Interpelacja nr 7867
Interpelacja w sprawie sprawiedliwego potraktowania przy wyliczaniu emerytur powszechnych emerytek z rocznika 1953
Zgłaszający:
•
Adresat:
Sprawiedliwość i Sądy (45%)
Edukacja i Szkolnictwo (35%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie sprawiedliwego potraktowania przy wyliczaniu emerytur powszechnych emerytek z rocznika 1953
Interpelacja nr 7867
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie sprawiedliwego potraktowania przy wyliczaniu emerytur powszechnych emerytek z rocznika 1953
Zgłaszający: Tadeusz Tomaszewski
Data wpływu: 06-02-2025
Gniezno, 6 lutego 2025 r.
Szanowna Pani Ministro,
w otrzymanej licznej korespondencji panie urodzone w 1953 r. zgłaszają problem ciągle nierozwiązanej sprawy niejednolitego przeliczenia emerytur dla pań z całego rocznika. Są zaniepokojone przedłużającym się brakiem działań w sprawie zmiany ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.
Chodziło o zmianę od 1 stycznia 2013 r. zasad ustalania wysokości emerytury powszechnej, przyznawanej osobom urodzonym po 31 grudnia 1948 r., które pobierały dotychczas tzw. wcześniejszą emeryturę.
Trudno było przewidzieć, że przejście na emeryturę jeszcze przed osiągnięciem powszechnego wieku emerytalnego, będzie wiązało się z pomniejszeniem zgromadzonego kapitału o pobrane świadczenia.
Trybunał Konstytucyjny 6 marca 2019 r. orzekł, że art. 25 ust. 1b ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, w brzmieniu obowiązującym do 30 września 2017 r., w zakresie, w jakim dotyczy urodzonych w 1953 r. kobiet, które przed 1 stycznia 2013 r. nabyły prawo do emerytury na podstawie art. 46 tej ustawy, jest niezgodny z art. 2 Konstytucji RP.
W otrzymanych pismach panie m.in. napisały: "Ja i moje koleżanki z rocznika 1953 mamy już po 72 lata, wykruszamy się, ale nie tracimy nadziei, że doczekamy sprawiedliwości. Czekamy, czekamy i doczekać się nie możemy sprawiedliwych emerytur… My nie chcemy jałmużny, ani darowizny, chcemy tylko swoich uczciwie wypracowanych i sprawiedliwie wyliczonych emerytur”.
W związku z powyższym proszę o udzielenie odpowiedzi na poniższe pytania:
Czy Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej po wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 6 marca 2019 r. przygotowuje projekt ustawy mający na celu wykonanie tego wyroku?
Jak dużą grupę kobiet obejmie nowelizacja ustawy?
Licząc na wyczerpujące odpowiedzi, łączę wyrazy szacunku.
Tadeusz Tomaszewski
Poseł na Sejm RP
Interpelacja nr 7867
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie sprawiedliwego potraktowania przy wyliczaniu emerytur powszechnych emerytek z rocznika 1953
Zgłaszający: Tadeusz Tomaszewski
Data wpływu: 06-02-2025
Gniezno, 6 lutego 2025 r.
Szanowna Pani Ministro,
w otrzymanej licznej korespondencji panie urodzone w 1953 r. zgłaszają problem ciągle nierozwiązanej sprawy niejednolitego przeliczenia emerytur dla pań z całego rocznika. Są zaniepokojone przedłużającym się brakiem działań w sprawie zmiany ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.
Chodziło o zmianę od 1 stycznia 2013 r. zasad ustalania wysokości emerytury powszechnej, przyznawanej osobom urodzonym po 31 grudnia 1948 r., które pobierały dotychczas tzw. wcześniejszą emeryturę.
Trudno było przewidzieć, że przejście na emeryturę jeszcze przed osiągnięciem powszechnego wieku emerytalnego, będzie wiązało się z pomniejszeniem zgromadzonego kapitału o pobrane świadczenia.
Trybunał Konstytucyjny 6 marca 2019 r. orzekł, że art. 25 ust. 1b ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, w brzmieniu obowiązującym do 30 września 2017 r., w zakresie, w jakim dotyczy urodzonych w 1953 r. kobiet, które przed 1 stycznia 2013 r. nabyły prawo do emerytury na podstawie art. 46 tej ustawy, jest niezgodny z art. 2 Konstytucji RP.
W otrzymanych pismach panie m.in. napisały: "Ja i moje koleżanki z rocznika 1953 mamy już po 72 lata, wykruszamy się, ale nie tracimy nadziei, że doczekamy sprawiedliwości. Czekamy, czekamy i doczekać się nie możemy sprawiedliwych emerytur… My nie chcemy jałmużny, ani darowizny, chcemy tylko swoich uczciwie wypracowanych i sprawiedliwie wyliczonych emerytur”.
