Interpelacja w sprawie sytuacji w Bibliotece Narodowej
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 8038
do ministra kultury i dziedzictwa narodowego
w sprawie sytuacji w Bibliotece Narodowej
Zgłaszający: Paulina Matysiak
Data wpływu: 12-02-2025
Szanowna Pani Minister,
w związku z opublikowanym 10 lutego 2025 roku artykułem w serwisie Wyborcza.pl pt. Od 17 lat Biblioteką Narodową rządzi ten sam dyrektor. „Wezwał mnie i powiedział: jesteś nikim”, zwracam się z prośbą o udzielenie szczegółowych informacji na temat sytuacji pracowników Biblioteki Narodowej oraz działań Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego w tym zakresie.
Opublikowany materiał przedstawia relacje byłych i obecnych pracowników Biblioteki Narodowej, które wskazują na istnienie długotrwałych nieprawidłowości w zarządzaniu instytucją. Wskazane zostały liczne zarzuty dotyczące m.in. atmosfery pracy, sposobu zarządzania, relacji kierownictwa z pracownikami, a także podejrzeń o stosowanie mobbingu i nieetycznych praktyk kadrowych.
Pragnę przy tym zauważyć, że konkurs na stanowisko dyrektora BN powinien zostać przeprowadzony już lata temu, co wiąże się ze zmianami prawnymi wprowadzonymi w 2012 roku i orzeczeniem Sądu Najwyższego z 2017 roku.
Kolejne rządy nie zdecydowały się na przeprowadzenie konkursu, dlatego proszę, aby MKiDN przedstawiło podstawę prawną swoich decyzji oraz zaprezentowało harmonogram przyszłego konkursu.
W związku z powyższym, działając na podstawie art. 14 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 9 maja 1996 r. o wykonywaniu mandatu posła i senatora (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 907), proszę o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:
Ile skarg dotyczących sytuacji w Bibliotece Narodowej wpłynęło do Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego w latach 2010–2025? Proszę o informację z podziałem na poszczególne lata.
Jak przedstawia się treść zgłoszeń, skarg i uwag dotyczących funkcjonowania BN? Proszę o udostępnienie ich zanonimizowanych wersji.
Czy ministerstwo podejmowało jakiekolwiek działania kontrolne w związku z tymi skargami? Jeśli tak, to jakie były ich wyniki i konsekwencje? Proszę o informacje z podziałem na lata.
Czy i jakie rozważane są działania mające na celu zwiększenie transparentności zatrudnienia w BN, w tym organizowanie konkursów na stanowiska kierownicze?
Dlaczego mimo zmiany prawa w 2012 roku oraz wyroku Sądu Najwyższego z 2017 roku wciąż nie przeprowadzono konkursu na stanowisko dyrektora BN?
Na jakiej podstawie prawnej ministerstwo podejmowało decyzje dotyczące przedłużania kadencji obecnego dyrektora bez przeprowadzania konkursu? Czy istnieje opinia prawna MKiDN w tej sprawie? Jeśli tak, to proszę o jej udostępnienie.
Czy ministerstwo uznaje, że powołanie Tomasza Makowskiego w 2024 roku faktycznie było uregulowaniem jego sytuacji? Jeśli tak, to dlaczego nie zostało to zrobione wcześniej zgodnie z obowiązującymi przepisami?
Z wyrazami szacunku
Paulina Matysiak
Posłanka na Sejm RP
Sekretarz stanu Maciej Wróbel
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (9)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
7088 znakówktórych dane są przetwarzane została zamieszczona na stronie http://bip.mkidn.gov.pl w zakładce ochrona danych osobowych.
+48 22 42 10 100 Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
esp@kultura.gov.pl ul. Krakowskie Przedmieście 15
www.gov.pl/kultura 00-071 Warszawa
Hanna Wróblewska
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając na interpelację nr 8038 poseł Pauliny Matysiak z 17 lutego 2025 roku
w sprawie sytuacji w Bibliotece Narodowej, uprzejmie proszę o przyjęcie następujących
wyjaśnień.
