Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi kancelaria@minrol.gov.pl
ul. Wspólna 30, 00-930 Warszawa www.gov.pl/rolnictwo
+48 22 250 01 18
Warszawa, 03 marca 2025 r.
Znak sprawy: DBD.pp.058.2.2025
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Dotyczy: Interpelacji nr 7961 w sprawie uregulowania cen skupu żywca trzody chlewnej w
tzw. czerwonej strefie ASF oraz wsparcia rolników dotkniętych restrykcjami
Szanowny Panie Marszałku,
W związku z Interpelacją nr 7961 w sprawie uregulowania cen skupu żywca trzody chlewnej
w tzw. czerwonej strefie ASF oraz wsparcia rolników dotkniętych restrykcjami, uprzejmie
informuję, że w związku ze spadkiem cen na rynku w dniu 21 stycznia br. Sekretarz Stanu w
MRiRW Pan Michał Kołodziejczak zwrócił się do Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i
Konsumentów z wnioskiem o przeanalizowanie bieżącej sytuacji na rynku pod kątem
ewentualnej zmowy cenowej albo stosowania innych niedozwolonych praktyk
wykorzystujących przewagę kontraktową przez zakłady mięsne względem rolników,
dostawców świń.
Ponadto, Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi skierował w dniu 11 lutego br. do Komisarza ds.
Rolnictwa i Żywności, wniosek o uruchomienie przez Komisję Europejską, na podstawie art.
219 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1308/20131),
nadzwyczajnej pomocy finansowej dla producentów świń w Polsce w związku z brakiem
opłacalności produkcji spowodowanej spadkiem cen świń.
Przepisy o wspólnej organizacji rynku produktów rolnych nie przewidują mechanizmów

-- 1 of 10 --

rynkowych, które umożliwiałyby ustalanie wysokości cen na dostawy produktów rolnych.
Ponadto, w ramach ustawowego obowiązku zawierania pisemnych umów pomiędzy
producentami rolnymi a podmiotami zakupującymi dostarczane przez nich produkty,
wysokość ceny jest elementem umowy, który jest negocjowany swobodnie. Cena ta może
być niezmienna i ustalona w umowie lub jest obliczana na podstawie różnych czynników.
Kilka lat temu podejmowane było przez Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i
Konsumentów postępowanie wyjaśniające, mające na celu wstępne ustalenie, czy wobec
dostawców tuczników z obszaru występowania afrykańskiego pomoru świń stosowane są
praktyki nieuczciwie wykorzystujące przewagę kontraktową. W ramach postępowania
Inspekcja Handlowa na zlecenie Prezesa UOKiK przeprowadziła kontrole podmiotów
skupujących żywiec wieprzowy m.in. w zakresie warunków zawieranych umów oraz sposobu
ustalania cen w obrocie tym produktem. Wobec ustalenia rzeczywistych kosztów obrotu
mięsem ze stref występowania ASF, nie było podstaw do postawienia zarzutów konkretnym
podmiotom. Wysokość cen za surowiec (zarówno za wagę żywą, jak i wagę bitą ciepłą)
uzależniona jest od licznych czynników takich jak: wielkość dostawy, odległość oraz
organizacja transportu, jakość i mięsność surowca, sytuacja na rynku (popyt, podaż, ceny
obowiązujące u konkurencji oraz na giełdzie).
Niezależnie od powyższego należy podkreślić, że zgodnie z ustawą z dnia 17 listopada
2021 r. o przeciwdziałaniu nieuczciwemu wykorzystywaniu przewagi kontraktowej w
obrocie produktami rolnymi i spożywczymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1773), każdy może zgłosić
Prezesowi UOKiK zawiadomienie, dotyczące podejrzenia stosowania praktyk nieuczciwie
wykorzystujących przewagę kontraktową.
Ponadto odnosząc się do kwestii obszarów objętych ograniczeniami informuję, że Komisja
Europejska (KE) ustanawia regionalizację w załączniku do rozporządzenia wykonawczego
Komisji (UE) 2023/594 obejmującą obszary objęte ograniczeniami I, II oraz III.
Rozporządzenie to ustanawia ponadto środki kontroli w zakresie zdrowia zwierząt w
odniesieniu do afrykańskiego pomoru świń (ASF) w państwach członkowskich Unii
Europejskiej (UE), w których występuje choroba, a które są zróżnicowane w zależności od
charakteru ww. obszarów.
Kategoryzacja obszarów objętych ograniczeniami w państwach członkowskich UE kształtuje
się w następujący sposób:

