Interpelacja w sprawie rezygnacji z realizacji drogi ekspresowej S8 oraz S16
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 7795
do ministra infrastruktury
w sprawie rezygnacji z realizacji drogi ekspresowej S8 oraz S16
Zgłaszający: Marcin Ociepa
Data wpływu: 04-02-2025
Szanowny Panie Ministrze,
opinia publiczna została poinformowana o rezygnacji przez Ministerstwo Infrastruktury z realizacji drogi ekspresowej S8 na odcinku Białystok-Suwałki oraz drogi ekspresowej S16 Białystok-Ełk. Te dwie kluczowe dla Polski północno-wschodniej inwestycje, wpisane do Rządowego Programu Budowy Dróg Krajowych (RPBDK) przez rządy p. Beaty Szydło i p. Mateusza Morawieckiego, zgodnie z zapowiedziami nie wejdą w fazę dalszej realizacji.
Droga ekspresowa S16 na odcinku Białystok-Ełk stanowi część korytarza transportowego Morze Bałtyckie-Morze Czarne-Morze Egejskie i jako taka powinna, zgodnie z prawem europejskim, zostać zbudowana najpóźniej do roku 2040 r. Poprzedni rząd zamierzał wypełnić to zobowiązanie i zrealizować ją w ramach RPBDK do 2030 r.
Czy zapowiedzi płynące z Ministerstwa Infrastruktury pod obecnymi rządami są zatem zapowiedzią złamania tego europejskiego prawa i sprzeniewierzenia się zasadzie, zgodnie z którą wszystkie państwa członkowskie są zobowiązane do ustalonych aktami prawa Unii Europejskiej działań inwestycyjnych w określonym czasie?
Sekretarz stanu Stanisław Bukowiec
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Podaje wskaźniki procentowe (2)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (4)
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
8736 znakówkancelaria@mi.gov.pl ul. Chałubińskiego 4/6
www.gov.pl/web/infrastruktura 00-928 Warszawa
Znak pisma: DDP-2.054.20.2025
Warszawa, 17 kwietnia 2025
Szanowny Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 7795 Posła na Sejm RP Pana Marcina Ociepy
dotyczącą problematyki przygotowania i realizacji dróg ekspresowych S8 i S16,
poniżej przedstawiam informacje w sprawie.
Kwestia wyznaczania korytarzy dróg ekspresowych na terenie Podlasia jest
problematyką sięgającą początku akcesji Polski do Unii Europejskiej. Wtedy to
planowana była droga ekspresowa S8 w przebiegu Białystok – Augustów. W
toku prac nad przebiegiem obwodnicy Augustowa (jako części trasy S8) miał
miejsce głośny spór o przebieg drogi przez tereny cenne przyrodniczo.
Doprowadziło to do konfliktu z Komisją Europejską i zablokowania środków
unijnych. W tym kontekście opracowano ocenę oddziaływania na środowisko
dla korytarza drogowego pomiędzy Warszawą a Suwałkami i Litwą. Korytarz
ten został wówczas nazwany Via Baltica. W 2009 r. zmienione zostało
rozporządzenie Rady Ministrów ws. sieci autostrad i dróg ekspresowych, w
którym ukształtowano na nowo przebieg dróg ekspresowych na Podlasiu:
dodano nową drogę ekspresową S61, skrócono przebieg drogi S8 (koniec na
węźle Choroszcz przy Białymstoku) oraz zmieniono przebiegu drogi S19 na
przebieg po północnej stronie Białegostoku. Kwestia przebiegu drogi w
kierunku północnym, mając na uwadze doświadczenie z Doliny Rospudy,
musiała być przygotowana od samego początku. Z uwagi na spory historyczne
zakładano, że w tym rejonie powinien powstać jeden przebieg drogi.
