tel.: +48 22 694 55 55 ul. Świętokrzyska 12
fax: +48 22 694 36 84 00-916 Warszawa
gov.pl/finanse
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
1/6
Warszawa, 7 marca 2025 roku
Sprawa: Odpowiedź na interpelację nr 8041
Znak sprawy: FN6.054.8.2025
Kontakt: Kancelaria MF
tel.: +48 22 694 55 55
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
Pan Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 8041 Pana Posła Tomasza Głogowskiego
uprzejmie informuję, że kwestie poruszone w interpelacji zostały skonsultowane z:
Ministrem Sprawiedliwości, Komisją Nadzoru Finansowego (KNF) oraz Urzędem
Ochrony Konkurencji i Konsumentów (UOKIK). Na podstawie otrzymanych
informacji uprzejmie proszę o przyjęcie poniższych informacji.
Ad. 1.
Odnosząc się do pytania pierwszego dotyczącego podejmowania przez
Ministerstwo Finansów skutecznych działań nadzorczych nad rynkiem
ubezpieczeniowym w zakresie egzekwowania przestrzegania prawa przez zakłady
ubezpieczeń wskazać należy, że organem właściwym w sprawach nadzoru nad
rynkiem finansowym (w tym rynkiem ubezpieczeniowym) jest KNF.
W swoim piśmie KNF wskazała, że na podstawie art. 2 ustawy o nadzorze nad
rynkiem finansowym1 , celem nadzoru na rynkiem finansowym sprawowanym
przez organ nadzoru, jest zapewnienie prawidłowego funkcjonowania tego rynku,
jego stabilności, bezpieczeństwa oraz przejrzystości, zaufania do rynku
finansowego, a także zapewnienie ochrony interesów uczestników tego rynku
również poprzez rzetelną informację dotyczącą funkcjonowania rynku, przez
realizację celów określonych w szczególności m.in. w ustawie o nadzorze
ubezpieczeniowym i emerytalnym2. KNF podkreśliła jednocześnie, że zgodnie z art.
3 ustawy o nadzorze ubezpieczeniowym i emerytalnym2 celem nadzoru jest m.in.
ochrona interesów osób ubezpieczających, ubezpieczonych, uposażonych lub
uprawnionych z umów ubezpieczenia. Ponadto zgodnie z art. 329 ust. 2 pkt 1
ustawy o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej3 , nadzór nad zakładem
ubezpieczeń polega m.in. na ochronie interesów ubezpieczających, ubezpieczonych
i uprawnionych z umów ubezpieczenia. KNF została przez ustawodawcę
wyposażona w szereg instrumentów pozwalających realizować powyższe zadania i

