Interpelacja nr 802
Interpelacja w sprawie Polskich Sieci Elektroenergetycznych SA
Zgłaszający:
•
Adresat:
Klimat, Energia i Środowisko (100%)
Rolnictwo i Rozwój Wsi (100%)
Infrastruktura i Transport (72%)
Cyfryzacja i Technologie (29%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie Polskich Sieci Elektroenergetycznych SA
Interpelacja nr 802
do ministra aktywów państwowych, ministra klimatu i środowiska, ministra rozwoju i technologii
w sprawie Polskich Sieci Elektroenergetycznych SA
Zgłaszający: Stanisław Lamczyk
Data wpływu: 11-01-2024
Szanowni Państwo Ministrowie,
w 2022 roku na posiedzeniu plenarnym Senatu oraz na posiedzeniu komisji ds. klimatu i Parlamentarnego Zespołu ds. Prawa Elektrycznego, jak również podczas jednej z konferencji dotyczącej transformacji energetycznej do elektroprosumeryzmu, wskazywaliśmy wielokrotnie błędy jakie znalazły się w projektowanej infrastrukturze przesyłowej Polskich Sieci Elektroenergetycznych (dalej PSE) pełniącego funkcję operatora systemu przesyłowego w Polsce. Wymieniano wówczas następującą argumentację przemawiającą za potrzebą rewizji zaproponowanych przez obóz tzw. Zjednoczonej Prawicy zamierzeń inwestycyjnych w rozwój polskiego systemu przesyłowego i połączonych z nim systemów dystrybucyjnych:
· Założenia projektów, oparte są na błędach poznawczych, które doprowadzą Polskę do niepotrzebnej wycinki setek hektarów lasów oraz milionów drzew, jak również wydatków dodatkowych setki mld zł.
· Największy błąd to wytyczne do projektowania z 2012-2014, gdzie był bardzo niski wskaźnik energii z OZE, a gdy wskaźnik energii z OZE przekroczył 50%, to w tych krajach, które przeszły ten boom, to połowa sieci przesyłowych scentralizowanych była do rozbiórki. Tak wynika z trajektorii bilansu w osłonie krajowej.
· Nie zostały rozwiązane żadne problemy, z jakimi obecnie się borykają Polacy, którzy produkują energię z OZE i są bardzo często wyłączani podczas jej produkcji i są zniechęceni do inwestowania własnych środków w takie inwestycje.
· Sieci zaprojektowane są pod monopole energetyczne, co mogą w łatwy sposób przejąć rządy autorytarne, które preferują gospodarkę centralnie sterowaną a krajowy system elektroenergetyczny, jak pokazują osiągnięcia innych krajów europejskich wymaga deregulacji ze względu na rozproszone odnawialne źródła energii i rozwój energetyki prosumenckiej. Dodatkowo kraje demokratyczne budują energetykę, rozproszoną, oddolną, bezpieczną, lokalną wykorzystując wiatr, słońce, wody, energię pozyskaną z gospodarki obiegu zamkniętego a obecnie również w Europie w oparciu o produkcję zielonego wodoru i amoniaku, morską i lądową energetykę wiatrową kierując przy tym dedykowane fundusze unijne na ich rozwój, jak chociażby krajowe plany odbudowy na lata 2021-2027.
W przypadku krajowego systemu elektroenergetycznego można zgłosić następujące postulaty:
· Nie zastosowano nowych innowacyjnych technologii, co najlepiej ilustruje intensywność wykorzystania sieci energetycznych w Polsce na poziomie około 20%, co wynika przede wszystkim ze złego zarządzania nimi oraz nie korzystania z nowoczesnych technologii np. sieciowy terminal dostępowy (STD). Warto także zwrócić uwagę na kwestie dodatkowe do których zaliczono:
- przy rozproszonej energetyce OZE, wykorzystującej lokalne źródła energii świat demokratyczny idzie w kierunku sieci policentrycznych, inteligentnych sieci energetycznych,
- dzięki inteligentnym sieciom można zaoszczędzić a w rezultacie wyprodukować znacznie mniej energii, co wpłynie korzystnie na ograniczenie negatywnego wpływu na klimat. Wynika to z praw fizyki Kierchhoffa i Maxwella. Pojawiające się elektrownie wirtualne (z ang. Virtual Power Plant - dalej VPP) lub platformy obrotu energią na rynkach lokalnych, zarządzane lokalnie, nawet autonomicznie, czy cybernetycznie, które wykorzystują technologie „block chain” do prowadzenia rozliczeń pomiędzy prosumentami, dystrybutorami i przedsiębiorstwami obrotu. Amerykanie przewidują do roku 2030 moc w VPP wzrośnie do poziomu 60 GW, a do roku 2050 może wzrosnąć nawet do poziomu 200 GW, co w żaden sposób nie zostało uwzględnione w transformacji polskiego sektora elektroenergetycznego. Z dostępnych informacji wynika, że w USA planuje się przy rozbudowie sieci przesyłowych oraz dystrybucyjnych, osiągnąć oszczędności w granicach 17 mld $ do 2030 roku, dzięki zastosowaniu nowoczesnych i innowacyjnych narzędzi i modeli biznesowych na rynku energii.
· Sieci energetyczne wymagają więcej cyfryzacji i automatyzacji oraz autonomicznego zarządzania nimi, a PSE doprowadziło do tego, że utworzenie Centralnego Systemu Informacji Rynku Energii (CSIRE) ma nastąpić o 12 miesięcy później, czyli do 1 lipca 2025 roku. Opóźnienie we wdrożeniu CSIRE pokazuje jak PSE nie zostało dobrze przygotowane od strony przygotowania wymagań do wdrożenia systemu oraz planu wdrożenia, ze względu na to, że nie zarządzało nigdy sieciami dystrybucyjnymi i przyłączonymi do nich odbiorcami, wytwórcami oraz prosumentami. Idea tzw. Narodowego Operatora Pomiarów (wszystko co próbowała tworzyć tzw. Zjednoczona Prawica miało taki przedrostek) nie sprawdziła się całkowicie, co nie jest dziwne w świetle dotychczasowych osiągnięć polegających głównie na odwlekaniu wdrożenia systemu CSIRE. W efekcie tego przepisy umożliwiające techniczną zmianę sprzedawcy energii elektrycznej w ciągu 24 godzin mają obowiązywać od 2026 r.
· Nie uwzględniono jednostek samorządu terytorialnego (dalej JST) w budowie systemu i sieci dystrybucyjnych koniecznych z perspektywy rozwoju prosumeryzmu w Polsce oraz absorpcji funduszy unijnych możliwych do wykorzystania na ten cel przez JST.
O wszystkich nowoczesnych rozwiązaniach chcemy rozmawiać, wraz ze specjalistami na komisji stałej do spraw transformacji energetycznej do elektroprosumeryzmu, rozpoczynającej działalność w ramach Komisji Energetycznej, Klimatu i Aktywów Państwowych.
Natomiast w Białej Księdze jaką opracowaliśmy w Senacie RP pokazana została prawidłowa droga transformacji energetyki jaka powinna dokonać się w Polsce i jakie są kierunki transformacji energetyki w krajach demokratycznych, które posłużyły również do opracowania poniższych konkluzji.
Konkluzje:
1. Należy zweryfikować plany rozwoju Polskich Sieci Elektroenergetycznych (dalej PSE) pod kątem uzasadnienia i możliwości rozbudowy krajowego systemu elektroenergetycznego pod kątem technicznym możliwości wykonalności planu, ekonomicznym pod kątem wzrostu stawek taryfowych oraz pod kątem biznesowym związanym z rozwojem i transformacją sektora energetycznego planowanego do przeprowadzenia w sieciach systemu dystrybucyjnego (decentralizacja zarządzania systemem elektroenergetycznym).
2. Z planów przedstawionych przez Zarząd PSE, planowana wartość inwestycji do 2036 r. ma wynieść 61,8 mld zł – wynika z omówienia planu rozwoju systemu przesyłowego operatora. Jak podała spółka, bieżąca wartość nakładów inwestycyjnych w realizacji sięga 45 mld zł. PSE planują zrealizować do 2036 r. m.in. 5 225 km torów linii 400 kV; wybudować 27 nowych stacji i 775 km linii prądu stałego.
3. Do planu PSE przyjęto znacząco przewymiarowane pod względem technicznym, ekonomicznym i organizacyjnym cele do zrealizowania, które wymagać będą aktualizacji w zakresie:
· wyprowadzenia mocy z polskich morskich farm wiatrowych na Bałtyku – co wymaga aktualizacji programu budowy polskiego sektora morskiej energetyki wiatrowej pod kątem opóźnień w realizacji i dostępności wykonawców, statków instalacyjnych, statków serwisowych, portów instalacyjnych i portów serwisowych oraz możliwości: wyprowadzenia mocy do krajowego systemu elektroenergetycznego, produkcji zielonego wodoru i amoniaku jako alternatywnych źródeł energii ograniczających potrzebę rozbudowy sieci i zwiększających konkurencyjność polskiego przemysłu pod kątem zapotrzebowania na zielony wodór i amoniak (co wynika z niewykonalnej a co oznacza nieaktualnej już strategii wodorowej Polski do roku 2030 opracowanej przez tzw. Zjednoczoną Prawicę);
· wyprowadzenia mocy z elektrowni jądrowych – wymagana rewizja po kątem harmonogramu inwestycji, lokalizacji i technologii;
· integracja lądowych źródeł OZE z KSE – wymagana rewizja pod kątem realizacji inwestycji finansowanych w ramach Krajowego Planu Odbudowy (dalej KPO);
· przyłączenia nowych, stabilnych źródeł wytwórczych i magazynów energii – wymagana rewizja pod kątem decentralizacji sektora elektroenergetycznego i wprowadzenia innowacyjnych technologii służących do bilansowania technicznego i handlowego energii elektrycznej w lokalnych społecznościach;
· zwiększenia potencjału sieci krajowych do transportu energii przez Polskę jako hub tranzytowy – wymagana rewizja pod kątem zasadności i celowości realizacji rozbudowy, która w znaczący sposób może obciążyć kosztami odbiorców końcowych energii w gospodarstwach domowych oraz przemyśle;
· zasilenia w energię elektryczną nowych odbiorców przemysłowych, w tym w specjalnych strefach ekonomicznych – wymagana rewizja pod kątem uwzględnienia JST i posiadanych lub przekazanych do ich dyspozycji sieci niskiego napięcia, sieci oświetleniowych oraz lokalnych źródeł wytwórczych zaspokajających zapotrzebowanie na ciepło i energię elektryczną;
· wsparcia rozwoju elektromobilności oraz elektryfikacji ciepłownictwa – wymagana rewizja pod kątem niewielkiego rozwoju elektromobilności w Polsce a znaczących potrzeb elektryfikacji lub konwersji paliwa na alternatywne zielone w lokalnym ciepłownictwie;
· zasilenia CPK, w tym kolei dużych prędkości – wymagana rewizja pod kątem zredefiniowania projektu i nakierowania na potrzeby budowy kolei dużych prędkości.