-- 1 of 4 --
2
Poprzedni Rząd wskazał ciąg obecnej drogi krajowej nr 65 (tzw. zakładany ciąg
S16) jako docelowy przebieg Via Carpatia. Inicjatywa Via Carpatia, jak
powszechnie wiadomo była inicjatywą wpierw polityczną dotyczącą budowy
korytarza wzdłuż wschodniej flanki Unii Europejskiej. Ostatecznie 19 maja
2016 r. przyjęta została nowelizacja rozporządzenia Rady Ministrów ws. sieci
autostrad i dróg ekspresowych, która dotyczyła m.in. rozszerzenia tej sieci o
drogę S16 Ełk – Knyszyn. Taki układ dróg na terenie Podlasie zaproponowano
podczas ostatniej rewizji transeuropejskiej sieci transportowej TEN-T,
usankcjonowanej w Rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (UE)
2024/1679 z dnia 13 czerwca 2024 r. […]. Przy czym, w przypadku połączenia
Białegostoku z drogą ekspresową S61 nie wskazano żadnego konkretnego
przebiegu, z uwagi na niezakończone prace przygotowawcze dla tego korytarza
drogowego.
W tym miejscu warto jeszcze raz przypomnieć, że ww. Rozporządzenie
2024/1679 określiło jeden korytarz drogowy łączący Białystok z S61.
Tymczasem w grudniu 2022 r. Rada Ministrów przyjęła uchwałę w sprawie
budowy drogi ekspresowej S8 Białystok – Suwałki, równocześnie przyjmując
uchwałę ws. ustanowienia Rządowego Programu Budowy Dróg Krajowych do
2030 r. obejmującego drogę S16 Ełk – Knyszyn. Minister Infrastruktury nie był
autorem ww. uchwały ws. S8 Białystok – Suwałki. Projekt uchwały przedstawił
ówczesny Prezes Rady Ministrów. Zatem MI nie dysponowało na tamtym etapie
żadnymi informacjami czy analizami dotyczącymi skutków gospodarczych
i komunikacyjnych wynikających z budowy tej drogi lub jej braku. Analizy w
tym zakresie zostały przeprowadzone przez GDDKiA w późniejszym okresie.
We wrześniu 2023 r. Rada Ministrów przyjęła nowelizację ww. Programu w
zakresie ujęcie w nim S8 Białystok – Suwałki, bez strategicznej oceny
oddziaływania na środowisko. Tym samym, Rada Ministrów usankcjonowała
budowę na terenie Podlasia dwóch dróg wysokoprzepustowych, bez właściwej
oceny środowiskowej. Powyższe było sprzeczne z dotychczasowymi
ustaleniami z KE. Dodatkowo, w tym samym czasie zostały dokonane zmiany
prawne w sprawie ustanowienia inwestycji strategicznych oraz pojawiły się
silne protesty społeczne dotyczące budowy drogi S16. Okoliczności te nie
umknęły uwadze KE, która zagroziła możliwością wstrzymania środków UE
z perspektywy 2021-2027 nawet dla całego sektora transportowego (nie tylko
dla dróg).
Ministerstwo Infrastruktury chciało wyjaśnić całą sytuację związaną z budową
dróg ekspresowych przez Biebrzę z Komisją Europejską. Spotkanie z
przedstawicielami DG ENVI odbyło się w styczniu 2024 r. z udziałem
Ministerstwo Funduszy i Polityki Regionalnej, Ministerstwa Klimatu i
-- 2 of 4 --
3
Środowiska oraz Generalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska oraz GDDKIA). Na
spotkaniu ustalono m.in., że strona polska opracuje i podda konsultacjom
społecznym analizę wielokryterialną układu dróg szybkiego ruchu w Polsce
północno-wschodniej. Dokument o podobnym charakterze został opracowany
przez GDDKiA w postaci Studium sieciowego układu dróg szybkiego ruchu w
północno-wschodniej Polsce, który koncentruje się na aspektach funkcjonalno-
ruchowych i ekonomiczno-finansowych. Jej wyniki nie wykazują konieczność
rozbudowy tych korytarzy jako dróg ekspresowych w ramach priorytetów
rządowych. Połączeniem priorytetowym powinno być połączenie drogi
ekspresowej S16 Mrągowo – Ełk.
