Interpelacja w sprawie skutecznej ochrony brzegu morskiego Półwyspu Helskiego przed nieuprawnioną działalnością człowieka
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 7774
do ministra infrastruktury
w sprawie skutecznej ochrony brzegu morskiego Półwyspu Helskiego przed nieuprawnioną działalnością człowieka
Zgłaszający: Marek Matuszewski
Data wpływu: 03-02-2025
Pani Minister,
Półwysep Helski, jako jedno z najbardziej charakterystycznych miejsc w Polsce, posiada unikalne walory przyrodnicze, które są nie tylko skarbem narodowym, ale również ważnym elementem ekosystemu morskiego. Niestety w ostatnich latach obserwujemy rosnącą presję na ten obszar, spowodowaną nieuprawnioną działalnością człowieka, która prowadzi do degradacji linii brzegowej, zniszczenia siedlisk naturalnych oraz poważnych zagrożeń dla lokalnej fauny i flory.
Nielegalne wykopy, rozbudowa infrastruktury turystycznej, a także inne formy eksploatacji brzegów Półwyspu Helskiego mają negatywny wpływ na stan środowiska naturalnego tego cennego obszaru. W związku z tym konieczne jest podjęcie działań, które skutecznie zabezpieczą te tereny przed dalszą degradacją.
W związku z powyższym zwracam się do Pani Minister z następującymi pytaniami:
Jakie konkretne działania podejmuje rząd w celu ochrony brzegu morskiego Półwyspu Helskiego przed nieuprawnioną działalnością człowieka, w tym nielegalnymi wykopami, budową nieautoryzowanych obiektów oraz działalnością szkodliwą dla środowiska?
Czy planowane są dodatkowe inwestycje w systemy monitoringu i ochrony obszarów przybrzeżnych, które umożliwią skuteczniejsze wykrywanie i eliminowanie nielegalnych działań na brzegu morskim Półwyspu Helskiego?
Czy Ministerstwo Klimatu i Środowiska współpracuje z samorządami lokalnymi oraz organizacjami pozarządowymi na rzecz stworzenia kompleksowego planu ochrony Półwyspu Helskiego, który uwzględniałby zarówno ochronę środowiska, jak i rozwój turystyki w sposób zrównoważony?
Czy rząd przewiduje wprowadzenie nowych regulacji prawnych mających na celu zaostrzenie kar za nielegalne działania na terenach chronionych, w tym obszarach nadmorskich i rezerwatach przyrody, a także ułatwienie procedur monitorowania zgodności z przepisami ochrony środowiska?
Jakie działania edukacyjne są prowadzone wśród turystów oraz mieszkańców regionu, mające na celu zwiększenie świadomości na temat ochrony przyrody na Półwyspie Helskim i unikania działań szkodliwych dla środowiska naturalnego?
Czy rząd przewiduje dodatkowe środki finansowe na ochronę tego cennego obszaru, w tym działania mające na celu rekultywację zniszczonych obszarów brzegowych oraz ochronę siedlisk naturalnych zagrożonych przez nielegalną działalność?
Skuteczna ochrona brzegu morskiego Półwyspu Helskiego przed nieuprawnioną działalnością człowieka jest niezbędna dla zachowania unikalnych walorów przyrodniczych tego regionu. Zabezpieczenie tych terenów przed dalszą degradacją nie tylko ochroni lokalną florę i faunę, ale również zapewni przyszłym pokoleniom dostęp do cennych zasobów naturalnych.
Z poważaniem
Marek Matuszewski
Poseł na Sejm RP
Sekretarz stanu Arkadiusz Marchewka
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (4)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
8233 znakówkancelaria@mi.gov.pl ul. Chałubińskiego 4/6
www.gov.pl/web/infrastruktura 00-928 Warszawa
Znak pisma: DGMiZS-3.054.1.2025
Warszawa, 06 marca 2025
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 7774 Posła na Sejm RP Pana Marka Matuszewskiego,
w sprawie skutecznej ochrony brzegu morskiego Półwyspu Helskiego przed
nieuprawnioną działalnością człowieka, niniejszym przedstawiam stosowne informacje.