4. Powyższe założenia wymagają ponownej rewizji ze względu na możliwości techniczne i organizacyjne ich realizacji. Wynika to z faktu, że PSE w 2021 r. z zaplanowanych nakładów na poziomie 0,958 mld zł PSE było w stanie zrealizować 0,653 mld zł (68% planu), a w 2022 r. z zaplanowanych 1,267 mld zł zrealizowało 0,751 mln zł (59% planu). Oznacza to, że zdolności do realizacji planów inwestycyjnych przy obecnym sposobie działania PSE sięgają poziomu. Na tym tle dużo lepiej wypadają operatorzy systemu dystrybucyjnego. Nakłady inwestycyjne wynikające z uzgodnionych z regulatorem planów rozwoju pięciu głównych OSD na 2021 r. wynosiły 7,544 mld zł. OSD zrealizowały nakłady w wysokości 6,248 mld zł, co stanowi 83 proc. planu. Natomiast w 2022 r. nakłady inwestycyjne wynikające z uzgodnionych planów rozwoju tych operatorów wynosiły 8,319 mld zł, z czego zrealizowane zostało 8,104 mld zł, czyli 97 proc. planu. Oznacza to że większe możliwości realizacji inwestycji stoją po stronie OSD, które w obszarze transformacji sektora i jego decentralizacji staje się kluczowym czynnikiem za wdrożeniem nowych technologii zarządzania siecią pod kątem rozwoju prosumeryzmu.
5. Przy wprowadzonej w poprzednim roku zmianie ustawy Prawo energetyczne wprowadzono rozwiązania formalnoprawne pozwalające na:
a) możliwość tworzenia obywatelskich społeczności energetycznych w formach: spółdzielni, spółdzielni mieszkaniowej, wspólnoty mieszkaniowej, stowarzyszenia (z wyłączeniem stowarzyszenia zwykłego), spółki osobowej (z wyłączeniem spółki partnerskiej), oraz spółdzielni rolników. Przedmiotem działalności obywatelskiej społeczności energetycznej może być: wytwarzanie, dystrybucja, obrót, agregacja, magazynowanie energii elektrycznej, realizowanie przedsięwzięć służących poprawie efektywności energetycznej oraz świadczenie usług w zakresie ładowania pojazdów elektrycznych swoim członkom. Społeczność może działać w obrębie sieci jednego operatora systemu dystrybucyjnego,
b) opracowanie wytycznych przez prezesa Urzędu Regulacji Energetyki (dalej URE) co do kierunku rozwoju sieci i realizacji inwestycji priorytetowych, które mają zostać uwzględnione w planach rozwoju sieci, aby zapewnić na poziomie krajowym spójny, systematyczny i skoordynowany rozwój sieci w pożądanych kierunkach. Ponadto, prezes URE ma dostać uprawnienia do ustalenia uzasadnionej stopy zwrotu z kapitału zaangażowanego w realizację zadań określonych w wytycznych. Możliwość wynagradzania za realizację inwestycji priorytetowych ma być zachętą dla przedsiębiorstw energetycznych do podjęcia decyzji o ich rozpoczęciu.
6. W zaproponowanych zmianach ustawy Prawo energetyczne, nie uwzględniono jednostek samorządu terytorialnego (dalej JST), które powinny zostać włączone w transformację sektora elektroenergetycznego na poziomie sieci niskiego napięcia, sieci oświetleniowej i wybranych elementów sieci dystrybucyjnej pod kątem rozwoju rynków lokalnych opartych na spółdzielniach, prosumentach, wirtualnych prosumentach, prosumentach zbiorowych, dolinach i klastrach oraz innych modelach biznesu, które zaczną pojawiać się wraz z decentralizacją rynku energii w Polsce. Co ważniejsze w znaczącym stopniu uniemożliwiono absorpcję funduszy unijnych na rozwój lokalnych systemów elektroenergetycznych, które w Europie zachodniej stanowią podstawę funkcjonowania zdecentralizowanych systemów elektroenergetycznych a obecnie systemów powiązanych z produkcją zielonego wodoru i amoniaku. Stąd postuluje się wprowadzenie do planowania rozwoju systemów przesyłowego i dystrybucyjnych uwzględnienie sieci koniecznych dla rozwoju lokalnego prosumeryzmu w Polsce, co umożliwi absorpcję funduszy unijnych związanych z Krajowym Panem Odbudowy i innych funduszy celowych, a to z kolei przełoży się na zmniejszenie planów inwestycyjnych operatorów systemu dystrybucyjnego w Polsce.
7. Powyższe zagadnienia wskazują na potrzebę pilnej rewizji planów operatora systemu przesyłowego oraz operatorów systemu dystrybucyjnego oraz wprowadzenie nowych wytycznych przez prezesa URE w zakresie procedur planowania inwestycji i akceptacji uzasadnionych kosztów rozwoju Krajowego Systemu Elektroenergetycznego w ujęciu holistycznym funkcjonowania systemu w modelu zdecentralizowanym jaki został wdrożony w europejskim systemie elektroenergetycznym.
Jeżeli będą plany dotyczące budowy OZE w poszczególnych województwach, czy nastąpi redukcja sieci przesyłowych?
Z poważaniem
Stanisław Lamczyk – Poseł na Sejm RP
Interpelacja nr 802
do ministra aktywów państwowych, ministra klimatu i środowiska, ministra rozwoju i technologii
w sprawie Polskich Sieci Elektroenergetycznych SA
Zgłaszający: Stanisław Lamczyk
Data wpływu: 11-01-2024
Szanowni Państwo Ministrowie,
w 2022 roku na posiedzeniu plenarnym Senatu oraz na posiedzeniu komisji ds. klimatu i Parlamentarnego Zespołu ds. Prawa Elektrycznego, jak również podczas jednej z konferencji dotyczącej transformacji energetycznej do elektroprosumeryzmu, wskazywaliśmy wielokrotnie błędy jakie znalazły się w projektowanej infrastrukturze przesyłowej Polskich Sieci Elektroenergetycznych (dalej PSE) pełniącego funkcję operatora systemu przesyłowego w Polsce. Wymieniano wówczas następującą argumentację przemawiającą za potrzebą rewizji zaproponowanych przez obóz tzw. Zjednoczonej Prawicy zamierzeń inwestycyjnych w rozwój polskiego systemu przesyłowego i połączonych z nim systemów dystrybucyjnych:
· Założenia projektów, oparte są na błędach poznawczych, które doprowadzą Polskę do niepotrzebnej wycinki setek hektarów lasów oraz milionów drzew, jak również wydatków dodatkowych setki mld zł.
· Największy błąd to wytyczne do projektowania z 2012-2014, gdzie był bardzo niski wskaźnik energii z OZE, a gdy wskaźnik energii z OZE przekroczył 50%, to w tych krajach, które przeszły ten boom, to połowa sieci przesyłowych scentralizowanych była do rozbiórki. Tak wynika z trajektorii bilansu w osłonie krajowej.
· Nie zostały rozwiązane żadne problemy, z jakimi obecnie się borykają Polacy, którzy produkują energię z OZE i są bardzo często wyłączani podczas jej produkcji i są zniechęceni do inwestowania własnych środków w takie inwestycje.
· Sieci zaprojektowane są pod monopole energetyczne, co mogą w łatwy sposób przejąć rządy autorytarne, które preferują gospodarkę centralnie sterowaną a krajowy system elektroenergetyczny, jak pokazują osiągnięcia innych krajów europejskich wymaga deregulacji ze względu na rozproszone odnawialne źródła energii i rozwój energetyki prosumenckiej. Dodatkowo kraje demokratyczne budują energetykę, rozproszoną, oddolną, bezpieczną, lokalną wykorzystując wiatr, słońce, wody, energię pozyskaną z gospodarki obiegu zamkniętego a obecnie również w Europie w oparciu o produkcję zielonego wodoru i amoniaku, morską i lądową energetykę wiatrową kierując przy tym dedykowane fundusze unijne na ich rozwój, jak chociażby krajowe plany odbudowy na lata 2021-2027.
W przypadku krajowego systemu elektroenergetycznego można zgłosić następujące postulaty:
· Nie zastosowano nowych innowacyjnych technologii, co najlepiej ilustruje intensywność wykorzystania sieci energetycznych w Polsce na poziomie około 20%, co wynika przede wszystkim ze złego zarządzania nimi oraz nie korzystania z nowoczesnych technologii np. sieciowy terminal dostępowy (STD). Warto także zwrócić uwagę na kwestie dodatkowe do których zaliczono:
- przy rozproszonej energetyce OZE, wykorzystującej lokalne źródła energii świat demokratyczny idzie w kierunku sieci policentrycznych, inteligentnych sieci energetycznych,
- dzięki inteligentnym sieciom można zaoszczędzić a w rezultacie wyprodukować znacznie mniej energii, co wpłynie korzystnie na ograniczenie negatywnego wpływu na klimat. Wynika to z praw fizyki Kierchhoffa i Maxwella. Pojawiające się elektrownie wirtualne (z ang. Virtual Power Plant - dalej VPP) lub platformy obrotu energią na rynkach lokalnych, zarządzane lokalnie, nawet autonomicznie, czy cybernetycznie, które wykorzystują technologie „block chain” do prowadzenia rozliczeń pomiędzy prosumentami, dystrybutorami i przedsiębiorstwami obrotu. Amerykanie przewidują do roku 2030 moc w VPP wzrośnie do poziomu 60 GW, a do roku 2050 może wzrosnąć nawet do poziomu 200 GW, co w żaden sposób nie zostało uwzględnione w transformacji polskiego sektora elektroenergetycznego. Z dostępnych informacji wynika, że w USA planuje się przy rozbudowie sieci przesyłowych oraz dystrybucyjnych, osiągnąć oszczędności w granicach 17 mld $ do 2030 roku, dzięki zastosowaniu nowoczesnych i innowacyjnych narzędzi i modeli biznesowych na rynku energii.
· Sieci energetyczne wymagają więcej cyfryzacji i automatyzacji oraz autonomicznego zarządzania nimi, a PSE doprowadziło do tego, że utworzenie Centralnego Systemu Informacji Rynku Energii (CSIRE) ma nastąpić o 12 miesięcy później, czyli do 1 lipca 2025 roku. Opóźnienie we wdrożeniu CSIRE pokazuje jak PSE nie zostało dobrze przygotowane od strony przygotowania wymagań do wdrożenia systemu oraz planu wdrożenia, ze względu na to, że nie zarządzało nigdy sieciami dystrybucyjnymi i przyłączonymi do nich odbiorcami, wytwórcami oraz prosumentami. Idea tzw. Narodowego Operatora Pomiarów (wszystko co próbowała tworzyć tzw. Zjednoczona Prawica miało taki przedrostek) nie sprawdziła się całkowicie, co nie jest dziwne w świetle dotychczasowych osiągnięć polegających głównie na odwlekaniu wdrożenia systemu CSIRE. W efekcie tego przepisy umożliwiające techniczną zmianę sprzedawcy energii elektrycznej w ciągu 24 godzin mają obowiązywać od 2026 r.
