Interpelacja w sprawie honorowych dawców krwi
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 7808
do ministra zdrowia
w sprawie honorowych dawców krwi
Zgłaszający: Anna Dąbrowska-Banaszek, Fryderyk Sylwester Kapinos
Data wpływu: 05-02-2025
Pani Minister!
W Polsce jest ok. 630 000 honorowych dawców krwi. To grupa osób, bez której nie można sobie wyobrazić funkcjonowania placówek medycznych, a przede wszystkim nie do przecenienia są ich postawa i zasługi na rzecz ratowania życia i zdrowia wielu ludzi – oddając swoją krew, czyli cząstkę siebie, pozwalają na leczenie innych, chorych, pacjentów.
Honorowym krwiodawcom przysługują przywileje – zwolnienie od pracy w dniu, w którym oddają krew i w dniu następnym, możliwość bezpłatnego uzyskania wyników swoich badań laboratoryjnych, zwrot kosztów dojazdu do najbliższego punktu poboru krwi, ulga podatkowa z tytułu darowizn przekazanych na cele krwiodawstwa, możliwość korzystania poza kolejnością z ambulatoryjnych świadczeń zdrowotnych oraz – w zależności od miejscowości – także ulgi (bądź zwolnienie z opłat) na przejazdy komunikacją publiczną.
Te przywileje dotyczą czynnych dawców krwi. Krwiodawcy mówią nam, Posłom RP, że wraz z zakończeniem donacji, wspomniane przywileje honorowi dawcy krwi tracą. Nawet możliwość skorzystania poza kolejnością z ambulatoryjnych świadczeń zdrowotnych już w tej chwili jest trudne w praktyce, bo wielokrotnie dochodzi do sytuacji spornych z innymi pacjentami czekającymi w kolejce do lekarza.
Zwracam się do Pani Minister z następującymi pytaniami:
1. Czy są prowadzone (lub są planowane) prace legislacyjne w Ministerstwie Zdrowia nad projektem ustawy o krwiodawstwie i krwiolecznictwie? (w poprzedniej, IX Kadencji Sejmu RP, takie prace zostały rozpoczęte).
2. Czy jest rozważane utrzymanie przez honorowych krwiodawców, którzy zakończyli donację, uzyskanych – przynajmniej niektórych – przywilejów?
3. Jakie wsparcie może być wprowadzone dla młodych, uczących się, jeszcze nie pracujących, krwiodawców? Np. bony na darmowe obiady (byłyby pomocne w regeneracjach po oddaniu krwi).
4. Czy rozważane jest wprowadzenie dodatku dla emerytowanych honorowych dawców krwi, którzy oddali co najmniej 20 litrów krwi? (dodatku jako kwoty stałej, albo nawet w postaci bonu na świadczenia zdrowotne, w tym np. na leki).
Z wyrazami szacunku
Podsekretarz stanu Jerzy Szafranowicz
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (7)
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
8673 znakówadres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
DLT.050.9.2025.MK
Warszawa, 23 marca 2025
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając na interpelację nr 7808 Poseł na Sejm RP Pani Anny Dąbrowskiej-Banaszek i
Posła na Sejm RP Pana Fryderyka Kapinosa, w sprawie honorowych dawców krwi, proszę
o przyjęcie poniższego.
Prace legislacyjne w zakresie projektu ustawy o krwiodawstwie i krwiolecznictwie były
procedowane do etapu uzgodnień, opiniowania i konsultacji publicznych, pod numerem
UC117 w wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów. Jednakże,
w związku z zakończeniem kadencji Rządu i powołaniem nowej Rady Ministrów oraz
obowiązującą zasadą dyskontynuacji prac, prace legislacyjne dotyczące projektu nie są
obecnie kontynuowane. Ponowne podjęcie prac legislacyjnych w zakresie merytorycznym,
który obejmował projekt mogłoby nastąpić po przeprowadzenia ponownej analizy
regulowanego obszaru.
Ponadto, podjęcie prac legislacyjnych obejmujących wprowadzenie kompleksowych zmian
w zakresie publicznej służby krwi oraz określenia zasad gospodarowania osoczem
i produktami krwiopochodnymi uwzględniać musi normy rozporządzenia 2024/1938
w sprawie standardów jakości i bezpieczeństwa substancji pochodzenia ludzkiego
przeznaczonych do zastosowania u ludzi oraz uchylającego dyrektywy 2002/98/WE
i 2004/23/WE1 (dalej: rozporządzenie SoHO), które zakłada stosowanie spójnych norm
jakości i bezpieczeństwa również w obszarze krwi i jej składników.
