Interpelacja w sprawie nielegalnego handlu fałszywymi mDowodami oraz zagrożeń wynikających z braku skutecznej weryfikacji cyfrowych dokumentów tożsamości
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 8047
do ministra cyfryzacji
w sprawie nielegalnego handlu fałszywymi mDowodami oraz zagrożeń wynikających z braku skutecznej weryfikacji cyfrowych dokumentów tożsamości
Zgłaszający: Dariusz Matecki, Anita Czerwińska, Sebastian Kaleta, Dariusz Stefaniuk
Data wpływu: 12-02-2025
W ostatnim czasie media ujawniły alarmujące doniesienia dotyczące szeroko rozpowszechnionego w sieci procederu handlu fałszywymi cyfrowymi dokumentami tożsamości, tzw. mDowodami. Fałszywe dokumenty, które mają formę graficznych podróbek aplikacji mObywatel, są wykorzystywane głównie przez nieletnich do zakupu alkoholu, papierosów elektronicznych, a także mogą stanowić poważne zagrożenie w innych obszarach, takich jak rejestracja kart SIM czy nawet fałszowanie tożsamości podczas procedur wyborczych.
Dziennikarze, prowadząc eksperyment dziennikarski, wykazali, że zakup fałszywego mDowodu zajmuje kilkanaście minut i kosztuje zaledwie kilkadziesiąt złotych. Ogłoszenia dotyczące sprzedaży nielegalnych dokumentów są masowo publikowane w mediach społecznościowych oraz na grupach w komunikatorach internetowych. Proceder ten wprost uderza w bezpieczeństwo obywateli, podważa zaufanie do cyfrowych dokumentów i naraża państwo na ryzyko oszustw i przestępstw związanych z kradzieżą tożsamości.
Z uwagi na powagę sytuacji kieruję do Pana Premiera następujące pytania:
1. Jakie działania zostały podjęte przez rząd oraz Ministerstwo Cyfryzacji w celu zwalczania nielegalnego obrotu fałszywymi mDowodami?
2. Czy rząd planuje wprowadzenie zmian w systemie mObywatel, aby uniemożliwić fałszerstwa, np. poprzez obowiązkowe skanowanie kodu QR zamiast jedynie wizualnej weryfikacji dokumentu?
3. Czy Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji monitoruje media społecznościowe oraz komunikatory pod kątem handlu fałszywymi dokumentami tożsamości?
4. Czy polskie służby podejmują działania mające na celu likwidację grup oferujących sprzedaż fałszywych mDowodów?
5. Czy rząd rozważa wprowadzenie surowszych kar dla osób wytwarzających i sprzedających fałszywe dokumenty cyfrowe, np. w postaci zaostrzenia przepisów Kodeksu karnego?
Nielegalny obrót fałszywymi dokumentami tożsamości jest zagrożeniem zarówno dla porządku publicznego, jak i bezpieczeństwa obywateli. Fakt, że zaledwie kilkadziesiąt złotych wystarczy, by nabyć fałszywy dokument i bez problemu posługiwać się nim w sklepach czy urzędach, wskazuje na poważne luki w systemie kontroli. Oczekuję stanowczych działań rządu w tej sprawie oraz konkretnych rozwiązań, które wyeliminują ten proceder i przywrócą pełne zaufanie do systemu mObywatel.
Sekretarz stanu Dariusz Standerski
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (4)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
7766 znakówadres email sekretariat.BM@cyfra.gov.pl 00-060 Warszawa
www.gov.pl/web/cyfryzacja
Sekretarz Stanu
Dariusz Standerski
BM.WP.057.39.2025
Warszawa, 21 kwietnia 2025 r.
Szanowny Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Dot. pisma z 17 lutego br. Posłów na Sejm RP Panów Dariusza Mateckiego, Sebastiana
Kalety, Dariusza Stefaniuka oraz Pani Anity Czerwińskiej w sprawie nielegalnego handlu
fałszywymi mDowodami oraz zagrożeń wynikających z braku skutecznej weryfikacji
cyfrowych dokumentów tożsamości (interpelacja nr 8047)
Szanowny Panie Marszałku,
poniżej przedstawiam odpowiedzi na zadane przez Posłów pytania.