· Nie uwzględniono jednostek samorządu terytorialnego (dalej JST) w budowie systemu i sieci dystrybucyjnych koniecznych z perspektywy rozwoju prosumeryzmu w Polsce oraz absorpcji funduszy unijnych możliwych do wykorzystania na ten cel przez JST.
O wszystkich nowoczesnych rozwiązaniach chcemy rozmawiać, wraz ze specjalistami na komisji stałej do spraw transformacji energetycznej do elektroprosumeryzmu, rozpoczynającej działalność w ramach Komisji Energetycznej, Klimatu i Aktywów Państwowych.
Natomiast w Białej Księdze jaką opracowaliśmy w Senacie RP pokazana została prawidłowa droga transformacji energetyki jaka powinna dokonać się w Polsce i jakie są kierunki transformacji energetyki w krajach demokratycznych, które posłużyły również do opracowania poniższych konkluzji.
Konkluzje:
1. Należy zweryfikować plany rozwoju Polskich Sieci Elektroenergetycznych (dalej PSE) pod kątem uzasadnienia i możliwości rozbudowy krajowego systemu elektroenergetycznego pod kątem technicznym możliwości wykonalności planu, ekonomicznym pod kątem wzrostu stawek taryfowych oraz pod kątem biznesowym związanym z rozwojem i transformacją sektora energetycznego planowanego do przeprowadzenia w sieciach systemu dystrybucyjnego (decentralizacja zarządzania systemem elektroenergetycznym).
2. Z planów przedstawionych przez Zarząd PSE, planowana wartość inwestycji do 2036 r. ma wynieść 61,8 mld zł – wynika z omówienia planu rozwoju systemu przesyłowego operatora. Jak podała spółka, bieżąca wartość nakładów inwestycyjnych w realizacji sięga 45 mld zł. PSE planują zrealizować do 2036 r. m.in. 5 225 km torów linii 400 kV; wybudować 27 nowych stacji i 775 km linii prądu stałego.
3. Do planu PSE przyjęto znacząco przewymiarowane pod względem technicznym, ekonomicznym i organizacyjnym cele do zrealizowania, które wymagać będą aktualizacji w zakresie:
· wyprowadzenia mocy z polskich morskich farm wiatrowych na Bałtyku – co wymaga aktualizacji programu budowy polskiego sektora morskiej energetyki wiatrowej pod kątem opóźnień w realizacji i dostępności wykonawców, statków instalacyjnych, statków serwisowych, portów instalacyjnych i portów serwisowych oraz możliwości: wyprowadzenia mocy do krajowego systemu elektroenergetycznego, produkcji zielonego wodoru i amoniaku jako alternatywnych źródeł energii ograniczających potrzebę rozbudowy sieci i zwiększających konkurencyjność polskiego przemysłu pod kątem zapotrzebowania na zielony wodór i amoniak (co wynika z niewykonalnej a co oznacza nieaktualnej już strategii wodorowej Polski do roku 2030 opracowanej przez tzw. Zjednoczoną Prawicę);
· wyprowadzenia mocy z elektrowni jądrowych – wymagana rewizja po kątem harmonogramu inwestycji, lokalizacji i technologii;
· integracja lądowych źródeł OZE z KSE – wymagana rewizja pod kątem realizacji inwestycji finansowanych w ramach Krajowego Planu Odbudowy (dalej KPO);
· przyłączenia nowych, stabilnych źródeł wytwórczych i magazynów energii – wymagana rewizja pod kątem decentralizacji sektora elektroenergetycznego i wprowadzenia innowacyjnych technologii służących do bilansowania technicznego i handlowego energii elektrycznej w lokalnych społecznościach;
· zwiększenia potencjału sieci krajowych do transportu energii przez Polskę jako hub tranzytowy – wymagana rewizja pod kątem zasadności i celowości realizacji rozbudowy, która w znaczący sposób może obciążyć kosztami odbiorców końcowych energii w gospodarstwach domowych oraz przemyśle;
· zasilenia w energię elektryczną nowych odbiorców przemysłowych, w tym w specjalnych strefach ekonomicznych – wymagana rewizja pod kątem uwzględnienia JST i posiadanych lub przekazanych do ich dyspozycji sieci niskiego napięcia, sieci oświetleniowych oraz lokalnych źródeł wytwórczych zaspokajających zapotrzebowanie na ciepło i energię elektryczną;
· wsparcia rozwoju elektromobilności oraz elektryfikacji ciepłownictwa – wymagana rewizja pod kątem niewielkiego rozwoju elektromobilności w Polsce a znaczących potrzeb elektryfikacji lub konwersji paliwa na alternatywne zielone w lokalnym ciepłownictwie;
· zasilenia CPK, w tym kolei dużych prędkości – wymagana rewizja pod kątem zredefiniowania projektu i nakierowania na potrzeby budowy kolei dużych prędkości.
4. Powyższe założenia wymagają ponownej rewizji ze względu na możliwości techniczne i organizacyjne ich realizacji. Wynika to z faktu, że PSE w 2021 r. z zaplanowanych nakładów na poziomie 0,958 mld zł PSE było w stanie zrealizować 0,653 mld zł (68% planu), a w 2022 r. z zaplanowanych 1,267 mld zł zrealizowało 0,751 mln zł (59% planu). Oznacza to, że zdolności do realizacji planów inwestycyjnych przy obecnym sposobie działania PSE sięgają poziomu. Na tym tle dużo lepiej wypadają operatorzy systemu dystrybucyjnego. Nakłady inwestycyjne wynikające z uzgodnionych z regulatorem planów rozwoju pięciu głównych OSD na 2021 r. wynosiły 7,544 mld zł. OSD zrealizowały nakłady w wysokości 6,248 mld zł, co stanowi 83 proc. planu. Natomiast w 2022 r. nakłady inwestycyjne wynikające z uzgodnionych planów rozwoju tych operatorów wynosiły 8,319 mld zł, z czego zrealizowane zostało 8,104 mld zł, czyli 97 proc. planu. Oznacza to że większe możliwości realizacji inwestycji stoją po stronie OSD, które w obszarze transformacji sektora i jego decentralizacji staje się kluczowym czynnikiem za wdrożeniem nowych technologii zarządzania siecią pod kątem rozwoju prosumeryzmu.
5. Przy wprowadzonej w poprzednim roku zmianie ustawy Prawo energetyczne wprowadzono rozwiązania formalnoprawne pozwalające na:
a) możliwość tworzenia obywatelskich społeczności energetycznych w formach: spółdzielni, spółdzielni mieszkaniowej, wspólnoty mieszkaniowej, stowarzyszenia (z wyłączeniem stowarzyszenia zwykłego), spółki osobowej (z wyłączeniem spółki partnerskiej), oraz spółdzielni rolników. Przedmiotem działalności obywatelskiej społeczności energetycznej może być: wytwarzanie, dystrybucja, obrót, agregacja, magazynowanie energii elektrycznej, realizowanie przedsięwzięć służących poprawie efektywności energetycznej oraz świadczenie usług w zakresie ładowania pojazdów elektrycznych swoim członkom. Społeczność może działać w obrębie sieci jednego operatora systemu dystrybucyjnego,
b) opracowanie wytycznych przez prezesa Urzędu Regulacji Energetyki (dalej URE) co do kierunku rozwoju sieci i realizacji inwestycji priorytetowych, które mają zostać uwzględnione w planach rozwoju sieci, aby zapewnić na poziomie krajowym spójny, systematyczny i skoordynowany rozwój sieci w pożądanych kierunkach. Ponadto, prezes URE ma dostać uprawnienia do ustalenia uzasadnionej stopy zwrotu z kapitału zaangażowanego w realizację zadań określonych w wytycznych. Możliwość wynagradzania za realizację inwestycji priorytetowych ma być zachętą dla przedsiębiorstw energetycznych do podjęcia decyzji o ich rozpoczęciu.
6. W zaproponowanych zmianach ustawy Prawo energetyczne, nie uwzględniono jednostek samorządu terytorialnego (dalej JST), które powinny zostać włączone w transformację sektora elektroenergetycznego na poziomie sieci niskiego napięcia, sieci oświetleniowej i wybranych elementów sieci dystrybucyjnej pod kątem rozwoju rynków lokalnych opartych na spółdzielniach, prosumentach, wirtualnych prosumentach, prosumentach zbiorowych, dolinach i klastrach oraz innych modelach biznesu, które zaczną pojawiać się wraz z decentralizacją rynku energii w Polsce. Co ważniejsze w znaczącym stopniu uniemożliwiono absorpcję funduszy unijnych na rozwój lokalnych systemów elektroenergetycznych, które w Europie zachodniej stanowią podstawę funkcjonowania zdecentralizowanych systemów elektroenergetycznych a obecnie systemów powiązanych z produkcją zielonego wodoru i amoniaku. Stąd postuluje się wprowadzenie do planowania rozwoju systemów przesyłowego i dystrybucyjnych uwzględnienie sieci koniecznych dla rozwoju lokalnego prosumeryzmu w Polsce, co umożliwi absorpcję funduszy unijnych związanych z Krajowym Panem Odbudowy i innych funduszy celowych, a to z kolei przełoży się na zmniejszenie planów inwestycyjnych operatorów systemu dystrybucyjnego w Polsce.
7. Powyższe zagadnienia wskazują na potrzebę pilnej rewizji planów operatora systemu przesyłowego oraz operatorów systemu dystrybucyjnego oraz wprowadzenie nowych wytycznych przez prezesa URE w zakresie procedur planowania inwestycji i akceptacji uzasadnionych kosztów rozwoju Krajowego Systemu Elektroenergetycznego w ujęciu holistycznym funkcjonowania systemu w modelu zdecentralizowanym jaki został wdrożony w europejskim systemie elektroenergetycznym.
Jeżeli będą plany dotyczące budowy OZE w poszczególnych województwach, czy nastąpi redukcja sieci przesyłowych?
Z poważaniem
Stanisław Lamczyk – Poseł na Sejm RP
Odpowiedź urzędowa
Podsekretarz stanu Ignacy Niemczycki
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
5%
Konkretność
95%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
6 kwot, 1 %
Precyzyjne daty
14
Odpowiedź na punkty
✓ Tak (Ad 1, Pkt...)
Gęstość faktów
3.5 / 1k zn.
