Interpelacja w sprawie zagrożeń związanych z niewłaściwym stosowaniem fumigantów na bazie fosforku glinu
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 7879
do ministra rolnictwa i rozwoju wsi
w sprawie zagrożeń związanych z niewłaściwym stosowaniem fumigantów na bazie fosforku glinu
Zgłaszający: Dorota Marek, Joanna Frydrych, Katarzyna Kierzek-Koperska
Data wpływu: 07-02-2025
Szanowny Panie Ministrze,
w związku z niedawnymi przypadkami śmiertelnych zatruć spowodowanych niewłaściwym użyciem trutek na gryzonie zawierających fumiganty na bazie fosforku glinu, które miały miejsce w 2024 roku, zwracam uwagę na poważne zagrożenie dla zdrowia i życia ludzi wynikające z nieodpowiedniego stosowania tych substancji. Zatrucia te wskazują na konieczność weryfikacji obowiązujących przepisów dotyczących dystrybucji, sprzedaży i użytkowania środków ochrony roślin oraz preparatów biobójczych o tak silnym działaniu toksycznym.
Mając na uwadze bezpieczeństwo publiczne oraz potrzebę skuteczniejszej kontroli nad stosowaniem tych środków, na podstawie art. 14 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 9 maja 1996 r. o wykonywaniu mandatu posła i senatora (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 907), zwracam się z uprzejmą prośbą o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:
Jakie działania prewencyjne zostały podjęte przez Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi w celu zapobiegania nieprawidłowemu stosowaniu fumigantów przez osoby nieposiadające odpowiednich kwalifikacji?
Czy planowane są zmiany w przepisach dotyczących dystrybucji i sprzedaży środków ochrony roślin zawierających fosforek glinu, aby ograniczyć ich dostępność dla osób nieprzeszkolonych?
Czy ministerstwo monitoruje skuteczność działań kontrolnych prowadzonych przez Państwową Inspekcję Ochrony Roślin i Nasiennictwa (PIORiN) oraz Główny Inspektorat Sanitarny (GIS) w zakresie obrotu i stosowania fumigantów? Jeśli tak, jakie są wyniki tych działań?
Czy rozważane są dodatkowe szkolenia lub certyfikacje dla dystrybutorów i użytkowników środków ochrony roślin, aby zapewnić ich bezpieczne stosowanie?
Jakie procedury utylizacji niewykorzystanych lub przeterminowanych fumigantów są obecnie rekomendowane przez ministerstwo, aby zapobiec przypadkowym zatruciom?
Czy ministerstwo współpracuje z innymi instytucjami rządowymi w celu opracowania kompleksowej strategii zapobiegania zatruciom związanym z niewłaściwym stosowaniem środków ochrony roślin?
Czy planowane są kampanie informacyjne skierowane do społeczeństwa na temat ryzyka związanego z niewłaściwym użyciem fumigantów oraz sposobów ich bezpiecznego stosowania i przechowywania?
Jakie są wyniki dotychczasowych kontroli przeprowadzonych przez PIORiN w zakresie sprzedaży i stosowania fumigantów? Ile mandatów i decyzji administracyjnych zostało wydanych w związku z nieprawidłowościami?
Czy ministerstwo planuje wprowadzenie bardziej rygorystycznych sankcji dla podmiotów naruszających przepisy dotyczące obrotu i stosowania środków ochrony roślin zawierających fosforek glinu?
Sekretarz stanu Michał Kołodziejczak
Odpowiedź standardowa – resort odnosi się merytorycznie do zagadnienia z umiarkowaną ilością danych szczegółowych.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (4)
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
8254 znakówul. Wspólna 30, 00-930 Warszawa www.gov.pl/rolnictwo
+48 22 250 01 18
Warszawa, 26 lutego 2025 r.
Znak sprawy: DHR.kor.058.1.2025
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Dotyczy: Interpelacji nr 7879 w sprawie zagrożeń związanych z niewłaściwym
stosowaniem fumigantów na bazie fosforku glinu.
Szanowny Panie Marszałku,
w nawiązaniu do przekazanej Interpelacji w sprawie zagrożeń związanych z niewłaściwym
stosowaniem fumigantów na bazie fosforku glinu, przedstawiam poniżej wyjaśnienia.
Substancja fosforek glinu to substancja czynna środków ochrony roślin przeznaczonych
wyłącznie dla użytkowników profesjonalnych posiadających odpowiednie uprawnienia
do ich nabywania i stosowania, służących do fumigacji, czyli metody zwalczania
szkodników polegającej na wypełnieniu zamkniętej przestrzeni toksycznym gazem.