W tym miejscu należy wskazać, że już obecnie na bieżąco prowadzone są
badania natężenia ruchu przy pomocy m.in. Stacji Ciągłych Pomiarów Ruchu
(SCPR). GDDKiA korzysta również z urządzeń systemu e-TOLL, które jako
zasadę działania wykorzystują wideodetekcję pojazdów. Porównanie natężeń
ruchu pojazdów, w szczególności pojazdów ciężarowych, po otwarciu S61
wskazuje znaczny spadek tych pojazdów. Na odcinku drogi ekspresowej S8 w
kierunku Białegostoku odnotowano spadki na poziomie 40% a nawet 50% w
ciągu roku. Oznacza to, że ruch, w tym w szczególności ten najbardziej
uciążliwy dotyczący pojazdów ciężarowych, przeniósł się na szlak S61 Via
Baltica i to pomimo faktu, że na wysokości Łomży trasa udostępniona jest w
przekroju 1x1. Po oddaniu przedmiotowego odcinka w przekroju 2x2 należy
spodziewać się jeszcze mocniejszego efektu w postaci przejęcia ruchu przez ten
ciąg.
Wolą Rządu jest jednak by rozwój podstawowej sieci drogowej następował w
każdym regionie kraju – w tym również na Podlasiu. Celem podjętych działań
w zakresie realizacji połączeń drogowych na północ do Białegostoku jest
zaprojektowanie i realizacja rozwiązań, które będą zgodne z przepisami prawa i
będą stanowiły rozwiązanie uzasadnionych i faktycznych potrzeb w zakresie
rozwoju układu drogowego Polski północno-wschodniej.
Dlatego też została podjęta decyzja o skierowaniu do realizacji drogi
dwujezdniowej w ciągu drogi krajowej nr 8 oraz o przebudowie ciągu drogi
krajowej nr 65. Obie ww. inwestycje są nowymi przedsięwzięciami, dla których
prace przygotowawcze dopiero się rozpoczną. W toku prac przygotowawczych
przeprowadzona zostanie również analiza wielokryterialna w zakresie
technicznym, ekonomicznym i środowiskowym. Na podstawie tych analiz
zostanie ustalony zakres rzeczowy obu inwestycji. Należy zatem podkreślić, że
Ministerstwo nie rezygnuje i nie podważa uzasadnienia dla poprawy standardu
technicznego ciągu drogowego na północ od Białegostoku. Jednak działania i
-- 3 of 4 --
4
inwestycje tam realizowane muszą być oparte o szczegółowe i obiektywne
analizy w tym zakresie, a nadto zgodne z obowiązującymi przepisami prawa.
Odnosząc się bezpośrednio do zarzutu o złamania europejskiego prawa
i sprzeniewierzenia się zasadzie, zgodnie z którą wszystkie państwa
członkowskie są zobowiązane do ustalonych aktami prawa Unii Europejskiej
uprzejmie potwierdzam, że Polska została zobowiązana w Rozporządzeniu
Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/1679 z dnia 13 czerwca 2024 r. w
sprawie unijnych wytycznych dotyczących rozwoju transeuropejskiej sieci
transportowej, zmieniającym rozporządzenia (UE) 2021/1153 i (UE) nr
913/2010 oraz uchylającym rozporządzenie (UE) nr 1315/2013
do wybudowania połączenia drogowego Białegostoku z drogą S61 do 2040 r.
Niemniej, jak zostało już wcześniej wspomniane, przebieg tego połączenia
został wskazany indykatywnie, co oznacza że wspomniane Rozporządzenie nie
przesądza czy ma to być połączenie np. Ełk – Białystok czy Suwałki – Białystok.
Należy też zwrócić uwagę, że parametry dla sieci TEN-T określone w
przywołanym rozporządzeniu UE, nie przesądzają wprost o tym, że wszystkie
odcinki na sieci TEN-T muszą automatycznie być autostradą lub drogą
ekspresową. Ponadto, transeuropejska sieć TEN-T podlega okresowym
rewizjom, podczas których możliwa jest zmiana określonej wcześniej sieci.
Następna taka rewizja, musi zostać dokonana przed końcem 2033 r. Oznacza to,
że Polska w uzasadnionej sytuacji może dokonać zmian w zakresie podjętych
zobowiązań.
Z poważaniem
Dokument podpisany elektronicznie przez:
z upoważnienia Ministra Infrastruktury
Stanisław Bukowiec
Sekretarz Stanu
-- 4 of 4 --