telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
DLG.050.21.2025.EM
Warszawa, 28 marca 2025
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 7809 z 11 lutego 2025 r. Pani Anny Dąbrowskiej -
Banaszek, Poseł na Sejm RP w sprawie profilaktyki, czyli działań zapobiegających
chorobom, uprzejmie proszę o przyjęcie poniższych informacji w odpowiedzi na pytania:
1. Czy jest rozważana możliwość finansowania lub współfinansowania badań
wstępnych i okresowych przez płatnika, czyli NFZ? Pracownicy płacą składki
zdrowotne, ich pracodawcy ponoszą również co miesiąc koszty na ubezpieczenia, w
tym zdrowotne pracownika. Finansowanie lub współpłacenie za badania przez NFZ
dałyby prawo do uzyskania wyników pacjentów, prowadzenie analiz,
opracowywanie na ich podstawie map potrzeb zdrowotnych mieszkańców.
Zagadnienie dotyczące finansowania badań profilaktycznych pracowników znajduje już
swoje uregulowanie w ustawie z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy1 oraz w ustawie z
dnia 27 czerwca 1997 r. o służbie medycyny pracy2 .
Zgodnie z art. 12 ust. 1 ustawy o służbie medycyny pracy badania wstępne ,okresowe i
kontrolne pracowników oraz inne świadczenia zdrowotne są wykonywane na podstawie
pisemnej umowy zawartej przez podmiot obowiązany do ich zapewnienia, z podstawową
jednostką służby medycyny pracy. Jak stanowi art. 13 tej ustawy zleceniodawca, działając w
porozumieniu z przedstawicielami pracowników, ma prawo wyboru podstawowej jednostki
służby medycyny pracy.
Ponadto podstawowa jednostka służby medycyny pracy może zlecić, na podstawie umowy,
wykonywanie niektórych świadczeń, w szczególności badań diagnostycznych i
specjalistycznych konsultacji lekarskich, podmiotom wykonującym działalność leczniczą
uprawnionym do wykonywania tych świadczeń na podstawie odrębnych przepisów. Koszty
ww. zleceń obciążają podstawową jednostkę służby medycyny pracy.
Niezależnie od powyższego wskazać należy, że zgodnie z § 6 Kodeksu pracy badania są
przeprowadzane na koszt pracodawcy, z zastrzeżeniem § 6(1), tj. w przypadku gdy
pracownik skierowany na wstępne, okresowe albo kontrolne badania lekarskie spełnia
warunki objęcia programem zdrowotnym lub programem polityki zdrowotnej, lekarz
przeprowadzający wstępne, okresowe albo kontrolne badania lekarskie kieruje
pracownika, za jego zgodą, do udziału w programie zdrowotnym lub programie polityki
zdrowotnej.
1 Dz. U. z 2023 r. poz. 1465, z późn. zm.
2 Dz. U. z 2022 r. poz. 437

