Interpelacja w sprawie wynagrodzeń oraz warunków zatrudnienia intendentek, kucharek i pomocy kuchennych w szkołach publicznych
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 7973
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie wynagrodzeń oraz warunków zatrudnienia intendentek, kucharek i pomocy kuchennych w szkołach publicznych
Zgłaszający: Anna Maria Żukowska
Data wpływu: 11-02-2025
Warszawa, 11 lutego 2025 r.
Szanowna Pani Ministro,
działając na podstawie art. 115 ust. 1 Konstytucji RP, przepisów Regulaminu Sejmu (art. 191-196) oraz art. 14 ustawy o wykonywaniu mandatu posła i senatora, zwracam się z interpelacją w sprawie wynagrodzeń intendentek, kucharek oraz pomocy kuchennych zatrudnionych w szkołach publicznych.
Osoby te odgrywają kluczową rolę w funkcjonowaniu placówek oświatowych, zapewniając uczniom odpowiednie wyżywienie i dbając o warunki żywieniowe. Pomimo istotnej roli, jaką pełnią w systemie edukacji, ich wynagrodzenia często pozostają na niskim poziomie, co prowadzi do problemów kadrowych oraz braku stabilności zatrudnienia w tym sektorze.
Z danych publikowanych przez związki zawodowe oraz samorządowe organizacje pracownicze wynika, że średnie wynagrodzenie intendentek i pracowników kuchni w szkołach publicznych oscyluje w granicach minimalnego wynagrodzenia krajowego, co nie odzwierciedla właściwie ciężkiej i odpowiedzialnej pracy, jaką wykonują. Średnie miesięczne wynagrodzenie intendentów w przedszkolach wynosi około 4 070 zł brutto, z rozbieżnościami w wysokości zarobków, gdzie 25% osób zarabia mniej niż 3 830 zł brutto, a 25% więcej niż 4 540 zł brutto (Jak wygląda praca i zarobki intendenta w przedszkolu?). Z kolei mediana wynagrodzenia osoby na stanowisku pomoc kuchenna wynosi 3 770 zł brutto miesięcznie (Zarobki w gastronomii! Ile zarabia kucharz, szef kuchni i pomoc kuchenna - Centrum Doskonalenia Zawodowego).
Dodatkowo w wielu gminach i powiatach zatrudnienie w tych zawodach odbywa się na umowach cywilnoprawnych, co nie zapewnia stabilnych warunków pracy oraz dostępu do podstawowych świadczeń socjalnych.
Zgodnie z obowiązującymi przepisami wysokość wynagrodzeń tych pracowników ustalana jest przez organa prowadzące szkoły, czyli jednostki samorządu terytorialnego (gminy i powiaty). Decyzje w sprawie podwyżek zależą od możliwości budżetowych samorządów, co w wielu przypadkach prowadzi do znacznych dysproporcji w wynagrodzeniach między różnymi regionami kraju. Brak centralnych regulacji w tym zakresie sprawia, że sytuacja płacowa tych pracowników jest niestabilna i zależna od indywidualnych decyzji poszczególnych samorządów.
Ponadto z danych wynika, że w Polsce w 2022 roku liczba szkół mających stołówki wzrosła do 62% ogólnej liczby placówek edukacyjnych, co oznacza wzrost o 2 190 stołówek w porównaniu do lat poprzednich (MEiN rozważa wprowadzenie obowiązku posiadania przez szkoły stołówki | Serwis Samorządowy PAP). To oznacza, że wzrasta zapotrzebowanie na pracowników odpowiedzialnych za wyżywienie uczniów, co stanowi dodatkowy argument na rzecz poprawy warunków pracy w tym sektorze.
Niskie wynagrodzenia w tych zawodach mogą wynikać z kilku czynników:
Finansowanie przez jednostki samorządu terytorialnego – wynagrodzenia pracowników szkół, w tym intendentek, kucharek i pomocy kuchennych, ustalane są przez samorządy, a decyzje o podwyżkach zależą od możliwości budżetowych poszczególnych gmin i powiatów. Brak centralnych regulacji płacowych prowadzi do dużych różnic w wynagrodzeniach w różnych częściach kraju.