-- 2 of 10 --

 obszar objęty ograniczeniami III tzw. czerwona strefa obejmuje obszary, które
charakteryzuje najwyższy poziom ryzyka rozprzestrzeniania się ASF i najbardziej
dynamiczna sytuacja w zakresie występowania tej choroby u świń. Obszar ten jest
ustanawiany po wystąpieniu ognisk ASF u świń. Zasięg tego obszaru obejmuje co
najmniej obszary ustanawiane zgodnie z art. 21 ust. 1 rozporządzenia delegowanego
(UE) 2020/687, tzn. obszar zapowietrzony i zagrożony o łącznym promieniu minimum
10 km od ogniska choroby. W zależności od sytuacji epidemiologicznej na danym
terenie oraz terenach przyległych zasięg tego obszaru jest odpowiednio
modyfikowany;
 obszar objęty ograniczeniami II - ustanawiany po wykryciu ognisk choroby u dzików;
 obszar objęty ograniczeniami I - obszar, na którym choroba nie występuje, a który
stanowi strefę buforową pomiędzy obszarem objętym ograniczeniami II lub III a
pozostałą, wolną, częścią danego państwa.
Ww. obszary określane są przez KE w załączniku rozporządzenia wykonawczego Komisji
(UE) 2023/594 z uwzględnieniem ogólnej sytuacji epidemiologicznej w danym państwie
członkowskim UE, na terenie poszczególnych jednostek administracyjnych tego państwa
oraz poziomu ryzyka rozprzestrzeniania się ASF, aspektów geograficznych związanych z
lokalizacją ogniska choroby oraz innych zasad określonych w wytycznych KE(2)
uzgodnionych z państwami członkowskimi UE w ramach Stałego Komitetu ds. Roślin,
Zwierząt, Żywności i Pasz.
We wspomnianym powyżej dokumencie wskazane są również zasady i kryteria odnośnie do
uchylania tych obszarów. W rozdziale IV Zasady i kryteria geograficznego określania
regionalizacji ze względu na ASF w UE wskazane zostały główne oraz szczegółowe kryteria
zmniejszania lub całkowitego usuwania obszarów objętych ograniczeniami z wykazu
wskazanego w rozporządzeniu wykonawczym Komisji (UE) 2023/594.
Główny Lekarz Weterynarii, czyli organ odpowiedzialny za uzgodnienia z KE w kwestii
obszarów objętych ograniczeniami, podejmuje systematyczne działania na rzecz
zmniejszania ich zasięgu. Po upływie określonych przepisami terminów na bieżąco składane
są do KE wnioski o uchylanie poszczególnych obszarów. Komisja Europejska ocenia składaną
przez Głównego Lekarza Weterynarii dokumentację i, jeśli uzna wyniki monitoringu oraz
podjętych działań za zadowalające, przedstawia projekt zmiany załącznika do rozporządzenia
wykonawczego Komisji (UE) 2023/594, który w ramach posiedzenia Stałego Komitetu ds.

-- 3 of 10 --

Roślin, Zwierząt, Żywności i Pasz jest poddawany pod głosowanie przez wszystkie państwa
członkowskie UE.
W przypadku rozpatrywania każdego z wniosków składanych przez właściwe organy państw
członkowskich UE, KE bierze pod uwagę szereg czynników, w tym ogólną sytuację
epidemiologiczną na terytorium tego państwa, ocenę ryzyka wynikającą ze zmiany zasięgu
obszarów objętych ograniczeniami, sezonowość choroby oraz podejmowane działania.
Każdy wniosek składany przez państwo członkowskie UE jest rozpatrywany indywidualnie.
Główny Lekarz Weterynarii dokłada starań, aby wnioski o modyfikację zlokalizowanych na
terytorium Rzeczypospolitej Polskiej obszarów objętych ograniczeniami były składane
niezwłocznie po spełnieniu określonych dla danego obszaru kryteriów.
Jednocześnie informuję, że zgodnie z art. 49 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o ochronie
zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt(3) za świnie zabite lub poddane
ubojowi z nakazu organów Inspekcji Weterynaryjnej albo za świnie padłe w wyniku
zastosowania zabiegów nakazanych przez te organy przy zwalczaniu choroby zakaźnej
zwierząt podlegającej obowiązkowi zwalczania, w tym przypadku afrykańskiego pomoru
świń, przysługuje odszkodowanie ze środków budżetu państwa.
Co do zasady, wysokość odszkodowania jest równa wartości rynkowej utraconego
zwierzęcia (art. 49 ust. 1 pkt 2 ww. ustawy). Jeżeli jednak z takiej świni zostało pozyskane
mięso, które jest zdatne do spożycia, kwotę odszkodowania pomniejsza się o wartość tego
mięsa i ubocznych produktów zwierzęcych pozyskanych od tego zwierzęcia.
Wartość rynkową zwierzęcia określa się na podstawie średniej z 3 kwot oszacowania
przyjętych przez powiatowego lekarza weterynarii oraz 2 rzeczoznawców wyznaczonych
przez tego lekarza z prowadzonej przez niego listy rzeczoznawców (art. 49 ust. 1 pkt 3 ww.
ustawy).
Odnosząc się do kwestii uproszczenia procedur przy sprzedaży świń z obszarów objętych
ograniczeniami informuję, że zasady przemieszczania świń oraz produktów pochodzenia
zwierzęcego regulują przepisy rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) 2023/594.
Zgodnie z art. 9 ust. 1 tego rozporządzenia istnieje zakaz przemieszczania przesyłek świń
utrzymywanych na obszarach objętych ograniczeniami I, II i III w obrębie tych obszarów
objętych ograniczeniami i poza nie, który nie ma charakteru bezwzględnego i istnieją od
niego odstępstwa.