Zgodnie z art. 87 rozporządzenie SoHO będzie stosowane od dnia 7 sierpnia 2027 r., zatem
do tego czasu należy dostosować przepisy krajowe do wymogów określonych
w rozporządzeniu. Planowane jest, aby zmiany w zakresie publicznej służby krwi
uwzględniały wszystkie zmiany, zarówno te wypracowane w ramach prac legislacyjnych
procedowanych w uprzednio prowadzonym projekcie, jak i zmiany, które wynikające
z rozporządzenia SoHO.
1 Rozporządzenie 2024/1938 w sprawie standardów jakości i bezpieczeństwa substancji pochodzenia ludzkiego
przeznaczonych do zastosowania u ludzi oraz uchylające dyrektywy 2002/98/WE i 2004/23/WE
(OJ L, 2024/1938, 17.7.2024; https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2024/1938/oj).
-- 1 of 3 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
2
Odnosząc się do kwestii uprawnień dla dawców, którzy zakończyli donację informuję, iż
zgodnie z art. 47c ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki
zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych2 świadczeniobiorca, który posiada tytuł
„Zasłużonego Honorowego Dawcy Krwi” lub „Zasłużonego Dawcy Przeszczepu”
i przedstawi legitymację „Zasłużonego Honorowego Dawcy Krwi” lub „Zasłużonego Dawcy
Przeszczepu” ma prawo do korzystania poza kolejnością ze świadczeń opieki zdrowotnej
oraz z usług farmaceutycznych udzielanych w aptekach. Korzystanie poza kolejnością ze
świadczeń opieki zdrowotnej w zakresie świadczeń opieki zdrowotnej w szpitalach
i świadczeń specjalistycznych w ambulatoryjnej opiece zdrowotnej oznacza, że
świadczeniodawca udziela tych świadczeń poza kolejnością przyjęć wynikającą
z prowadzonej przez niego listy oczekujących. W przypadku gdy udzielenie świadczenia nie
jest możliwe w dniu zgłoszenia, świadczeniodawca wyznacza inny termin poza kolejnością
przyjęć wynikającą z prowadzonej przez niego listy oczekujących. Świadczenie z zakresu
ambulatoryjnej opieki specjalistycznej (AOS) nie może być udzielone w terminie
późniejszym niż w ciągu 7 dni roboczych od dnia zgłoszenia. Ustawodawca wyraźnie
wskazuje, że świadczenie z zakresu AOS ma zostać udzielone w ciągu 7 dni roboczych, czyli
po sobie następujących dni nie licząc sobót, niedziel oraz świąt państwowych. Okres
w dniach roboczych liczony jest od początku dnia pierwszego do początku dnia ostatniego.
Należy też wskazać, że znajdujący się na listach oczekujących planowany termin udzielenia
świadczenia jest oznaczony przez wskazanie daty (tj. dzień, miesiąc, rok), co wynika z § 8
ust. 2 pkt 5 lit. a rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie zakresu niezbędnych
informacji przetwarzanych przez świadczeniodawców, szczegółowego sposobu
rejestrowania tych informacji oraz ich przekazywania podmiotom zobowiązanym do
finansowania świadczeń ze środków publicznych3. Jednocześnie, zgodnie
z rozporządzeniem Ministra Zdrowia w sprawie ogólnych warunków umów o udzielanie
świadczeń opieki zdrowotnej4, tj. § 3 załącznika do ww. rozporządzenia, podmioty lecznicze
są zobowiązane wykonywać umowę zgodnie z warunkami udzielania świadczeń
określonymi w ustawie2 oraz przepisami wydanymi na ich podstawie, ogólnych warunkach
oraz zgodnie ze szczegółowymi warunkami umów określonymi przez Prezesa Narodowego
Funduszu Zdrowia (NFZ).