Niskie stawki godzinowe – wynagrodzenia w tych zawodach są często ustalane na poziomie minimalnym lub nieznacznie wyższym, co prowadzi do niskich stawek godzinowych, a w wielu przypadkach zatrudnienie odbywa się na umowach cywilnoprawnych, co dodatkowo pogarsza sytuację.
Brak stabilności zatrudnienia – w wielu przypadkach pracownicy zatrudniani są na umowach śmieciowych, co pozbawia ich dostępu do podstawowych świadczeń socjalnych i utrudnia zapewnienie stabilności zawodowej.
W związku z powyższym zwracam się z następującymi pytaniami:
Czy Ministerstwo Edukacji Narodowej planuje podjęcie działań mających na celu poprawę sytuacji płacowej intendentek, kucharek i pomocy kuchennych w szkołach?
Czy rząd rozważa możliwość wprowadzenia ogólnokrajowych standardów wynagrodzeń dla tej grupy pracowników, aby zapewnić im godne warunki pracy, niezależnie od sytuacji finansowej poszczególnych samorządów?
Czy ministerstwo analizowało skutki niskich wynagrodzeń wśród tych pracowników w kontekście zapewnienia odpowiedniej obsady kadrowej i bezpieczeństwa żywieniowego uczniów?
Czy rząd rozważa wsparcie finansowe dla samorządów w celu podwyższenia wynagrodzeń intendentek, kucharek i pomocy kuchennych w szkołach publicznych?
Czy ministerstwo przewiduje podjęcie rozmów ze związkami zawodowymi i przedstawicielami pracowników szkół w celu wypracowania strategii długofalowego wsparcia dla tej grupy zawodowej?
Biorąc pod uwagę wagę problemu oraz jego wpływ na jakość funkcjonowania placówek oświatowych, proszę o szczegółowe odniesienie się do przedstawionych kwestii i przedstawienie stanowiska ministerstwa w tej sprawie.
Z wyrazami szacunku
Anna Maria Żukowska
Przewodnicząca Koalicyjnego Klubu Parlamentarnego Lewicy
Minister Agnieszka Dziemianowicz-Bąk
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Zawiera 1 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Podaje wskaźniki procentowe (1)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (12)
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
9110 znakówinfo@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Agnieszka Dziemianowicz-Bąk
BM-II.059.1.86.2025
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 7973 Pani Posłanki Anny Marii Żukowskiej z dnia 17 lutego
2025 r. w sprawie wynagrodzeń oraz warunków zatrudnienia intendentek, kucharek
i pomocy kuchennych w szkołach publicznych, proszę przyjąć poniższe wyjaśnienia.
W obowiązującym stanie prawnym nie istnieją powszechne regulacje dotyczące zasad
wynagradzania - w tym ustalania indywidualnych wynagrodzeń - dla wszystkich grup
pracowników bez względu na status prawny zatrudniającego ich pracodawcy, branżę czy
grupę zawodową. Systemy wynagradzania poszczególnych grup pracowników,
zatrudnionych w jednostkach sfery budżetowej, regulują odrębne przepisy, przede
wszystkim zaś stosowne rozporządzenia wydawane przez Prezesa Rady Ministrów, Radę
Ministrów lub właściwych ministrów.
W przypadku pracowników samorządowych, w tym także intendentek,
kucharek oraz pomocy kuchennych w szkołach publicznych, podstawą ustalania poziomu
ich wynagrodzenia - w zależności od zajmowanego stanowiska, posiadanego
wykształcenia oraz stażu pracy - jest ustawa z dnia 21 listopada 2008 r. o pracownikach
samorządowych (Dz.U. z 2024 r. poz. 1135), a także przepisy wydane na jej podstawie, tj.:
rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 25 października 2021 r. w sprawie
wynagradzania pracowników samorządowych (Dz.U. z 2024 r. poz. 1638).
regulamin wynagradzania wydawany przez pracodawcę samorządowego.
