Interpelacja nr 7938
Interpelacja w sprawie realizacji zadań ustawowych przez Komisję Nadzoru Finansowego oraz wprowadzenia dla ubezpieczonych statusu konsumenta w relacjach z firmami ubezpieczeniowymi
Zgłaszający:
•
Adresat:
Sprawiedliwość i Sądy (100%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie realizacji zadań ustawowych przez Komisję Nadzoru Finansowego oraz wprowadzenia dla ubezpieczonych statusu konsumenta w relacjach z firmami ubezpieczeniowymi
Interpelacja nr 7938
do ministra finansów
w sprawie realizacji zadań ustawowych przez Komisję Nadzoru Finansowego oraz wprowadzenia dla ubezpieczonych statusu konsumenta w relacjach z firmami ubezpieczeniowymi
Zgłaszający: Jerzy Polaczek, Grzegorz Gaża, Andrzej Gawron, Bożena Borys-Szopa, Robert Warwas
Data wpływu: 10-02-2025
W związku z ponawianymi interwencjami w moim biurze poselskim dotyczącymi skuteczności nadzoru na rynkiem ubezpieczeń realizowanym przez Komisję Nadzoru Finansowego, w szczególności w zakresie przestrzegania prawa przez firmy ubezpieczeniowe, prawidłowości likwidacji szkód z OC sprawcy wypadków komunikacyjnych oraz reakcji na zgłaszane skargi i nieprawidłowości, zwracam się do Pana Ministra o zajęcie stanowiska w przedmiotowych kwestiach i podjęcie koniecznych w naszej ocenie działań.
Wśród wskazywanych niewystarczających działań KNF będących przedmiotem skarg znajdują się: niewystarczająca skuteczność nadzoru nad rynkiem ubezpieczeń, niska skuteczność kontroli stosowania się zakładów ubezpieczeń do rekomendacji KNF, których celem jest ochrona słusznych interesów ubezpieczonych oraz badania przypadków zatajania przez ubezpieczycieli dokumentacji szkodowej. Odmowa wszczęcia działań przez KNF składana ubezpieczonym dochodzącym swoich praw jest uzasadniana tym, iż KNF nie jest powołana do realizacji spraw indywidualnych.
Jak się okazuje, osoby fizyczne, nieprowadzące działalności gospodarczej, dochodząc roszczeń z tytułu OC sprawcy wypadku nie są objęte ochroną konsumencką.
Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów uzasadniając swoje odmowy podjęcia działań przywołuje uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 9 września 2015r. (sygn. akt III SZP 2/15) zgodnie z którą poszkodowany dochodząc roszczeń od ubezpieczyciela w ramach odpowiedzialności gwarancyjnej OC, nie dokonuje czynności prawnej, a więc nie spełnia definicji konsumenta zawartej w art. 22¹ k.c. oraz art. 24 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów.
Zgodnie z regulacjami prawa unijnego, poszkodowani powinni być objęci ochroną konsumencką, co pozwoliłoby wyrównać szanse ubezpieczonych w ewentualnych sporach z towarzystwami ubezpieczeniowymi.
W związku z powyższym zwracam się z pytaniami do Pana Ministra, czy rząd pracuje obecnie nad regulacjami implementującymi przywołane wyżej regulacje prawa unijnego chroniące ubezpieczonych? Jakie w związku z powyższym zagadnieniem objętym niniejszą interpelacją powinny być zmienione ustawy, aby poprawić sytuację prawną ubezpieczonych w ewentualnych sporach z towarzystwami ubezpieczeniowymi?
Interpelacja nr 7938
do ministra finansów
w sprawie realizacji zadań ustawowych przez Komisję Nadzoru Finansowego oraz wprowadzenia dla ubezpieczonych statusu konsumenta w relacjach z firmami ubezpieczeniowymi
Zgłaszający: Jerzy Polaczek, Grzegorz Gaża, Andrzej Gawron, Bożena Borys-Szopa, Robert Warwas
Data wpływu: 10-02-2025
W związku z ponawianymi interwencjami w moim biurze poselskim dotyczącymi skuteczności nadzoru na rynkiem ubezpieczeń realizowanym przez Komisję Nadzoru Finansowego, w szczególności w zakresie przestrzegania prawa przez firmy ubezpieczeniowe, prawidłowości likwidacji szkód z OC sprawcy wypadków komunikacyjnych oraz reakcji na zgłaszane skargi i nieprawidłowości, zwracam się do Pana Ministra o zajęcie stanowiska w przedmiotowych kwestiach i podjęcie koniecznych w naszej ocenie działań.