-- 4 of 10 --

Na zasadzie odstępstwa, zgodnie z art. 9 ust. 3 ww. rozporządzenia, właściwy organ
zainteresowanego państwa członkowskiego może zezwolić na przemieszczanie przesyłek
świń utrzymywanych na obszarach objętych ograniczeniami I, II i III w obrębie tych obszarów
objętych ograniczeniami i poza nie w przypadkach objętych art. 22–31 pod warunkiem
spełnienia szczególnych warunków określonych w tych artykułach.
Zgodnie z rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 24 kwietnia 2024 r. w
sprawie środków podejmowanych w związku z wystąpieniem afrykańskiego pomoru świń(4)
świadectwo zdrowia wystawione przez urzędowego lekarz weterynarii towarzyszące
przesyłce świń na obszarach objętych ograniczeniami I, II i III poza te obszary zwiera również
poświadczenie zgodności z wymogami określonymi w rozporządzeniu wykonawczym
Komisji (UE) 2023/594.
W tym miejscu należy zauważyć, że przepisy rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE)
2023/594 wiążą państwa członkowskie w całości i są bezpośrednio stosowane we
wszystkich państwach członkowskich, stąd Polska nie ma możliwości wyłączenia ich
stosowania w przepisach krajowych.
Wprowadzenie jednostronnego modyfikowania ww. zakazu stanowiłoby naruszenie prawa
unijnego, a w konsekwencji ryzyko wprowadzenia potencjalnych barier handlowych w
kontaktach z krajami trzecimi, ograniczenia w wymianie handlowej między Polską a UE
zwierzętami i produktami wieprzowymi pochodzącymi z Polski, co powodowałoby dotkliwe
ograniczenia dla sektora wieprzowiny.
Ponadto na podstawie przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 stycznia 2015 r.
w sprawie szczegółowego zakresu i sposobów realizacji niektórych zadań Agencji
Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. poz. 187, z późn. zm.), producenci rolni w
tym producenci trzody chlewnej mogą ubiegać się o:
a) refundację do 100% wydatków poniesionych na działania związane z bioasekuracją.
Pomoc skierowana jest do producenta rolnego, który prowadzi gospodarstwo w
rozumieniu art. 2 pkt 8 ustawy z dnia 11 marca 2004r. o ochronie zdrowia zwierząt
oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt oraz który utrzymuje w gospodarstwie, o
którym mowa powyżej zwierzęta gospodarskie z gatunku świnia (Sus scrofa).
Pomoc udzielana jest w formie refundacji wydatków na:
a. zakup mat dezynfekcyjnych,