W związku z zadanymi przez Panią Posłankę pytaniami, przekazuję poniższe informacje,
zastrzegając, że dotyczą one lat 2016-2025. Niestety, nie ma możliwości zebrania
i przeanalizowania w krótkim czasie materiałów z szerszego zakresu czasowego, tj. od 2010
roku.
Ad 1.
W latach 2016-2025 (do momentu złożenia interpelacji) wpływ wystąpień, w tym skarg,
dotyczących sytuacji w BN przedstawiał się następująco:
Rok Liczba pism Nadawcy
2016 4 Komisja Zakładowa nr 17 NSZZ „Solidarność" przy
Bibliotece Narodowej, Związek Zawodowy Bibliotekarzy
Biblioteki Narodowej
2017 - -
2018 - -
2019 1 Komisja Zakładowa nr 17 NSZZ „Solidarność" przy
Bibliotece Narodowej
2020 - -
2021 4 Federacja Związków Zawodowych Pracowników Kultury i
Sztuki, NSZZ „Solidarność” Region Mazowsze
2022 2 Federacja Związków Zawodowych Pracowników Kultury i
Sztuki, osoba prywatna
2023 6 pracownicy BN – anonimowo, Federacja Związków
Zawodowych Pracowników Kultury i Sztuki, Związek
Zawodowy Bibliotekarzy Biblioteki Narodowej, Komisja
Zakładowa nr 17 NSZZ „Solidarność" przy Bibliotece
Narodowej, osoba prywatna
2024 9 Związek Zawodowy Bibliotekarzy Biblioteki Narodowej,
Komisja Zakładowa nr 17 NSZZ „Solidarność" przy
Bibliotece Narodowej, Federacja Związków Zawodowych
Pracowników Kultury i Sztuki, Rada OPZZ Branży Handel,
Usługi, Kultura i Sztuka, osoba prywatna
Ogółem 26
-- 1 of 3 --
+48 22 42 10 100 Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
esp@kultura.gov.pl ul. Krakowskie Przedmieście 15
www.gov.pl/kultura 00-071 Warszawa
Ad 2.
Zgłoszenia dotyczyły sytuacji pracowników BN mającej negatywny wpływ na
funkcjonowanie instytucji. Informowano m.in. o braku dialogu dyrekcji z pracownikami
/organizacjami związkowymi, braku jawnych i obiektywnych kryteriów oceny pracy, braku
przejrzystej ścieżki awansu i transparentnej polityki płacowej, dyskryminacji płacowej części
zatrudnionych. Korespondencja zawierała zarzuty utrudniania działalności związkowej
przez dyrekcję BN i podejmowania prób ingerencji w wewnętrzne sprawy związkowe.
Poruszano problem złej atmosfery pracy, łamania prawa pracowniczych, zastraszania
pracowników, dyskryminacji ze względu na wiek czy przynależność związkową.
Interweniowano w sprawie niskich wynagrodzeń w BN.
Treść zgłoszeń udostępniamy w załączniku nr 1.
Ad 3.
W latach 2016-2024 MKiDN przeprowadziło 4 kontrole w BN, tj. w latach 2016, 2018, 2021
i 2024, ale nie dotyczyły one ww. zagadnień. Kontrola w sprawie wynagradzania
pracowników oraz przestrzegania praw pracowniczych przeprowadzana jest obecnie.
Ad 4.
Działania w zakresie zwiększenia transparentności zatrudnienia w BN, tj. organizowanie
konkursów na stanowiska kierownicze, nie leżą w kompetencjach Ministra Kultury
i Dziedzictwa Narodowego jako organizatora BN. Polityka kadrowa (m.in. określanie zasad
naboru na stanowiska kierownicze) w instytucjach kultury pozostaje w gestii poszczególnych
pracodawców.
Ad 5.