Rozporządzenie Rady Ministrów w załączniku nr 3 określa jedynie minimalny miesięczny
poziom wynagrodzenia zasadniczego pracowników zatrudnionych na podstawie umowy
o pracę. Kategorie zaszeregowania na poszczególnych stanowiskach stanowią minimum
w odniesieniu do wynagrodzenia zasadniczego.
Wspomniane przepisy nie regulują kwestii podwyżek wynagrodzeń ani ich wysokości czy
częstotliwości. Ustalanie całkowitej wysokości wynagrodzenia pracowników (w tym jego
ewentualne podwyższenie) pozostaje w gestii pracodawców samorządowych. Instrumentem
prawnym umożliwiającym pracodawcom kształtowanie wynagrodzeń pracowników
samorządowych jest regulamin wynagradzania, wydawany na podstawie art. 39 ustawy
o pracownikach samorządowych. Pracodawca samorządowy określa w nim szczegółowe
warunki wynagradzania, w tym maksymalny poziom wynagrodzenia zasadniczego dla
pracowników zatrudnionych na podstawie umowy o pracę (art. 39 ust. 1 pkt 2 ustawy).
Podstawowe znaczenie w kształtowaniu poziomu wynagrodzenia pracowników ma wielkość
środków finansowych, którymi dysponuje pracodawca.
-- 1 of 3 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Należy podkreślić, że w zakresie prowadzenia gospodarki finansowej jednostki samorządu
terytorialnego są samodzielne, a ich organy – w granicach obowiązującego prawa –
suwerenne w podejmowaniu decyzji dotyczących przeznaczania i wykorzystania środków
finansowych zabezpieczonych w ich budżecie. Sprawy związane z realizacją zadań jednostki
samorządu terytorialnego, a co za tym idzie wydatkowaniem środków publicznych w ramach
uchwalonego budżetu, należą do właściwości jednostki samorządu. Kwestia finansowania
ewentualnych podwyżek wynagrodzeń dla pracowników samorządowych, w tym także
intendentek, kucharek oraz pomocy kuchennych w szkołach publicznych, pozostaje we
właściwości organów samorządu.
Projekt rozporządzenia Rady Ministrów zmieniającego rozporządzenie w sprawie
wynagradzania pracowników samorządowych (RD172), ustanawia m.in. nowe, wyższe
kwoty minimalnego miesięcznego poziomu wynagrodzenia zasadniczego pracowników
samorządowych zatrudnionych na postawie umowy o pracę. Projekt przekazano do
uzgodnień, opiniowania i konsultacji publicznych.
Do pracowników niepedagogicznych szkół prowadzonych przez określone resorty,
w zakresie warunków ich wynagradzania, mają zastosowanie przepisy rozporządzenia
Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 30 kwietnia 2008 r. w sprawie warunków
wynagradzania za pracę i przyznawania innych świadczeń związanych z pracą dla
pracowników niebędących nauczycielami, zatrudnionych w szkołach i placówkach
oświatowych prowadzonych przez organy administracji rządowej oraz w niektórych innych
jednostkach organizacyjnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1505, z późn. zm.). Rozporządzenie z dnia
30 kwietnia 2008 r. wydaje minister właściwy do spraw pracy na podstawie art. 773 § 1
Kodeksu pracy na wniosek właściwego ministra, tj. ministra właściwego do spraw oświaty
i wychowania, ministra właściwego do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego,
ministra właściwego do spraw rolnictwa, ministra właściwego do spraw środowiska, ministra
właściwego do spraw gospodarki morskiej, ministra właściwego do spraw żeglugi
śródlądowej, ministra właściwego do spraw rybołówstwa, ministra sprawiedliwości.
Obecnie rozporządzenie nowelizowane jest w zakresie stawek wynagrodzeń
wnioskowanych przez właściwych ministrów.
Wskaźnik wzrostu wynagrodzeń pracowników państwowej sfery budżetowej określony jest
w ustawie budżetowej. W myśl art. 9 ust. 1 pkt 3 ustawy budżetowej na rok 2025
średnioroczny wskaźnik wzrostu wynagrodzeń dla pracowników państwowej sfery
budżetowej wynosi 105%.
Informuję ponadto, zgodnie z informacjami przekazanymi przez Ministra Edukacji, że
stosownie do art. 68 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. – Prawo oświatowe (Dz.