- Zawiera 6 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Podaje wskaźniki procentowe (1)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (14)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
22668 znaków
+48 222 500 123 Pl. Trzech Krzyży 3/5
kancelaria@mrit.gov.pl 00-507 Warszawa
gov.pl/rozwoj-technologia Ministerstwo
Rozwoju i Technologii
Znak pisma: DGN-II.054.1.2024
Warszawa, 14 lutego 2024 r.
Pan Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Dotyczy: Interpelacji nr 802 w sprawie Polskich Sieci Elektroenergetycznych SA
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację Pana Posła Stanisława Lamczyka z 30 stycznia 2024 r. nr
802 w sprawie Polskich Sieci Elektroenergetycznych SA, informuję, że nadzór nad tym
podmiotem sprawuje Pełnomocnik Rządu ds. Strategicznej Infrastruktury Energetycznej,
obecnie w randze Podsekretarza Stanu w Ministerstwie Klimatu i Środowiska.
Natomiast do właściwości Ministra Rozwoju i Technologii (MRiT) jako ministra właściwego
do spraw gospodarki należą m.in. sprawy rozwoju i wykorzystaniu energetyki
prosumenckiej i rozproszonej. W związku z powyższym w ostatnim okresie MRiT
zrealizował kilka inicjatyw legislacyjnych obejmujących m.in. wprowadzenie regulacji w
zakresie prosumenta lokatorskiego czy liberalizacja regulacji w zakresie linii bezpośredniej.
Dodatkowo MRiT w celu bezpośredniego wsparcia finansowego i doradczego lokalnych
podmiotów, w tym JST, w aktywnym uczestnictwie w rynku energii, w tym
wykorzystywaniu nowych rozwiązań prawnych, realizuje inwestycję B2.2.2/G1.1.2
Instalacje OZE realizowane przez społeczności energetyczne.
Inwestycja B2.2.2/G1.1.2 finansowa z Krajowego Planu Odbudowy o budżecie ok. 845
mln zł, zakłada udzielenie wsparcia przedinwestycyjnego i inwestycyjnego 220
społecznościom energetycznym do połowy 2026 r. Głównym celem tej inwestycji jest
rozwój lokalnych odnawialnych źródeł energii poprzez wsparcie inwestycji społeczności
energetycznych (klastry energii, spółdzielnie energetyczne oraz obywatelskie społeczności
energetyczne) ze szczególnym uwzględnieniem roli samorządów.
Co więcej beneficjentom Inwestycji B2.2.2/G1.1.2 będzie towarzyszyć dodatkowe
wsparcie doradcze i szkoleniowe organizowane przez MRiT w formie warsztatów
tematycznych czy wizyt studyjnych. W ramach tego wsparcia przewidywana jest również
analiz barier dalszego rozwoju społeczności energetycznych, do której Polska została
zobowiązana zapisami KPO.
Z upoważnienia, z wyrazami szacunku
Ignacy Niemczycki
Podsekretarz Stanu
/ kwalifikowany podpis elektroniczny /
-- 1 of 2 --
+48 222 500 123 Pl. Trzech Krzyży 3/5
kancelaria@mrit.gov.pl 00-507 Warszawa
gov.pl/rozwoj-technologia Ministerstwo
Rozwoju i Technologii
Do wiadomości
1. Pani Paulina Hennig-Kloska – Minister Klimatu i Środowiska
2. Pan Borys Budka – Minister Aktywów Państwowych
-- 2 of 2 --
Telefon: (+48) 22 369 29 00 ul. Wawelska 52/54, 00-922 Warszawa
info@klimat.gov.pl Ministerstwo Klimatu i Środowiska
www.gov.pl/klimat
Działamy zgodnie z EMAS - zarządzając instytucją, dbamy o środowisko
DELG-WKSE.050.3.2024.JP
3018281.11857958.9669992
Warszawa, 14-03-2024
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr K10INT802 Pana Posła Stanisława Lamczyka w sprawie
Polskich Sieci Elektroenergetycznych SA, uprzejmie przedstawiam poniższe wyjaśnienia.
I. Spółka Polskie Sieci Elektroenergetyczne S.A. (dalej: „PSE”) pełni rolę operatora systemu
przesyłowego elektroenergetycznego na terenie Polski, który zgodnie z ustawą z dnia
10 kwietnia 1997 r. Prawo energetyczne zajmuje się przesyłaniem energii elektrycznej i
jest odpowiedzialny za prowadzenie ruchu sieciowego w systemie przesyłowym,
zapewnienie bieżącego i długookresowego bezpieczeństwa funkcjonowania tego
systemu, eksploatację, konserwację, remonty oraz niezbędną rozbudowę sieci
przesyłowej, w tym połączeń z innymi systemami elektroenergetycznymi. PSE jako
operator elektroenergetycznego systemu przesyłowego, w 2022 r. opracował „Plan
rozwoju w zakresie zaspokojenia obecnego i przyszłego zapotrzebowania na energię
elektryczną na lata 2023-2032” (dalej: „Plan”), w którym uwzględniono rozbudowę i
modernizację sieci przesyłowej. Podstawami do opracowania wieloletnich planów
rozwoju systemu przesyłowego są przede wszystkim:
plany zagospodarowania przestrzennego województw,
Polityka Energetyczna Polski,
10-letni plan rozwoju sieci europejskiego stowarzyszenia operatorów systemów
przesyłowych ENTSO-E,
zawarte umowy o przyłączenie oraz wydane warunki przyłączenia do sieci
przesyłowej,
uzgodnienia z operatorami systemów dystrybucyjnych,
akty prawne, np. ustawa o promowaniu wytwarzania energii elektrycznej w morskich
farmach wiatrowych,
rządowe dokumenty strategiczne, w tym m.in. Krajowy Plan na Rzecz Energii i
Klimatu, Program Polskiej Energetyki Jądrowej oraz Polska Strategia Wodorowa.
Punktem wyjścia przy planowaniu rozwoju systemu są w pierwszej kolejności prognozy
możliwych kierunków zachodzących zmian. Następnie wykonywane są analizy, które
pozwalają ustalić optymalny zakres rozbudowy sieci przesyłowej. Inwestycje planowane
przez PSE nie są więc swobodną decyzją spółki, lecz odpowiedzią na zdefiniowane
potrzeby systemowe. Analizując przedmiotowe zagadnienie, nie można pominąć też roli
Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki, który zatwierdza przedkładane przez PSE plany
rozwoju, równoważąc interesy odbiorców energii elektrycznej i operatorów sieci. Celem
realizacji planów rozwoju systemu przesyłowego jest dostosowanie go do potrzeb
odbiorców i wytwórców energii elektrycznej, w tym także prosumentów. Należy przy tym
-- 1 of 6 --
2
podkreślić, że instalacje prosumenckie są przyłączane do sieci niskiego napięcia, którymi
zarządzają operatorzy systemów dystrybucyjnych.
II. Dokumentem strategicznym branym pod uwagę przy pracach nad Planem była Polityka
Energetyczna Polski do roku 2040 (PEP2040), gdzie jednym z 8 projektów strategicznych
jest wdrożenie morskiej energetyki wiatrowej o mocy zainstalowanej projektów ok. 5,9
GW w 2030 r. oraz do ok. 11 GW w 2040 r. Dodatkowo zgodnie z obowiązującymi
wówczas przepisami ustawy z dnia 17 grudnia 2020 r. o promowaniu wytwarzania energii
elektrycznej w morskich farmach wiatrowych (Dz.U. z 2023 r. poz. 1385, z późn. zm.)
(dalej: „ustawa offshore wind”), w pierwszej fazie systemu wsparcia prawo do pokrycia
ujemnego salda w drodze decyzji administracyjnej otrzymały projekty o mocy
zainstalowanej 5,9 GW. Natomiast w drugiej fazie systemu wsparcia założono dwie
aukcje (w 2025 r. i 2027 r.) na łączną moc 5 GW. Dlatego opracowując Plan, wzięto pod
uwagę 10,9 GW mocy z morskich farm wiatrowych, dla których przyjęto następujące
miejsca przyłączenia w województwie pomorskim:
Stacja Krzemienica (rejon stacji Słupsk) – 4,422 GW,
Stacja Choczewo (rejon stacji Żarnowiec) – 5,039 GW,
Stacja Słupsk – 1,440 GW.
Budowa lub rozbudowa powyższych stacji elektroenergetycznych umożliwi
wyprowadzenie mocy z morskich farm wiatrowych mających powstać w polskiej części
Bałtyku. Stacje oraz wychodzące linie będą przesyłać energię z wiatru, poprzez Krajowy
System Elektroenergetyczny (dalej „KSE”), do odbiorców w całym kraju. Warto również
zaznaczyć, że 8,4 GW tych mocy posiada już zawarte umowy o przyłączenie, dlatego PSE
realizuje na bieżąco inwestycje polegających na budowie nowej infrastruktury sieciowej
umożliwiającej przyłączenie i wyprowadzenie mocy z morskich farm wiatrowych.
Obecna struktura KSE charakteryzuje się stosunkowo dobrze rozwiniętą siecią na
południu kraju, natomiast w części wschodniej i północnej nie stanowi w pełni
zamkniętego układu sieciowego, ze względu na mniejszą w stosunku do części
południowej liczbą źródeł wytwarzania oraz mniejszą gęstością sieci
elektroenergetycznej. Czynniki te przyczyniły się do określenia konkretnych zadań
inwestycyjnych bezpośrednio związanych z budową morskich farm wiatrowych, z czego
część jest już realizowana. Inwestycje te mają na celu m.in. stworzenie odpowiednich
warunków do wyprowadzenia mocy z morskiej energetyki wiatrowej czy poprawienie
pewności zasilania odbiorców energii elektrycznej w poszczególnych regionach.
Warto przypomnieć, że w związku z wprowadzonymi w 2023 r. w ustawie offshore wind
zmianami, w perspektywie 2040 r., moc zainstalowana w morskiej energetyce wiatrowej
wzrośnie do prawie 18 GW, co oznacza konieczność kolejnej rozbudowy sieci
przesyłowych. Większość projektów morskich farm wiatrowych będzie rozwijanych w
polskiej wyłącznej strefie ekonomicznej Morza Bałtyckiego na obszarze wyznaczonym w
planie zagospodarowania obszarów morskich w rejonie Ławicy Słupskiej oraz Ławicy
Środkowej. Jednak cztery projekty realizowane w II fazie systemu wsparcia
zlokalizowane zostały na Ławicy Odrzanej. Skutkuje to potrzebą zaprojektowania i
rozbudowy zachodniej części sieci przesyłowej. Dlatego przy opracowywanej właśnie
aktualizacji Planu uwzględnione zostaną nowe moce z morskich farm wiatrowych, co
oznacza niezbędną kolejną rozbudowę infrastruktury sieciowej umożliwiającej
przyłączenie i wyprowadzenie mocy morskich farm wiatrowych, również na obszarze
zachodniego wybrzeża Polski.