Środki ochrony roślin zawierające fosforek glinu (a także magnezu) zarejestrowane są
w Polsce jako preparaty zwalczające szkodniki takie jak.: strąkowiec grochowy, wołek
zbożowy, omacnica spichrzanka, mklik, wołek ryżowy, spichrzel surynamski, rozpłaszczyk
rdzawy, trojszyk gryzący, trojszyk ulec, karczownik ziemnowodny, kret. Tym samym,
zgodnie z przeznaczeniem opisanym w etykietach tych środków, nie powinny być one
stosowane do zwalczania innych szkodników ani organizmów niebędących szkodnikami
roślin.
Należy podkreślić, że zgodnie z obowiązującymi regulacjami ww. środki ochrony roślin
mogą być kupowane oraz stosowane wyłącznie przez osoby, które ukończyły szkolenie
w zakresie wykonywania zabiegów fumigacji (z zastrzeżeniem określonych w ustawie
-- 1 of 5 --
Strona 2 z 5
z dnia 8 marca 20143 r. o środkach ochrony roślin wyłączeń). Szkolenia takie są regularnie
prowadzone przez podmioty podlegające rejestracji i nadzorowi sprawowanemu przez
Państwową inspekcję Ochrony Roślin i Nasiennictwa. Informacje w tym zakresie
dostępne są na stronach Inspekcji https://www.gov.pl/web/piorin. Ponadto, środki
ochrony roślin muszą być bezwzględnie stosowane zgodnie z zapisami etykiety, do czego
obligują użytkownika przepisy prawa.
W związku z doniesieniami o zatruciach, w tym śmiertelnych, związanych z niewłaściwie
stosowanymi, niezgodnie z przeznaczeniem, środkami ochrony roślin, resort rolnictwa
niezwłocznie podjął działania celem ochrony zdrowia i życia obywateli oraz
bezwzględnego egzekwowania istniejących regulacji prawnych. W ich wyniku,
szczególnie niebezpieczne fumiganty zostały wycofane ze sprzedaży internetowej przez
największe platformy sprzedażowe. Zostały wzmożone działania kontrolne Państwowej
Inspekcji Ochrony Roślin i Nasiennictwa oraz informacyjno-edukacyjne. O możliwości
naruszenia prawa została powiadomiona Prokuratura.
Obecnie prowadzone są także prace legislacyjne nad doprecyzowaniem i wzmocnieniem
obowiązujących regulacji prawnych. Po intensywnych konsultacjach z partnerami
społecznymi i branżowymi wypracowywane zostały przepisy, których wejście w życie
zapobiegnie dostępowi do szczególnie niebezpiecznych środków ochrony roślin osobom
nieuprawnionym, czyli nieposiadających właściwych, wymaganych przepisami prawa
kompetencji.
W ustawie z dnia 8 marca 2013 r. o środkach ochrony roślin planowane są następujące
zmiany:
wprowadzenie obowiązku dokumentowania sprzedaży szczególnie
niebezpiecznych środków ochrony roślin przeznaczonych do fumigacji fakturą,
dystrybutor będzie miał obowiązek prowadzić ewidencję osób, które nabywają
szczególnie niebezpieczne środki ochrony roślin przeznaczone do fumigacji,
środki przeznaczone do fumigacji, zawierające substancje czynne, które mogą
stwarzać szczególne zagrożenie dla zdrowia człowieka lub środowiska, nie będą
mogły być sprzedawane poprzez zawarcie umowy na odległość, czyli np.
internetowo,
środki ochrony roślin przeznaczone dla użytkowników profesjonalnych nie będą
mogły być dostarczane do skrzynek pocztowych, automatów do pocztowej
-- 2 of 5 --
Strona 3 z 5
obsługi klientów oraz pomieszczeń, w których prowadzona jest sprzedaż żywności
i pasz.
Do przepisów tych dodano adekwatne do przewinień i odstraszające sankcje karne.
Zaproponowane zmiany przyczynią się do zablokowania dostępu do najbardziej
niebezpiecznych środków ochrony roślin osobom nieprzygotowanym do ich stosowania,
co zapobiegnie przypadkowym zatruciom, również np. podczas transportu preparatów.
