Interpelacja w sprawie dodatkowego docenienia honorowych dawców krwi
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 7972
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie dodatkowego docenienia honorowych dawców krwi
Zgłaszający: Lidia Czechak
Data wpływu: 11-02-2025
W ostatnim czasie często można usłyszeć kolejne doniesienia medialne o niedoborach krwi w stacjach krwiodawstwa. Oznacza to, że trzeba zintensyfikować wysiłki, żeby zachęcić ludzi do oddawania krwi. Do 1991 roku obowiązywał dodatek emerytalny dla honorowych dawców krwi. Stanowiło to formę uznania przez państwo za podejmowanie się niezwykle użytecznego społecznie poświęcenia.
W obecnym stanie prawnym są przewidziane dodatki do emerytury dla sołtysów i strażaków OSP. W mojej opinii na podobne uhonorowanie zasługują osoby przez wiele lat oddające krew, która służyła następnie do ratowania życia potrzebujących. Nawet jeżeli próg litrów oddanej krwi przy wypłacie dodatku byłby ustawiony wysoko (np. na poziomie 40-50 oddanych litrów, żeby nie stanowiło to znacznego nadszarpnięcia budżetu), to stanowiłoby to zachętę do krwiodawstwa oraz docenienie wieloletnich poświęceń podejmowanych dla dobra ogółu.
W związku z powyższym proszę o odpowiedź na poniższe pytanie:
Czy rząd zamierza wprowadzić dodatek emerytalny lub inną formę realnego uhonorowania honorowych dawców krwi? Rozumiem, że idea honorowego krwiodawstwa nie zakłada otrzymywania korzyści finansowych z tytułu oddawania krwi. Jednak w sytuacji, gdy krwi brakuje, a nie można narażać się na niebezpieczeństwo jej długotrwałego braku, myślę, że należy zastosować pewien wyjątek i ustanowić możliwie duże zachęty do jej oddawania.
Z wyrazami szacunku
Lidia Czechak
Poseł na Sejm RP
Podsekretarz stanu Sebastian Gajewski
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (5)
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
5206 znakówinfo@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.76.2025
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 7972 Pani Posłanki Lidii Czechak w sprawie dodatkowego
docenienia honorowych dawców krwi, proszę przyjąć poniższe wyjaśnienia.
System ubezpieczeń społecznych, a powszechny system emerytalny w szczególności, opiera
się na zasadzie ekwiwalentności odprowadzonych składek i należnego świadczenia.
Emerytury wypłacane z systemu powszechnego mają charakter indywidualny,
a ich wysokość ustalana jest na podstawie wkładu wniesionego w postaci składek.
Im bardziej ubezpieczony partycypował w tworzeniu dochodów Funduszu Ubezpieczeń
Społecznych, w tym większym stopniu ma on prawo z nich korzystać pobierając emeryturę
lub rentę. Przyznanie dodatkowego świadczenia do emerytury, które nie wynika
z wniesionego przez ubezpieczonego wkładu w postaci opłaconej składki ubezpieczeniowej
nie znajduje zatem uzasadnienia w konstrukcji systemu ubezpieczeń społecznych.
Należy zauważyć, że funkcjonujące w przeszłości w powszechnym systemie emerytalnym,
a finansowane z budżetu państwa dodatki z tytułu nadanych odznaczeń państwowych, w tym
dodatek dla honorowych dawców krwi przysługujący osobom odznaczonym jako „Zasłużone
dla Zdrowia Narodu”, podobnie jak tzw. dodatki branżowe, przysługujące z tytułu
wykonywania pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, zniesiono
ustawą z dnia 17 października 1991 r. o rewaloryzacji emerytur i rent, o zasadach ustalania
emerytur i rent oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. poz. 450, z późn. zm.). Zniesienie
prawa do tych dodatków wiązało się ze stopniowym przywracaniem systemowi
emerytalnemu jego ubezpieczeniowego charakteru. Proces ten dopełniła przeprowadzona
w 1999 r. reforma systemu ubezpieczeń społecznych.
W nowym systemie emerytalnym źródłem finansowania świadczeń emerytalno-rentowych
jest fundusz tworzony ze składek pracowników i pracodawców. Z systemu usunięto
większość elementów nieubezpieczeniowych i socjalnych, tak aby powiązać wysokość
przyszłego świadczenia z sumą składek odprowadzanych od przychodów ubezpieczonego
w całym okresie jego aktywności zawodowej.
Obecnie, na gruncie przepisów ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń
Społecznych, wypłacane są jedynie dwa rodzaje dodatków – dodatek pielęgnacyjny oraz
dodatek dla sierot zupełnych. Oba są świadczeniami o charakterze ubezpieczeniowym,
związanymi z ryzykami ubezpieczeniowymi w postaci niezdolności do pracy i samodzielnej
egzystencji oraz utraty żywiciela. Ich wypłata ma miejsce w sytuacji spełnienia
wspomnianych ryzyk i wiąże się z obowiązkiem opłacania składki ubezpieczeniowej.
Krwiodawstwo nie mieści się w przewidzianych przez system ubezpieczeń społecznych
kategoriach ryzyk ubezpieczeniowych, obejmujących przede wszystkim utratę możliwości
-- 1 of 2 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
osiągania dochodów z pracy wskutek osiągnięcia podeszłego wieku lub niezdolności do
pracy spowodowanej stanem zdrowia.
Wskazanego przez Panią Posłankę świadczenia pieniężnego z tytułu pełnienia funkcji
sołtysa nie można traktować jako dodatku do emerytury. Świadczenie to, obecnie
wynoszące 336,26 zł miesięcznie, przyznawane jest na wniosek osoby, która pełniła funkcję
sołtysa na podstawie ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym i nie jest
świadczeniem z ubezpieczeń społecznych, nie jest też finansowane z Funduszu Ubezpieczeń
Społecznych. Świadczenie ratownicze z tytułu wysługi lat w ochotniczych strażach
pożarnych również nie wynika z rozwiązań systemu emerytalnego i nie jest finansowane
z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Świadczenie ratownicze, obecnie w wysokości 258 zł,
z tytułu wysługi lat w OSP przysługuje strażakowi ratownikowi OSP na podstawie art. 16
ustawy z dnia 17 grudnia 2021 r. o ochotniczych strażach pożarnych (Dz. U. z 2024 r. poz.
233, z późn. zm.).
Ewentualne wypracowanie w ramach możliwości budżetu państwa rozwiązań
pozwalających na dodatkowe docenienie trudu osób podejmujących aktywność społecznie
użyteczną powinno znajdować odzwierciedlenie w przepisach aktywność tę regulujących,
a nie w rozwiązaniach z zakresu systemu emerytalnego.
Zważywszy, że uprawnienia honorowych dawców krwi określają przepisy ustawy
z dnia 22 sierpnia 1997 r. o publicznej służbie krwi (Dz. U. z 2024 r. poz. 1782), ewentualne
rozszerzenie katalogu uprawnień i przywilejów, których część przysługuje za długotrwałe
i systematyczne oddawanie krwi, leży w gestii ministra właściwego do spraw zdrowia.
Niezależnie od powyższego, dziękuję za głos zabrany w niniejszej sprawie. W imieniu
Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej pragnę podkreślić, że wszystkie zgłaszane
propozycje zmian przepisów są wnikliwie analizowane i traktowane jako wyraz troski
o kształt systemu ubezpieczeń społecznych.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
dr hab. Sebastian Gajewski, prof. uczelni
Podsekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 2 of 2 --