Ministerstwo Klimatu i Środowiska stale obserwuje stan rozwoju rynku urządzeń i usług
dla offshore w związku z dynamicznie zmieniającą się z sytuacją gospodarczą na świecie.
Nie ulega wątpliwości, że pandemia koronawirusa zakłóciła wypracowywane przez wiele
lat relacje biznesowo-handlowe. Ogromny problem pojawił się w łańcuchach dostaw,
gdzie doszło do wstrzymania importu surowców i innych istotnych komponentów.
Następnie rozpoczęła się inwazja Rosji na Ukrainę zakłócając przy tym bezpieczeństwo
-- 2 of 6 --
3
energetyczne Europy. To wydarzenie spotęgowało destabilizację europejskiego, w tym
polskiego rynku, gdzie wzrost kosztów produktów i usług, długi czas oczekiwania na
surowce oraz komponenty czy niedotrzymywanie umów były jeszcze bardziej
odczuwalne przez inwestorów.
Rosnące koszty finansowania, problemy z terminowością dostaw, wysoka konkurencja i
inne, dodatkowe czynniki przyczyniły się do wstrzymania prac wielu projektów morskich
farm wiatrowych na świecie. Brak akceptowalnej rentowności spowodował, że światowi
gracze sektora offshore podjęli decyzje o wycofaniu się z realizacji swoich inwestycji m.in.
w USA i Norwegii. W przeciwieństwie do zagranicznych rynków, w Polsce żaden z
inwestorów nie zrezygnował ze swojego projektu. Wpływ na to miały podjęte przez
Ministra Klimatu i Środowiska działania poprawiające rentowności projektów, które
przyczyniły się m.in. do podjęcia w 2023 r. przez Grupę Orlen finalnej decyzji
inwestycyjnej dla pierwszej morskiej farmy wiatrowej w Polsce - Baltic Power.
Mając na uwadze, że rozwój energetyki obywatelskiej, opartej o wspólnoty lokalne jest
jednym z głównych kierunków transformacji energetycznej, resort klimatu i środowiska
zrealizował szereg działań stymulujących ten rozwój, z których najważniejsze to
inicjatywy ustawodawcze w odniesieniu do obywatelskich społeczności energetycznych,
w tym odnawialnych źródeł energii, a także spółdzielni energetycznych i klastrów energii.
W celu wzmocnienia roli klastrów energii oraz spółdzielni energetycznych w krajowym
systemie energetycznym, w odpowiedzi na postulaty branży, Ministerstwo Klimatu i
Środowiska przygotowało nowe rozwiązania legislacyjne w ustawie z dnia 17 sierpnia
2023 r. o zmianie ustawy o odnawialnych źródłach energii oraz niektórych innych ustaw
(Dz.U. 2023 poz. 1762), których celem jest zapewnienie przejrzystych zasad współpracy
w ramach klastrów energii, obejmujących usprawnienia administracyjno-prawne i
dedykowany system wsparcia, a także stymulowanie rozwoju spółdzielni
energetycznych, co wpłynie na zwiększenie udziału odnawialnych źródeł energii w
krajowym miksie energetycznym. Zaproponowane w ustawie rozwiązania promujące
funkcjonowanie klastrów energii mają za zadanie pobudzić rozwój tych inicjatyw oraz
przygotować je do w pełni profesjonalnego funkcjonowania na zmieniającym się rynku
energii. Tworzenie w Polsce klastrów energii na podstawie ustawy o OZE poprawi nie
tylko bezpieczeństwo energetyczne naszego kraju, ale również wpłynie bezpośrednio na
podniesienie poziomu konkurencyjności gospodarki. Działania klastrowe są odpowiedzią
na wyzwania dotyczące rozwoju rynku energii i ochrony środowiska, czyli podstawowe
postulaty, jakie kieruje Komisja Europejska do państw członkowskich w ramach tzw.
polityki energetyczno-klimatycznej Unii Europejskiej.
Ponadto, w wyniku ww. nowelizacji ustawy OZE, w art. 7 ustawy z dnia 10 kwietnia 1997
r. - Prawo energetyczne (Dz. U. z 2022 r. poz. 1385, z późn. zm.), wprowadza się, przez
dodanie ust. 8d14, obowiązek przyłączenia przez przedsiębiorstwo energetyczne
instalacji OZE działającej w ramach spółdzielni energetycznej.
Nowe regulacje, opracowane przez Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi, we
współpracy z MKiŚ, przyczynią się do poprawy warunków dla rozwoju energetyki
rozproszonej na terenach wiejskich w formie spółdzielni energetycznej. Rozwój
spółdzielni energetycznych, wykorzystujących do produkcji energii lokalne zasoby
energetyczne, wpłynie pozytywnie na rozwój społeczno-gospodarczy obszarów
wiejskich, które zajmując około 93% powierzchni kraju, mają największe problemy z
zapewnieniem stałych dostaw energii.
Szanse wynikające z rozwoju spółdzielni energetycznych to przede wszystkim:
zwiększenie lokalnego bezpieczeństwa energetycznego, poprawa konkurencyjności i
atrakcyjności inwestycyjnej obszarów wiejskich, uniezależnienie się od zewnętrznych
dostaw energii, tworzenie miejsc pracy i kreowanie nowych usług na poziomie lokalnym,
budowanie sieciowych powiązań biznesowych opartych na współpracy, poprawa jakości
środowiska naturalnego oraz poprawa jakości życia i kondycji finansowej rolników i ich
rodzin.
-- 3 of 6 --
4
Z kolei, ustawa z dnia 28 lipca 2023 r. o zmianie ustawy – Prawo energetyczne oraz
niektórych innych ustaw (Dz. U. 2023 poz. 1681) wprowadziła regulacje dotyczące
obywatelskich społeczności energetycznych. Przedmiotem działalności obywatelskiej
społeczności energetycznej może być wytwarzanie, dystrybucja, obrót, agregacja,
magazynowanie energii elektrycznej, realizowanie przedsięwzięć służących poprawie
efektywności energetycznej oraz świadczenie usług w zakresie ładowania pojazdów
elektrycznych swoim członkom.
W celu uniknięcia jednoczesnego funkcjonowania w systemie prawnym dwóch definicji
społeczności energetycznych o zbliżonych uprawnieniach, w niniejszej ustawie zawarte
zostały regulacje, które w formie obywatelskiej społeczności energetycznej wdrażają
społeczność działającą w zakresie energii odnawialnej, jaką przewiduje art. 22 dyrektywy
Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2018/2001 z dnia 11 grudnia 2018 r. w sprawie
promowania stosowania energii ze źródeł odnawialnych (dyrektywa RED II) i regulacje
dot. obywatelskiej społeczności energetycznej, co jest implementacją zapisów zawartych
w dyrektywie 2019/944 w sprawie wspólnych zasad rynku wewnętrznego energii
elektrycznej.
Społeczność energetyczna OZE z dyrektywy RED II jest to lokalna społeczność
energetyczna, która będzie prowadzić działalność tylko w zakresie odnawialnych źródeł
energii.
Wprowadzenie do polskiego porządku prawnego obywatelskich społeczności
energetycznych, poprzez implementację Dyrektywy RED II, to szansa na zwiększenie
efektywności energetycznej na poziomie gospodarstw domowych oraz pomoc w
zwalczaniu ubóstwa energetycznego.
Jednostki samorządu terytorialnego, które uczestniczą w procesie planowania
energetycznego, odgrywają ogromne znaczenie w rozwoju klastrów energii i spółdzielni
energetycznych. Celem planowania energetycznego jest racjonalne wykorzystanie
zasobów energetycznych, maksymalizacja efektywnego wykorzystania istniejącej
infrastruktury energetycznej, rozwój niskoemisyjnych źródeł energii i poprawa jakości
powietrza.
Energetyka prosumencka w Polsce ma ogromny potencjał do rozwoju, zarówno w
budynkach jednorodzinnych, które nie są wyposażone w mikroinstalacje, jak i w
budynkach wielorodzinnych, w których zamieszkuje ok. 13 mln potencjalnych
prosumentów.
Z tego powodu w ustawie OZE zostały zawarte regulacje prawne dotyczące prosumenta
energii odnawialnej, prosumenta zbiorowego, wirtualnego i lokatorskiego:
• Prosument energii odnawialnej to odbiorca końcowy, który wytwarza energię
elektryczną na własne potrzeby w mikroinstalacji o mocy nie większej niż 50 kW. Ten
typ prosumenta działa od 1 lipca 2016 r. Wg danych Agencji Rynku Energii na koniec
listopada 2023 roku w Polsce działało 1 382 797 prosumentów, którzy posiadają
instalacje prosumenckie o łącznej mocy 10 537,86 MW.
• Prosument zbiorowy to odbiorca końcowy, który wytwarza energię na własne
potrzeby wyłącznie w mikroinstalacji lub małej instalacji OZE przyłączonej do sieci
dystrybucyjnej za pośrednictwem wewnętrznej instalacji elektrycznej budynku
wielolokalowego. Prosument zbiorowy jest rozwiązaniem, które pozwala na
bezpośrednią produkcję i konsumpcję energii odnawialnej przez indywidualnych
lokatorów w budynkach wielorodzinnych. Ten rodzaj prosumenta obowiązuje od 1
kwietnia 2022 r.
• Prosument wirtualny to odbiorca końcowy wytwarzający energię elektryczną
wyłącznie z OZE na własne potrzeby w instalacji odnawialnego źródła energii
przyłączonej do sieci dystrybucyjnej w innym miejscu niż miejsce lub miejsca
dostarczania energii elektrycznej do tego odbiorcy, która jednocześnie nie jest
przyłączona do sieci dystrybucyjnej za pośrednictwem wewnętrznej instalacji
elektrycznej budynku wielolokalowego, pod warunkiem że w przypadku odbiorcy
-- 4 of 6 --
5
końcowego niebędącego odbiorcą energii elektrycznej w gospodarstwie domowym, nie
stanowi to przedmiotu przeważającej działalności gospodarczej. Ta forma wejdzie w
życie 2 lipca 2025 r.
• Ustawa OZE wprowadziła także regulacje dotyczące prosumenta lokatorskiego. To
rozwiązanie jest prostą zmianą w przepisach dotyczących prosumenta energii
odnawialnej (prosumenta indywidualnego), która jest dedykowana jedynie
prosumentom energii odnawialnej wytwarzającym energię na potrzeby części
wspólnej budynku wielolokalowego. Prosument lokatorski obowiązuje od 1
października 2023 r.
Mając na względzie dotychczasowy rozwój oraz ogromny potencjał rozwoju energetyki
prosumenckiej, operatorzy sieci dystrybucyjnych każdego roku inwestują i modernizują
swoje sieci, aby dostosować je do coraz większej ilości mikroinstalacji. Proces ten jednak
jest czaso- i kapitałochłonny, w związku z czym musi być rozciągnięty na wiele lat.
