tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.67.2025
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację poselską nr 7903 Pani Posłanki Olgi Semeniuk–Patkowskiej
w sprawie sytuacji społeczno-demograficznej Polaków, proszę przyjąć poniższe wyjaśnienia.
Wśród działań mających na celu wspieranie dzietności należy wymienić wprowadzenie
ustawą z dnia 15 maja 2024 r. o wspieraniu rodziców w aktywności zawodowej oraz
w wychowaniu dziecka – „Aktywny rodzic” świadczeń, w ramach których oferowane są:
 Świadczenie „Aktywni rodzice w pracy”, kierowe do aktywnych zawodowo rodziców
i opiekunów małego dziecka, które nie uczęszcza do instytucji opieki dla dzieci do lat 3.
Ustawa definiuje aktywność zawodową, której poziom/rodzaj uprawnia do
otrzymywania świadczenia. „Aktywni rodzice w pracy” przysługuje w wysokości 1500 zł
miesięcznie przez okres 24 miesięcy od 12 do 35 miesiąca życia dziecka. W przypadku
dzieci legitymujących się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami:
konieczności stałej bądź długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze
znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz koniecznością stałego
współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji
i edukacji, świadczenie przysługuje w wysokości 1900 zł miesięcznie. Świadczenie
przysługuje, jeśli oboje rodzice/ opiekunowie osiągają przychód, którego łączna
podstawa wymiaru składek wynosi co najmniej 100% minimalnego wynagrodzenia za
pracę (tzw. warunek łączonego poziomu aktywności zawodowej). Dodatkowo podstawa,
od której opłacane są składki każdej z tych osób nie może być niższa od 50% minimalnego
wynagrodzenia za pracę obowiązującego w okresie, na który jest ustalane prawo do
świadczenia lub – w przypadku osób, które prowadzą pozarolniczą działalność
gospodarczą na preferencyjnych zasadach (korzystają z ulg: preferencyjne składki, ulga
na start, mały ZUS plus) - 30% minimalnego wynagrodzenia za pracę w danym okresie,
na który jest ustalane prawo do świadczenia1.
 Świadczenie „aktywnie w żłobku”, przysługujące na dzieci, które korzystają z usług
świadczonych w żłobku, klubie dziecięcym (znajdującym się w rejestrze żłobków
i klubów dziecięcych) lub opieki dziennego opiekuna (wpisanego do wykazu opiekunów
1 Rolnik, małżonek rolnika lub domownik podlegający obowiązkowi ubezpieczenia społecznego w Kasie Rolniczego
Ubezpieczenia Społecznego również mogą ubiegać się o świadczenie „aktywni rodzice w pracy”. Fakt ubezpieczenia
takich rodziców/opiekunów w KRUS jest traktowany jak praca na etacie w wymiarze 100% minimalnego
wynagrodzenia za pracę. Z kolei np. funkcjonariusze, żołnierze zawodowi, sędziowie i prokuratorzy, którzy zgodnie
z obowiązującymi przepisami w okresie pełnienia służby nie są objęci obowiązkiem ubezpieczeń społecznych, także
mogą ubiegać się o świadczenie „aktywni rodzice w pracy”. Niepodleganie ubezpieczeniom emerytalnemu i
rentowym z tytułu wykonywania pracy na podstawie stosunku służbowego uznaje się za równoważne z opłacaniem
składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe od podstawy, której wysokość wynosi 100% minimalnego
wynagrodzenia za pracę. Natomiast w przypadku samodzielnego wychowywania dziecka przez rodzica/ opiekuna,
świadczenie „aktywni rodzice w pracy” przysługuje pod warunkiem, że taka osoba podlega ubezpieczeniom
emerytalnemu i rentowym od podstawy wynoszącej co najmniej 100% minimalnego wynagrodzenia za pracę.