Ad 1) Jakie działania zostały podjęte przez rząd oraz Ministerstwo Cyfryzacji w celu
zwalczania nielegalnego obrotu fałszywymi mDowodami?
Ministerstwo Cyfryzacji przeprowadza kampanie informacyjne i publikuje zalecenia
dotyczące prawidłowej weryfikacji mDowodu1. Pozostałe działania w tym zakresie należą
do właściwości innych ministerstw.
Obszar bezpieczeństwa dokumentów publicznych leży w kompetencjach Ministra Spraw
Wewnętrznych i Administracji. Dotyczy to również inicjowania zmian zabezpieczeń
dokumentów publicznych przed fałszerstwem, w oparciu o analizę przypadków fałszerstw
tych dokumentów. Zadania w tym zakresie zostały powierzone zatem Ministrowi Spraw
Wewnętrznych i Administracji, który wykonuje je za pośrednictwem Komisji do spraw
dokumentów publicznych.
Ad 2) Czy rząd planuje wprowadzenie zmian w systemie mObywatel, aby uniemożliwić
fałszerstwa, np. poprzez obowiązkowe skanowanie kodu QR zamiast jedynie wizualnej
weryfikacji dokumentu?
Obowiązek prawidłowej weryfikacji wieku w kontekście, przykładowo, sprzedaży
alkoholu, spoczywa na sprzedawcy. W przypadku wątpliwości co do pełnoletności
nabywcy sprzedający napoje alkoholowe ma prawo zażądać, aby nabywca okazał
dokument stwierdzający jego wiek2. Obecnie sprzedawca może sprawdzić tożsamość
kupującego na kilka sposobów. Efektem weryfikacji powinno być, w omawianym
przykładzie, uzyskanie pewności co do wieku użytkownika. Jednym ze sposobów
weryfikacji tożsamości jest metoda kryptograficzna, która jest rekomendowana. Metoda ta
jest w najbezpieczniejszym sposobem weryfikacji mDowodu. To zarazem najbardziej
zaawansowana forma weryfikacji jego autentyczności.
Wysoki poziom bezpieczeństwa aplikacji, systemów i rejestrów państwowych to priorytet
Ministra Cyfryzacji. Realizujemy ten cel poprzez szereg działań. Także aplikacja
mObywatel korzysta z wielu różnych zabezpieczeń, które chronią zarówno mDowód, jak i
pozostałe dokumenty i dane użytkowników.
1 Zob. np. mDowód – jak działa, jak jest chroniony i jak sprawdzić jego autentyczność - Ministerstwo Cyfryzacji -
Portal Gov.pl
2 Art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu
alkoholizmowi (Dz. U. z 2023, poz. 2151)
-- 1 of 3 --
telefon +48 22 245 54 42 ul. Królewska 27
adres email sekretariat.BM@cyfra.gov.pl 00-060 Warszawa
www.gov.pl/web/cyfryzacja
Minister Cyfryzacji udostępnia narzędzie do weryfikacji Sprawdź mDowód. Proces
weryfikacji jest prosty i nie wymaga specjalistycznej wiedzy. Kluczowe jest użycie dwóch
urządzeń z dostępem do internetu:
osoba, która okazuje dokument, korzysta ze smartfona lub tabletu z aplikacją
mObywatel;
osoba, która weryfikuje, może użyć:
o smartfona lub tabletu z aplikacją mObywatel,
o komputera, tabletu lub smartfona z otwartą stroną
weryfikator.mobywatel.gov.pl.
Po tym, jak właściciel mDowodu zeskanuje kod QR lub przepisze sześciocyfrowy kod
wyświetlany pod nim otrzymuje na ekranie informację o zakresie przekazywanych
danych. Następnie zatwierdza ich udostępnienie. Kluczowe jest to, że dane wyświetlają się
tylko przez chwilę i nie są zapisywane na urządzeniu osoby sprawdzającej. Jako
Ministerstwo Cyfryzacji zalecamy użycie kodów QR, ponieważ tej metody metody
kryptograficznej nie da się sfałszować. Metoda ta daje pewność co do tożsamości
weryfikowanej osoby.