Wśród wskazywanych niewystarczających działań KNF będących przedmiotem skarg znajdują się: niewystarczająca skuteczność nadzoru nad rynkiem ubezpieczeń, niska skuteczność kontroli stosowania się zakładów ubezpieczeń do rekomendacji KNF, których celem jest ochrona słusznych interesów ubezpieczonych oraz badania przypadków zatajania przez ubezpieczycieli dokumentacji szkodowej. Odmowa wszczęcia działań przez KNF składana ubezpieczonym dochodzącym swoich praw jest uzasadniana tym, iż KNF nie jest powołana do realizacji spraw indywidualnych.
Jak się okazuje, osoby fizyczne, nieprowadzące działalności gospodarczej, dochodząc roszczeń z tytułu OC sprawcy wypadku nie są objęte ochroną konsumencką.
Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów uzasadniając swoje odmowy podjęcia działań przywołuje uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 9 września 2015r. (sygn. akt III SZP 2/15) zgodnie z którą poszkodowany dochodząc roszczeń od ubezpieczyciela w ramach odpowiedzialności gwarancyjnej OC, nie dokonuje czynności prawnej, a więc nie spełnia definicji konsumenta zawartej w art. 22¹ k.c. oraz art. 24 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów.
Zgodnie z regulacjami prawa unijnego, poszkodowani powinni być objęci ochroną konsumencką, co pozwoliłoby wyrównać szanse ubezpieczonych w ewentualnych sporach z towarzystwami ubezpieczeniowymi.
W związku z powyższym zwracam się z pytaniami do Pana Ministra, czy rząd pracuje obecnie nad regulacjami implementującymi przywołane wyżej regulacje prawa unijnego chroniące ubezpieczonych? Jakie w związku z powyższym zagadnieniem objętym niniejszą interpelacją powinny być zmienione ustawy, aby poprawić sytuację prawną ubezpieczonych w ewentualnych sporach z towarzystwami ubezpieczeniowymi?
Odpowiedź urzędowa
Podsekretarz stanu Jurand Drop
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
15%
Konkretność
85%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 0 %
Precyzyjne daty
9
Odpowiedź na punkty
✓ Tak (Ad 1, Pkt...)
Gęstość faktów
4.3 / 1k zn.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (9)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
9694 znaków
tel.: +48 22 694 55 55 ul. Świętokrzyska 12
fax: +48 22 694 36 84 00-916 Warszawa
gov.pl/finanse
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
1/4
Warszawa, 7 marca 2025 roku
Sprawa: Odpowiedź na interpelację nr 7938
Znak sprawy: FN6.054.7.2025
Kontakt: Kancelaria MF
tel.: +48 22 694 55 55
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
Pan Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 7938 Posłów na Sejm: Jerzego Polaczka,
Grzegorza Gaży, Andrzeja Gawrona, Bożeny Borys-Szopy i Roberta Warwasa
uprzejmie informuję, że kwestie poruszone w interpelacji zostały skonsultowane z:
Ministrem Sprawiedliwości, Urzędem Komisji Nadzoru Finansowego (UKNF) oraz
Urzędem Ochrony Konkurencji i Konsumentów (UOKIK). Na podstawie
otrzymanych informacji uprzejmie proszę o przyjęcie poniższych wyjaśnień.
Ad. 1.
Na wstępie należy odnieść się do pojęcia „konsumenta”, które wynika z przepisów
prawa cywilnego. Zgodnie z art. 221 kodeksu cywilnego1 za „konsumenta” uważa
się osobę fizyczną dokonującą z przedsiębiorcą czynności prawnej niezwiązanej
bezpośrednio z jej działalnością gospodarczą lub zawodową. Natomiast obowiązek
zawarcia umowy ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej ciąży na posiadaczu
pojazdu mechanicznego.
Ministerstwo Sprawiedliwości wskazało, że umowa ubezpieczenia zapewnia
również ochronę poszkodowanym, którzy jako beneficjenci obowiązkowego
ubezpieczenia OC nie ponoszą ryzyka braku u sprawcy szkody środków na jej
pokrycie. Poszkodowany nie nabywa jednak usługi ubezpieczeniowej oferowanej
przez ubezpieczyciela, a tym samym, nie konsumuje on żadnych dóbr ani usług.