Natomiast odnosząc się do kwestii wprowadzenia wsparcia dla młodych uczących się
pragnę zwrócić uwagę, iż rola jaką pełnią Honorowi Dawcy Krwi w lecznictwie jest
bezcenna – to właśnie dzięki osobom, które z dobroci serca dzielą się cząstką siebie
możliwe jest ratowanie zdrowia i życia pacjentów wymagających leczenia krwią lub jej
składnikami. Mając na uwadze powyższe decyzja o oddaniu krwi powinna wynikać z chęci
dzielenia się z innymi, nie zaś z kalkulacji zysków i nie może za sobą pociągać gratyfikacji
finansowej, w tym np. stypendium. Krew nie jest produktem, jest darem dla drugiego
człowieka. Jednocześnie doświadczenia wielu krajów wskazują, że pozyskiwana w ramach
honorowego krwiodawstwa, krew i jej składniki gwarantuje pełne bezpieczeństwo
i ochronę zdrowia zarówno dawców, jak i biorców krwi.
Obecnie realizowana jest kolejna edycja programu polityki zdrowotnej pn. „Zapewnienie
samowystarczalności Rzeczypospolitej Polskiej w krew i jej składniki na lata 2021-2026”
w zakresie celów szczegółowych: „Utrzymanie stałej liczby świadomych dawców krwi i jej
składników”, „Zwiększenie świadomości społecznej w zakresie honorowego
2 Ustawa z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych
(Dz. U. z 2024 r. poz. 146, z późn. zm.).
3 Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 26 czerwca 2019 r. w sprawie zakresu niezbędnych informacji
przetwarzanych przez świadczeniodawców, szczegółowego sposobu rejestrowania tych informacji oraz ich
przekazywania podmiotom zobowiązanym do finansowania świadczeń ze środków publicznych (Dz. U. z 2024 r.
poz. 610, z późn. zm.).
4 Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 8 września 2015 r. w sprawie ogólnych warunków umów o udzielanie
świadczeń opieki zdrowotnej (Dz.U. z 2023 r. poz. 1194, z późn. zm.).
-- 2 of 3 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
3
krwiodawstwa”, „Zwiększenie świadomości zdrowego odżywania wśród krwiodawców”.
Stanowi ona kontynuację realizacji zadań i zagadnień zdefiniowanych w ramach
poprzednich edycji programu podejmowanych w latach 2009-2014 oraz 2015-2020.
Opracowany przez publiczną służbę krwi program ma charakter długofalowy
i w dużej mierze w dalszym ciągu realizuje cele z lat poprzednich, przede wszystkim
w odniesieniu do promocji i edukacji w zakresie honorowego krwiodawstwa, tj. kontynuacja
działań edukacyjnych wśród dzieci i młodzieży, kampania skierowana do pracodawców
celem włączenia honorowego krwiodawstwa w społeczną odpowiedzialność biznesu, czy
kampania skierowana do podmiotów leczniczych i laboratoriów diagnostycznych, jak
również przewiduje nowe działania. W ramach pakietu informacyjno-edukacyjnego dla
dzieci i młodzieży zostały opracowane materiały promocyjne takie jak: prezentacje
multimedialne do wykorzystania przez nauczycieli podczas prowadzenia lekcji, komiksy, gry
edukacyjne, książeczki z zagadkami dla najmłodszych, a także plakaty, ulotki, broszury
i infografiki edukacyjne. Opracowane materiały dostosowane są do potrzeb rozwojowych
uczniów (klas 1-3 szkoły podstawowej, klas 4-8 szkoły podstawowej, klas szkół
ponadpodstawowych). Mając na uwadze różnorodność, atrakcyjność pod kątem zarówno
treści, obrazu, jak i elementów wspomagających przekazywane informacje dzieciom,
młodzieży, studentom (tj. komiksy, quizy, gry edukacyjne, lekcje multimedialne, filmy, etc.)
są doskonałym narzędziem do przeprowadzenia lekcji z zakresu honorowego
krwiodawstwa w szkołach. Materiały, o których mowa powyżej są obecnie
wykorzystywane zarówno przez publiczną służbę krwi jak również nauczycieli i osoby
indywidualne, którym bliska jest idea honorowego krwiodawstwa do prowadzenia lekcji
edukacyjnych.
Z wyrazami szacunku
z upoważnienia Ministra Zdrowia
Jerzy Szafranowicz
Podsekretarz Stanu
/dokument podpisany elektronicznie/
-- 3 of 3 --