-- 1 of 6 --

2/6
cele. KNF, w zakresie nadzoru off-site, wskazała przede wszystkim na prawo
żądania od zakładów ubezpieczeń informacji i wyjaśnień koniecznych z punktu
widzenia celów nadzoru, zarówno ad hoc, jak i w ramach sprawozdawczości
kwartalnej i rocznej. Z kolei w ramach nadzoru on-site KNF może przeprowadzać
kontrole działalności i stanu majątkowego zakładów ubezpieczeń oraz wizyty
nadzorcze w zakładach ubezpieczeń. Na podstawie informacji uzyskanych w
ramach nadzoru off-site i on-site, w przypadku zidentyfikowania nieprawidłowości
w działalności zakładu ubezpieczeń organ nadzoru może zastosować zarówno
środki o charakterze korekcyjnym (zalecenia), jak i o charakterze sankcyjnym, w
szczególności kary pieniężne.
KNF wskazała ponadto, że organ nadzoru może wydawać rekomendacje
skierowane do zakładów ubezpieczeń w celu m.in. zapewnienia zgodności
działalności zakładów ubezpieczeń z przepisami prawa oraz zapobieżenia
naruszaniu interesów ubezpieczających, ubezpieczonych lub uprawnionych z
umów ubezpieczenia. Rekomendacje są stosowane według zasady „zastosuj
lub wyjaśnij”, co oznacza, że zakłady ubezpieczeń, które nie stosują się do
rekomendacji organu nadzoru, ani nie zamierzają się do nich zastosować, informują
organ nadzoru, w jaki sposób zamierzają osiągnąć cele, dla realizacji których organ
nadzoru wydał rekomendacje. Zgodnie z ustawowymi kompetencjami i w ramach
realizowanych zadań, w sferze działań organu nadzoru znajduje się również nadzór
nad procesami obsługi umów i likwidacji szkód realizowanymi przez zakłady
ubezpieczeń. Organ nadzoru pozyskuje informacje w tym zakresie w ramach
nadzoru off-site od klientów, którzy zgłaszają ewentualne nieprawidłowości
w działalności zakładów ubezpieczeń oraz w drodze analizy cyklicznych
sprawozdań zakładów ubezpieczeń, które zawierają dane o zarejestrowanych
przez zakłady ubezpieczeń skargach, reklamacjach, jak również sprawach
sądowych, w których zakład ubezpieczeń jest stroną pozwaną. Analizy te mają na
celu zidentyfikowanie istotnych z punktu widzenia ochrony klientów ryzyk
występujących w procesach obsługi umów ubezpieczenia i likwidacji szkód,
odpowiednie ukierunkowanie podejmowanych działań nadzorczych oraz wybór
zakładów ubezpieczeń, w stosunku do których takie działania powinny być podjęte.
Dodatkowo KNF podkreśliła, że przedmiotem kontroli organu nadzoru w
zakładach ubezpieczeń są także procesy obsługi umów ubezpieczenia i likwidacji, a
w wyniku tych kontroli – w razie stwierdzenia nieprawidłowości – wydawane są
ewentualne zalecenia lub nakładane są kary pieniężne w przypadku stwierdzenia
naruszeń art. 14 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych4 .
W związku z zaobserwowanymi negatywnymi zjawiskami na rynku, w celu m.in.
zwiększenia transparentności procesu likwidacji szkód komunikacyjnych, KNF
wydała Rekomendacje dotyczące likwidacji szkód z ubezpieczeń komunikacyjnych
z lipca 2022 r., które mają na celu m.in. ochronę interesów osób uprawnionych z
umów ubezpieczenia komunikacyjnego.
KNF poinformowała także, że wnioski z powyższych działań nadzorczych są
wykorzystywane także w procesie badania i oceny nadzorczej zakładów
ubezpieczeń (BION). Po przeprowadzeniu takiej oceny zakłady ubezpieczeń są
zobowiązane do odniesienia się do zidentyfikowanych w ich przypadku ryzyk
i nieprawidłowości oraz zaproponowania odpowiednich działań naprawczych.
Ad. 2.