-- 5 of 10 --

b. zakup sprzętu do wykonywania zabiegów dezynfekcyjnych, dezynsekcyjnych
lub deratyzacyjnych oraz produktów biobójczych, środków dezynsekcyjnych
lub deratyzacyjnych,
c. zakup odzieży ochronnej i obuwia ochronnego,
d. zabezpieczenie budynków, w których utrzymywane są świnie, przed
dostępem zwierząt domowych,
e. przebudowę lub remont pomieszczeń w celu utrzymywania świń w
gospodarstwie w odrębnych, zamkniętych pomieszczeniach mających
oddzielne wejścia oraz niemających bezpośredniego przejścia do innych
pomieszczeń, w których są utrzymywane inne zwierzęta kopytne – w
przypadku gospodarstwa, w którym utrzymuje się średniorocznie nie więcej
niż 50 sztuk świń.
Termin składania wniosków w danym roku kalendarzowym minister właściwy do
spraw rolnictwa ogłasza na stronie internetowej urzędu obsługującego tego ministra
najpóźniej 14 dni przed dniem rozpoczęcia terminu składania tych wniosków;
b) dofinansowanie kosztów utylizacji padłych zwierząt gospodarskich
Pomoc polega na finansowaniu lub dofinansowaniu kosztów zbioru, transportu lub
unieszkodliwiania padłych zwierząt gospodarskich z gatunku m.in. świnie ponoszonych przez
producenta rolnego prowadzącego gospodarstwo rolne lub dział specjalny produkcji rolnej,
będącego mikroprzedsiębiorcą, małym albo średnim przedsiębiorcą.
Pomoc jest udzielana producentom rolnym za pośrednictwem podmiotów prowadzących
działalność gospodarczą w zakresie przetwarzania lub spalania padłych zwierząt
gospodarskich.
Wysokość pomocy wynosi:
1) 100% kosztów zbioru i transportu każdej sztuki padłego zwierzęcia gospodarskiego z
gatunku bydło, owce, kozy, świnie lub konie;
2) 75% kosztów unieszkodliwienia każdej sztuki padłego zwierzęcia gospodarskiego z
gatunku bydło, owce lub kozy, niepodlegającej badaniu w kierunku zakaźnych
encefalopatii zwierząt (TSE) zgodnie z przepisami rozporządzenia wymienionego w
pkt 2, lub z gatunku świnie lub konie.
Natomiast producenci świń, którzy ponieśli straty w związku z ograniczeniami związanymi ze
zwalczaniem afrykańskiego pomoru świń mogą ubiegać się o:

-- 6 of 10 --

 pomoc finansową w związku z zaprzestaniem produkcji z powodu obowiązującego
zakazu utrzymywania w gospodarstwie świń lub ich wprowadzenia do gospodarstwa
wydanym w związku z wystąpieniem afrykańskiego pomoru świń;
Celem pomocy jest wsparcie producentów świń, którzy utracili dochody w związku z
zaprzestaniem produkcji świń.
Kwota pomocy stanowi iloczyn średniej rocznej liczby świń utrzymywanych w
gospodarstwie w okresie 12 miesięcy poprzedzających miesiąc, w którym został
wprowadzony zakaz (jednak nie więcej niż 200 sztuk dla jednego producenta świń), i kwoty
1 zł oraz liczby dni w danym roku kalendarzowym obowiązywania zakazu.
Średnią roczną liczbę świń ustala się na podstawie danych zawartych w rejestrze zwierząt
gospodarskich i siedzib stad tych zwierząt, o którym mowa w ustawie z dnia 4 listopada
2022 r. o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt, jako iloraz sumy świń utrzymywanych
w gospodarstwie w ostatnim dniu każdego miesiąca z 12 miesięcy poprzedzających miesiąc,
w którym wprowadzono zakaz i liczby miesięcy, przez które świnie były utrzymywane w
gospodarstwie.
Pomoc jest udzielana za okres obowiązywania zakazu.
 preferencyjny kredyt na ponowne uruchomienie produkcji świń zaprzestanej w
związku z ASF
Pomoc polega na stosowaniu przez okres nie dłuższy niż 10 lat dopłat do
oprocentowania kredytów bankowych zaciągniętych w celu ponownego
uruchomienia produkcji świń po zaprzestaniu produkcji, na zakup:
o nawozów mineralnych, środków ochrony roślin lub pasz;
o kwalifikowanego materiału siewnego zbóż, rzepaku, kukurydzy, lnu,
o roślin motylkowych grubonasiennych i drobnonasiennych, rzepiku
o ozimego, gorczycy, traw, buraków cukrowych i pastewnych,
o sadzeniaków ziemniaka;
o loszek, knurów lub warchlaków, z wyłączeniem zakupu na eksport;
o maszyn i urządzeń stanowiących wyposażenie chlewni;
o innych maszyn służących do prowadzenia produkcji świń.
Wysokość kredytu nie może przekroczyć:
 50 000 zł na siedzibę stada, w której w roku poprzedzającym rok wprowadzenia
zakazu było utrzymywanych średniorocznie do 50 sztuk świń;