Niemniej jednak wraz z jego postępowaniem krajowe sieci dystrybucyjne z każdym
rokiem będą coraz lepiej przystosowane do współdziałania z rosnąca mocą zainstalowaną
w mikroinstalacjach prosumenckich.
Dalszy rozwój OZE będzie kontynuowany zarówno w oparciu systemy wsparcia takie jak
np. system aukcyjny, w ramach którego w latach 2016-2023 zakontraktowano budowę
niemal 13 GW mocy zainstalowanej w OZE, czy systemów FIT/FIP, które wspierają
rozwój mniejszych instalacji o mocach do 0,5 MW oraz między 0,5 a 1 MW, ale również w
oparciu o zasady rynkowe (umowy średnio i długoterminowe z obiorcami energii, czy
bezpośrednie inwestycje kapitałowe oparte na ryzyku rynkowym sprzedaży energii na
rynku spot). Jednocześnie informuję, że w latach 2016-2019 inwestycje sieciowe
operatorów sieci dystrybucyjnych i Polskich Sieci Elektroenergetycznych wyniosły 30,5
mld zł. Z kolei w latach 2020-2025 największe przedsiębiorstwa energetyczne zajmujące
się dystrybucją i przesyłem energii elektrycznej w Polsce zainwestują w infrastrukturę
sieciową prawie 52 mld zł. Szacuje się, że całkowite nakłady inwestycyjne w sieci
dystrybucyjne wyniosą 130-140 mld zł do roku 2030, w tym 56 mld zł w latach 2023-
2026, co zostało wyrażone w Karcie Efektywnej Transformacji Sieci Dystrybucyjnych
Polskiej Energetyki, podpisanej 7 listopada 2022 r. przez Urząd Regulacji Energetyki i
pięciu największych operatorów systemów dystrybucyjnych (OSD): Enea Operator Sp. z
o.o. , PGE Dystrybucja S.A., Energa Operator S.A. , Tauron Dystrybucja S.A. i Stoen
Operator Sp. z o.o.
III. W Polsce realizowane są także ważne działania, które określają kształt systemu
elektroenergetycznego Europy. Jest to przede wszystkim rozwój inteligentnych sieci
elektroenergetycznych, zarządzanie generacją rozproszoną i magazynami energii.
Przedsięwzięcia te mają jeden wspólny cel – zwiększenie efektywności wykorzystania
wytworzonej energii, która ma wymiar ekonomiczny, sprzyjający obniżeniu kosztów
energii elektrycznej, ale co ważniejsze również środowiskowy, który pozwoli zmniejszyć
zużycie surowców i zapewnić niezbędną ochronę środowiska. W tym miejscu należy
wskazać na działania operatorów systemu elektroenergetycznego, w których
wykorzystują sieciowe terminale dostępowe (STD) będące zestawem urządzeń
silnoprądowych (elementy wykonawcze, łączniki, układy energoelektroniczne) oraz
słaboprądowych (infrastruktura informatyczna i sterowniki programowalne, układy
pomiarowe), które znajdują się na styku osłon kontrolnych prosumenta i operatora
systemu. Szczególne znaczenie mają terminale STD umożliwiające prosumentom dostęp
do sieci nN i SN. Niektóre z funkcjonalności i części składowych terminala STD są już
standardowym wyposażeniem prosumenckich źródeł energii elektrycznej. Wynika to z
wymagań zawartych w Instrukcji Ruchu i Eksploatacji Sieci Dystrybucyjnej (IRiESD),
która uwzględnia kodeks sieci. Spełnienie tych wymagań skutkuje wyposażeniem źródła
energii elektrycznej w układy pomiarowe i sterujące, zarządzające pracą źródła i
komunikacją zewnętrzną (z operatorem elektroenergetycznym). Komponenty te
-- 5 of 6 --
6
kontrolują ograniczenia sieciowe, zapewniające bezpieczne funkcjonowanie krajowego
systemu elektroenergetycznego. Pilną potrzebą jest rozszerzenie struktury terminala
STD do postaci pozwalającej zarządzać energią (produkcją, magazynowaniem i zużyciem)
wewnątrz prosumenckiej osłony kontrolnej, czyli obejmującej dodatkowe komponenty,
takie jak: układy komunikacji wewnętrznej i zewnętrznej, systemy sterowania źródłami,
magazynami i odbiornikami, system SCADA i system rozliczeń na rynku.
Odnosząc się do kwestii wdrażania Centralnego Systemu Informacji Rynku Energii (dalej:
„CSIRE”), należy wskazać, że przesunięcie terminu uruchomienia CSIRE, którego
potrzebę zgłosił operator, wynikało ze złożonych i czasochłonnych prac wdrożeniowych
w otoczeniu CSIRE dotyczących budowy systemów teleinformatycznych, w
szczególności po stronie operatorów systemów dystrybucyjnych oraz sprzedawców
energii. Dodatkowy czas był niezbędny także na dopracowanie wymagań technicznych
dla interfejsów wymiany informacji z CSIRE oraz zweryfikowanie poprawności działania
nowego modelu procesów rynku energii w formie pilotaży rynkowych.
Z wyrazami szacunku
Z up. Ministra
Miłosz Motyka
Podsekretarz Stanu
Ministerstwo Klimatu i Środowiska
/ – podpisany cyfrowo/
Do wiadomości
Departament Spraw Parlamentarnych w KPRM
-- 6 of 6 --
kancelaria@mrit.gov.pl 00-507 Warszawa
gov.pl/rozwoj-technologia Ministerstwo
Rozwoju i Technologii
Znak pisma: DGN-II.054.1.2024
Warszawa, 14 lutego 2024 r.
Pan Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Dotyczy: Interpelacji nr 802 w sprawie Polskich Sieci Elektroenergetycznych SA
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację Pana Posła Stanisława Lamczyka z 30 stycznia 2024 r. nr
802 w sprawie Polskich Sieci Elektroenergetycznych SA, informuję, że nadzór nad tym
podmiotem sprawuje Pełnomocnik Rządu ds. Strategicznej Infrastruktury Energetycznej,
obecnie w randze Podsekretarza Stanu w Ministerstwie Klimatu i Środowiska.
Natomiast do właściwości Ministra Rozwoju i Technologii (MRiT) jako ministra właściwego
do spraw gospodarki należą m.in. sprawy rozwoju i wykorzystaniu energetyki
prosumenckiej i rozproszonej. W związku z powyższym w ostatnim okresie MRiT
zrealizował kilka inicjatyw legislacyjnych obejmujących m.in. wprowadzenie regulacji w
zakresie prosumenta lokatorskiego czy liberalizacja regulacji w zakresie linii bezpośredniej.
Dodatkowo MRiT w celu bezpośredniego wsparcia finansowego i doradczego lokalnych
podmiotów, w tym JST, w aktywnym uczestnictwie w rynku energii, w tym
wykorzystywaniu nowych rozwiązań prawnych, realizuje inwestycję B2.2.2/G1.1.2
Instalacje OZE realizowane przez społeczności energetyczne.
Inwestycja B2.2.2/G1.1.2 finansowa z Krajowego Planu Odbudowy o budżecie ok. 845
mln zł, zakłada udzielenie wsparcia przedinwestycyjnego i inwestycyjnego 220
społecznościom energetycznym do połowy 2026 r. Głównym celem tej inwestycji jest
rozwój lokalnych odnawialnych źródeł energii poprzez wsparcie inwestycji społeczności
energetycznych (klastry energii, spółdzielnie energetyczne oraz obywatelskie społeczności
energetyczne) ze szczególnym uwzględnieniem roli samorządów.
Co więcej beneficjentom Inwestycji B2.2.2/G1.1.2 będzie towarzyszyć dodatkowe
wsparcie doradcze i szkoleniowe organizowane przez MRiT w formie warsztatów
tematycznych czy wizyt studyjnych. W ramach tego wsparcia przewidywana jest również
analiz barier dalszego rozwoju społeczności energetycznych, do której Polska została
zobowiązana zapisami KPO.
Z upoważnienia, z wyrazami szacunku
Ignacy Niemczycki
Podsekretarz Stanu
/ kwalifikowany podpis elektroniczny /
-- 1 of 2 --
+48 222 500 123 Pl. Trzech Krzyży 3/5
kancelaria@mrit.gov.pl 00-507 Warszawa
gov.pl/rozwoj-technologia Ministerstwo
Rozwoju i Technologii
Do wiadomości
1. Pani Paulina Hennig-Kloska – Minister Klimatu i Środowiska
2. Pan Borys Budka – Minister Aktywów Państwowych
-- 2 of 2 --
Telefon: (+48) 22 369 29 00 ul. Wawelska 52/54, 00-922 Warszawa
info@klimat.gov.pl Ministerstwo Klimatu i Środowiska
www.gov.pl/klimat
Działamy zgodnie z EMAS - zarządzając instytucją, dbamy o środowisko
DELG-WKSE.050.3.2024.JP
3018281.11857958.9669992
Warszawa, 14-03-2024
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr K10INT802 Pana Posła Stanisława Lamczyka w sprawie
Polskich Sieci Elektroenergetycznych SA, uprzejmie przedstawiam poniższe wyjaśnienia.
I. Spółka Polskie Sieci Elektroenergetyczne S.A. (dalej: „PSE”) pełni rolę operatora systemu
przesyłowego elektroenergetycznego na terenie Polski, który zgodnie z ustawą z dnia
10 kwietnia 1997 r. Prawo energetyczne zajmuje się przesyłaniem energii elektrycznej i
jest odpowiedzialny za prowadzenie ruchu sieciowego w systemie przesyłowym,
zapewnienie bieżącego i długookresowego bezpieczeństwa funkcjonowania tego
systemu, eksploatację, konserwację, remonty oraz niezbędną rozbudowę sieci
przesyłowej, w tym połączeń z innymi systemami elektroenergetycznymi. PSE jako
operator elektroenergetycznego systemu przesyłowego, w 2022 r. opracował „Plan
rozwoju w zakresie zaspokojenia obecnego i przyszłego zapotrzebowania na energię
elektryczną na lata 2023-2032” (dalej: „Plan”), w którym uwzględniono rozbudowę i
modernizację sieci przesyłowej. Podstawami do opracowania wieloletnich planów
rozwoju systemu przesyłowego są przede wszystkim:
plany zagospodarowania przestrzennego województw,
Polityka Energetyczna Polski,
10-letni plan rozwoju sieci europejskiego stowarzyszenia operatorów systemów
przesyłowych ENTSO-E,
zawarte umowy o przyłączenie oraz wydane warunki przyłączenia do sieci
przesyłowej,
uzgodnienia z operatorami systemów dystrybucyjnych,
akty prawne, np. ustawa o promowaniu wytwarzania energii elektrycznej w morskich
farmach wiatrowych,
rządowe dokumenty strategiczne, w tym m.in. Krajowy Plan na Rzecz Energii i
Klimatu, Program Polskiej Energetyki Jądrowej oraz Polska Strategia Wodorowa.