-- 2 of 6 --

3/6
Odnosząc się do pytania drugiego dotyczącego informowania Ministerstwa
Finansów o przeprowadzonych kontrolach KNF należy wskazać, że przedstawiciel
Ministra Finansów, jako ministra właściwego do spraw instytucji finansowych, jest
członkiem Komisji Nadzoru Finansowego. W związku z powyższym jest na bieżąco
informowany o działaniach organu nadzoru.
KNF wskazała jednocześnie, że organ nadzoru jest corocznie informowany o
wynikach kontroli przeprowadzonych w sektorze ubezpieczeń. Ostatnia taka
informacja była przedstawiona w marcu 2024 r. i dotyczyła wykonania planu
kontroli w 2023 r. Wyniki poszczególnych kontroli, zgodnie z art. 372 o działalności
ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej3 są objęte tajemnicą. Tym niemniej zbiorcze
informacje dotyczące przeprowadzanych kontroli są każdego roku zamieszczane w
Sprawozdaniu z działalności Urzędu Komisji Nadzoru Finansowego oraz Komisji
Nadzoru Finansowego publikowanym na stronie internetowej organu nadzoru.
Ad. 3.
Odpowiadając na pytanie trzecie należy wskazać, że polski system prawny
przewiduje aktualnie szereg instytucji prawnych wzmacniających sytuację
poszkodowanego w relacji z zakładem ubezpieczeń, m.in.:
- osoba poszkodowana ma prawo żądania od ubezpieczyciela udostępnienia
pełnych akt szkody oraz samodzielnej weryfikacji dowodów zgromadzonych w
sprawie;
- zakład ubezpieczeń zobowiązany jest do przeprowadzenia postępowania
likwidacyjnego oraz wypłaty odszkodowania w ustawowo określonych terminach,
za naruszenie których ponosi odpowiedzialność administracyjną ze strony organu
nadzoru (KNF);
- zakład ubezpieczeń ma obowiązek udzielenia odpowiedzi na reklamację
poszkodowanego w terminie 30 dni (w szczególnie skomplikowanych przypadkach
60 dni), zaś w przypadku niedotrzymania terminu, reklamację uważa się za
rozpatrzoną zgodnie z wolą klienta (art. 6, 7 i 8 ustawy o rozpatrywaniu reklamacji
przez podmioty rynku finansowego1 , a ponadto na ubezpieczyciela może zostać
nałożona kara administracyjna;
- decyzje/stanowiska ubezpieczyciela muszą zawierać pouczenia o prawach
poszkodowanego, np. o prawie do wniesienia reklamacji, złożenia wniosku o
interwencję do Rzecznika Finansowego (RF), skierowania sprawy do sądu,
wskazania sądu właściwego oraz podmiotu, który należy pozwać.
Także Rzecznik Finansowy, działając w granicach i na podstawie ustawy o
rozpatrywaniu reklamacji przez podmioty rynku finansowego5, stale monitoruje
działalność zakładów ubezpieczeń, w szczególności analizując sprawy, w których
poszkodowani złożyli wniosek o wszczęcie interwencji Rzecznika, udzielając
odpowiedzi na zapytania mailowe poszkodowanych oraz udzielając telefonicznych
porad prawnych. W przypadku dostrzeżenia systemowych nieprawidłowości w
funkcjonowaniu danego zakładu ubezpieczeń Rzecznik Finansowy zawiadamia
organ nadzoru, tj. Komisję Nadzoru Finansowego, o dostrzeżonych
nieprawidłowościach, wnosząc o podjęcie stosownych działań nadzorczych.
KNF wskazała ponadto, że ochrona interesów osób uprawnionych z umów
ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych,
mimo braku posiadania przez te osoby statusu konsumenta, jest jednym z
głównych zadań nadzoru ubezpieczeniowego sprawowanego przez KNF, która