-- 1 of 7 --

tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
dziennych). Świadczenie zastąpiło dotychczasowe, mniej korzystne, dofinansowanie
opłaty za pobyt dziecka w instytucji opieki, które przysługiwało maksymalnie
w wysokości 400 zł miesięcznie na dziecko. Świadczenie „aktywnie w żłobku”
przysługuje w wysokości do 1500 zł miesięcznie na dziecko lub do 1900 zł miesięcznie
na dziecko z niepełnosprawnością, jednak nie przekraczającej wysokości opłaty, jaką
rodzic/ opiekun ponosi za pobyt dziecka w instytucji opieki. Ustawa przewiduje także
górną granicę wysokości opłat żłobkowych, której przekroczenie wykluczy daną
instytucję lub podmiot z procesu przyznawania świadczenia „aktywnie w żłobku”,
w pierwszym okresie obowiązywania ustawy wynoszący 2200 zł miesięcznie.
Świadczenie „aktywnie w żłobku” przysługuje do końca roku szkolnego, w którym
dziecko skończy 3 lata, a gdy objęcie dziecka wychowaniem przedszkolnym jest
niemożliwe lub utrudnione – do końca roku szkolnego, w którym dziecko kończy 4 lata.
„Aktywnie w żłobku” nie jest wypłacane rodzicowi/opiekunowi dziecka, lecz
przekazywane bezpośrednio na rachunek bankowy podmiotu, który prowadzi żłobek,
klub dziecięcy, zatrudnia dziennego opiekuna lub na konto bankowe dziennego opiekuna
prowadzącego działalność na własny rachunek. Wprowadzenie świadczenia „aktywnie
w żłobku” wiąże się z uchyleniem dotychczas obowiązujących przepisów ustawy o opiece
nad dziećmi w wieku do lat 3, dotyczących dofinansowania opłaty rodzica za pobyt
dziecka w żłobku, klubie dziecięcym lub u dziennego opiekuna, przy jednoczesnym
zachowaniu praw nabytych, tj. zagwarantowaniu rodzicowi/opiekunowi prawa do
zachowania wcześniej przyznanego dofinansowania, z możliwością przejścia na jedno
z trzech nowych świadczeń z programu „Aktywny rodzic”, jeśli jest ono dla niego bardziej
korzystne (korzystanie z dofinansowania opłaty za pobyt dziecka w żłobku, klubie
dziecięcym lub u dziennego opiekuna wyklucza możliwość jednoczesnego pobierania
świadczenia z programu „Aktywny rodzic”).
 „Aktywnie w domu”, które zastąpiło mniej korzystny, nieprzysługujący na pierwsze
dziecko, rodzinny kapitał opiekuńczy. Świadczenie „aktywnie w domu” przysługuje na
każde dziecko w rodzinie od pierwszego dnia miesiąca, w którym skończyło ono 12.
Miesiąc życia, do ostatniego dnia miesiąca przed tym, w którym ukończy 36. Miesiąc
życia. Świadczenie wypłacane jest w wysokości 500 zł miesięcznie przez 24 miesiące, bez
względu na dochód rodziny. „Aktywnie w domu” kierowane jest do tych rodziców/
opiekunów dzieci, którzy nie mogą lub nie zdecydują się skorzystać z dwóch pozostałych
świadczeń. Jego wprowadzenie wiąże się z uchyleniem dotychczas obowiązującej
ustawy o rodzinnym kapitale opiekuńczym, przy jednoczesnym zachowaniu praw
nabytych, tj. zagwarantowaniu rodzicowi/ opiekunowi prawa do zachowania wcześniej
przyznanego rodzinnego kapitału opiekuńczego, z możliwością przejścia na jedno
z trzech świadczeń z programu „Aktywny rodzic”, jeśli jest ono dla niego bardziej
korzystne. Pobieranie rodzinnego kapitału opiekuńczego wyklucza możliwość
jednoczesnego otrzymywania świadczenia z programu „Aktywny rodzic”.
W ramach programu „Aktywny rodzic”, w danym miesiącu, na dane dziecko można otrzymać
tylko jedno świadczenie, ale dopuszczalna jest wielokrotna zmiana rodzaju otrzymywanego
świadczenia.
Ustawa o wspieraniu rodziców w aktywności zawodowej oraz w wychowaniu dziecka –
„Aktywny rodzic”, wprowadza nie tylko nowe świadczenia, wypłacane od 1 października
2024 r. za pośrednictwem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, finansowane z budżetu
państwa, ale również pozwala ministrowi ds. rodziny podejmować działania służące
podnoszeniu jakości opieki sprawowanej nad dziećmi w wieku do lat 3 oraz rozwojowi

