Interpelacja nr 7944
Interpelacja w sprawie rozporządzenia o minimalnej pensji profesora
Zgłaszający:
•
Adresat:
Edukacja i Szkolnictwo (100%)
Obrona i Bezpieczeństwo (75%)
Podatki i Finanse (40%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie rozporządzenia o minimalnej pensji profesora
Interpelacja nr 7944
do ministra nauki i szkolnictwa wyższego
w sprawie rozporządzenia o minimalnej pensji profesora
Zgłaszający: Dorota Olko
Data wpływu: 10-02-2025
Szanowny Panie Ministrze,
w ustawie budżetowej na rok 2025 zaplanowano zwiększenie środków na szkolnictwo wyższe, w tym na podwyżki pensji nauczycieli akademickich o 5%. Mimo istotnych podwyżek w zeszłym roku pensje w polskiej nauce, zwłaszcza asystentów i adiunktów, nadal są niskie, więc nawet mniej znacząca tegoroczna podwyżka jest przez tę grupę wyczekiwana. Naukowcy zwracają jednak uwagę, że w praktyce wysokość ich stałego wynagrodzenia, którą są zobowiązane wypłacać uczelnie publiczne czy instytuty PAN, zależy od wysokości minimalnej pensji profesora ustalanej przez ministra w drodze rozporządzenia. Brak takiego rozporządzenia może zatem oznaczać brak realnych podwyżek.
Pracownicy sektora nauki, którzy zwracają się do mojego biura poselskiego, podkreślają także, że praca naukowca wiąże się dziś w wielu instytucjach z dodatkowymi kosztami. Są jednostki, gdzie naukowcy nie tylko nie otrzymują świadczeń takich jak tzw. trzynastki, lecz także są zmuszeni kupować z własnych środków sprzęt komputerowy i materiały biurowe potrzebne do pracy, a w przypadku wyjazdów naukowych – brać bezpłatne urlopy, aby jednostki nie musiały płacić pełnych kosztów delegacji. Taki stan rzeczy to wynik zmian wprowadzonych rozporządzeniem Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 22 stycznia 2019 r. w sprawie współczynników kosztochłonności. W efekcie zmian współczynników dla poszczególnych dyscyplin w przypadku niektórych jednostek naukowych spadek ich subwencji wyniósł ponad 40% w stosunku do 2018 r., a ministerstwo przez kolejne lata “zasypywało” dziury budżetowe powstałe głównie w jednostkach humanistycznych. Skutki zmian kosztochłonności są szczególnie dokuczliwe w tych jednostkach, które muszą zatrudniać dokumentalistów lub laborantów (czyli zwykle osoby z tytułami zawodowymi). Obecny algorytm finansowania przewiduje bowiem dla magistra przelicznik w wysokości 0,5 co dla jednostek oznacza brak wystarczających środków na pokrycie kosztów takich – niezbędnych do realizacji zadań – etatów i konieczność szukania alternatywnych źródeł finansowania, aby utrzymać istniejące zespoły.
W związku z tym oraz na podstawie na podstawie art. 14 ustawy o wykonywaniu mandatu posła i senatora z dnia 9 maja 1996 r. (Dz. U. 2018 poz. 1799) zwracam się do Pana Ministra z uprzejmą prośbą o odpowiedź na następujące pytania.
1. Czy w ministerstwie trwają prace nad rozporządzeniem podnoszącym minimalną pensję profesora uczelni? Jeżeli tak, to na jakim etapie są prace i kiedy rozporządzenie zostanie opublikowane?
2. Czy w ministerstwie rozważa się zmiany współczynników kosztochłonności poszczególnych dyscyplin naukowych i uwzględnienia w nich konieczności zatrudniania dokumentalistów i laborantów? Czy trwają prace w tym zakresie?