-- 7 of 10 --

 100 000 zł na siedzibę stada, w której w roku poprzedzającym rok wprowadzenia
zakazu, było utrzymywanych średniorocznie powyżej 50 do 100 sztuk świń;
 500 000 zł na siedzibę stada, w której w roku poprzedzającym rok wprowadzenia
zakazu, było utrzymywanych średniorocznie powyżej 100 do 500 sztuk świń;
 800 000 zł na siedzibę stada, w której w roku poprzedzającym rok wprowadzenia
zakazu, było utrzymywanych średniorocznie powyżej 500 do 1000 sztuk świń;
 1 500 000 zł na siedzibę stada, w której w roku poprzedzającym rok wprowadzenia
zakazu, było utrzymywanych średniorocznie powyżej 1000 sztuk świń.
Kredytobiorca płaci oprocentowanie należne bankowi w wysokości 0,3 oprocentowania,
jednak nie mniej niż 1%. Pomoc ma charakter pomocy de minimis w
Rolnictwie.
 nieoprocentowaną pożyczkę dla producentów świń na obszarze ASF na
sfinansowanie zobowiązań cywilnoprawnych.
Pożyczka jest udzielana producentom świń, tj. producentom rolnym w rozumieniu
przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw
rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, którzy utrzymywali świnie
w siedzibie stada, której nadano numer na podstawie ustawy z dnia 2 kwietnia 2004
r. o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt (Dz. U. z 2023 r. poz. 1815), położonej
na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, na obszarze:
1) wymienionym w części II lub III załącznika do decyzji wykonawczej Komisji
2014/709/UE z dnia 9 października 2014 r. w sprawie środków kontroli w
zakresie zdrowia zwierząt w odniesieniu do afrykańskiego pomoru świń w
niektórych państwach członkowskich i uchylającej decyzję wykonawczą
2014/178/UE lub w części II lub III załącznika I do rozporządzenia
wykonawczego Komisji (UE) 2021/605 z dnia 7 kwietnia 2021 r.
ustanawiającego szczególne środki zwalczania afrykańskiego pomoru świń
(Dz. Urz. UE L 129 z 15.04.2021, str. 1, z późn. zm.) lub w części II lub III
załącznika I do rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) 2023/594 z dnia
16 marca 2023 r. ustanawiającego środki szczególne w zakresie zwalczania
chorób w odniesieniu do afrykańskiego pomoru świń oraz uchylającego
rozporządzenie wykonawcze (UE) 2021/605 (Dz. Urz. UE L 79 z 17.03.2023,
str. 65, z późn. zm.) lub,
2) zapowietrzonym lub zagrożonym w związku z wystąpieniem afrykańskiego
pomoru świń, ustanowionym zgodnie z przepisami o ochronie zdrowia

-- 8 of 10 --

zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt.
Wniosek o udzielenie nieoprocentowanej pożyczki na sfinansowanie
nieuregulowanych zobowiązań cywilnoprawnych należy złożyć w Biurze
Powiatowym ARiMR właściwym ze względu na miejsce zamieszkania albo siedzibę
producenta świń.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Stefan Krajewski
Sekretarz Stanu
/podpisano elektronicznie/
Do wiadomości:
Kancelaria Prezesa Rady Ministrów
Podstawa prawna:
(1) Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1308/2013 z dnia 17
grudnia 2013 r. ustanawiające wspólną organizację rynków produktów rolnych oraz
uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 922/72, (EWG) nr 234/79, (WE) nr 1037/2001 i
(WE) nr 1234/2007 (Dz. Urz. UE L 347 z 20.12.2013, str.671, z późn. zm.).
(2) rozporządzenie wykonawczego Komisji (UE) 2023/594 z dnia 16 marca 2023 r.
ustanawiającego środki szczególne w zakresie zwalczania chorób w odniesieniu do
afrykańskiego pomoru świń oraz uchylającego rozporządzenie wykonawcze (UE) 2021/605
(Dz. Urz. UE L 79 z 17.03.2023 r., str. 65 z późn. zm.);
(3) zawiadomienie Komisji nr C/2023/1504 w sprawie wytycznych dotyczących
zapobiegania afrykańskiemu pomorowi świń oraz zwalczania i likwidacji tej choroby w Unii;
(4) ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób
zakaźnych zwierząt (Dz. U. z 2023 r. poz. 1075);
(5) rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 24 kwietnia 2024 r. w
sprawie środków podejmowanych w związku z wystąpieniem afrykańskiego pomoru świń
(Dz. U. poz. 677).

-- 9 of 10 --



-- 10 of 10 --