W związku z powyższym proszę o udzielenie odpowiedzi na poniższe pytania:
Czy Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej po wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 6 marca 2019 r. przygotowuje projekt ustawy mający na celu wykonanie tego wyroku?
Jak dużą grupę kobiet obejmie nowelizacja ustawy?
Licząc na wyczerpujące odpowiedzi, łączę wyrazy szacunku.
Tadeusz Tomaszewski
Poseł na Sejm RP
Odpowiedź urzędowa
Podsekretarz stanu Sebastian Gajewski
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
17%
Konkretność
83%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
1 kwot, 0 %
Precyzyjne daty
10
Odpowiedź na punkty
Brak podziału
Gęstość faktów
8 / 1k zn.
- Zawiera 1 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (10)
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
5998 znaków
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.69.2025
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację poselską nr 7867 Pana Posła Tadeusza Tomaszewskiego
w sprawie równego potraktowania przy wyliczaniu emerytur powszechnych emerytek
z rocznika 1953, proszę o przyjęcie poniższych wyjaśnień.
Trybunał Konstytucyjny orzeczeniem z dnia 6 marca 2019 r., w sprawie o sygnaturze
P 20/16, uznał art. 25 ust. 1b ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach
z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych – w zakresie dotyczącym kobiet urodzonych w roku
1953, które przed 1 stycznia 2013 r. nabyły prawo do emerytury na podstawie art. 46 tej
ustawy – za niezgodny z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Celem realizacji
wspomnianego wyroku uchwalona została ustawa z dnia 19 czerwca 2020 r. o zmianie
ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. poz. 1222).
Zgodnie z przyjętymi rozwiązaniami, do ustalenia podstawy obliczenia emerytury
powszechnej nie miał zastosowania przepis art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej, nakazujący
jej pomniejszenie o sumę kwot pobranych emerytur wcześniejszych. W przypadku osób,
którym prawo do emerytury powszechnej przyznano przed wejściem ustawy zmieniającej
w życie, jej przeliczenie odbywało się z urzędu, po upływie sześciu miesięcy od dnia wejścia
w życie nowych przepisów. Natomiast w odniesieniu do osób, które przed tą datą nie
występowały z wnioskiem o przyznanie prawa do emerytury, przeliczenie odbywało się na
ich żądanie, zgłoszone w terminie sześciu miesięcy od 10 lipca 2020 r., czyli od daty wejścia
ustawy w życie. Przeliczeniu podlegała podstawa obliczenia emerytury powszechnej
przyjęta w decyzji o ustaleniu prawa do emerytury. Dla tej daty przyjmowano również
obowiązującą prognozę średniego dalszego trwania życia. Natomiast w przypadku tych osób,
które z wnioskiem o emeryturę powszechną występowały po raz pierwszy po wejściu w życie
omawianych przepisów, do ustalenia jej wysokości przyjmowano podstawę obliczenia oraz
średnie dalsze trwanie życia z dnia złożenia wniosku.
Powyższe rozwiązania są zgodne z zasadą wnioskowości, wyrażoną w art. 116 ust. 1 ustawy
emerytalnej. Zwrócił na to uwagę Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 19 października 2017 r.,
sygn. akt III UZP 6/17, w której stwierdza się, że: „(…) ochronie konstytucyjnej podlega
nabyte niezrealizowane prawo do emerytury (obejmujące warunki nabycia tego prawa: wiek,
staż, itp.) od momentu jego nabycia z mocy prawa, natomiast prawo do emerytury
w określonej wysokości powstaje dopiero w momencie ustalenia tej wysokości w związku ze
złożeniem przez osobę uprawnioną stosownego wniosku (prawo nabyte realizowane).
Do urzeczywistnienia i konkretyzacji prawa lub wysokości emerytury wymagany jest
wniosek zainteresowanego, o którym mowa w art. 116 ust. 1 ustawy emerytalnej, niezbędny
do ustalenia prawa do świadczeń określonych w ustawie. (…) Oznacza to, że wniosek
-- 1 of 2 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
emerytalny, o którym mowa w art. 116 ust. 1 ustawy emerytalnej, stanowi warunek sine qua
non dopełnienia, urzeczywistnienia i konkretyzacji przysługującego z mocy prawa do
emerytury. Rozpoznanie wniosku o ustalenie prawa do emerytury wymaga potwierdzenia
tego prawa oraz jego wysokości według stanu prawnego obowiązującego, tj. aktualnego
w dacie złożenia wniosku, o ile przepisy prawa nie stanowią inaczej. Inaczej rzecz ujmując,
prawem nabytym jest prawo do emerytury po spełnieniu warunków ustawowych (art. 100
ustawy emerytalnej), a nie prawo do emerytury w określonej wysokości, która może być
wyliczona dopiero wówczas, gdy ubezpieczony złoży wniosek o wypłatę tego świadczenia”.