Z wyrazami szacunku
Interpelacja nr 7944
do ministra nauki i szkolnictwa wyższego
w sprawie rozporządzenia o minimalnej pensji profesora
Zgłaszający: Dorota Olko
Data wpływu: 10-02-2025
Szanowny Panie Ministrze,
w ustawie budżetowej na rok 2025 zaplanowano zwiększenie środków na szkolnictwo wyższe, w tym na podwyżki pensji nauczycieli akademickich o 5%. Mimo istotnych podwyżek w zeszłym roku pensje w polskiej nauce, zwłaszcza asystentów i adiunktów, nadal są niskie, więc nawet mniej znacząca tegoroczna podwyżka jest przez tę grupę wyczekiwana. Naukowcy zwracają jednak uwagę, że w praktyce wysokość ich stałego wynagrodzenia, którą są zobowiązane wypłacać uczelnie publiczne czy instytuty PAN, zależy od wysokości minimalnej pensji profesora ustalanej przez ministra w drodze rozporządzenia. Brak takiego rozporządzenia może zatem oznaczać brak realnych podwyżek.
Pracownicy sektora nauki, którzy zwracają się do mojego biura poselskiego, podkreślają także, że praca naukowca wiąże się dziś w wielu instytucjach z dodatkowymi kosztami. Są jednostki, gdzie naukowcy nie tylko nie otrzymują świadczeń takich jak tzw. trzynastki, lecz także są zmuszeni kupować z własnych środków sprzęt komputerowy i materiały biurowe potrzebne do pracy, a w przypadku wyjazdów naukowych – brać bezpłatne urlopy, aby jednostki nie musiały płacić pełnych kosztów delegacji. Taki stan rzeczy to wynik zmian wprowadzonych rozporządzeniem Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 22 stycznia 2019 r. w sprawie współczynników kosztochłonności. W efekcie zmian współczynników dla poszczególnych dyscyplin w przypadku niektórych jednostek naukowych spadek ich subwencji wyniósł ponad 40% w stosunku do 2018 r., a ministerstwo przez kolejne lata “zasypywało” dziury budżetowe powstałe głównie w jednostkach humanistycznych. Skutki zmian kosztochłonności są szczególnie dokuczliwe w tych jednostkach, które muszą zatrudniać dokumentalistów lub laborantów (czyli zwykle osoby z tytułami zawodowymi). Obecny algorytm finansowania przewiduje bowiem dla magistra przelicznik w wysokości 0,5 co dla jednostek oznacza brak wystarczających środków na pokrycie kosztów takich – niezbędnych do realizacji zadań – etatów i konieczność szukania alternatywnych źródeł finansowania, aby utrzymać istniejące zespoły.
W związku z tym oraz na podstawie na podstawie art. 14 ustawy o wykonywaniu mandatu posła i senatora z dnia 9 maja 1996 r. (Dz. U. 2018 poz. 1799) zwracam się do Pana Ministra z uprzejmą prośbą o odpowiedź na następujące pytania.
1. Czy w ministerstwie trwają prace nad rozporządzeniem podnoszącym minimalną pensję profesora uczelni? Jeżeli tak, to na jakim etapie są prace i kiedy rozporządzenie zostanie opublikowane?
2. Czy w ministerstwie rozważa się zmiany współczynników kosztochłonności poszczególnych dyscyplin naukowych i uwzględnienia w nich konieczności zatrudniania dokumentalistów i laborantów? Czy trwają prace w tym zakresie?
Z wyrazami szacunku
Odpowiedź urzędowa
Podsekretarz stanu Maria Mrówczyńska
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
5%
Konkretność
95%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
2 kwot, 8 %
Precyzyjne daty
8
Odpowiedź na punkty
✓ Tak (Ad 1, Pkt...)
Gęstość faktów
7.4 / 1k zn.
- Zawiera 2 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Podaje wskaźniki procentowe (8)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (8)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
9706 znaków
telefon: +48 22 52 92 718 ul. Wspólna 1/3
adres e-mail: kancelaria@mnisw.gov.pl 00-529 Warszawa
gov.pl/nauka
DSW-WPS.055.3.2025.MK
Warszawa, 06 marca 2025 r.