-- 1 of 4 --

telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
2
Jeżeli pracownik wykona wstępne, okresowe albo kontrolne badania lekarskie zgodnie z
programem zdrowotnym lub programem polityki zdrowotnej, badania te są finansowane na
zasadach określonych w programie zdrowotnym lub programie polityki zdrowotnej.
Co więcej pracodawca ponosi inne koszty profilaktycznej opieki zdrowotnej nad
pracownikami, niezbędnej z uwagi na warunki pracy.
Uwzględniając powyższe, poza skierowaniem pracownika do świadczeń profilaktycznych w
ramach dostępnych programów zdrowotnych finansowanych przez NFZ, nie jest
rozważana możliwość finansowania lub współfinansowania badań wstępnych i okresowych
przez płatnika tj. NFZ.
2. Obecnie na profilaktykę w Polsce, wydawane jest około 200 mln złotych z budżetu
około 200 mld złotych. Jakie działania są planowane, aby rozszerzyć zakres
działań, prowadzonych świadczeń, w zakresie profilaktyki?
Działania w zakresie profilaktyki podejmowane są przez Ministra Zdrowia przede
wszystkim na podstawie Narodowego Programu Zdrowia na lata 2021-2025. Narodowy
Program Zdrowia (NPZ) stanowi realizację upoważnienia zawartego w art. 9 ustawy
o zdrowiu publicznym. NPZ jest dokumentem strategicznym dla zdrowia publicznego,
a więc stanowi podstawę działań w tym zakresie. Dokument ten określa kluczowe obszary,
zadania służące ich zabezpieczeniu, w tym określa realizatorów poszczególnych zadań,
zwiększając oddziaływanie programu na zdrowie publiczne w Polsce. W ramach
Narodowego Programu Zdrowia realizatorzy zadań realizują liczne działania promocyjne,
edukacyjne i profilaktyczne, które podlegają analizom, m.in. w kontekście dalszych
planowanych działań. Aktualnie prowadzone są w Ministerstwie Zdrowia prace nad nowym
Narodowym Programem Zdrowia, w perspektywie na lata 2026-2030.
Ponadto, realizując cele Narodowej Strategii Onkologicznej (NSO) na lata 2020-2030, do
programów badań przesiewowych wprowadzane są nowoczesne badania diagnostyczne.
Aktualnie dobiega końca proces legislacyjny w celu włączenia do Programu profilaktyki
raka szyjki macicy dwóch nowoczesnych badań diagnostycznych: testu HPV HR oraz
cytologii na podłożu płynnym (LBC) (zadanie 11.1 NSO).
Ministerstwo Zdrowia podjęło również działania w celu implementacji zapisów NSO
(zadanie 11.5.), które przewiduje wprowadzenie programu badań przesiewowych, w
grupach wysokiego ryzyka w kierunku wykrywania nowotworów płuca, finansowanego ze
środków publicznych(NFZ) od 2025 roku. Aktualnie trwają prace w gronie ekspertów
i Konsultantów Krajowych w dziedzinie chorób płuc i chirurgii klatki piersiowej nad
opracowaniem programu profilaktycznego z wykorzystaniem badań niskodawkowej
tomografii komputerowej (NDTK) w populacji osób wysokiego ryzyka zachorowania na
raka płuca.
Po zakończeniu programu pilotażowego Profilaktyka 40 PLUS planuje się wprowadzić do
koszyka świadczeń gwarantowanych z zakresu podstawowej opieki zdrowotnej (POZ),
świadczenie pn. Bilans Zdrowia Osoby Dorosłej, obejmujące m.in. pogłębiony wywiad w
kierunku stylu życia oraz profilaktyczne badania krwi. Realizacja bilansu będzie okazją do
weryfikacji stanu zdrowia, czynników ryzyka rozwoju chorób cywilizacyjnych (w tym w
zakresie chorób układu krążenia, chorób otępiennych, depresji) i przeprowadzenia edukacji
zdrowotnej z uwzględnieniem informacji o szczepieniach ochronnych oraz badaniach
przesiewowych dostępnych w ramach programów zdrowotnych. Wyniki badań zostaną
omówione z lekarzem lub pielęgniarką, pacjent otrzyma zalecenia dostosowane do
indywidualnych potrzeb. Świadczenie będzie dostępne dla osób dorosłych powyżej 20 roku
życia w placówce podstawowej opieki zdrowotnej.
3. Jedną z form działań profilaktycznych są szczepienia, m.in. na grypę. Pracownicy
ochrony zdrowia są najbardziej narażeni na zachorowanie, ze względu na stałe
kontakty z chorymi. Jaka jest możliwość pokrycia kosztów szczepionki i szczepienia
pracowników zatrudnionych w placówkach medycznych, przez płatnika, czyli NFZ?