Jednocześnie Ministerstwo Sprawiedliwości wskazało, że w sytuacji zaistnienia
szkody, poszkodowanemu, zgodnie z treścią art. 19 ust. 1 ustawy o
ubezpieczeniach obowiązkowych2, przysługuje bezpośrednie roszczenie wobec
ubezpieczyciela udzielającego ochrony sprawcy szkody (actio directa). Actio directa
umożliwia poszkodowanemu szybsze i pełniejsze zaspokojenie poniesionych szkód.
Źródłem roszczenia przysługującego poszkodowanemu jest sam fakt wyrządzenia
szkody przez sprawcę, a nie umowa ubezpieczenia OC. Jednocześnie, zgodnie z
treścią uchwały Sądu Najwyższego, sygn. akt III SZP 2/15, poszkodowany
-- 1 of 4 --
2/4
dochodząc od ubezpieczyciela sprawcy odszkodowania za szkody poniesione w
wyniku wypadku komunikacyjnego w ramach odpowiedzialności gwarancyjnej z
tytułu umów ubezpieczenia OC nie dokonuje czynności prawnej, o której mowa w
art. 221 kodeksu cywilnego1. Wprawdzie definicja konsumenta z art. 221 kodeksu
cywilnego1 pozwala uznawać za konsumentów osoby fizyczne dokonujące
jednostronnych czynności prawnych w ramach ukształtowanych już stosunków
umownych (np. w ramach umów dotyczących ubezpieczenia na życie), to należy
mieć na uwadze, że pod pojęciem czynności prawnej rozumie się oświadczenie
woli, którego skutkiem jest powstanie, zmiana lub ustanie stosunku prawnego. W
związku z tym za niewystarczające należy uznać podjęcie przez osobę fizyczną
jakichkolwiek działań w stosunku do przedsiębiorcy. Działania takie, nawet jeżeli
zakwalifikuje się je jako działania prawne, nie mogą prowadzić do uzyskania przez
osobę fizyczną statusu konsumenta.
Odnosząc się w tym względzie do regulacji unijnych Ministerstwo Sprawiedliwości
podkreśliło, że zgodnie z poglądem wyrażonym przez Sąd Najwyższy w uchwale
sygn. akt III SZP 2/15, z prawa unijnego nie można wyprowadzić ogólnej reguły
obejmowania ochroną konsumencką każdej osoby fizycznej podejmującej
jakiekolwiek działania w celu niegospodarczym wobec profesjonalisty -
przedsiębiorcy. Tym samym, nie ma podstaw do dokonywania prounijnej wykładni
art. 221 kodeksu cywilnego1 . Ministerstwo Sprawiedliwości wyjaśniło w przy tym,
że w ocenie Sądu Najwyższego obowiązek prounijnej wykładni ciąży na sądach
krajowych wówczas, gdy orzekają one w kwestiach objętych zakresem normowania
prawa unijnego, tj. w sprawach objętych zakresem normowania poszczególnych
dyrektyw. Ministerstwo Sprawiedliwości wskazało także, że wprawdzie ww.
uchwała zapadła w oparciu o analizę treści nieobowiązującej już dyrektywy3, to
obecnie obowiązująca dyrektywa4 również nie zawiera regulacji unijnych
zakładających objęcie poszkodowanych w wypadkach komunikacyjnych unijnymi
zasadami ochrony konsumenckiej.
Niemniej jednak Ministerstwo Sprawiedliwości zauważyło, że kwestia związana z
możliwością zakwalifikowania poszkodowanych do kategorii konsumentów należy
do problematycznych również w innych państwach Unii Europejskiej, gdzie
podejmowane są próby przyznania statusu konsumentów poszkodowanym w
oparciu o dyrektywę5. Powyższe potwierdza m.in. treść pytania prejudycjalnego w
sprawie C-387/23 BUL INS12, które dotyczyło właśnie możliwości
zakwalifikowania do kategorii konsumentów poszkodowanych. W ww. sprawie
postanowieniem z dnia 9 stycznia 2024 r. TSUE orzekł wprawdzie
niedopuszczalność danego pytania prejudycjalnego, stwierdził jednak, że
celem dyrektywy5 jest zapewnienie, aby poszkodowani w wypadkach
spowodowanych przez pojazdy mechaniczne, byli traktowani w sposób
porównywalny, niezależnie od tego w którym miejscu na terytorium Unii
Europejskiej wypadek miał miejsce. W ocenie Trybunału dyrektywa5 nie ma na celu
ani harmonizacji systemów odpowiedzialności cywilnej państw członkowskich ani
zapewnienia ochrony konsumentów.