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Odpowiedź na interpelację nr 7944
Szanowny Panie Marszałku,
składam na Pana ręce odpowiedź na interpelację Posłanki na Sejm RP Pani Doroty Olko
w sprawie rozporządzenia o minimalnej pensji profesora.
Szanowna Pani Posłanko,
na wstępie pragnę zapewnić, iż kwestia wynagrodzeń oraz świadczeń w całym systemie
szkolnictwa wyższego i nauki jest dla Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego niezwykle
istotna. Przykładem tego są dotychczasowe działania resortu, które skutkowały
wyasygnowaniem z budżetu państwa w 2024 r. dodatkowych środków finansowych
na regulację wynagrodzeń w systemie szkolnictwa wyższego i nauki. W szczególności
na podstawie art. 368 ust. 9 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym
i nauce (Dz. U. z 2024 r. poz. 1571), zwanej dalej „ustawą PSWN”, został dokonany podział
środków finansowych w kwocie 3.754.694,1 tys. zł, które przyznano w formie zwiększeń
wysokości subwencji ze środków finansowych na utrzymanie i rozwój potencjału
dydaktycznego oraz badawczego uczelni z przeznaczeniem na podwyższenie wynagrodzeń
brutto pracowników uczelni średnio o:
30% w odniesieniu do funduszu płac w grupie nauczycieli akademickich,
20% w odniesieniu do funduszu płac w grupie pracowników niebędących
nauczycielami akademickimi,
w odniesieniu do wykonania wynagrodzeń w tych uczelniach w 2022 r.
Ponadto rozporządzeniem Ministra Nauki z dnia 15 lutego 2024 r. zmieniającym
rozporządzenie w sprawie wysokości minimalnego miesięcznego wynagrodzenia zasadniczego
dla profesora w uczelni publicznej (Dz. U. poz. 235), podniesiona została ze skutkiem od dnia
1 stycznia 2024 r. wysokość minimalnego wynagrodzenia profesora z kwoty 7.210 zł
do 9370 zł, zwiększając je o 2160 zł, co stanowi wzrost tego wynagrodzenia o 30%. Wraz
ze wzrostem minimalnego wynagrodzenia profesora wzrosły wynagrodzenia i świadczenia
w całym systemie szkolnictwa wyższego i nauki, których wysokość jest relacjonowana
do wysokości wynagrodzenia profesora.
-- 1 of 4 --
telefon: +48 22 52 92 718 ul. Wspólna 1/3
adres e-mail: kancelaria@mnisw.gov.pl 00-529 Warszawa
gov.pl/nauka
Należy także wskazać, że 17 grudnia 2024 r. przekazano 71 uczelniom publicznym
nadzorowanym przez ministra właściwego do spraw szkolnictwa wyższego i nauki skarbowe
papiery wartościowe o łącznej wartości 1,5 mld zł, z przeznaczeniem na działania związane
z utrzymaniem i rozwojem potencjału dydaktycznego oraz badawczego tych uczelni, w tym
realizację projektów strategicznych. Równocześnie – w trosce o wyrównanie szans
i nadrobienie wieloletnich zaległości w finansowaniu – 16 grudnia 2024 r. Minister Nauki
(obecnie Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego) dokonał zwiększenia wysokości subwencji
dla instytutów naukowych Polskiej Akademii Nauk w łącznej wysokości 100 mln zł.
W ustawie budżetowej na rok 2025 zaplanowano w części 28 – Szkolnictwo wyższe i nauka
(z wyłączeniem budżetu środków europejskich) wydatki w wysokości 33.014.319 tys. zł,
co stanowi nominalny wzrost nakładów na ten cel w porównaniu do nowelizacji ustawy
budżetowej na 2024 r. o 5,08%.