-- 3 of 6 --

4/6
została przez ustawodawcę wyposażona w szereg instrumentów pozwalających
przeciwdziałać m.in. wymienionym w interpelacji praktykom.
Jednocześnie w kontekście skuteczniejszej ochrony praw przysługujących
poszkodowanym, która miałaby zostać wprowadzona poprzez przyznanie
poszkodowanym, którzy są osobami fizycznymi, nieprowadzącymi działalności
gospodarczej statusu konsumentów w relacji z ubezpieczycielami, Ministerstwo
Sprawiedliwości wskazało na definicję „konsumenta”, wynikającą z przepisów
prawa cywilnego. Zgodnie z art. 221 kodeksu cywilnego6, za konsumenta
uważa się osobę fizyczną dokonującą z przedsiębiorcą czynności prawnej
niezwiązanej bezpośrednio z jej działalnością gospodarczą lub zawodową.
Obowiązek zawarcia umowy ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej ciąży na
posiadaczu pojazdu mechanicznego, tj. na ubezpieczającym. Umowa ubezpieczenia
zapewnia również ochronę poszkodowanym, którzy jako beneficjenci
obowiązkowego ubezpieczenia OC nie ponoszą ryzyka braku u sprawcy szkody
środków na jej pokrycie. Poszkodowany nie nabywa jednak usługi
ubezpieczeniowej oferowanej przez ubezpieczyciela. Tym samym nie konsumuje on
żadnych dóbr ani usług.
Ministerstwo Sprawiedliwości wskazało także, że zgodnie z treścią uchwały Sądu
Najwyższego, sygn. akt III SZP 2/154, poszkodowany dochodząc od
ubezpieczyciela sprawcy odszkodowania za szkody poniesione w wyniku
wypadku komunikacyjnego w ramach odpowiedzialności gwarancyjnej z tytułu
umów ubezpieczenia OC nie dokonuje czynności prawnej o której mowa w art. 221
kodeksu cywilnego6 .
Resort sprawiedliwości zauważył ponadto, że wprawdzie definicja konsumenta z
art. 221 kodeksu cywilnego6 pozwala uznawać za konsumentów osoby fizyczne
dokonujące jednostronnych czynności prawnych w ramach ukształtowanych już
stosunków umownych (np. w ramach umów dotyczących ubezpieczenia na życie),
to jednak pod pojęciem czynności prawnej rozumie się oświadczenie woli,
którego skutkiem jest powstanie, zmiana lub ustanie stosunku prawnego, tym
samym za niewystarczające należy uznać podjęcie przez osobę fizyczną
jakichkolwiek działań w stosunku do przedsiębiorcy. Działania takie, nawet jeżeli
zakwalifikuje się je jako działania prawne, nie mogą prowadzić do uzyskania przez
osobę fizyczną statusu konsumenta.
Jednocześnie, zgodnie z poglądem wyrażonym przez Sąd Najwyższy w uchwale o
sygn. akt III SZP 2/15, z prawa unijnego nie można wyprowadzić ogólnej reguły
obejmowania ochroną konsumencką każdej osoby fizycznej podejmującej
jakiekolwiek działania w celu niegospodarczym wobec profesjonalisty -
przedsiębiorcy. Tym samym nie ma podstaw do dokonywania prounijnej wykładni
art. 221 kodeksu cywilnego6 . W ocenie Sądu Najwyższego obowiązek prounijnej
wykładni ciąży na sądach krajowych wówczas, gdy orzekają one w kwestiach
objętych zakresem normowania prawa unijnego, tj. w sprawach objętych zakresem
normowania poszczególnych dyrektyw. Ministerstwo Sprawiedliwości wskazało
także, że wprawdzie ww. uchwała zapadła w oparciu o analizę treści
nieobowiązującej już dyrektywy7 to obecnie obowiązująca dyrektywa8 również nie
zawiera regulacji unijnych zakładających objęcie poszkodowanych w wypadkach
komunikacyjnych unijnymi zasadami ochrony konsumenckiej.