Zgodnie z art. 8 ust. 3 ustawy z dnia 31 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy o organizowaniu
i prowadzeniu działalności kulturalnej (Dz.U. nr 207, poz. 1230). dalej „ustawy
nowelizującej”, dyrektorzy instytucji kultury powołani na stanowiska przed dniem wejścia w
życie rzeczonej ustawy na czas nieokreślony pozostają na zajmowanych stanowiskach nie
dłużej niż rok od dnia wejścia w życie ustawy. W terminie roku od dnia wejścia w życie ustawy
organizatorzy mogą powołać te osoby na stanowiska dyrektorów na czas określony od
trzech do siedmiu lat, a w przypadku instytucji kultury, które z dniem wejścia w życie ustawy
stają się instytucjami artystycznymi, od trzech do pięciu sezonów artystycznych, bez
przeprowadzania konkursu. Niepowołanie na stanowisko dyrektora na czas określony jest
równoznaczne z odwołaniem dyrektora z upływem roku od dnia wejścia w życie ustawy.
Na podstawie zaś art. 8 ust. 6 ustawy nowelizującej przepisów ust. 3 i 4 nie stosuje się do
dyrektorów bibliotek, domów oraz ośrodków kultury.
MKiDN przyjmowało wcześniej wykładnię przepisów art. 8 ust. 6 ustawy nowelizującej
,
poczynioną przez Sąd Najwyższy w wyroku z 15 października 2014 r. sygn. akt. I PK 43/14,
według której po 1 stycznia 2012 r. dyrektorzy wymienieni w art. 8 ust. 6 ustawy
nowelizującej (dyrektorzy bibliotek, domów oraz ośrodków kultury) zostali pracownikami
powołanymi na czas nieokreślony. Wyrok NSA z dnia 22 listopada 2017 r. sygn. akt II OSK
481/168, podkreślający utratę podstawy prawnej powołania dyrektora instytucji kultury na
czas nieokreślony z dniem 1 stycznia 2012 r., wpłynął na zmianę linii orzeczniczej w tej
kwestii.
Prawomocne orzeczenia sądów administracyjnych należy traktować jako wydane
w indywidualnych, konkretnych sprawach. Mając to na uwadze, dopuszczalny jest zatem jako
równoprawny pogląd, przyjmowany wcześniej przez Ministerstwo jako obowiązujący w jego
stanowisku w zakresie wykładni art. 8 ustawy nowelizującej w zw. z art. 15 ust. 1 ustawy o
-- 2 of 3 --
+48 22 42 10 100 Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
esp@kultura.gov.pl ul. Krakowskie Przedmieście 15
www.gov.pl/kultura 00-071 Warszawa
organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej. Jest jednak pogląd mniejszościowy, a
nie aktualnie dominujący.
W związku z powyższym postanowiono dokonać zmiany powołania dyrektora BN z czasu
niekreślonego na czas określony zgodnie z aktualnie obowiązującymi przepisami ustawy o
organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej (art. 15 ust. 1), dotyczącymi
powoływania dyrektorów instytucji kultury.
Ad 6.
Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego nie podejmował decyzji o przedłużaniu kadencji
obecnego dyrektora BN. Tomasz Makowski został powołany na stanowisko dyrektora
Biblioteki Narodowej 12 marca 2007 r. na czas nieokreślony. W związku z wyżej wspomnianą
decyzją o uregulowaniu kwestii powołania dyrektora BN Tomasz Makowski z 27 września
2024 r. został powołany na stanowisko dyrektora Biblioteki Narodowej na 3-letnią kadencję,
tj. do 26 września 2027 r.
Ad 7.
Ministerstwo uznaje, że powołanie dyrektora Tomasza Makowskiego w 2024 r. na czas
określony stanowi uregulowanie sytuacji prawnej, które umożliwi w przyszłości wybór
kandydata na stanowisko dyrektora Biblioteki Narodowej w drodze konkursu.
Przedstawienie informacji o harmonogramie konkursu, o czym wspomniano
w części wstępnej interpelacji, będzie możliwe po podjęciu rozstrzygnięć w tej kwestii.
Z poważaniem
z up. MINISTRA KULTURY
I DZIEDZICTWA NARODOWEGO
SEKRETARZ STANU
Maciej Wróbel
-- 3 of 3 --