Umowa obowiązkowego ubezpieczenia OC komunikacyjnego powoduje, że
poszkodowany zyskuje wyłącznie nowego, dodatkowego dłużnika, tj.
ubezpieczyciela, obok sprawcy szkody. Odpowiedzialność za szkodę nadal ponosi
sprawca, natomiast ubezpieczyciel staje się dodatkowym podmiotem
zobowiązanym do zapłaty odszkodowania z tytułu umowy jaką zawarł z
-- 2 of 4 --
3/4
ubezpieczającym, tj. ze sprawcą. Tym samym, dochodzenie przez poszkodowanego
odszkodowania od ubezpieczyciela, nie ogranicza jego praw z tytułu dochodzenia
odszkodowania bezpośrednio od sprawcy.
Ministerstwo Sprawiedliwości wskazało także, że dostrzega problem związany z
dochodzeniem od zakładów ubezpieczeń indywidualnych roszczeń przez
poszkodowanych z tytułu wypadków komunikacyjnych na podstawie umowy
ubezpieczenia obowiązkowego OC sprawcy zdarzenia. W związku z tym, na
podstawie zarządzenia6 Minister Sprawiedliwości powołał Pełnomocnika do spraw
Ochrony Praw Konsumenta. Do zadań Pełnomocnika Ministra Sprawiedliwości do
spraw Ochrony Praw Konsumenta należy m.in. analizowanie i proponowanie
rozwiązań legislacyjnych i pozalegislacyjnych dotyczących ochrony praw
konsumenta. Ponadto planowane są prace Komisji Kodyfikacyjnej Prawa
Cywilnego mające obejmować m.in. systematykę umów uregulowanych w kodeksie
cywilnym. W świetle powyższego Ministerstwo Sprawiedliwości poinformowało,
że ewentualne podjęcie prac odnoszących się do podniesionej w interpelacji
problematyki będzie wskazane po zakończeniu prac Komisji Kodyfikacyjnej Prawa
Cywilnego w tym przedmiocie i wskazaniu założeń oraz kierunków zmian w prawie
cywilnym, a także wskazaniu przez Pełnomocnika Ministra Sprawiedliwości do
spraw Ochrony Praw Konsumenta założeń oraz kierunków zmian dotyczących
ochrony praw konsumenta.
Ad. 2.
Odnosząc się do pytania drugiego dotyczącego ustaw, jakie powinny być zmienione
w celu nadania statusu konsumenta poszkodowanym z ubezpieczenia OC ppm,
UOKiK wskazał, że działania o charakterze legislacyjnym mogłyby odnosić się do
zmian w kodeksie cywilnym1 lub ustawie o działalności ubezpieczeniowej i
reasekuracyjnej7.
W piśmie UOKiK zostało jednak podkreślone, że nadanie poszkodowanym
statusu konsumentów nie wpłynie w żaden sposób na indywidualny charakter
spraw dotyczących likwidacji szkody. Już obecnie Rzecznik Finansowy
pomaga poszkodowanym w ich indywidualnych sporach z zakładami ubezpieczeń,
działając w ramach swoich kompetencji ustawowych.
Natomiast KNF, w odniesieniu do poruszonej w interpelacji kwestii występowania
praktyk naruszających interesy poszkodowanych w wypadkach komunikacyjnych
podkreśliła, że wskazane nieprawidłowości dotyczą bardziej kwestii
nieprawidłowego stosowania obowiązujących przepisów prawa przez zakłady
ubezpieczeń niż niedostatecznego poziomu ochrony tych osób określonego w
przepisach prawa, w szczególności braku posiadania przez nie statusu konsumenta.
Podstawa prawna:
1. Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks Cywilny (Dz. U. z 2024 r. poz. 1061 z
późn. zm.);
2. Ustawa z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych,
Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli
Komunikacyjnych (Dz.U. z 2023 r. poz. 2500 z późn. zm.);
-- 3 of 4 --
4/4
3. Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/22/WE z dnia 23 kwietnia
2009 r. w sprawie nakazów zaprzestania szkodliwych praktyk w celu ochrony
interesów konsumentów (Dz.U. UE. L. z 2009 r. Nr 110, str. 30 z zm.);
4. Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2020/1828 z dnia 25 listopada
2020 r. w sprawie powództw przedstawicielskich wytaczanych w celu ochrony
zbiorowych interesów konsumentów i uchylająca dyrektywę 2009/22/WE (Dz.U.
