telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
ZPŚ.050.3.2025.JP
Warszawa, 12 marca 2025
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając na interpelację (nr 7772) Pana Marka Matuszewskiego, Posła na Sejm RP,
w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych, proszę o przyjęcie poniższych informacji.
Zwalczanie zakażeń i chorób zakaźnych poprzez szczepienia ochronne jest możliwe dzięki
skutecznym działaniom w obszarze zdrowia publicznego, podejmowanym przez organy i
instytucje państwowe na wszystkich szczeblach w ramach ich kompetencji. Działania te
obejmują m.in.:
 działalność edukacyjno-zdrowotną oraz promocję szczepień ochronnych w celu
zwiększenia świadomości społeczeństwa,
 odpowiednie regulacje prawne dotyczące szczepień ochronnych, w tym szczepień
obowiązkowych,
 egzekwowanie obowiązku szczepień ochronnych w odniesieniu do tych, które są
obowiązkowe,
 zapewnienie bezpieczeństwa szczepień ochronnych.
Promocja szczepień ochronnych
Ministerstwo Zdrowia realizuje działania mające na celu promocję szczepień ochronnych,
jako jedno z zadań Narodowego Programu Zdrowia na lata 2021-2025 – Cel operacyjny 4:
Zdrowie środowiskowe i choroby zakaźne, Zadanie 5. Promocja szczepień - działania
promocyjne i popularyzacyjne dotyczące szczepień ochronnych. Za realizację ww. zadania
odpowiada Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego PZH - PIB. Celem zadania jest
popularyzacja szczepień ochronnych, w tym za pośrednictwem serwisu internetowego
szczepienia.info (https://szczepienia.pzh.gov.pl/). Portal stanowi jedną z największych

-- 1 of 7 --

telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
2
internetowych baz wiedzy na temat szczepień w języku polskim. Jako jedyny portal w
Polsce jest członkiem podlegającej WHO sieci Vaccine Safety Network (VSN), która zrzesza
wiarygodne strony internetowe poświęcone tematyce szczepień w różnych krajach.
Na portalu przekazywane są wiarygodne, oparte na faktach naukowych informacje
dotyczące szczepień ochronnych. Informacje prezentowane na portalu są adresowane do
odbiorcy ogólnego i profesjonalistów medycznych.
Biorąc pod uwagę fakt, że celem podejmowanych działań jest zwiększenie świadomości
dotyczącej znaczenia szczepień dla zdrowia publicznego, działania propagujące wiedzę o
roli szczepień w zapobieganiu chorobom zakaźnym będą są i będą prowadzone
nieprzerwanie.
Jednocześnie informujemy, że Główny Inspektorat Sanitarny w ramach realizacji
działalności oświatowo-zdrowotnej w celu ukształtowania odpowiednich postaw i
zachowań zdrowotnych, wynikającej z ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej, za
pośrednictwem strony internetowej https://www.gov.pl/web/gis oraz mediów
społecznościowych promuje szczepienia, w tym szczepienia z Programu Szczepień
Ochronnych przeciw m.in. HPV, RSV, krztuścowi, grypie oraz COVID-19.
W zakresie promowania szczepień ochronnych podejmowane oraz planowane przez GIS i
jednostki Państwowej Inspekcji Sanitarnej działania dotyczą:
 przygotowywania kampanii promującej szczepienia i PSO w partnerstwie z UNICEFem,
 bieżącego informowania w mediach społecznościowych o zagrożeniach infekcjami
sezonowymi oraz chorobami zakaźnymi,
 przygotowanego w GIS programu promującego szczepienia dla dzieci i dorosłych o
zasięgu ogólnopolskim,
 kontynuacji kampanii promującej bezpłatne szczepienia przeciw krztuścowi dla
ciężarnych,
 aktualizacji informacji o krztuścu na stronach internetowych,
 kontynuacji programów i akcji dot. zdrowego stylu życia, w tym profilaktyki chorób
zakaźnych na poziomie wojewódzkim i lokalnym – realizowanych przez WSSE i PSSE,
 wypowiedzi medialnych kierownictwa GIS i rzecznika prasowego dotyczące sytuacji
epidemicznej, w tym proaktywny kontakt z mediami.
Minister Zdrowia popiera wszelkie działania, w tym informacyjno-edukacyjne na rzecz
utrzymania poziomu zaszczepienia oraz popiera wykorzystywanie interdyscyplinarnej
wiedzy eksperckiej (w tym ekspertów ds. zdrowia publicznego, specjalistów ds. komunikacji,