-- 2 of 4 --

telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
3
Zwiększyłoby to ilość osób zaszczepionych przeciw grypie w populacji, podniosło
dzięki temu odporność społeczeństwa, zmniejszyłaby się ilość osób chorujących na
grypę, w tym ciężko, z powikłaniami z różnych narządów.
Obecnie dostęp do szczepień i szczepionek jest zapewniony. Szczepienia przeciw grypie
należą do grupy szczepień zalecanych, a jednocześnie finansowanych ze środków
publicznych w oparciu o refundacją apteczną. Otrzymanie refundowanej szczepionki (w
50% lub 100%), wymaga prawidłowo wystawionej recepty od lekarza na dany lek, a o
odpłatności decyduje wiek osoby szczepionej. W przedziale wiekowym 18-64 lata,
szczepionka jest dostępna z częściową refundacją 50 %.
Koszt usługi wykonania szczepienia jest finansowany w ramach ubezpieczenia
zdrowotnego w przychodni podstawowej opieki zdrowotnej, w której została złożona
deklaracja lekarza POZ, jak i w aptece, która ma podpisaną umowę z NFZ. Od 14 lutego
2025 r. w aptekach, w których wykonywane są szczepienia, możliwe jest wystawianie
recepty farmaceutycznej refundowanej na szczepionkę i zrealizowanie szczepienia
ochronnego. Dotychczas farmaceuci mogli wystawiać recepty tylko pełnopłatnie w sytuacji
zagrożenia zdrowia oraz na szczepionkę przeciw grypie. Szczepienia przeznaczone dla
dzieci i dorosłych przeprowadzane są w podmiotach leczniczych, głównie POZ. Szczepienia
dorosłych (z wyjątkiem kobiet w ciąży) mogą być również wykonywane w aptekach.
Szczepienie poprzedza badanie kwalifikacyjne wykonywane przez lekarza, felczera, lekarza
dentystę, pielęgniarkę, położną, ratownika medycznego, fizjoterapeutę, diagnostę
laboratoryjnego oraz farmaceutę.
Obowiązki pracodawcy wobec pracowników narażonych na czynniki biologiczne reguluje
rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 22 kwietnia 2005 r. w sprawie szkodliwych
czynników biologicznych dla zdrowia w środowisku pracy oraz ochrony zdrowia
pracowników zawodowo narażonych na te czynniki. Zgodnie z przepisami tego
rozporządzenia w przypadku wystąpienia lub ryzyka wystąpienia w środowisku pracy
szkodliwego czynnika biologicznego, przeciwko któremu jest dostępna szczepionka, stosuje
się odpowiednie przepisy ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób
zakaźnych u ludzi. Tym samym pracodawca/zakład pracy może zapewnić w ramach działań
profilaktycznych, nieodpłatne szczepienie przeciw grypie lub w formie potrącenia za koszt
szczepienia za zgodą pracownika.
Zakres zalecanych szczepień ochronnych u pracowników sektora medycznego
szczegółowo opisano w amerykańskich wytycznych Advisory Committee on Immunization
Practices (ACIP). Oprócz profilaktyki zakażeń HBV, ACIP zaleca szczepienie personelu
medycznego przeciw grypie ,odrze, śwince i różyczce, ospie wietrznej, tężcowi, błonicy,
krztuścowi i meningokokom. W Polsce zalecenia dotyczące szczepień ochronnych są
podawane co roku w Programie Szczepień Ochronnych (PSO) ogłaszanym przez Głównego
Inspektora Sanitarnego w formie komunikatu, w dzienniku urzędowym ministra
właściwego do spraw zdrowia. Zalecenia te dotyczą całej populacji, choć niektóre zapisy
odnoszą się wyłącznie do personelu medycznego, np. szczepienie przeciw grypie zalecane
jest pracownikom placówek medycznych (niezależnie od posiadanej specjalizacji) oraz
personelowi administracyjnemu tych placówek.
Należy podkreślić, że szczepienia są bezpieczne i są obecnie najskuteczniejszą bronią w
walce z groźnymi chorobami zakaźnymi, dlatego Ministerstwo Zdrowia nie ustaje w
wysiłkach edukacyjnych i promocyjnych na rzecz szczepień. Ministerstwo Zdrowia realizuje
działania mające na celu promocję szczepień ochronnych, jako jedno z zadań Narodowego
Programu Zdrowia na lata 2021-2025 – Cel operacyjny 4: Zdrowie środowiskowe i choroby
zakaźne, Zadanie 5. Promocja szczepień- działania promocyjne i popularyzacyjne dotyczące
szczepień ochronnych. Za realizację ww. zadania odpowiada Narodowy Instytut Zdrowia

-- 3 of 4 --

telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
4
Publicznego PZH-Państwowy Instytut Badawczy. Celem zadania jest popularyzacja
szczepień ochronnych, w tym za pośrednictwem serwisu internetowego
szczepienia.info(https://szczepienia.pzh.gov.pl/). Na portalu przekazywane są wiarygodne,
oparte na faktach naukowych informacje dotyczące szczepień ochronnych. Informacje
prezentowane na portalu są adresowane do odbiorcy ogólnego i profesjonalistów
medycznych.
Z wyrazami szacunku
z upoważnienia Ministra Zdrowia
Jerzy Szafranowicz
Podsekretarz Stanu
/dokument podpisany elektronicznie/

-- 4 of 4 --