W celu ochrony brzegu morskiego Półwyspu Helskiego Urząd Morski w Gdyni w ramach
swojej statutowej działalności prowadzi monitoring strefy brzegowej, polegający na
codziennej fizycznej kontroli przeprowadzanej przez pracowników Obwodu Ochrony
Wybrzeża Rozewie, w podziale terytorialnym na Obchody Ochrony Wybrzeża Chałupy, Hel
i Jastarnia. Podczas kontroli sprawdzane są wszelkie działania niezgodne z prawem, w tym
z ustawą o obszarach morskich Rzeczypospolitej Polskiej i administracji morskiej (Dz. U.
z 2024 r. poz. 1125) oraz z zarządzeniem nr 3 Dyrektora Urzędu Morskiego w Gdyni z dnia
5 maja 2011 r. w sprawie określania wymogów zabezpieczenia terenów pasa
technicznego. Dodatkowo okresowo prowadzone są naloty dronem.
W przypadku wykazania nieprawidłowości, nakładane są mandaty karne, wysyłane są
wezwania do składania wyjaśnień przez właścicieli działek lub dzierżawców terenu,
powiadamiana jest Policja, Pomorski Wojewódzki Inspektorat Nadzoru Budowlanego,
Starostwo Powiatowe w Pucku, właściwe urzędy gmin oraz organy środowiskowe jak
Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska w Gdańsku czy Nadmorski Park Krajobrazowy,
zgodnie z właściwością, a także zbierana jest dokumentacja dowodowa do postępowań
o nałożenie grzywien. Urząd Morski w Gdyni współpracuje także z Urzędem Gminy
Władysławowo, Urzędem Gminy Jastarnia oraz Urzędem Miasta Helu w zakresie ochrony
brzegu morskiego na podległym terenie.
W celu skuteczniejszego wykrywania i eliminowania nielegalnych działań na brzegu
morskim Półwyspu Helskiego, Urząd Morski w Gdyni planuje zakup nowocześniejszych
dronów w ramach projektów unijnych. W kwestii dalszego monitoringu Urząd Morski
w Gdyni obecnie rozważa nałożenie obowiązku instalacji systemów monitoringu
wizyjnego na dzierżawców kempingów między Władysławowem a Chałupami.
Ponadto, co roku Urząd Morski w Gdyni dokonuje monitoringu brzegu morskiego w celu
pozyskania danych przestrzennych obszaru wybrzeża morskiego w technologii lotniczego
skanowania laserowego, ortofotomapy oraz profili poszerzonych brzegu morskiego.
Działanie to pozwala precyzyjnie określić objętość zmian brzegu w wyniku oddziaływania
procesów erozji i akumulacji, oraz określić kierunki ruchu rumowiska i bilansu osadów
-- 1 of 3 --
2
strefy brzegowej. Te dane pozwalają na planowanie i realizowanie zadań z zakresu
ochrony brzegu morskiego w sposób odpowiedni do rodzaju i miejsca występowania
zmian.
Co do działań w ramach funkcjonowania form ochrony przyrody – parki narodowe,
rezerwaty przyrody oraz obszary Natura 2000 są nadzorowane przez Ministerstwo
Klimatu i Środowiska.
Obecnie w resorcie środowiska trwają prace nad nowelizacją ustawy o ochronie
przyrody1, w tym w zakresie funkcjonowania form ochrony przyrody. Projekt obecnie
znajduje się na etapie uzgodnień wewnątrzresortowych. Projekt zakłada możliwość
reagowania na działania sprzeczne z zakazami obowiązującymi w obszarach chronionych
(np. zmiana rzeźby terenu) oraz w odniesieniu do ochrony gatunkowej (np.
zamurowywanie siedlisk ptaków przy termomodernizacji budynków). W obecnym stanie
prawnym w takich sytuacjach organy ochrony przyrody mogą jedynie zawiadomić organy
ścigania. Po wejściu w życie nowej regulacji, regionalny dyrektor ochrony środowiska
będzie mógł wstrzymać prace naruszające zakazy i nakazać działania naprawcze. Ponadto
w decyzji nakazującej podjęcie działań naprawczych regionalny dyrektor ochrony
środowiska będzie określał stan, do jakiego ma zostać przywrócone środowisko, a także
zakres i sposób przeprowadzenia tych działań wraz z terminem ich rozpoczęcia
i zakończenia. Projekt zakłada również zmiany w Kodeksie wykroczeń2, proponując
zwiększenie kar za zaśmiecanie, zanieczyszczanie wód i gleby w lasach.