-- 2 of 7 --

telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
3
mediów społecznościowych i ekspertów behawioralnych) w celu zwiększenia wysiłków na
rzecz przeciwdziałania szerzeniu dezinformacji oraz stosowania silnego, opartego na
dowodach, strategicznego podejścia do komunikacji.
Egzekwowanie szczepień obowiązkowych
W nawiązaniu do pytań 3, 5 i 6 uprzejmie informujemy, że obecnie nie są prowadzone, ani
planowane w Resorcie prace mające na celu wprowadzenie nowych regulacji prawnych dla
osób uchylających się od obowiązkowych szczepień ochronnych dzieci i młodzieży.
Jednocześnie nadmieniam, że w Polsce organy Państwowej Inspekcji Sanitarnej (PIS)
prowadzą nadzór nad realizacją obowiązkowych szczepień ochronnych, tak jak nad
chorobami zakaźnymi i zakażeniami, co przyczynia się do bezpieczeństwa
epidemiologicznego w kraju.
Państwowy powiatowy inspektor sanitarny, jako organ administracji publicznej sprawujący
nadzór nad realizacją szczepień ochronnych, jest uprawniony w trybie przewidzianym w
przepisach ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
do żądania od osób zobowiązanych wykonania obowiązku szczepień – tzn. jest prawnym
wierzycielem tego obowiązku administracyjnego.
Przepisy tej ustawy jednocześnie nakładają na organy PIS będące wierzycielami obowiązku
szczepień ochronnych prawny obowiązek podejmowania wszelkich czynności
zmierzających do zastosowania przewidzianych prawem środków egzekucyjnych w celu
nakłonienia osoby uchylającej się od wykonania obowiązku szczepień ochronnych.
Należy podkreślić, że PIS nie działa w sprawie jako organ egzekucyjny, lecz jako wierzyciel
obowiązku o charakterze niepieniężnym. Zgodnie z ustawą o postępowaniu egzekucyjnym
w administracji, kierowanie upomnienia do zobowiązanego i wystawianie tytułu
wykonawczego należy do zadań wierzyciela. Organem egzekucyjnym w przedmiotowych
sprawach jest wojewoda. Zgodnie z art. 12 ust. 1 ustawy z dnia z dnia 14 marca 1985 r. o
Państwowej Inspekcji Sanitarnej, organami właściwymi do sprawowania nadzoru nad
wykonawstwem szczepień są PPIS. Właściwość miejscową organu Państwowej Inspekcji
Sanitarnej określa się na podstawie miejsca zamieszkania osób zobowiązanych do poddania
się szczepieniom ochronnym.
Obowiązek szczepień wiąże się z dążeniem do uzyskania maksymalnej ochrony przed
zakażeniem, a w dalszej perspektywie do zmniejszenia zachorowań lub nawet (eradykacji)
danej choroby zakaźnej.
Niestety w ostatnich latach wzrasta liczba osób uchylających od obowiązku szczepień
ochronnych. Liczba dzieci i młodzieży niezaczepionych (w wieku 0-19 lat) z powodu