UE. L. z 2020 r. Nr 409, str. 1 z zm.);
5. Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/103/WE z dnia 16 września
2009 r. w sprawie ubezpieczenia od odpowiedzialności cywilnej za szkody
powstałe w związku z ruchem pojazdów mechanicznych i egzekwowania
obowiązku ubezpieczania od takiej odpowiedzialności (Dz.U. UE. L. z 2009 r. Nr
263, str. 11 z zm.);
6. Zarządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 12 stycznia 2024 r. w sprawie
ustanowienia Pełnomocnika Ministra Sprawiedliwości do spraw Ochrony Praw
Konsumenta (Dz.U.MS. z 2024 r. poz. 4);
7. Ustawia z dnia 22 maja 2003 r. o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej
(Dz. U. z 2024 r. poz. 838).
Z wyrazami szacunku
Z upoważnienia Ministra Finansów
Jurand Drop
podsekretarz stanu
-- 4 of 4 --
fax: +48 22 694 36 84 00-916 Warszawa
gov.pl/finanse
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
1/4
Warszawa, 7 marca 2025 roku
Sprawa: Odpowiedź na interpelację nr 7938
Znak sprawy: FN6.054.7.2025
Kontakt: Kancelaria MF
tel.: +48 22 694 55 55
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
Pan Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 7938 Posłów na Sejm: Jerzego Polaczka,
Grzegorza Gaży, Andrzeja Gawrona, Bożeny Borys-Szopy i Roberta Warwasa
uprzejmie informuję, że kwestie poruszone w interpelacji zostały skonsultowane z:
Ministrem Sprawiedliwości, Urzędem Komisji Nadzoru Finansowego (UKNF) oraz
Urzędem Ochrony Konkurencji i Konsumentów (UOKIK). Na podstawie
otrzymanych informacji uprzejmie proszę o przyjęcie poniższych wyjaśnień.
Ad. 1.
Na wstępie należy odnieść się do pojęcia „konsumenta”, które wynika z przepisów
prawa cywilnego. Zgodnie z art. 221 kodeksu cywilnego1 za „konsumenta” uważa
się osobę fizyczną dokonującą z przedsiębiorcą czynności prawnej niezwiązanej
bezpośrednio z jej działalnością gospodarczą lub zawodową. Natomiast obowiązek
zawarcia umowy ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej ciąży na posiadaczu
pojazdu mechanicznego.
Ministerstwo Sprawiedliwości wskazało, że umowa ubezpieczenia zapewnia
również ochronę poszkodowanym, którzy jako beneficjenci obowiązkowego
ubezpieczenia OC nie ponoszą ryzyka braku u sprawcy szkody środków na jej
pokrycie. Poszkodowany nie nabywa jednak usługi ubezpieczeniowej oferowanej
przez ubezpieczyciela, a tym samym, nie konsumuje on żadnych dóbr ani usług.
Jednocześnie Ministerstwo Sprawiedliwości wskazało, że w sytuacji zaistnienia
szkody, poszkodowanemu, zgodnie z treścią art. 19 ust. 1 ustawy o
ubezpieczeniach obowiązkowych2, przysługuje bezpośrednie roszczenie wobec
ubezpieczyciela udzielającego ochrony sprawcy szkody (actio directa). Actio directa
umożliwia poszkodowanemu szybsze i pełniejsze zaspokojenie poniesionych szkód.