Odnosząc się do kwestii ponownej zmiany rozporządzenia w sprawie wysokości
minimalnego miesięcznego wynagrodzenia zasadniczego dla profesora w uczelni publicznej,
informuję, że obecnie nie toczą się prace legislacyjne w tym kierunku. Ewentualna zmiana
decyzji w tym zakresie jest uwarunkowana zapewnieniem odpowiedniego finansowania tego
przedsięwzięcia z budżetu państwa.
Należy zauważyć, że skutki finansowe zmiany rozporządzenia występowałyby nie tylko
w części budżetowej 28 – nauka i szkolnictwo wyższe, której dysponentem jest Minister
Nauki i Szkolnictwa Wyższego, ale również w budżetach wszystkich innych ministrów
nadzorujących uczelnie, będących dysponentami części budżetowych odpowiednio:
cz. 21 – gospodarka morska – w odniesieniu do uczelni morskich,
cz. 24 – kultura i ochrona dziedzictwa narodowego – w odniesieniu do uczelni
artystycznych,
cz. 29 – obrona narodowa – w odniesieniu do uczelni wojskowych,
cz. 37 – sprawiedliwość oraz cz. 42 – sprawy wewnętrzne – w odniesieniu do uczelni
służb państwowych,
cz. 46 – zdrowie – w odniesieniu do uczelni medycznych.
W odpowiedzi na pytanie dotyczące możliwości rozważenia zmiany współczynników
kosztochłonności poszczególnych dyscyplin naukowych i uwzględnienia w nich
konieczności zatrudniania dokumentalistów i laborantów, podkreślamy, że współczynniki
kosztochłonności są jednym z parametrów algorytmu podziału subwencji i nie stanowią
samodzielnej podstawy do przyznawania bądź odmowy przyznania środków na utrzymanie
i rozwój potencjału dydaktycznego oraz badawczego.
W ustawie PSWN, zdefiniowany został katalog podmiotów szkolnictwa wyższego i nauki
uprawnionych do otrzymywania środków na utrzymanie i rozwój potencjału dydaktycznego
oraz utrzymanie i rozwój potencjału badawczego przyznawanych w formie subwencji
dla podmiotów systemu szkolnictwa wyższego i nauki.
Zgodnie z art. 368 ustawy PSWN wysokość środków finansowych dla poszczególnych
podmiotów jest ustalana za pomocą algorytmów, które w zakresie środków na utrzymanie
i rozwój potencjału:
dydaktycznego – mają uwzględniać m.in. współczynniki kosztochłonności
prowadzenia kształcenia na studiach stacjonarnych w poszczególnych dyscyplinach,
-- 2 of 4 --
telefon: +48 22 52 92 718 ul. Wspólna 1/3
adres e-mail: kancelaria@mnisw.gov.pl 00-529 Warszawa
gov.pl/nauka
badawczego – mają uwzględniać m.in. współczynniki kosztochłonności prowadzenia
działalności naukowej w poszczególnych dyscyplinach.
Jednocześnie należy podkreślić, że w rozporządzeniu Ministra Nauki i Szkolnictwa
Wyższego z dnia 9 września 2019 r. w sprawie sposobu podziału środków finansowych
na utrzymanie i rozwój potencjału dydaktycznego oraz potencjału badawczego znajdujących się
w dyspozycji ministra właściwego do spraw szkolnictwa wyższego i nauki oraz na zadania związane
z utrzymaniem powietrznych statków szkolnych i specjalistycznych ośrodków szkoleniowych kadr
powietrznych (Dz. U. z 2022 r. poz. 305, z późn. zm.), które stanowi akt wykonawczy do ustawy
PSWN i określa formuły matematyczne na potrzeby stosowania algorytmów, uwzględniono
również mechanizmy zabezpieczające przed utratą stabilności finansowej podmiotów
systemu szkolnictwa wyższego i nauki, wprowadzając granicę maksymalnego spadku
subwencji rok do roku w warunkach porównywalnych (tzw. dolną granicę tunelu).