Punktem wyjścia przy planowaniu rozwoju systemu są w pierwszej kolejności prognozy
możliwych kierunków zachodzących zmian. Następnie wykonywane są analizy, które
pozwalają ustalić optymalny zakres rozbudowy sieci przesyłowej. Inwestycje planowane
przez PSE nie są więc swobodną decyzją spółki, lecz odpowiedzią na zdefiniowane
potrzeby systemowe. Analizując przedmiotowe zagadnienie, nie można pominąć też roli
Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki, który zatwierdza przedkładane przez PSE plany
rozwoju, równoważąc interesy odbiorców energii elektrycznej i operatorów sieci. Celem
realizacji planów rozwoju systemu przesyłowego jest dostosowanie go do potrzeb
odbiorców i wytwórców energii elektrycznej, w tym także prosumentów. Należy przy tym
-- 1 of 6 --
2
podkreślić, że instalacje prosumenckie są przyłączane do sieci niskiego napięcia, którymi
zarządzają operatorzy systemów dystrybucyjnych.
II. Dokumentem strategicznym branym pod uwagę przy pracach nad Planem była Polityka
Energetyczna Polski do roku 2040 (PEP2040), gdzie jednym z 8 projektów strategicznych
jest wdrożenie morskiej energetyki wiatrowej o mocy zainstalowanej projektów ok. 5,9
GW w 2030 r. oraz do ok. 11 GW w 2040 r. Dodatkowo zgodnie z obowiązującymi
wówczas przepisami ustawy z dnia 17 grudnia 2020 r. o promowaniu wytwarzania energii
elektrycznej w morskich farmach wiatrowych (Dz.U. z 2023 r. poz. 1385, z późn. zm.)
(dalej: „ustawa offshore wind”), w pierwszej fazie systemu wsparcia prawo do pokrycia
ujemnego salda w drodze decyzji administracyjnej otrzymały projekty o mocy
zainstalowanej 5,9 GW. Natomiast w drugiej fazie systemu wsparcia założono dwie
aukcje (w 2025 r. i 2027 r.) na łączną moc 5 GW. Dlatego opracowując Plan, wzięto pod
uwagę 10,9 GW mocy z morskich farm wiatrowych, dla których przyjęto następujące
miejsca przyłączenia w województwie pomorskim:
Stacja Krzemienica (rejon stacji Słupsk) – 4,422 GW,
Stacja Choczewo (rejon stacji Żarnowiec) – 5,039 GW,
Stacja Słupsk – 1,440 GW.
Budowa lub rozbudowa powyższych stacji elektroenergetycznych umożliwi
wyprowadzenie mocy z morskich farm wiatrowych mających powstać w polskiej części
Bałtyku. Stacje oraz wychodzące linie będą przesyłać energię z wiatru, poprzez Krajowy
System Elektroenergetyczny (dalej „KSE”), do odbiorców w całym kraju. Warto również
zaznaczyć, że 8,4 GW tych mocy posiada już zawarte umowy o przyłączenie, dlatego PSE
realizuje na bieżąco inwestycje polegających na budowie nowej infrastruktury sieciowej
umożliwiającej przyłączenie i wyprowadzenie mocy z morskich farm wiatrowych.
Obecna struktura KSE charakteryzuje się stosunkowo dobrze rozwiniętą siecią na
południu kraju, natomiast w części wschodniej i północnej nie stanowi w pełni
zamkniętego układu sieciowego, ze względu na mniejszą w stosunku do części
południowej liczbą źródeł wytwarzania oraz mniejszą gęstością sieci
elektroenergetycznej. Czynniki te przyczyniły się do określenia konkretnych zadań
inwestycyjnych bezpośrednio związanych z budową morskich farm wiatrowych, z czego
część jest już realizowana. Inwestycje te mają na celu m.in. stworzenie odpowiednich
warunków do wyprowadzenia mocy z morskiej energetyki wiatrowej czy poprawienie
pewności zasilania odbiorców energii elektrycznej w poszczególnych regionach.
Warto przypomnieć, że w związku z wprowadzonymi w 2023 r. w ustawie offshore wind
zmianami, w perspektywie 2040 r., moc zainstalowana w morskiej energetyce wiatrowej
wzrośnie do prawie 18 GW, co oznacza konieczność kolejnej rozbudowy sieci
przesyłowych. Większość projektów morskich farm wiatrowych będzie rozwijanych w
polskiej wyłącznej strefie ekonomicznej Morza Bałtyckiego na obszarze wyznaczonym w
planie zagospodarowania obszarów morskich w rejonie Ławicy Słupskiej oraz Ławicy
Środkowej. Jednak cztery projekty realizowane w II fazie systemu wsparcia
zlokalizowane zostały na Ławicy Odrzanej. Skutkuje to potrzebą zaprojektowania i
rozbudowy zachodniej części sieci przesyłowej. Dlatego przy opracowywanej właśnie
aktualizacji Planu uwzględnione zostaną nowe moce z morskich farm wiatrowych, co
oznacza niezbędną kolejną rozbudowę infrastruktury sieciowej umożliwiającej
przyłączenie i wyprowadzenie mocy morskich farm wiatrowych, również na obszarze
zachodniego wybrzeża Polski.
Ministerstwo Klimatu i Środowiska stale obserwuje stan rozwoju rynku urządzeń i usług
dla offshore w związku z dynamicznie zmieniającą się z sytuacją gospodarczą na świecie.
Nie ulega wątpliwości, że pandemia koronawirusa zakłóciła wypracowywane przez wiele
lat relacje biznesowo-handlowe. Ogromny problem pojawił się w łańcuchach dostaw,
gdzie doszło do wstrzymania importu surowców i innych istotnych komponentów.
Następnie rozpoczęła się inwazja Rosji na Ukrainę zakłócając przy tym bezpieczeństwo
-- 2 of 6 --
3
energetyczne Europy. To wydarzenie spotęgowało destabilizację europejskiego, w tym
polskiego rynku, gdzie wzrost kosztów produktów i usług, długi czas oczekiwania na
surowce oraz komponenty czy niedotrzymywanie umów były jeszcze bardziej
odczuwalne przez inwestorów.
Rosnące koszty finansowania, problemy z terminowością dostaw, wysoka konkurencja i
inne, dodatkowe czynniki przyczyniły się do wstrzymania prac wielu projektów morskich
farm wiatrowych na świecie. Brak akceptowalnej rentowności spowodował, że światowi
gracze sektora offshore podjęli decyzje o wycofaniu się z realizacji swoich inwestycji m.in.
w USA i Norwegii. W przeciwieństwie do zagranicznych rynków, w Polsce żaden z
inwestorów nie zrezygnował ze swojego projektu. Wpływ na to miały podjęte przez
Ministra Klimatu i Środowiska działania poprawiające rentowności projektów, które
przyczyniły się m.in. do podjęcia w 2023 r. przez Grupę Orlen finalnej decyzji
inwestycyjnej dla pierwszej morskiej farmy wiatrowej w Polsce - Baltic Power.
Mając na uwadze, że rozwój energetyki obywatelskiej, opartej o wspólnoty lokalne jest
jednym z głównych kierunków transformacji energetycznej, resort klimatu i środowiska
zrealizował szereg działań stymulujących ten rozwój, z których najważniejsze to
inicjatywy ustawodawcze w odniesieniu do obywatelskich społeczności energetycznych,
w tym odnawialnych źródeł energii, a także spółdzielni energetycznych i klastrów energii.
W celu wzmocnienia roli klastrów energii oraz spółdzielni energetycznych w krajowym
systemie energetycznym, w odpowiedzi na postulaty branży, Ministerstwo Klimatu i
Środowiska przygotowało nowe rozwiązania legislacyjne w ustawie z dnia 17 sierpnia
2023 r. o zmianie ustawy o odnawialnych źródłach energii oraz niektórych innych ustaw
(Dz.U. 2023 poz. 1762), których celem jest zapewnienie przejrzystych zasad współpracy
w ramach klastrów energii, obejmujących usprawnienia administracyjno-prawne i
dedykowany system wsparcia, a także stymulowanie rozwoju spółdzielni
energetycznych, co wpłynie na zwiększenie udziału odnawialnych źródeł energii w
krajowym miksie energetycznym. Zaproponowane w ustawie rozwiązania promujące
funkcjonowanie klastrów energii mają za zadanie pobudzić rozwój tych inicjatyw oraz
przygotować je do w pełni profesjonalnego funkcjonowania na zmieniającym się rynku
energii. Tworzenie w Polsce klastrów energii na podstawie ustawy o OZE poprawi nie
tylko bezpieczeństwo energetyczne naszego kraju, ale również wpłynie bezpośrednio na
podniesienie poziomu konkurencyjności gospodarki. Działania klastrowe są odpowiedzią
na wyzwania dotyczące rozwoju rynku energii i ochrony środowiska, czyli podstawowe
postulaty, jakie kieruje Komisja Europejska do państw członkowskich w ramach tzw.
polityki energetyczno-klimatycznej Unii Europejskiej.
Ponadto, w wyniku ww. nowelizacji ustawy OZE, w art. 7 ustawy z dnia 10 kwietnia 1997
r. - Prawo energetyczne (Dz. U. z 2022 r. poz. 1385, z późn. zm.), wprowadza się, przez
dodanie ust. 8d14, obowiązek przyłączenia przez przedsiębiorstwo energetyczne
instalacji OZE działającej w ramach spółdzielni energetycznej.
Nowe regulacje, opracowane przez Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi, we
współpracy z MKiŚ, przyczynią się do poprawy warunków dla rozwoju energetyki
rozproszonej na terenach wiejskich w formie spółdzielni energetycznej. Rozwój
spółdzielni energetycznych, wykorzystujących do produkcji energii lokalne zasoby
energetyczne, wpłynie pozytywnie na rozwój społeczno-gospodarczy obszarów
wiejskich, które zajmując około 93% powierzchni kraju, mają największe problemy z
zapewnieniem stałych dostaw energii.
Szanse wynikające z rozwoju spółdzielni energetycznych to przede wszystkim:
zwiększenie lokalnego bezpieczeństwa energetycznego, poprawa konkurencyjności i
atrakcyjności inwestycyjnej obszarów wiejskich, uniezależnienie się od zewnętrznych
dostaw energii, tworzenie miejsc pracy i kreowanie nowych usług na poziomie lokalnym,
budowanie sieciowych powiązań biznesowych opartych na współpracy, poprawa jakości
środowiska naturalnego oraz poprawa jakości życia i kondycji finansowej rolników i ich
rodzin.