Mając na uwadze przedstawioną argumentację, a także zasadę wnioskowości wyrażoną
w art. 116 ust. 1 ustawy emerytalnej, Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej stoi
na stanowisku, że reguły ponownego przeliczenia emerytury powszechnej, przyjęte w
ustawie nowelizującej z dnia 19 czerwca 2020 r., są zgodne z przepisami Konstytucji oraz
podstawowymi zasadami prawa ubezpieczeń społecznych. Z tego powodu obecnie nie
planuje się wprowadzenia zmian przepisów ustawy emerytalnej, które dotyczyłyby osób
urodzonych w roku 1953. Ustawa nowelizująca zrealizowała w pełni orzeczenie Trybunału
Konstytucyjnego, umożliwiając osobom urodzonym w roku 1953 uzyskanie emerytury
powszechnej, bez zastosowania mechanizmu pomniejszania podstawy jej obliczenia o sumę
kwot pobranych emerytur wcześniejszych. Podkreślić przy tym należy, iż sam fakt istnienia
możliwości przejścia z emerytury wcześniejszej na emeryturę powszechną, a zatem swego
rodzaju prawo do „emerytury po emeryturze”, jest przywilejem. Osoby pobierające
emeryturę przed osiągnięciem powszechnego wieku emerytalnego, im dłużej konsumowały
składki, tym bardziej korzystały na momencie opóźnienia przejścia na emeryturę
powszechną. Nawet jeżeli osoby te nie podejmowały zatrudnienia, stawały się
beneficjentami przyrostu świadczenia emerytalnego bez wkładu w postaci składek (na co
zwrócił uwagę Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 28 listopada 2019 r., sygn. akt III UZP 5/19).
Dodatkowo pragnę poinformować, że w związku z ustawą z 19 czerwca 2020 r., Zakład
Ubezpieczeń Społecznych poddał weryfikacji 101,6 tys. świadczeń. 68,2 tys. podjętych
spraw zakończyło się wypłatą wyrównania, którego łączna kwota wyniosła 749 mln zł.
Średni wzrost świadczenia osoby w obsłużonych sprawach wyniósł 260,33 zł. 33,4 tys. spraw
zakończyło się niewypłaceniem wyrównania, gdyż nowo przyznana emerytura powszechna
okazała się niższa od emerytury dotychczasowej, wcześniejszej.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
dr hab. Sebastian Gajewski prof. uczelni
Podsekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 2 of 2 --
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.69.2025
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację poselską nr 7867 Pana Posła Tadeusza Tomaszewskiego
w sprawie równego potraktowania przy wyliczaniu emerytur powszechnych emerytek
z rocznika 1953, proszę o przyjęcie poniższych wyjaśnień.
Trybunał Konstytucyjny orzeczeniem z dnia 6 marca 2019 r., w sprawie o sygnaturze
P 20/16, uznał art. 25 ust. 1b ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach
z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych – w zakresie dotyczącym kobiet urodzonych w roku
1953, które przed 1 stycznia 2013 r. nabyły prawo do emerytury na podstawie art. 46 tej
ustawy – za niezgodny z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Celem realizacji
wspomnianego wyroku uchwalona została ustawa z dnia 19 czerwca 2020 r. o zmianie
ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. poz. 1222).
Zgodnie z przyjętymi rozwiązaniami, do ustalenia podstawy obliczenia emerytury
powszechnej nie miał zastosowania przepis art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej, nakazujący
jej pomniejszenie o sumę kwot pobranych emerytur wcześniejszych. W przypadku osób,
którym prawo do emerytury powszechnej przyznano przed wejściem ustawy zmieniającej
w życie, jej przeliczenie odbywało się z urzędu, po upływie sześciu miesięcy od dnia wejścia
w życie nowych przepisów. Natomiast w odniesieniu do osób, które przed tą datą nie
występowały z wnioskiem o przyznanie prawa do emerytury, przeliczenie odbywało się na
ich żądanie, zgłoszone w terminie sześciu miesięcy od 10 lipca 2020 r., czyli od daty wejścia
ustawy w życie. Przeliczeniu podlegała podstawa obliczenia emerytury powszechnej
przyjęta w decyzji o ustaleniu prawa do emerytury. Dla tej daty przyjmowano również
obowiązującą prognozę średniego dalszego trwania życia. Natomiast w przypadku tych osób,
które z wnioskiem o emeryturę powszechną występowały po raz pierwszy po wejściu w życie
omawianych przepisów, do ustalenia jej wysokości przyjmowano podstawę obliczenia oraz
średnie dalsze trwanie życia z dnia złożenia wniosku.