Zastosowanie takiego mechanizmu powoduje, że w ramach podziału algorytmicznego
subwencja dla uczelni publicznych nadzorowanych przez MNiSW nie może być niższa
niż 98% subwencji z roku poprzedzającego, a w przypadku uczelni niepublicznych,
instytutów naukowych PAN oraz instytutów badawczych – niższa niż 95% subwencji z roku
poprzedzającego w warunkach porównywalnych (tj. bez uwzględniania zwiększeń subwencji
dokonywanych w ciągu roku budżetowego a mających charakter jednorazowy).
Wyjątek stanowią instytuty naukowe PAN i instytuty badawcze, które w ramach ewaluacji
jakości działalności naukowej we wszystkich dyscyplinach, w których prowadzą działalność
naukową, posiadają najniższą kategorię C lub nie posiadają żadnej kategorii naukowej.
Dla tych podmiotów w algorytmie nie przewiduje się dolnej granicy tunelu co oznacza,
że spadek subwencji rok do roku może być wyższy niż 5%.
Mając na uwadze powyższe należy wyjaśnić, że spadek subwencji o ponad 40% w związku
ze zmianą współczynników kosztochłonności nie jest możliwy. Sytuacja taka mogłaby być
spowodowana wyłącznie uzyskaniem najniższej możliwej kategorii naukowej tj. C lub
niezrealizowaniem procesu ewaluacji jakości działalności naukowej w jednostce
(nieprzystąpieniem do ewaluacji bądź brakiem odpowiedniej liczby pracowników
naukowych w dyscyplinie naukowej/ artystycznej).
W kontekście podniesionej kwestii przelicznika 0,5 dla osób zatrudnionych
m.in. na stanowiskach technicznych czy pracowników bibliotecznych należy wskazać,
że w algorytmicznym podziale subwencji dla instytutów PAN, instytutów badawczych oraz
uczelni niepublicznych osoby biorące udział w prowadzeniu działalności naukowej
przyjmowane są z wagą 1. Warunkiem ujmowania osób niezatrudnionych na stanowiskach
naukowych, ale biorących udział w prowadzeniu działalności badawczej przy podziale
subwencji jest złożenie przez te osoby oświadczenia o reprezentowanej dziedzinie nauki/
sztuki i dyscyplinie naukowej/ artystycznej wg stanu na 31 grudnia roku poprzedzającego rok
przyznawania subwencji.
Odnosząc się do kwestii współczynników kosztochłonności dodać również należy, że w roku
2023 dokonano nowelizacji rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia
22 stycznia 2019 r. w sprawie współczynników kosztochłonności (Dz. U. z 2024 poz. 1553)
poprzez ograniczenie rozpiętości tych współczynników z dotychczasowej 1-4 do obecnie
obowiązującej 1-3,25. Zabieg ten miał na celu m.in. poprawę sytuacji dyscyplin o najniższej
kosztochłonności przy jednoczesnym zachowaniu niewątpliwego zróżnicowania
kosztochłonności poszczególnych dyscyplin naukowych i artystycznych.
-- 3 of 4 --
telefon: +48 22 52 92 718 ul. Wspólna 1/3
adres e-mail: kancelaria@mnisw.gov.pl 00-529 Warszawa
gov.pl/nauka
Mając na uwadze powyższe informujemy, że nie są planowane zmiany w zakresie
współczynników kosztochłonności kształcenia i prowadzenia działalności naukowej
i nie toczą się żadne prace w tym zakresie.
Z wyrazami szacunku
Z upoważnienia
Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego
Maria Mrówczyńska
Podsekretarz Stanu
/ – podpisano cyfrowo/
Do wiadomości:
Kancelaria Prezesa Rady Ministrów.