Źródłem roszczenia przysługującego poszkodowanemu jest sam fakt wyrządzenia
szkody przez sprawcę, a nie umowa ubezpieczenia OC. Jednocześnie, zgodnie z
treścią uchwały Sądu Najwyższego, sygn. akt III SZP 2/15, poszkodowany
-- 1 of 4 --
2/4
dochodząc od ubezpieczyciela sprawcy odszkodowania za szkody poniesione w
wyniku wypadku komunikacyjnego w ramach odpowiedzialności gwarancyjnej z
tytułu umów ubezpieczenia OC nie dokonuje czynności prawnej, o której mowa w
art. 221 kodeksu cywilnego1. Wprawdzie definicja konsumenta z art. 221 kodeksu
cywilnego1 pozwala uznawać za konsumentów osoby fizyczne dokonujące
jednostronnych czynności prawnych w ramach ukształtowanych już stosunków
umownych (np. w ramach umów dotyczących ubezpieczenia na życie), to należy
mieć na uwadze, że pod pojęciem czynności prawnej rozumie się oświadczenie
woli, którego skutkiem jest powstanie, zmiana lub ustanie stosunku prawnego. W
związku z tym za niewystarczające należy uznać podjęcie przez osobę fizyczną
jakichkolwiek działań w stosunku do przedsiębiorcy. Działania takie, nawet jeżeli
zakwalifikuje się je jako działania prawne, nie mogą prowadzić do uzyskania przez
osobę fizyczną statusu konsumenta.
Odnosząc się w tym względzie do regulacji unijnych Ministerstwo Sprawiedliwości
podkreśliło, że zgodnie z poglądem wyrażonym przez Sąd Najwyższy w uchwale
sygn. akt III SZP 2/15, z prawa unijnego nie można wyprowadzić ogólnej reguły
obejmowania ochroną konsumencką każdej osoby fizycznej podejmującej
jakiekolwiek działania w celu niegospodarczym wobec profesjonalisty -
przedsiębiorcy. Tym samym, nie ma podstaw do dokonywania prounijnej wykładni
art. 221 kodeksu cywilnego1 . Ministerstwo Sprawiedliwości wyjaśniło w przy tym,
że w ocenie Sądu Najwyższego obowiązek prounijnej wykładni ciąży na sądach
krajowych wówczas, gdy orzekają one w kwestiach objętych zakresem normowania
prawa unijnego, tj. w sprawach objętych zakresem normowania poszczególnych
dyrektyw. Ministerstwo Sprawiedliwości wskazało także, że wprawdzie ww.
uchwała zapadła w oparciu o analizę treści nieobowiązującej już dyrektywy3, to
obecnie obowiązująca dyrektywa4 również nie zawiera regulacji unijnych
zakładających objęcie poszkodowanych w wypadkach komunikacyjnych unijnymi
zasadami ochrony konsumenckiej.
Niemniej jednak Ministerstwo Sprawiedliwości zauważyło, że kwestia związana z
możliwością zakwalifikowania poszkodowanych do kategorii konsumentów należy
do problematycznych również w innych państwach Unii Europejskiej, gdzie
podejmowane są próby przyznania statusu konsumentów poszkodowanym w
oparciu o dyrektywę5. Powyższe potwierdza m.in. treść pytania prejudycjalnego w
sprawie C-387/23 BUL INS12, które dotyczyło właśnie możliwości
zakwalifikowania do kategorii konsumentów poszkodowanych. W ww. sprawie
postanowieniem z dnia 9 stycznia 2024 r. TSUE orzekł wprawdzie
niedopuszczalność danego pytania prejudycjalnego, stwierdził jednak, że
celem dyrektywy5 jest zapewnienie, aby poszkodowani w wypadkach
spowodowanych przez pojazdy mechaniczne, byli traktowani w sposób
porównywalny, niezależnie od tego w którym miejscu na terytorium Unii
Europejskiej wypadek miał miejsce. W ocenie Trybunału dyrektywa5 nie ma na celu
ani harmonizacji systemów odpowiedzialności cywilnej państw członkowskich ani
zapewnienia ochrony konsumentów.
Umowa obowiązkowego ubezpieczenia OC komunikacyjnego powoduje, że
poszkodowany zyskuje wyłącznie nowego, dodatkowego dłużnika, tj.
ubezpieczyciela, obok sprawcy szkody. Odpowiedzialność za szkodę nadal ponosi
sprawca, natomiast ubezpieczyciel staje się dodatkowym podmiotem
zobowiązanym do zapłaty odszkodowania z tytułu umowy jaką zawarł z
-- 2 of 4 --
3/4
ubezpieczającym, tj. ze sprawcą. Tym samym, dochodzenie przez poszkodowanego
odszkodowania od ubezpieczyciela, nie ogranicza jego praw z tytułu dochodzenia
odszkodowania bezpośrednio od sprawcy.