-- 2 of 7 --

tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
instytucjonalnych form tej opieki, a także inicjować promocję działań na rzecz opieki nad
dziećmi w wieku do lat 3.
Jednym z działań służących podnoszeniu jakości opieki sprawowanej nad dziećmi w wieku
do lat 3 oraz rozwojowi i promocji instytucjonalnych form tej opieki jest zainicjowanie
Akademii Wsparcia – krajowego systemu wspierania rozwoju opieki wczesnodziecięcej
w Polsce – 2024-2026. Jej celem jest wyłonienie instytucji, których zadaniem będzie
wsparcie instytucji opieki we wdrażaniu i podnoszeniu standardów jakości opieki
sprawowanej nad dziećmi do lat 3 i upowszechnianie formalnej opieki. Działalność tych
instytucji będzie polegała głównie na wspieraniu podmiotów prowadzących instytucje
opieki, opiekunów, jak i gmin kontrolujących instytucje opieki, współpracę z rodzicami,
w celu podnoszenia jakości opieki.
Realizacją zadań związanych z przyjmowaniem i rozpatrywaniem wniosków oraz ustalaniem
prawa do świadczeń z programu „Aktywny rodzic”, od 1 października 2024 r. zajmuje się
Zakład Ubezpieczeń Społecznych.
Kolejnym z działań, o których należy wspomnieć w kontekście pytań zadanych przez Panią
Posłankę jest wdrożenie Programu „Aktywny Maluch 2022-2029”, zapewniający dostęp do
lokalnych instytucji opieki na dziećmi do lat 3. Program zakłada stworzenie do końca 2026
roku ok. 102 tys. miejsc w żłobkach, klubach dziecięcych albo u dziennego opiekuna (47,5 tys.
z KPO i 55 tys. z FERS) i ich utrzymanie do końca 2029 ze środków unijnych w kwocie 6,5
mld zł. Wysokość dofinansowania na tworzenie miejsc opieki dla jednostek samorządu
terytorialnego wynosi do 57 528 zł bez VAT na 1 miejsce opieki, a dla pozostałych
podmiotów 12 410 zł z VAT. Niezależnie od tego, jaki podmiot utworzy miejsca opieki, przez
okres 36 miesięcy będzie otrzymywał środki na ich utrzymanie w kwocie 836 zł miesięcznie
na 1 miejsce, celem zmniejszenia opłat ponoszonych przez rodziców. Pierwszeństwo
w uzyskaniu środków z Programu mają gminy.
31 grudnia 2024 r. zakończył się ciągły nabór wniosków o dofinansowanie. Liczba miejsc, na
które zostały złożone wnioski, przekroczyła poziom wskaźnika założonego do osiągnięcia,
tj. 102,5 tys. miejsc. Na 8 stycznia br. zawarte umowy dotyczą utworzenia 58 338 miejsc
opieki, co stanowi blisko 57% zakładanej wartości docelowej. Na najbliższe miesiące
planowana jest kontraktacja pozostałych miejsc opieki. Do końca 2024 r. gminy, które
w ramach edycji ogłaszanych do końca 2023 r. otrzymały dofinansowanie do tworzenia
miejsc opieki ze środków KPO w wysokości do 36 tys. na 1 miejsce mogły zawnioskować
o zwiększenie tych środków do 57 tys. zł na 1 miejsce. Z danych na 31 grudnia 2024 r. wynika,
że łącznie 13 516 miejsc oznaczono jako utworzone ze środków Programu, z czego:
 5376 miejsc oznaczonych jest jako dofinansowanych z KPO
 8140 miejsc oznaczonych jest jako dofinansowanych z FERS.
Stanowi to 13% zaplanowanych do utworzenia w ramach Programu miejsc opieki. Celem
działań rządu jest udostępnienie do 31 grudnia 2026 r. blisko 335 tys. miejsc opieki dla
najmłodszych dzieci. Minimalną wartością założoną dla programu Aktywny Maluch jest
osiągniecie poziomu 315 tys. miejsc żłobkowych (program zakłada fluktuacje i zamykanie po
roku 2026 miejsc niespełniających wyższego standardu jakości, który zacznie wtedy
obowiązywać). Głównym zamierzeniem programu jest utworzenie instytucji opieki nad
dziećmi do lat 3 na terenie gmin, w których placówki tego rodzaju nie funkcjonują. Na koniec
2023 r. było ich 1 105.
Wspomnieć też należy o resortowym Programie opieki nad dziećmi w wieku do lat 3
„Aktywny Dzienny Opiekun w gminie 2025”, będącym kontynuacją Programu „Pierwszy