-- 4 of 4 --
adres e-mail: kancelaria@mnisw.gov.pl 00-529 Warszawa
gov.pl/nauka
DSW-WPS.055.3.2025.MK
Warszawa, 06 marca 2025 r.
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Odpowiedź na interpelację nr 7944
Szanowny Panie Marszałku,
składam na Pana ręce odpowiedź na interpelację Posłanki na Sejm RP Pani Doroty Olko
w sprawie rozporządzenia o minimalnej pensji profesora.
Szanowna Pani Posłanko,
na wstępie pragnę zapewnić, iż kwestia wynagrodzeń oraz świadczeń w całym systemie
szkolnictwa wyższego i nauki jest dla Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego niezwykle
istotna. Przykładem tego są dotychczasowe działania resortu, które skutkowały
wyasygnowaniem z budżetu państwa w 2024 r. dodatkowych środków finansowych
na regulację wynagrodzeń w systemie szkolnictwa wyższego i nauki. W szczególności
na podstawie art. 368 ust. 9 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym
i nauce (Dz. U. z 2024 r. poz. 1571), zwanej dalej „ustawą PSWN”, został dokonany podział
środków finansowych w kwocie 3.754.694,1 tys. zł, które przyznano w formie zwiększeń
wysokości subwencji ze środków finansowych na utrzymanie i rozwój potencjału
dydaktycznego oraz badawczego uczelni z przeznaczeniem na podwyższenie wynagrodzeń
brutto pracowników uczelni średnio o:
30% w odniesieniu do funduszu płac w grupie nauczycieli akademickich,
20% w odniesieniu do funduszu płac w grupie pracowników niebędących
nauczycielami akademickimi,
w odniesieniu do wykonania wynagrodzeń w tych uczelniach w 2022 r.
Ponadto rozporządzeniem Ministra Nauki z dnia 15 lutego 2024 r. zmieniającym
rozporządzenie w sprawie wysokości minimalnego miesięcznego wynagrodzenia zasadniczego
dla profesora w uczelni publicznej (Dz. U. poz. 235), podniesiona została ze skutkiem od dnia
1 stycznia 2024 r. wysokość minimalnego wynagrodzenia profesora z kwoty 7.210 zł
do 9370 zł, zwiększając je o 2160 zł, co stanowi wzrost tego wynagrodzenia o 30%. Wraz
ze wzrostem minimalnego wynagrodzenia profesora wzrosły wynagrodzenia i świadczenia
w całym systemie szkolnictwa wyższego i nauki, których wysokość jest relacjonowana
do wysokości wynagrodzenia profesora.
-- 1 of 4 --
telefon: +48 22 52 92 718 ul. Wspólna 1/3
adres e-mail: kancelaria@mnisw.gov.pl 00-529 Warszawa
gov.pl/nauka
Należy także wskazać, że 17 grudnia 2024 r. przekazano 71 uczelniom publicznym
nadzorowanym przez ministra właściwego do spraw szkolnictwa wyższego i nauki skarbowe
papiery wartościowe o łącznej wartości 1,5 mld zł, z przeznaczeniem na działania związane
z utrzymaniem i rozwojem potencjału dydaktycznego oraz badawczego tych uczelni, w tym
realizację projektów strategicznych. Równocześnie – w trosce o wyrównanie szans
i nadrobienie wieloletnich zaległości w finansowaniu – 16 grudnia 2024 r. Minister Nauki
(obecnie Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego) dokonał zwiększenia wysokości subwencji
dla instytutów naukowych Polskiej Akademii Nauk w łącznej wysokości 100 mln zł.
W ustawie budżetowej na rok 2025 zaplanowano w części 28 – Szkolnictwo wyższe i nauka
(z wyłączeniem budżetu środków europejskich) wydatki w wysokości 33.014.319 tys. zł,
co stanowi nominalny wzrost nakładów na ten cel w porównaniu do nowelizacji ustawy
budżetowej na 2024 r. o 5,08%.