Należy podkreślić, że Państwowa Inspekcja Ochrony Roślin i Nasiennictwa we
współpracy z Ministerstwem Rolnictwa i Rozwoju Wsi, przygotowała i przeprowadziła
informacyjną kampanię radiową dotyczącą ryzyka związanego z niewłaściwym użyciem
środków ochrony roślin. Komunikaty radiowe zostały wyemitowane na antenie Programu
I Polskiego Radia, Radia Zet, Antyradia, Chilizet, Meloradia, Plus, Pogoda, Rock Radio, Tok
FM i Złote Przeboje. Ponadto na stronach internetowych oraz kontach w mediach
społecznościowych Inspekcji i Ministerstwa pojawiły się komunikaty dotyczące
bezpiecznego postępowania ze środkami ochrony roślin przeznaczonymi do fumigacji
oraz komunikaty przypominające o obowiązku ukończenia szkolenia z zakresu stosowania
środków ochrony roślin metodą fumigacji przed zakupem i zastosowaniem tego typu
preparatów. W okresie wiosennym planowane jest zamieszczanie kolejnych
komunikatów o wymogu ukończenia szkolenia z zakresu środków ochrony roślin.
Od 5 kwietnia 2024 r. do 3 stycznia 2025 r. Państwowa Inspekcja Ochrony Roślin
i Nasiennictwa przeprowadziła 1 504 kontrole dystrybutorów i 4 582 kontrole
nabywców środków ochrony roślin do fumigacji, a w związku z nieprawidłowościami
w zakresie sprzedaży i zakupu środków ochrony roślin do fumigacji nałożyła
40 mandatów na sprzedawców i 2 123 mandaty na nabywców. W tym okresie wydanych
zostało również 5 decyzji administracyjnych o zakazie prowadzenia działalności
regulowanej w zakresie obrotu środkami ochrony roślin dla podmiotów sprzedających
fumiganty.
Odnosząc się do zagadnienia dotyczącego gospodarki odpadami, w tym odpadami
niebezpiecznymi jakimi są opady po środkach ochrony roślin i ich pozostałościach,
poleciłem Państwowej Inspekcji Ochrony Roślin i Nasiennictwa pomoc rolnikom i innym
osobom, które zrezygnowały ze stosowa tych preparatów, w przekazaniu ich do
unieszkodliwienia.
-- 3 of 5 --
Strona 4 z 5
Informację w tym zakresie można uzyskać w placówkach wojewódzkich inspektoratów
ochrony roślin i nasiennictwa (adresy WIORiN dostępne na stronie internetowej PIORIN
https://www.gov.pl/web/piorin/wojewodzkie-inspektoraty ).
Środki ochrony roślin jako odpad niebezpieczny można oddać do niektórych punktów
selektywnego zbierania odpadów komunalnych (PSZOK) prowadzonych przez Urzędy
Gmin lub do upoważnionych przez marszałka województwa firm do zbiórki odpadów
niebezpiecznych od osób fizycznych.
Główny Inspektor Ochrony Roślin i Nasiennictwa wydał w przedmiotowej sprawie
wytyczne dla wojewódzkich inspektoratów ochrony roślin i nasiennictwa, w których
zobowiązał je do informowania nabywców środków ochrony roślin o możliwości
przekazania preparatu do utylizacji w punkcie uprawnionym do zbiórki odpadów
niebezpiecznych, ze wskazaniem takich punktów, oraz do nawiązania współpracy
z wojewódzkimi inspektoratami ochrony środowiska.
Zwracam ponadto uwagę, że informacje o postępowaniu z opakowaniami po środkach
ochrony roślin są umieszczane w ich etykietach.
Gdy środek ochrony roślin sklasyfikowany jest przynajmniej jednym z następujących
zwrotów informujących o zagrożeniu: H400-H411, H300, H301, H310, H311, H330,
H331 stosujemy zalecenie: Opróżnione opakowania po środku zwrócić do sprzedawcy
środków ochrony roślin będących środkami niebezpiecznymi.
Natomiast gdy środek nie został sklasyfikowany żadnym z tych zwrotów, stosujemy
zalecenie: Opróżnione opakowania po środku zaleca się zwrócić do sprzedawcy środków
ochrony roślin lub można je potraktować jako odpady komunalne. W razie wątpliwości
dotyczących postępowania z opakowaniami poradź się sprzedawcy środków ochrony
roślin.
Tym samym etykiety środków ochrony roślin zawierają niezbędne wytyczne dotyczące
właściwego postępowania z odpadami.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi
Michał Kołodziejczak
Sekretarz Stanu
/podpisano elektronicznie/
-- 4 of 5 --
Strona 5 z 5
Do wiadomości:
Kancelaria Prezesa Rady Ministrów
-- 5 of 5 --