-- 3 of 7 --

tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Dzienny Opiekun w Gminie 2024”. Program ogłoszono 23 grudnia 2024 roku. O wsparcie
w formie dofinansowania z budżetu państwa mogą się w jego ramach ubiegać gminy, na
terenie których nie funkcjonuje żadna instytucja opieki nad dziećmi do lat 3 oraz na terenie
których nie planuje się utworzenia takiej instytucji w ramach umów o dofinansowanie
z Programu Aktywny Maluch 2022-2029. Gmina taka powinna ustanowić opłatę rodzica za
pobyt dziecka w instytucji, którą rodzic byłby zobowiązany ponosić, gdyby nie zostało mu
przyznane prawo do świadczenia „aktywnie w żłobku”, w wysokości nieprzekraczającej
kwoty 1500 zł. Wysokość budżetu z Funduszu Pracy to maksymalnie 60 mln zł. Program
realizowany jest w dwóch modułach:
 Moduł 1: utworzenie w 2025 r. instytucji opieki w formie maksymalnie dwóch dziennych
opiekunów w danej gminie, zapewniających do 10 miejsc opieki oraz zapewnienie ich
funkcjonowania w 2025 r. - łączna kwota dofinansowania do tworzenia instytucji opieki
nie może przekroczyć 300 000 zł, bez względu na liczbę tworzonych instytucji opieki,
a kwota dofinansowania do funkcjonowania jednego dziennego opiekuna nie może
przekroczyć 8 000 zł brutto miesięcznie.
 Moduł 2: zapewnienie funkcjonowania w 2025 r. miejsc opieki utworzonych w ramach
dziennego opiekuna przez gminy z udziałem środków z edycji 2024 r. Kwota
dofinansowania do funkcjonowania jednego dziennego opiekuna nie może przekroczyć
8 000 zł brutto miesięcznie.
Gminy mogły wnioskować o środki z Programu do 4 lutego br. Wniosek, a także w przypadku
wymagania przez wojewodę – załączniki, należy złożyć tylko i wyłącznie drogą
elektroniczną, za pośrednictwem platformy ePUAP do urzędu wojewódzkiego właściwego
ze względu na położenie gminy.
Informuję, że 19 czerwca 2024 r. Rada Ministrów przyjęła Uchwałę nr 64 Rady Ministrów
z dnia 19 czerwca 2024 r. w sprawie ustanowienia rządowego Programu „Dofinansowanie
wynagrodzeń w postaci dodatku motywacyjnego oraz kosztów składek od tych
wynagrodzeń pracowników zatrudnionych w samorządowych instytucjach opieki nad
dziećmi w wieku do lat 3 na lata 2024–2027". Łączna kwota środków przeznaczona na
realizację programu w całym okresie jego realizacji wynosi 2 079 200 000 zł, z tego w roku
2024 wyniosła 231 400 000 zł, a w roku 2025 wyniesie 539 300 000 zł, w roku 2026 – 615
900 000 zł, zaś w roku 2027 – 692 600 000 zł.
Ponadto 21 kwietniu 2024 r. została powołana Rady do spraw Polityki Rodzinnej
i Demograficznej w Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, do której zadań
należy opracowywanie kierunków działań, których celem jest poprawa sytuacji
demograficznej w Polsce, a także przedstawianie Ministrowi propozycji rozwiązań
w zakresie krajowej polityki demograficznej. Wciąż prace prowadzi Zespół międzyresortowy
do spraw przeciwdziałania negatywnym zjawiskom demograficznym. Obecnie zmieniane są
założenia pracy zespołu oraz jego nazwa. Zgodnie z nowymi postanowieniami, zespół
zajmuje się koordynowaniem polityk resortowych mających wpływ na zjawiska
demograficzne w Polsce.
Sytuacja na krajowym rynku pracy jest obecnie bardzo dobra, co potwierdzają zarówno
statystyki krajowe, jak i dane Eurostatu. Bezrobocie rejestrowane w ciągu ostatnich 2 lat
oscylowało na poziomie ok. 800 tys. osób zarejestrowanych w urzędach pracy, a stopa
bezrobocia rejestrowanego wynosiła ok. 5,0%. Pod tym względem sytuacja jest
najkorzystniejsza od 1990 r.