U. z 2024 r. poz. 737, z późn. zm.), szkołą lub placówką kieruje dyrektor. Na mocy art. 68 ust.
5 dyrektor jest kierownikiem zakładu pracy dla zatrudnionych w szkole lub placówce
nauczycieli i pracowników niebędących nauczycielami. Podejmuje on decyzje
w szczególności w sprawach:
zatrudniania i zwalniania nauczycieli oraz innych pracowników szkoły lub placówki,
przyznawania nagród oraz wymierzania kar porządkowych nauczycielom i innym
pracownikom szkoły lub placówki.
Dyrektor odpowiada za organizację pracy szkoły, w tym stołówek szkolnych.
Do Ministra Edukacji Narodowej nie wpłynęły pisma z informacjami o problemach
związanych z zatrudnianiem intendentek, kucharek i pomocy kuchennych w szkołach.
-- 2 of 3 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Zgodnie z art. 7 ustawy – Prawo oświatowe, status prawny pracowników niebędących
nauczycielami, zatrudnionych w szkołach i placówkach prowadzonych przez jednostki
samorządu terytorialnego, z wyłączeniem osób, o których mowa w art. 15, określają przepisy
o pracownikach samorządowych.
25 października 2024 r. weszła w życie ustawa z dnia 1 października 2024 r. o dochodach
jednostek samorządu terytorialnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 1572). Zgodnie z nowymi
przepisami, dochody JST z tytułu podatków PIT i CIT będą naliczane od dochodów
podatników danego podatku z terenu danej jednostki. Samorządy będą miały też udział
w podatku PIT od ewidencjonowanych przychodów podatników objętych ryczałtem, co
wpłynie na wzmocnienie i ustabilizowanie finansów JST poprzez zwiększenie ich dochodów
własnych. Skutek finansowy wynikający z projektu ustawy był dla jednostek samorządu
terytorialnego jednoznacznie pozytywny i przełożył się na zwiększenie ich dochodów
w stosunku do poprzedniego systemu o łącznie 24,8 mld zł w roku 2025.
W zakresie finansowania zadań oświatowych ustawa przewiduje, że dla samorządów,
od 2025 roku, naliczane będą kwoty potrzeb oświatowych zamiast wcześniej naliczanych
środków w ramach subwencji oświatowej i tzw. dotacji przedszkolnej. W związku z wejściem
w życie ustawy z dnia 1 października 2024 r. o dochodach jednostek samorządu
terytorialnego, Minister Edukacji Narodowej wydał rozporządzenie z dnia 18 grudnia
2024 r. w sprawie sposobu podziału łącznej kwoty potrzeb oświatowych między jednostki
samorządu terytorialnego w roku 20251.
Podział łącznej kwoty potrzeb oświatowych w 2025 r. uwzględnia finansowanie wydatków
bieżących szkół i placówek oświatowych prowadzonych przez jednostki samorządu
terytorialnego (w tym wynagrodzeń pracowników takich jak intendentki, kucharki oraz
pomoce kuchenne). Natomiast za zabezpieczenie środków na wynagrodzenia pracowników
niepedagogicznych szkół i placówek oświatowych odpowiada organ prowadzący.
Obowiązek kształtowania właściwej polityki kadrowej należy do wyłącznej kompetencji
tego organu.
Określony w rozporządzeniu sposób podziału łącznej kwoty potrzeb oświatowych
determinuje wysokość kwot przyznawanych z tego tytułu poszczególnym jednostkom
samorządu terytorialnego. Kwoty te są elementem branym pod uwagę przy ustalaniu
dochodów JST w danym roku budżetowym. Samorządy mogą swobodnie dysponować
otrzymanymi środkami.
Z wyrazami szacunku
Agnieszka Dziemianowicz-Bąk
Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
1 rozporządzenie Ministra Edukacji z dnia 18 grudnia 2024 r. w sprawie sposobu podziału łącznej kwoty potrzeb
oświatowych między jednostki samorządu terytorialnego w roku 2025 (Dz.U. z 2024 r. poz. 1930),
-- 3 of 3 --