W celu zwiększenia świadomości na temat ochrony przyrody na Półwyspie Helskim
i unikania działań szkodliwych dla środowiska naturalnego, Urząd Morski w Gdyni co roku
wydaje ulotki informacyjne, które zostawiane są m. in. na kempingach, w biurach
informacji turystycznej (w tym na kolei), w kinie Żeglarz w Jastarni, w Straży Miejskiej
Jastarnia. Prowadzone są także zajęcia edukacyjne w terenie z grupami zorganizowanymi
z przedszkoli, liceów oraz ze studentami, zaś w okresie wakacji letnich prowadzone są
zajęcia edukacyjne w placówce Inspektoratu Ochrony Wybrzeża w Gdańsku Jelitkowie. Na
Cyplu Helskim, przy Promenadzie, znajdują się umieszczone przez Urząd Morski w Gdyni,
tablice edukacyjne, dotyczące chronionej fauny i flory. Co roku Urząd Morski w Gdyni
organizuje możliwość udziału lokalnej społeczności w wolontariacie na rzecz ochrony
brzegów morskich. Urząd Morski w Gdyni prowadzi również działalność informacyjno-
edukacyjną na swojej stronie internetowej3, w oficjalnych mediach społecznościowych
Urzędu Morskiego w Gdyni oraz w tradycyjnych mediach informacyjnych.
Stacja Morska Instytutu Oceanografii Uniwersytetu Gdańskiego im prof. Krzysztofa Skóry
od wielu lat prowadzi szeroko pojętą działalność edukacyjną. Współpracuje
z wolontariuszami a także z organizacją pozarządową – WWF Polska. Stacja organizuje
cykliczne i powtarzalne szkolenia o ekosystemie morskim dla uczniów i nauczycieli. Jest
inicjatorem i organizatorem corocznych wydarzeń mających na celu podkreślenie
1 Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz.U. z 2024 r. poz. 1478)
2 Ustawa z dnia 20 maja 1971 r. Kodeks wykroczeń (Dz.U. z 2023 r. poz. 2119)
3 https://www.umgdy.gov.pl/bezpieczenstwo-morskie/ochrona-wybrzeza/
-- 2 of 3 --
3
ważności ekosystemu Bałtyku takich jak „Dzień ryby” czy „Dzień morświna”. Oprócz
fokarium, które jest atrakcją turystyczną Helu, Stacja zbudowała i prowadzi muzeum
morświna. Ostatnio oferta muzeum powiększyła się o wystawę plenerową szkieletu
finwala, wyrzuconego na polski brzeg Bałtyku w 2015 roku.
Inwestycje w ochronę brzegu morskiego realizowane są przez urzędy morskie (Urząd
Morski w Gdyni i Urząd Morski w Szczecinie) w każdym roku i będą również ujęte
w procedowanym w chwili obecnej programie wieloletnim pod nazwą „Program ochrony
brzegów morskich”, którego wejście w życie planowane jest na 2026 r.
W zakresie ochrony brzegów morskich w roku 2025, w ustawie budżetowej, dla Urzędu
Morskiego w Gdyni zostały zabezpieczone środki w wysokości 20 125 000 zł, na realizację
zadań związanych m. in. z odbudową obszaru brzegu morskiego i wydm oraz wypłyceniem
podbrzeża poprzez naniesienie i usypanie piasku morskiego w miejscach, w których plaża
uległa zanikowi w skutek zalania morzem. Na samo sztuczne zasilanie brzegu morskiego
w rejonie Półwyspu Helskiego (Władysławowo – Jurata) Urząd Morski w Gdyni zamierza
przeznaczyć ponad 6 000 000 zł.
Należy również dodać, że w przypadku dostępności środków z funduszy europejskich
realizowane są dodatkowe działania dotyczące ochrony brzegu morskiego jak na przykład
projekt „Ochrona brzegów morskich w rejonie Półwyspu Helskiego”, zrealizowany
w latach 2017-2023, o wartości 75 000 000 zł, który obejmował budowę i odbudowę
ostróg na odcinku 0,3 km - 12,3 km, tj. łącznie na odcinku 12 km od Władysławowa do
Kuźnicy.
W zakresie ochrony siedlisk naturalnych objętych ochroną, każdego roku Generalna
Dyrekcja Ochrony Środowiska i regionalne dyrekcje ochrony środowiska zgłaszają
zapotrzebowanie na środki finansowe zarówno do krajowych źródeł finansowania jak
Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska oraz wojewódzkie fundusze ochrony środowiska
jak i zagranicznych jak program LIFE czy program FEniKS (Program Fundusze Europejskie
na Infrastrukturę, Klimat, Środowisko 2021-2027).
Z wyrazami szacunku
Dokument podpisany elektronicznie przez:
z upoważnienia Ministra Infrastruktury
Arkadiusz Marchewka
Sekretarz Stanu
Do wiadomości:
Minister Klimatu i Środowiska
Departament Spraw Parlamentarnych w KPRM
-- 3 of 3 --