-- 4 of 7 --

tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Dane z Badania Aktywności Ekonomicznej Ludności (BAEL) pokazują, że poziom aktywności
zawodowej Polaków rośnie. Wg danych za III kwartał 2024 r., współczynnik aktywności
zawodowej dla wieku produkcyjnego (18-59/64 lat) wyniósł 81,7% i wzrósł w porównaniu
z II kwartałem 2024 r. o 0,5 punktu proc. W porównaniu z wartością sprzed roku (z III
kwartałem 2023 r.) współczynnik aktywności zawodowej dla wieku produkcyjnego wzrósł
o 0,6 punktu procentowego. Ponadto, wzrost współczynnika aktywności zawodowej w skali
roku dokonał się we wszystkich grupach wiekowych, nie tylko w wieku produkcyjnym, co
oznacza, że nawet seniorzy w wieku 60/65 lat i starsi byli bardziej aktywni ekonomicznie w III
kwartale 2024 r. niż przed rokiem (wzrost o 0,5 punktu procentowego). Osoby w wieku 55-
59/64 lat wykazały w III kwartale 2024 r. aktywność na poziomie 73,3% (wzrost o 0,5 punktu
proc.).
Pomimo faktu, iż w skali kraju odnotowujemy niskie bezrobocie, a współczynnik aktywności
zawodowej i wskaźnik zatrudnienia wzrastają, przed Publicznymi Służbami Zatrudnienia
wciąż stoją ważne wyzwania. Jednym z nich jest aktywizacja osób biernych zawodowo, w tym
w wieku poprodukcyjnym. Grupa ta stanowi niewykorzystaną rezerwę zasobów pracy, która
może wspierać rynek pracy i przyczyniać się do wzrostu dobrobytu społecznego oraz
ekonomicznego. Kluczowe jest podejmowanie działań na rzecz jej aktywizacji, utrzymania na
rynku pracy oraz tworzenia zachęt dla pracodawców do zatrudniania tych osób. Zrozumienie
potrzeby wdrożenia działań w zakresie aktywizowania osób starszych oraz osób biernych
zawodowo znalazła odzwierciedlenie w ustawie o rynku pracy i służbach zatrudnienia, która
została uchwalona 21 lutego br.
Zgodnie z przepisami ustawy, osoba w wieku emerytalnym, po zarejestrowaniu się
w urzędzie pracy jako poszukująca pracy, będzie mogła skorzystać z następujących form
pomocy: poradnictwa zawodowego, pośrednictwa pracy, sfinansowania wybranego
szkolenia, bonu na kształcenie ustawiczne, skierowania do zatrudnienia subsydiowanego czy
pożyczki na rozpoczęcie działalności gospodarczej. Dodatkowo, w projekcie ustawy znalazła
się forma pomocy skierowana wyłącznie do pracodawców i przedsiębiorców
zatrudniających osoby, które osiągnęły wiek emerytalny. Dofinansowanie będzie mógł
otrzymać pracodawca albo przedsiębiorca zatrudniający poszukującą pracy kobietę, która
ukończyła 60 lat, lub mężczyznę, który ukończył lat 65.
Kolejną grupą na rynku pracy o wciąż niewykorzystanym potencjale są osoby bierne
zawodowo, które po otrzymaniu odpowiedniego wsparcia mogłyby podjąć zatrudnienie.
W związku z tym, w przepisach ustawy dotyczących zadań samorządu województwa oraz
samorządu powiatu w zakresie aktywizacji zawodowej, wspierania zatrudnienia i rynku
pracy, wprowadzono nowe działania. Obejmują one inicjowanie i realizowanie przedsięwzięć
mających na celu identyfikację biernych zawodowo, przekazywanie im informacji
o dostępnych formach wsparcia oraz motywowanie ich do aktywności zawodowej. Działania
te mogą być realizowane przez wojewódzkie i powiatowe urzędy pracy samodzielnie lub we
współpracy, zwłaszcza z podmiotami ekonomii społecznej, jednostkami organizacyjnymi
pomocy społecznej, instytucjami systemu oświaty oraz uczelniami. Dodatkowo, w ustawie
przewidziano formy pomocy, które mają umożliwić wsparcie rodziców w godzeniu życia
zawodowego z rodzinnym np. grant na pracę zdalną, świadczenie aktywizacyjne, możliwość
realizacji stażu w niepełnym wymiarze czasu pracy. Określono również pierwszeństwo osób
z Kartą Dużej Rodziny w korzystaniu ze wsparcia urzędów pracy.
Celem opisanych działań jest maksymalne wykorzystanie dostępnych zasobów pracy
w warunkach malejącej liczby ludności w wieku produkcyjnym oraz starzejącego się
społeczeństwa. W ramach ustawy, osoby te mają otrzymać różnorodne wsparcie, takie jak

