożoną
im przez Agencję Nieruchomości Rolnych propozycją), zgodę na wyłączenie z
przedmiotu dzierżawy 30% użytków rolnych mieli możliwość nabycia pozostałych
dzierżawionych gruntów, a także mieli możliwość ubiegania się o przedłużenie umów
dzierżawy na ww. grunty. Natomiast dzierżawcom, którzy odrzucili propozycję w tym
zakresie, Agencja Nieruchomości Rolnych nie mogła przeznaczyć do sprzedaży
dzierżawionych przez nich gruntów oraz nie mogła przedłużyć im okresów
obowiązywania umów dzierżawy. Obecnie następca prawny ww. Agencji, a zatem
KOWR, również tego uczynić nie może, ponieważ przepisy w tym zakresie nie
zmieniły się i nie jest planowana ich zmiana.
Należy zatem wyraźnie podkreślić, że obecna sytuacja spółek grupy Top Farms jest
konsekwencją niezłożenia w 2012 r., a więc ponad 13 lat temu, oświadczeń co do
zaproponowanych przez Agencję Nieruchomości Rolnych warunków wyłączenia 30%
powierzchni dzierżawionych nieruchomości na podstawie przepisów ustawy z dnia
16 września 2011 r. Przede wszystkim jednak trzeba podkreślić, że sytuacja spółek
jest wynikiem uchwalenia przez Sejm w 2011 r. odpowiednich przepisów, a zadaniem
zarówno KOWR, jak i Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi jest ich przestrzeganie.
-- 5 of 6 --
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Jacek Czerniak
Sekretarz Stanu
/podpisano elektronicznie/
Do wiadomości:
1. Kancelaria Prezesa Rady Ministrów
-- 6 of 6 --