-- 4 of 6 --

5/6
Niemniej jednak Ministerstwo Sprawiedliwości zauważyło, że kwestia związana z
możliwością zakwalifikowania poszkodowanych do kategorii konsumentów należy
do problematycznych również w innych państwach Unii Europejskiej, gdzie
podejmowane są próby przyznania statusu konsumentów poszkodowanym w
oparciu o dyrektywę9. Powyższe potwierdza m.in. treść pytania prejudycjalnego w
sprawie C-387/23 BUL INS12, które dotyczyło właśnie możliwości
zakwalifikowania do kategorii konsumentów poszkodowanych. W ww. sprawie
postanowieniem z dnia 9 stycznia 2024 r. TSUE orzekł wprawdzie
niedopuszczalność danego pytania prejudycjalnego, stwierdził jednak, że
celem dyrektywy9 jest zapewnienie, aby poszkodowani w wypadkach
spowodowanych przez pojazdy mechaniczne, byli traktowani w sposób
porównywalny, niezależnie od tego w którym miejscu na terytorium Unii
Europejskiej wypadek miał miejsce. W ocenie Trybunału dyrektywa9 nie ma na celu
ani harmonizacji systemów odpowiedzialności cywilnej państw członkowskich ani
zapewnienia ochrony konsumentów.
Ministerstwo Sprawiedliwości wskazało także, że dostrzega problem związany z
dochodzeniem od zakładów ubezpieczeń indywidualnych roszczeń przez
poszkodowanych z tytułu wypadków komunikacyjnych na podstawie umowy
ubezpieczenia obowiązkowego OC sprawcy zdarzenia. W związku z tym, na
podstawie zarządzenia10 Pani dr Aneta Wiewiórowska-Domagalska została
powołana na Pełnomocniczkę Ministra Sprawiedliwości do spraw Ochrony Praw
Konsumenta. Do zadań Pełnomocniczki Ministra Sprawiedliwości do spraw
Ochrony Praw Konsumenta należy m.in. analizowanie i proponowanie rozwiązań
legislacyjnych i pozalegislacyjnych dotyczących ochrony praw konsumenta.
Ponadto planowane są prace Komisji Kodyfikacyjnej Prawa Cywilnego mające
obejmować m.in. systematykę umów uregulowanych w kodeksie cywilnym.
Ministerstwo Sprawiedliwości poinformowało, że ewentualne podjęcie prac
odnoszących się do podniesionej w interpelacji problematyki będzie wskazane po
zakończeniu prac Komisji Kodyfikacyjnej Prawa Cywilnego w tym przedmiocie i
wskazaniu założeń oraz kierunków zmian w prawie cywilnym, a także wskazaniu
przez Panią Pełnomocniczkę Ministra Sprawiedliwości do spraw Ochrony Praw
Konsumenta założeń oraz kierunków zmian dotyczących ochrony praw
konsumenta.
Podstawa prawna:
1. Ustawa z dnia 21 lipca 2002 r. o nadzorze nad rynkiem finansowym (Dz. U. z
2024 r. poz. 135, z późn. zm.);
2. Ustawa z dnia 22 maja 2003 r. o nadzorze ubezpieczeniowym i emerytalnym (Dz.
U. z 2024 r. poz. 583);
3. Ustawa z dnia 11 września 2015 r. o działalności ubezpieczeniowej i
reasekuracyjnej (Dz. U. z 2024 r. poz. 838, z późn. zm.);
4. Ustawa z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych,
Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli
Komunikacyjnych (Dz. U z 2023 r. poz. 2500, z późn. zm.);
5. Ustawa z dnia 5 sierpnia 2025 r. o rozpatrywaniu reklamacji przez podmioty
rynku finansowego, o Rzeczniku Finansowym i o Funduszu Edukacji Finansowej
(Dz.U. z 2024 r. poz. 1109);

-- 5 of 6 --

6/6
6. Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz.U. z 2024 r., poz. 1061 z
późn. zm.);
7. Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/22/WE z dnia 23 kwietnia
2009 r. w sprawie nakazów zaprzestania szkodliwych praktyk w celu ochrony
interesów konsumentów (Dz.U. UE. L. z 2009 r. Nr 110, str. 30 z późn. zm.);
8. Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2020/1828 z dnia
25 listopada 2020 r. w sprawie powództw przedstawicielskich wytaczanych w celu
ochrony zbiorowych interesów konsumentów i uchylająca dyrektywę 2009/22/WE
(Dz.U. UE. L. z 2020 r. Nr 409, str. 1 z późn. zm.);
9. Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/103/WE z dnia 16 września
2009 r. w sprawie ubezpieczenia od odpowiedzialności cywilnej za szkody
powstałe w związku z ruchem pojazdów mechanicznych i egzekwowania
obowiązku ubezpieczania od takiej odpowiedzialności (Dz. U. UE. L. z 2009 r. Nr
263, str. 11 z późn. zm.);
10. Zarządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 12 stycznia 2024 r. w sprawie
ustanowienia Pełnomocnika Ministra Sprawiedliwości do spraw Ochrony Praw
Konsumenta (Dz.U.MS. z 2024 r. poz. 4).
Z wyrazami szacunku
Z upoważnienia Ministra Finansów
Jurand Drop
podsekretarz stanu

-- 6 of 6 --