-- 5 of 7 --

tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
szkolenia, doradztwo zawodowe, pośrednictwo pracy czy dofinansowanie dla pracodawców
zatrudniających osoby po osiągnięciu wieku emerytalnego.
Odnosząc się do pytania nr 3 informuję, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) jest
instytucją, która ma udział w kreowaniu polityki ubezpieczeniowej i społecznej w Polsce i na
przestrzeni kilku ostatnich lat wdrożył wiele ważnych społecznie projektów.
ZUS ustala uprawienia do świadczeń oraz zapewnia ich terminową wypłatę, przeprowadza
waloryzację emerytur i rent oraz rozliczenie podatkowe świadczeniobiorców, rozlicza,
pobiera i dochodzi składek, dysponuje środkami finansowymi Funduszu Ubezpieczeń
Społecznych, stwierdza i ustala obowiązek ubezpieczeń społecznych, realizuje umowy
i porozumienia międzynarodowe w dziedzinie ubezpieczeń społecznych, realizuje zadania
z zakresu prewencji rentowej i wypadkowej, kontroli orzecznictwa o czasowej niezdolności
do pracy, kontroli płatników składek czy popularyzuje wiedzę o ubezpieczeniach
społecznych. Poza realizacją zadań statutowych, ZUS realizuje dodatkowe zadania
powierzone przez państwo, np. w związku z pandemią COVID-19 oraz związane z obsługą
rządowych programów prorodzinnych i pomocowych.
Stabilna sytuacja na rynku pracy przekłada się na dobrą kondycję finansową Funduszu
Ubezpieczeń Społecznych. Jednym z istotnych parametrów, który pozwala na obiektywną
ocenę utrzymania zdolności funduszu do wypłaty świadczeń, jest wskaźnik pokrycia
wydatków wpływami ze składek i ich pochodnych. W 2023 r. przychody FUS wyniosły 366
448 015 tys. zł i były o 53 795 083 tys. zł większe niż w 2022 r. Koszty FUS wyniosły 365 304
630 tys. zł i były wyższe o 50 370 535 tys. zł od kosztów poniesionych w 2022 r. Na koniec
2023 r. stan finansów FUS wyniósł 10 171 124 tys. zł, tj. o 1 143 385 tys. zł więcej niż na
początku roku. Poziom pokrycia bieżących wydatków wpływami ze składek i ich pochodnych
wyniósł w 2023 r. 83,6 proc. Po rekordowym 2022 r. był to drugi najlepszy wynik od początku
reformy systemu emerytalnego w 1999 r. Dobra sytuacja FUS pozwoliła na zwrot do budżetu
państwa w 2023 r. kwoty dotacji w wysokości 13 mld zł.
W 2024 r. wskaźnik pokrycia osiągnął po trzech kwartałach 2024 r. 83,8%. Sytuacja na rynku
pracy w trzech kwartałach 2024 r. pozostawała korzystna, przekładając się na stabilne
wykonanie planu Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.
Największą pozycją przychodów FUS były składki na ubezpieczenia społeczne, których
kwota według przypisu w trzech kwartałach br. wyniosła 260,4 mld zł i była o 14,6% wyższa
od osiągniętej w analogicznym okresie 2023 r. Wpływy składek wyniosły 257,9 mld zł i były
o 15,2% większe niż w trzech kwartałach 2023 r.
Liczba osób objętych ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi na koniec września 2024 r.
wyniosła 16 204,9 tys. i była o 21,1 tys. większa niż rok wcześniej. Najliczniejszą grupę
ubezpieczonych stanowili pracownicy (71,0%), a w dalszej kolejności osoby prowadzące
działalność gospodarczą i osoby z nimi współpracujące (11,1%) oraz osoby wykonujące pracę
na podstawie umów: zlecenia, agencyjnej lub o świadczenie usług (8,5%).
W ogólnej liczbie zgłoszonych do ubezpieczeń społecznych 7,3% osób posiadało
obywatelstwo inne niż polskie. Na koniec września 2024 r. w ZUS było zarejestrowanych
1 177,5 tys. obcokrajowców, co oznacza wzrost o 5,9% w stosunku do stanu na koniec
września 2023 r. W liczbie tej 57,9% osób było pracownikami, 36,6% zleceniobiorcami,
a pozostali byli objęci innymi formami zatrudnienia. Największą grupę stanowią obywatele
Ukrainy i Białorusi.