Odnosząc się do kwestii ponownej zmiany rozporządzenia w sprawie wysokości
minimalnego miesięcznego wynagrodzenia zasadniczego dla profesora w uczelni publicznej,
informuję, że obecnie nie toczą się prace legislacyjne w tym kierunku. Ewentualna zmiana
decyzji w tym zakresie jest uwarunkowana zapewnieniem odpowiedniego finansowania tego
przedsięwzięcia z budżetu państwa.
Należy zauważyć, że skutki finansowe zmiany rozporządzenia występowałyby nie tylko
w części budżetowej 28 – nauka i szkolnictwo wyższe, której dysponentem jest Minister
Nauki i Szkolnictwa Wyższego, ale również w budżetach wszystkich innych ministrów
nadzorujących uczelnie, będących dysponentami części budżetowych odpowiednio:
cz. 21 – gospodarka morska – w odniesieniu do uczelni morskich,
cz. 24 – kultura i ochrona dziedzictwa narodowego – w odniesieniu do uczelni
artystycznych,
cz. 29 – obrona narodowa – w odniesieniu do uczelni wojskowych,
cz. 37 – sprawiedliwość oraz cz. 42 – sprawy wewnętrzne – w odniesieniu do uczelni
służb państwowych,
cz. 46 – zdrowie – w odniesieniu do uczelni medycznych.
W odpowiedzi na pytanie dotyczące możliwości rozważenia zmiany współczynników
kosztochłonności poszczególnych dyscyplin naukowych i uwzględnienia w nich
konieczności zatrudniania dokumentalistów i laborantów, podkreślamy, że współczynniki
kosztochłonności są jednym z parametrów algorytmu podziału subwencji i nie stanowią
samodzielnej podstawy do przyznawania bądź odmowy przyznania środków na utrzymanie
i rozwój potencjału dydaktycznego oraz badawczego.
W ustawie PSWN, zdefiniowany został katalog podmiotów szkolnictwa wyższego i nauki
uprawnionych do otrzymywania środków na utrzymanie i rozwój potencjału dydaktycznego
oraz utrzymanie i rozwój potencjału badawczego przyznawanych w formie subwencji
dla podmiotów systemu szkolnictwa wyższego i nauki.
Zgodnie z art. 368 ustawy PSWN wysokość środków finansowych dla poszczególnych
podmiotów jest ustalana za pomocą algorytmów, które w zakresie środków na utrzymanie
i rozwój potencjału:
dydaktycznego – mają uwzględniać m.in. współczynniki kosztochłonności
prowadzenia kształcenia na studiach stacjonarnych w poszczególnych dyscyplinach,
-- 2 of 4 --
telefon: +48 22 52 92 718 ul. Wspólna 1/3
adres e-mail: kancelaria@mnisw.gov.pl 00-529 Warszawa
gov.pl/nauka
badawczego – mają uwzględniać m.in. współczynniki kosztochłonności prowadzenia
działalności naukowej w poszczególnych dyscyplinach.
Jednocześnie należy podkreślić, że w rozporządzeniu Ministra Nauki i Szkolnictwa
Wyższego z dnia 9 września 2019 r. w sprawie sposobu podziału środków finansowych
na utrzymanie i rozwój potencjału dydaktycznego oraz potencjału badawczego znajdujących się
w dyspozycji ministra właściwego do spraw szkolnictwa wyższego i nauki oraz na zadania związane
z utrzymaniem powietrznych statków szkolnych i specjalistycznych ośrodków szkoleniowych kadr
powietrznych (Dz. U. z 2022 r. poz. 305, z późn. zm.), które stanowi akt wykonawczy do ustawy
PSWN i określa formuły matematyczne na potrzeby stosowania algorytmów, uwzględniono
również mechanizmy zabezpieczające przed utratą stabilności finansowej podmiotów
systemu szkolnictwa wyższego i nauki, wprowadzając granicę maksymalnego spadku
subwencji rok do roku w warunkach porównywalnych (tzw. dolną granicę tunelu).