-- 3 of 7 --

telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
4
uchylania się od obowiązkowych szczepień ochronnych w 2023 r. wyniosła – 87 098 i jest
to wzrost, w porównaniu do 72 736 dzieci w 2022 r.
Należy zauważyć, że narastanie zjawiska uchylania się od szczepień nie jest ograniczone
tylko do Polski. Światowa Organizacja Zdrowia, już w roku 2018 ujęła postawy i ruchy
antyszczepionkowe wśród 10 największych zagrożeń dla zdrowia ludzi. Raport „13th
General Programme of Work” był częścią programu działań WHO, w którym opisano
zarówno cele, które organizacja chce zrealizować jak i problemy, do których natychmiast
trzeba się odnieść. Narastanie aktywności ruchów antyszczepionkowych jest więc
zjawiskiem globalnym, związanym przede wszystkim z pojawieniem się nowych źródeł
pozyskiwania informacji (lub dezinformacji) w postaci elektronicznych mediów
społecznościowych.
W 2023 r. organy PIS, w ramach działań mających na celu egzekwowanie wykonania
obowiązku szczepień ochronnych przez osoby uchylające się, wykonały następujące
działania:
 wysłano 7 877 upomnień zawierających wezwanie do wykonania obowiązku,
szczepień z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę egzekucji administracyjnej
 wystawiono 4 718 tytułów wykonawczych,
 skierowano 4 383 wniosków do wojewody o egzekucję administracyjną obowiązku
szczepień.
Stan zaszczepienia populacji
Corocznie w Polsce gromadzone i analizowane są dane dotyczące stanu zaszczepienia
populacji dzieci i młodzieży na podstawie raportów uzyskanych ze składanego przez
świadczeniodawców do powiatowych stacji sanitarno-epidemiologicznych sprawozdania
rocznego ze szczepień ochronnych (MZ-54), którego wzór i terminy sporządzania określają
przepisy o statystyce publicznej. Na zlecenie Głównego Inspektora Sanitarnego wyniki
analizy za miniony rok są corocznie publikowane przez Narodowy Instytut Zdrowia
Publicznego – Państwowy Instytut Badawczy w Warszawie (NIZP PZH-PIB) w biuletynie
pt. „Szczepienia Ochronne w Polsce” za dany rok.
Analiza uwzględnia m.in.: stan zaszczepienia przeciw poszczególnym chorobom zakaźnym
dzieci z poszczególnych roczników oraz osób z określonych grup zawodowych i grup ryzyka
podlegających obowiązkowi szczepień, w odniesieniu do poszczególnych województw oraz
całego kraju; porównanie stanu zaszczepienia osób podlegających szczepieniom w roku

-- 4 of 7 --

telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
5
bieżącym do roku poprzedniego; analizę występowania niepożądanych odczynów
poszczepiennych (NOP).
Na podstawie danych za 2023 r., stan zaszczepienia przeciw wszystkim chorobom
zakaźnym, przeciw którym prowadza się szczepienia obowiązkowe, na poziomie
województw był zróżnicowany i zawarł się w przedziale:
 od 87,3% - 90,1% (w stosunku do objętych sprawozdaniami) oraz
 od 86,2% - 97,3% (w stosunku do rocznika)
Stan zaszczepienia przeciw gruźlicy wg województw zawarł się w przedziale:
 od 94,9% - 98,9 % (w stosunku do objętych sprawozdaniami) oraz
 od 93,0% - 99,0% (w stosunku do rocznika)
Zgodnie z danymi na rok 2023 np. stan zaszczepienia dzieci do 3 r.ż. wszystkimi
szczepieniami obowiązkowymi przewidzianymi w Programie Szczepień Ochronnych wynosi
średnio 85,1%. Obserwuje się zróżnicowanie pomiędzy województwami – najwyższe 94,1%
- w województwie warmińsko-mazurskim i kujawsko-pomorskim a najniższe - 78,5 % w
województwie lubelskim i podlaskim.
W tym miejscu zaznaczyć należy, że Polska uczestniczy w koordynowanym przez WHO
globalnym programie eliminacji odry i różyczki. Z trzech głównych strategii, niezbędne do
osiągnięcia założonego celu to m.in. osiągnięcie i utrzymanie wysokiego stanu zaszczepienia
przeciw tym chorobom, tj. na poziomie ≥95%.
Wykonawstwo szczepień przeciw błonicy, tężcowi, krztuścowi, polio, odrze i różyczce przez
większość lat utrzymywało się na bardzo wysokim poziomie tzn. pomiędzy 90% a 100%.
Finansowanie szczepień
W 2023 r. wysokość środków przeznaczonych na zakup szczepionek wyniosły w podziale
na środki Funduszu Medycznego (szczepionki do szczepień zalecanych objęte
finansowaniem przez Ministra Zdrowia) oraz środki Narodowego Funduszu Zdrowia
(szczepionki do szczepień obowiązkowych i na rezerwę przeciwepidemiczną) odpowiednio
142 497 592, 46 zł i 306 719 708,82 zł
W 2024 r. wysokość tych środków wynosiła odpowiednio 436 394 557,20 zł i 267 357
075,80 zł
W latach 2023 i 2024 r. Minister Zdrowia zapewnił dostęp do szczepionek do realizacji
szczepień zalecanych przeciw:

-- 5 of 7 --

telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
6
 wirusowi brodawczaka ludzkiego (HPV) dla populacji osób po ukończeniu 9 roku
życia do ukończenia 14 roku życia, w schemacie dwudawkowym;
 COVID-19 dla osób po ukończeniu 6 miesiąca życia, w schemacie wielodawkowym
zgodnie z komunikatami Ministra Zdrowia;
 krztuścowi dla kobiet w ciąży po ukończeniu 27 do 36 tygodnia ciąży, a w
uzasadnionych przypadkach zagrożenia przedwczesnym porodem – po ukończeniu
20. tygodnia ciąży, w schemacie jednodawkowym.
Z uwagi na wzrost zachorowań na krztusiec w Polsce, od 15 października 2024 roku
Ministerstwo Zdrowia wprowadziło darmowe szczepienia przeciw krztuścowi dla kobiet w
ciąży (szczepienia zalecane, bezpłatne). Działanie ma na celu zmniejszenie ryzyka
zachorowań na krztusiec noworodkowy oraz hospitalizacji i zgonów niemowląt w
pierwszych miesiącach życia z powodu krztuśca. Wprowadzenie szczepienia do wykazu
szczepień zalecanych finansowanych ze środków ministra właściwego ds. zdrowia
zapewnia dostęp do świadczenia w ramach POZ i w szpitalach.
Zalecane szczepienia ochronne wykonywane są obecnie w podmiotach leczniczych
(szczepienia dzieci i dorosłych) i w ogólnodostępnych aptekach (szczepienia dorosłych, z
wyjątkiem kobiet w ciąży).
W każdej sytuacji (poza szczepieniem przeciw COVID-19 oraz w ramach powszechnego
programu szczepień przeciw HPV) przed wykonaniem szczepienia zalecanego u osoby
dorosłej konieczne jest wystawienie recepty na szczepionkę.
Od 14 lutego 2025 w aptekach, w których wykonywane są szczepienia, możliwe jest
wystawianie recepty farmaceutycznej refundowanej na szczepionkę i zrealizowanie
szczepienia ochronnego. Dotychczas farmaceuci mogli wystawiać jedynie recepty
pełnopłatne.
Podejmowane działania w zakresie szczepień ochronnych stanowią kluczowy element
strategii zdrowia publicznego, przyczyniając się do ograniczenia rozprzestrzeniania się
chorób zakaźnych i ochrony zdrowia społeczeństwa. Dzięki skutecznej współpracy
instytucji państwowych, ekspertów oraz organizacji międzynarodowych, a także
nieustannym działaniom edukacyjnym i promocyjnym, możliwe jest utrzymanie wysokiego
poziomu zaszczepienia oraz wzrost świadomości na temat korzyści płynących ze szczepień.
Z determinacją kontynuujemy te wysiłki, dążąc do jeszcze skuteczniejszej ochrony zdrowia
publicznego. Wierzymy, że konsekwentne realizowanie strategii szczepień, oparte na
rzetelnych danych naukowych i nowoczesnych rozwiązaniach komunikacyjnych, pozwoli w

-- 6 of 7 --

telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
7
przyszłości jeszcze skuteczniej eliminować zagrożenia epidemiologiczne i zapewnić
bezpieczeństwo zdrowotne kolejnych pokoleń
Z wyrazami szacunku
z upoważnienia Ministra Zdrowia
Wojciech Konieczny
Sekretarz Stanu
/dokument podpisany elektronicznie/

-- 7 of 7 --