-- 6 of 7 --

tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Starzejące się społeczeństwo to wyzwanie dla stabilności finansowej każdego systemu
emerytalnego. Ważne, by w obliczu niekorzystnych zmian demograficznych sytuacja
systemu ubezpieczeń społecznych była stale monitorowana i analizowana pod kątem
wydolności finansowej, uwarunkowań demograficznych oraz ekwiwalentności wypłacanych
świadczeń.
Zwiększenie aktywności zawodowej osób starszych jest ważne dla zachowania stabilności
systemu zabezpieczenia społecznego i równowagi pomiędzy wpływami z transferów
publicznych (podatków i składek) i wydatkami w postaci transferów socjalnych,
adresowanych w szczególności do najstarszego pokolenia. W 2024 r. dokonano przeglądu
sprawozdania oceniającego wpływ działań na rzecz przedłużania kariery zawodowej
i promowania pracy po przekroczeniu ustawowego wieku emerytalnego na skutek zmian
wprowadzonych reformą podatkową (tzw. PIT-0 dla seniora w ramach reformy A4.5
wpisanej do Krajowego Planu Odbudowy). Propozycje podniesienia wieku emerytalnego nie
są odpowiedzią na problem starzenia się społeczeństwa, a aktywność zawodowa po jego
przekroczeniu musi być zawsze elementem decyzji indywidualnej seniora. Warunki pracy,
stan zdrowia czy konieczność sprawowania opieki nad rodzicem/małżonkiem mają znaczący
wpływ na decyzję o zakończeniu aktywności zawodowej.
Obecnie działania koncentrują się na przedłużaniu aktywności zawodowej osób starszych
w oparciu o wdrażanie różnorodnych mechanizmów (opartych na zasadzie dobrowolności),
zachęcających je do dłuższego pozostawania na rynku pracy. Tworzenie warunków do
kontynuowania aktywności zawodowej, również po osiągnięciu wieku emerytalnego, jest
niezbędne ze względu na to, że polski system emerytalny jest systemem solidarnościowym.
Ważne jest też kreowanie świadomości emerytalnej wśród ubezpieczonych, szczególnie
wśród ludzi młodych.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
Aleksandra Gajewska
Sekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/

-- 7 of 7 --