Zastosowanie takiego mechanizmu powoduje, że w ramach podziału algorytmicznego
subwencja dla uczelni publicznych nadzorowanych przez MNiSW nie może być niższa
niż 98% subwencji z roku poprzedzającego, a w przypadku uczelni niepublicznych,
instytutów naukowych PAN oraz instytutów badawczych – niższa niż 95% subwencji z roku
poprzedzającego w warunkach porównywalnych (tj. bez uwzględniania zwiększeń subwencji
dokonywanych w ciągu roku budżetowego a mających charakter jednorazowy).
Wyjątek stanowią instytuty naukowe PAN i instytuty badawcze, które w ramach ewaluacji
jakości działalności naukowej we wszystkich dyscyplinach, w których prowadzą działalność
naukową, posiadają najniższą kategorię C lub nie posiadają żadnej kategorii naukowej.
Dla tych podmiotów w algorytmie nie przewiduje się dolnej granicy tunelu co oznacza,
że spadek subwencji rok do roku może być wyższy niż 5%.
Mając na uwadze powyższe należy wyjaśnić, że spadek subwencji o ponad 40% w związku
ze zmianą współczynników kosztochłonności nie jest możliwy. Sytuacja taka mogłaby być
spowodowana wyłącznie uzyskaniem najniższej możliwej kategorii naukowej tj. C lub
niezrealizowaniem procesu ewaluacji jakości działalności naukowej w jednostce
(nieprzystąpieniem do ewaluacji bądź brakiem odpowiedniej liczby pracowników
naukowych w dyscyplinie naukowej/ artystycznej).
W kontekście podniesionej kwestii przelicznika 0,5 dla osób zatrudnionych
m.in. na stanowiskach technicznych czy pracowników bibliotecznych należy wskazać,
że w algorytmicznym podziale subwencji dla instytutów PAN, instytutów badawczych oraz
uczelni niepublicznych osoby biorące udział w prowadzeniu działalności naukowej
przyjmowane są z wagą 1. Warunkiem ujmowania osób niezatrudnionych na stanowiskach
naukowych, ale biorących udział w prowadzeniu działalności badawczej przy podziale
subwencji jest złożenie przez te osoby oświadczenia o reprezentowanej dziedzinie nauki/
sztuki i dyscyplinie naukowej/ artystycznej wg stanu na 31 grudnia roku poprzedzającego rok
przyznawania subwencji.
Odnosząc się do kwestii współczynników kosztochłonności dodać również należy, że w roku
2023 dokonano nowelizacji rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia
22 stycznia 2019 r. w sprawie współczynników kosztochłonności (Dz. U. z 2024 poz. 1553)
poprzez ograniczenie rozpiętości tych współczynników z dotychczasowej 1-4 do obecnie
obowiązującej 1-3,25. Zabieg ten miał na celu m.in. poprawę sytuacji dyscyplin o najniższej
kosztochłonności przy jednoczesnym zachowaniu niewątpliwego zróżnicowania
kosztochłonności poszczególnych dyscyplin naukowych i artystycznych.
-- 3 of 4 --
telefon: +48 22 52 92 718 ul. Wspólna 1/3
adres e-mail: kancelaria@mnisw.gov.pl 00-529 Warszawa
gov.pl/nauka
Mając na uwadze powyższe informujemy, że nie są planowane zmiany w zakresie
współczynników kosztochłonności kształcenia i prowadzenia działalności naukowej
i nie toczą się żadne prace w tym zakresie.
Z wyrazami szacunku
Z upoważnienia
Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego
Maria Mrówczyńska
Podsekretarz Stanu
/ – podpisano cyfrowo/
Do wiadomości:
Kancelaria Prezesa Rady Ministrów.
-- 4 of 4 --