-- 3 of 6 --
4
Z kolei, ustawa z dnia 28 lipca 2023 r. o zmianie ustawy – Prawo energetyczne oraz
niektórych innych ustaw (Dz. U. 2023 poz. 1681) wprowadziła regulacje dotyczące
obywatelskich społeczności energetycznych. Przedmiotem działalności obywatelskiej
społeczności energetycznej może być wytwarzanie, dystrybucja, obrót, agregacja,
magazynowanie energii elektrycznej, realizowanie przedsięwzięć służących poprawie
efektywności energetycznej oraz świadczenie usług w zakresie ładowania pojazdów
elektrycznych swoim członkom.
W celu uniknięcia jednoczesnego funkcjonowania w systemie prawnym dwóch definicji
społeczności energetycznych o zbliżonych uprawnieniach, w niniejszej ustawie zawarte
zostały regulacje, które w formie obywatelskiej społeczności energetycznej wdrażają
społeczność działającą w zakresie energii odnawialnej, jaką przewiduje art. 22 dyrektywy
Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2018/2001 z dnia 11 grudnia 2018 r. w sprawie
promowania stosowania energii ze źródeł odnawialnych (dyrektywa RED II) i regulacje
dot. obywatelskiej społeczności energetycznej, co jest implementacją zapisów zawartych
w dyrektywie 2019/944 w sprawie wspólnych zasad rynku wewnętrznego energii
elektrycznej.
Społeczność energetyczna OZE z dyrektywy RED II jest to lokalna społeczność
energetyczna, która będzie prowadzić działalność tylko w zakresie odnawialnych źródeł
energii.
Wprowadzenie do polskiego porządku prawnego obywatelskich społeczności
energetycznych, poprzez implementację Dyrektywy RED II, to szansa na zwiększenie
efektywności energetycznej na poziomie gospodarstw domowych oraz pomoc w
zwalczaniu ubóstwa energetycznego.
Jednostki samorządu terytorialnego, które uczestniczą w procesie planowania
energetycznego, odgrywają ogromne znaczenie w rozwoju klastrów energii i spółdzielni
energetycznych. Celem planowania energetycznego jest racjonalne wykorzystanie
zasobów energetycznych, maksymalizacja efektywnego wykorzystania istniejącej
infrastruktury energetycznej, rozwój niskoemisyjnych źródeł energii i poprawa jakości
powietrza.
Energetyka prosumencka w Polsce ma ogromny potencjał do rozwoju, zarówno w
budynkach jednorodzinnych, które nie są wyposażone w mikroinstalacje, jak i w
budynkach wielorodzinnych, w których zamieszkuje ok. 13 mln potencjalnych
prosumentów.
Z tego powodu w ustawie OZE zostały zawarte regulacje prawne dotyczące prosumenta
energii odnawialnej, prosumenta zbiorowego, wirtualnego i lokatorskiego:
• Prosument energii odnawialnej to odbiorca końcowy, który wytwarza energię
elektryczną na własne potrzeby w mikroinstalacji o mocy nie większej niż 50 kW. Ten
typ prosumenta działa od 1 lipca 2016 r. Wg danych Agencji Rynku Energii na koniec
listopada 2023 roku w Polsce działało 1 382 797 prosumentów, którzy posiadają
instalacje prosumenckie o łącznej mocy 10 537,86 MW.
• Prosument zbiorowy to odbiorca końcowy, który wytwarza energię na własne
potrzeby wyłącznie w mikroinstalacji lub małej instalacji OZE przyłączonej do sieci
dystrybucyjnej za pośrednictwem wewnętrznej instalacji elektrycznej budynku
wielolokalowego. Prosument zbiorowy jest rozwiązaniem, które pozwala na
bezpośrednią produkcję i konsumpcję energii odnawialnej przez indywidualnych
lokatorów w budynkach wielorodzinnych. Ten rodzaj prosumenta obowiązuje od 1
kwietnia 2022 r.
• Prosument wirtualny to odbiorca końcowy wytwarzający energię elektryczną
wyłącznie z OZE na własne potrzeby w instalacji odnawialnego źródła energii
przyłączonej do sieci dystrybucyjnej w innym miejscu niż miejsce lub miejsca
dostarczania energii elektrycznej do tego odbiorcy, która jednocześnie nie jest
przyłączona do sieci dystrybucyjnej za pośrednictwem wewnętrznej instalacji
elektrycznej budynku wielolokalowego, pod warunkiem że w przypadku odbiorcy
-- 4 of 6 --
5
końcowego niebędącego odbiorcą energii elektrycznej w gospodarstwie domowym, nie
stanowi to przedmiotu przeważającej działalności gospodarczej. Ta forma wejdzie w
życie 2 lipca 2025 r.
• Ustawa OZE wprowadziła także regulacje dotyczące prosumenta lokatorskiego. To
rozwiązanie jest prostą zmianą w przepisach dotyczących prosumenta energii
odnawialnej (prosumenta indywidualnego), która jest dedykowana jedynie
prosumentom energii odnawialnej wytwarzającym energię na potrzeby części
wspólnej budynku wielolokalowego. Prosument lokatorski obowiązuje od 1
października 2023 r.
Mając na względzie dotychczasowy rozwój oraz ogromny potencjał rozwoju energetyki
prosumenckiej, operatorzy sieci dystrybucyjnych każdego roku inwestują i modernizują
swoje sieci, aby dostosować je do coraz większej ilości mikroinstalacji. Proces ten jednak
jest czaso- i kapitałochłonny, w związku z czym musi być rozciągnięty na wiele lat.
Niemniej jednak wraz z jego postępowaniem krajowe sieci dystrybucyjne z każdym
rokiem będą coraz lepiej przystosowane do współdziałania z rosnąca mocą zainstalowaną
w mikroinstalacjach prosumenckich.
Dalszy rozwój OZE będzie kontynuowany zarówno w oparciu systemy wsparcia takie jak
np. system aukcyjny, w ramach którego w latach 2016-2023 zakontraktowano budowę
niemal 13 GW mocy zainstalowanej w OZE, czy systemów FIT/FIP, które wspierają
rozwój mniejszych instalacji o mocach do 0,5 MW oraz między 0,5 a 1 MW, ale również w
oparciu o zasady rynkowe (umowy średnio i długoterminowe z obiorcami energii, czy
bezpośrednie inwestycje kapitałowe oparte na ryzyku rynkowym sprzedaży energii na
rynku spot). Jednocześnie informuję, że w latach 2016-2019 inwestycje sieciowe
operatorów sieci dystrybucyjnych i Polskich Sieci Elektroenergetycznych wyniosły 30,5
mld zł. Z kolei w latach 2020-2025 największe przedsiębiorstwa energetyczne zajmujące
się dystrybucją i przesyłem energii elektrycznej w Polsce zainwestują w infrastrukturę
sieciową prawie 52 mld zł. Szacuje się, że całkowite nakłady inwestycyjne w sieci
dystrybucyjne wyniosą 130-140 mld zł do roku 2030, w tym 56 mld zł w latach 2023-
2026, co zostało wyrażone w Karcie Efektywnej Transformacji Sieci Dystrybucyjnych
Polskiej Energetyki, podpisanej 7 listopada 2022 r. przez Urząd Regulacji Energetyki i
pięciu największych operatorów systemów dystrybucyjnych (OSD): Enea Operator Sp. z
o.o. , PGE Dystrybucja S.A., Energa Operator S.A. , Tauron Dystrybucja S.A. i Stoen
Operator Sp. z o.o.
III. W Polsce realizowane są także ważne działania, które określają kształt systemu
elektroenergetycznego Europy. Jest to przede wszystkim rozwój inteligentnych sieci
elektroenergetycznych, zarządzanie generacją rozproszoną i magazynami energii.
Przedsięwzięcia te mają jeden wspólny cel – zwiększenie efektywności wykorzystania
wytworzonej energii, która ma wymiar ekonomiczny, sprzyjający obniżeniu kosztów
energii elektrycznej, ale co ważniejsze również środowiskowy, który pozwoli zmniejszyć
zużycie surowców i zapewnić niezbędną ochronę środowiska. W tym miejscu należy
wskazać na działania operatorów systemu elektroenergetycznego, w których
wykorzystują sieciowe terminale dostępowe (STD) będące zestawem urządzeń
silnoprądowych (elementy wykonawcze, łączniki, układy energoelektroniczne) oraz
słaboprądowych (infrastruktura informatyczna i sterowniki programowalne, układy
pomiarowe), które znajdują się na styku osłon kontrolnych prosumenta i operatora
systemu. Szczególne znaczenie mają terminale STD umożliwiające prosumentom dostęp
do sieci nN i SN. Niektóre z funkcjonalności i części składowych terminala STD są już
standardowym wyposażeniem prosumenckich źródeł energii elektrycznej. Wynika to z
wymagań zawartych w Instrukcji Ruchu i Eksploatacji Sieci Dystrybucyjnej (IRiESD),
która uwzględnia kodeks sieci. Spełnienie tych wymagań skutkuje wyposażeniem źródła
energii elektrycznej w układy pomiarowe i sterujące, zarządzające pracą źródła i
komunikacją zewnętrzną (z operatorem elektroenergetycznym). Komponenty te
-- 5 of 6 --
6
kontrolują ograniczenia sieciowe, zapewniające bezpieczne funkcjonowanie krajowego
systemu elektroenergetycznego. Pilną potrzebą jest rozszerzenie struktury terminala
STD do postaci pozwalającej zarządzać energią (produkcją, magazynowaniem i zużyciem)
wewnątrz prosumenckiej osłony kontrolnej, czyli obejmującej dodatkowe komponenty,
takie jak: układy komunikacji wewnętrznej i zewnętrznej, systemy sterowania źródłami,
magazynami i odbiornikami, system SCADA i system rozliczeń na rynku.
Odnosząc się do kwestii wdrażania Centralnego Systemu Informacji Rynku Energii (dalej:
„CSIRE”), należy wskazać, że przesunięcie terminu uruchomienia CSIRE, którego
potrzebę zgłosił operator, wynikało ze złożonych i czasochłonnych prac wdrożeniowych
w otoczeniu CSIRE dotyczących budowy systemów teleinformatycznych, w
szczególności po stronie operatorów systemów dystrybucyjnych oraz sprzedawców
energii. Dodatkowy czas był niezbędny także na dopracowanie wymagań technicznych
dla interfejsów wymiany informacji z CSIRE oraz zweryfikowanie poprawności działania
nowego modelu procesów rynku energii w formie pilotaży rynkowych.
Z wyrazami szacunku
Z up. Ministra
Miłosz Motyka
Podsekretarz Stanu
Ministerstwo Klimatu i Środowiska
/ – podpisany cyfrowo/
Do wiadomości
Departament Spraw Parlamentarnych w KPRM
-- 6 of 6 --