Powyższe rozwiązania są zgodne z zasadą wnioskowości, wyrażoną w art. 116 ust. 1 ustawy
emerytalnej. Zwrócił na to uwagę Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 19 października 2017 r.,
sygn. akt III UZP 6/17, w której stwierdza się, że: „(…) ochronie konstytucyjnej podlega
nabyte niezrealizowane prawo do emerytury (obejmujące warunki nabycia tego prawa: wiek,
staż, itp.) od momentu jego nabycia z mocy prawa, natomiast prawo do emerytury
w określonej wysokości powstaje dopiero w momencie ustalenia tej wysokości w związku ze
złożeniem przez osobę uprawnioną stosownego wniosku (prawo nabyte realizowane).
Do urzeczywistnienia i konkretyzacji prawa lub wysokości emerytury wymagany jest
wniosek zainteresowanego, o którym mowa w art. 116 ust. 1 ustawy emerytalnej, niezbędny
do ustalenia prawa do świadczeń określonych w ustawie. (…) Oznacza to, że wniosek
-- 1 of 2 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
emerytalny, o którym mowa w art. 116 ust. 1 ustawy emerytalnej, stanowi warunek sine qua
non dopełnienia, urzeczywistnienia i konkretyzacji przysługującego z mocy prawa do
emerytury. Rozpoznanie wniosku o ustalenie prawa do emerytury wymaga potwierdzenia
tego prawa oraz jego wysokości według stanu prawnego obowiązującego, tj. aktualnego
w dacie złożenia wniosku, o ile przepisy prawa nie stanowią inaczej. Inaczej rzecz ujmując,
prawem nabytym jest prawo do emerytury po spełnieniu warunków ustawowych (art. 100
ustawy emerytalnej), a nie prawo do emerytury w określonej wysokości, która może być
wyliczona dopiero wówczas, gdy ubezpieczony złoży wniosek o wypłatę tego świadczenia”.
Mając na uwadze przedstawioną argumentację, a także zasadę wnioskowości wyrażoną
w art. 116 ust. 1 ustawy emerytalnej, Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej stoi
na stanowisku, że reguły ponownego przeliczenia emerytury powszechnej, przyjęte w
ustawie nowelizującej z dnia 19 czerwca 2020 r., są zgodne z przepisami Konstytucji oraz
podstawowymi zasadami prawa ubezpieczeń społecznych. Z tego powodu obecnie nie
planuje się wprowadzenia zmian przepisów ustawy emerytalnej, które dotyczyłyby osób
urodzonych w roku 1953. Ustawa nowelizująca zrealizowała w pełni orzeczenie Trybunału
Konstytucyjnego, umożliwiając osobom urodzonym w roku 1953 uzyskanie emerytury
powszechnej, bez zastosowania mechanizmu pomniejszania podstawy jej obliczenia o sumę
kwot pobranych emerytur wcześniejszych. Podkreślić przy tym należy, iż sam fakt istnienia
możliwości przejścia z emerytury wcześniejszej na emeryturę powszechną, a zatem swego
rodzaju prawo do „emerytury po emeryturze”, jest przywilejem. Osoby pobierające
emeryturę przed osiągnięciem powszechnego wieku emerytalnego, im dłużej konsumowały
składki, tym bardziej korzystały na momencie opóźnienia przejścia na emeryturę
powszechną. Nawet jeżeli osoby te nie podejmowały zatrudnienia, stawały się
beneficjentami przyrostu świadczenia emerytalnego bez wkładu w postaci składek (na co
zwrócił uwagę Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 28 listopada 2019 r., sygn. akt III UZP 5/19).
Dodatkowo pragnę poinformować, że w związku z ustawą z 19 czerwca 2020 r., Zakład
Ubezpieczeń Społecznych poddał weryfikacji 101,6 tys. świadczeń. 68,2 tys. podjętych
spraw zakończyło się wypłatą wyrównania, którego łączna kwota wyniosła 749 mln zł.
Średni wzrost świadczenia osoby w obsłużonych sprawach wyniósł 260,33 zł. 33,4 tys. spraw
zakończyło się niewypłaceniem wyrównania, gdyż nowo przyznana emerytura powszechna
okazała się niższa od emerytury dotychczasowej, wcześniejszej.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
dr hab. Sebastian Gajewski prof. uczelni
Podsekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 2 of 2 --