Opisywanego problemu nie można jednak wiązać tylko z tematem pojawienia się
fałszywych mDowodów. Jest to bowiem problem znacznie poważniejszy, dobrze znany
Ministrowi Cyfryzacji. Obecnie występuje powszechne zjawisko handlu tzw. dokumentami
kolekcjonerskimi.
Ad 3) Czy Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji monitoruje media
społecznościowe oraz komunikatory pod kątem handlu fałszywymi dokumentami
tożsamości?
Z informacji uzyskanych z Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji, wynika, że
zgodnie z ustawą o dokumentach publicznych3, dokumentem publicznym jest dokument,
który służy do identyfikacji osób, rzeczy lub potwierdza stan prawny lub prawa osób
posługujących się dokumentem, zabezpieczony przed fałszerstwem i wytwarzany według
określonego wzoru.
Ustawodawca wprowadził trzy kategorie dokumentów publicznych w zależności
od ich znaczenia dla bezpieczeństwa państwa. Do dokumentów publicznych kategorii
pierwszej, tj. najistotniejszych z punktu widzenia bezpieczeństwa państwa, których
wytwarzanie odbywa się w sposób uwzględniający szczególne środki bezpieczeństwa,
zalicza się m.in. dowód osobisty.
Kwestia odpowiedzialności karnej za fałszowanie dokumentów została uregulowana
w ustawie Kodeks karny4, który stanowi, że „kto, w celu użycia za autentyczny, podrabia
lub przerabia dokument lub takiego dokumentu jako autentycznego używa, podlega karze
pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5”. Należy wskazać, że brak jest odrębnego
przepisu karnego penalizującego wytarzanie i sprzedaż fałszywych dokumentów
cyfrowych.
Komenda Główna Policji wskazała, że funkcjonariusze Policji analizują treści pojawiające
się na portalach sprzedażowych oraz forach internetowych, identyfikując przypadki
naruszeń przepisów prawa. W przypadku ujawnienia treści wskazujących na handel
skradzionymi tożsamościami lub fałszowania dokumentów, Policja niezwłocznie
podejmuje działania, mające na celu wykrycie i ukaranie sprawców.
3 art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 22 listopada 2018 r. o dokumentach publicznych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1669)
4 art. 270 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny (Dz. U. z 2024 r. poz. 17, z późn. zm.)
-- 2 of 3 --
telefon +48 22 245 54 42 ul. Królewska 27
adres email sekretariat.BM@cyfra.gov.pl 00-060 Warszawa
www.gov.pl/web/cyfryzacja
Ponadto, Centralne Biuro Zwalczania Cyberprzestępczości (CBZC) w ramach swoich
ustawowych zadań podejmuje działania zmierzające do zwalczania wszelkich form
przestępczości, w tym dotyczących obrotu fałszywymi dokumentami tożsamości, które
mogą zostać następnie wykorzystane do popełnienia różnych przestępstw.
Funkcjonariusze CBZC analizują i reagują na informacje wskazujące na działalność grup
oferujących sprzedaż nielegalnych dokumentów, prowadząc działania zgodnie z
obowiązującymi przepisami prawa.
W opinii Komendy Głównej Policji obowiązujące przepisy karne penalizujące fałszowanie
oraz posługiwanie się sfałszowanymi dokumentami nie wymagają zmian. Jednocześnie
należy podkreślić, że kwestia kształtowania polityki karnej należy przede wszystkim do
właściwości Ministra Sprawiedliwości.
Ad 4) Czy polskie służby podejmują działania mające na celu likwidację grup oferujących
sprzedaż fałszywych mDowodów?
Zakładam, że adresatem pytania są odpowiednie służby, które mają w zakresie swoich
kompetencji ściganie grup przestępczych odpowiedzialnych za ten proceder i
uczestniczących w nim.
Ad 5) Czy rząd rozważa wprowadzenie surowszych kar dla osób wytwarzających i
sprzedających fałszywe dokumenty cyfrowe, np. w postaci zaostrzenia przepisów
Kodeksu karnego?
Ww. pytanie leży poza właściwością Ministra Cyfryzacji .
Z wyrazami szacunku
Dariusz Standerski
Sekretarz Stanu
/dokument podpisany elektronicznie/
Do wiadomości
Kancelaria Prezesa Rady Ministrów Departament Spraw Parlamentarnych
-- 3 of 3 --