Ministerstwo Sprawiedliwości wskazało także, że dostrzega problem związany z
dochodzeniem od zakładów ubezpieczeń indywidualnych roszczeń przez
poszkodowanych z tytułu wypadków komunikacyjnych na podstawie umowy
ubezpieczenia obowiązkowego OC sprawcy zdarzenia. W związku z tym, na
podstawie zarządzenia6 Minister Sprawiedliwości powołał Pełnomocnika do spraw
Ochrony Praw Konsumenta. Do zadań Pełnomocnika Ministra Sprawiedliwości do
spraw Ochrony Praw Konsumenta należy m.in. analizowanie i proponowanie
rozwiązań legislacyjnych i pozalegislacyjnych dotyczących ochrony praw
konsumenta. Ponadto planowane są prace Komisji Kodyfikacyjnej Prawa
Cywilnego mające obejmować m.in. systematykę umów uregulowanych w kodeksie
cywilnym. W świetle powyższego Ministerstwo Sprawiedliwości poinformowało,
że ewentualne podjęcie prac odnoszących się do podniesionej w interpelacji
problematyki będzie wskazane po zakończeniu prac Komisji Kodyfikacyjnej Prawa
Cywilnego w tym przedmiocie i wskazaniu założeń oraz kierunków zmian w prawie
cywilnym, a także wskazaniu przez Pełnomocnika Ministra Sprawiedliwości do
spraw Ochrony Praw Konsumenta założeń oraz kierunków zmian dotyczących
ochrony praw konsumenta.
Ad. 2.
Odnosząc się do pytania drugiego dotyczącego ustaw, jakie powinny być zmienione
w celu nadania statusu konsumenta poszkodowanym z ubezpieczenia OC ppm,
UOKiK wskazał, że działania o charakterze legislacyjnym mogłyby odnosić się do
zmian w kodeksie cywilnym1 lub ustawie o działalności ubezpieczeniowej i
reasekuracyjnej7.
W piśmie UOKiK zostało jednak podkreślone, że nadanie poszkodowanym
statusu konsumentów nie wpłynie w żaden sposób na indywidualny charakter
spraw dotyczących likwidacji szkody. Już obecnie Rzecznik Finansowy
pomaga poszkodowanym w ich indywidualnych sporach z zakładami ubezpieczeń,
działając w ramach swoich kompetencji ustawowych.
Natomiast KNF, w odniesieniu do poruszonej w interpelacji kwestii występowania
praktyk naruszających interesy poszkodowanych w wypadkach komunikacyjnych
podkreśliła, że wskazane nieprawidłowości dotyczą bardziej kwestii
nieprawidłowego stosowania obowiązujących przepisów prawa przez zakłady
ubezpieczeń niż niedostatecznego poziomu ochrony tych osób określonego w
przepisach prawa, w szczególności braku posiadania przez nie statusu konsumenta.
Podstawa prawna:
1. Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks Cywilny (Dz. U. z 2024 r. poz. 1061 z
późn. zm.);
2. Ustawa z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych,
Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli
Komunikacyjnych (Dz.U. z 2023 r. poz. 2500 z późn. zm.);
-- 3 of 4 --
4/4
3. Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/22/WE z dnia 23 kwietnia
2009 r. w sprawie nakazów zaprzestania szkodliwych praktyk w celu ochrony
interesów konsumentów (Dz.U. UE. L. z 2009 r. Nr 110, str. 30 z zm.);
4. Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2020/1828 z dnia 25 listopada
2020 r. w sprawie powództw przedstawicielskich wytaczanych w celu ochrony
zbiorowych interesów konsumentów i uchylająca dyrektywę 2009/22/WE (Dz.U.
UE. L. z 2020 r. Nr 409, str. 1 z zm.);
5. Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/103/WE z dnia 16 września
2009 r. w sprawie ubezpieczenia od odpowiedzialności cywilnej za szkody
powstałe w związku z ruchem pojazdów mechanicznych i egzekwowania
obowiązku ubezpieczania od takiej odpowiedzialności (Dz.U. UE. L. z 2009 r. Nr
263, str. 11 z zm.);
6. Zarządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 12 stycznia 2024 r. w sprawie
ustanowienia Pełnomocnika Ministra Sprawiedliwości do spraw Ochrony Praw
Konsumenta (Dz.U.MS. z 2024 r. poz. 4);
7. Ustawia z dnia 22 maja 2003 r. o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej
(Dz. U. z 2024 r. poz. 838).
Z wyrazami szacunku
Z upoważnienia Ministra Finansów
Jurand Drop
podsekretarz stanu
-- 4 of 4 --