Telefon: (+48) 22 369 29 00 ul. Wawelska 52/54, 00-922 Warszawa
info@klimat.gov.pl Ministerstwo Klimatu i Środowiska
www.gov.pl/klimat
Działamy zgodnie z EMAS - zarządzając instytucją, dbamy o środowisko
DAM-S.050.2.2025.sDAM
3634772.14440872.11655212
Warszawa, 24-02-2025
dotyczy: interpelacji Posła Marka Matuszewskiego w sprawie działań rządu w zakresie
przygotowania miast i wsi do skutków zmian klimatycznych, takich jak intensywne opady
deszczu, susze i fale upałów, K10INT7770
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Szanowny Panie Marszałku,
proszę o przyjęcie poniższych informacji w odpowiedzi na pytania zawarte w interpelacji.
1. Jakie konkretne działania podejmuje rząd w celu przygotowania polskich miast
i wsi na skutki zmian klimatycznych, szczególnie w kontekście intensywnych
opadów deszczu, suszy i fal upałów?
Najprostszym oraz efektywnym rozwiązaniem adaptacyjnym w mieście jest rozwój zielonej
i błękitno-zielonej infrastruktury. Wspieramy polskie miasta w jej tworzeniu – za pomocą
narzędzi strategicznych, legislacyjnych, funduszowych oraz kooperacyjnych.
a) Narzędzia strategiczne
Pozyskaliśmy pomoc z Instrumentu Wsparcia Technicznego Komisji Europejskiej
na realizację projektu pn. Wzmocnienie koordynacji polityki adaptacji do zmian klimatu między
władzami lokalnymi, regionalnymi i krajowymi. Dzięki temu powstały rekomendacje dotyczące
opracowania nowej Krajowej Strategii Adaptacji oraz systemu koordynacji wdrażania
polityki adaptacyjnej. Obecnie pracujemy nad nową Strategią, która będzie odnosiła
się m.in. do odporności klimatycznej miast i obszarów zurbanizowanych.
b) Narzędzia legislacyjne
11 stycznia 2025 r. weszła w życie ustawa z dnia 27 listopada 2024 r. o zmianie ustawy –
Prawo ochrony środowiska oraz niektórych innych ustaw [link]. Tym aktem wprowadzamy
obowiązek opracowywania miejskiego planu adaptacji (MPA) przez miasta o liczbie
mieszkańców wynoszącej co najmniej 20 tys. osób. Określiliśmy również obligatoryjną oraz
zestandaryzowaną zawartość MPA, obejmującą m.in. koncepcję zazieleniania oraz
koncepcję zagospodarowania wód opadowych i roztopowych, a także konkretne cele
i działania adaptacyjne. Powiązaliśmy także planowanie adaptacyjne z planowaniem
strategicznym i przestrzennym, by zapewnić spójność działań podejmowanych przez
samorząd lokalny.

-- 1 of 6 --

Doprecyzowaliśmy też obowiązki organów gminy dotyczące zakładania i utrzymywania
terenów zieleni:
 przy ich zakładaniu wykorzystuje się w pierwszej kolejności zasoby przyrodnicze
terenu (w tym zachowuje istniejącą roślinność rodzimą) oraz zapewnia,
aby powierzchnia biologicznie czynna zajmowała w miarę możliwości co najmniej
90% powierzchni tego terenu zieleni – z wyłączeniem terenów, w odniesieniu
do których obowiązują ograniczenia wynikające z przepisów odrębnych;
 przy ich utrzymywaniu w pierwszej kolejności utrzymuje się funkcje przyrodnicze
terenu, w tym przez ekstensywną pielęgnację zieleni oraz pozostawienie części
terenu do naturalnej wegetacji, oraz w miarę możliwości zwiększa się udział
powierzchni biologicznie czynnej w powierzchni tego terenu zieleni.
Obecnie pracujemy nad projektem rozporządzenia dla polskich miast, które określi zakres
sprawozdania z monitorowania realizacji działań adaptacyjnych oraz listę obowiązkowych
wskaźników i mierników do uwzględnienia w MPA. Zgodnie z projektem ustawy, polskie
miasta zaczną składać pierwsze sprawozdania w systemie elektronicznym w 2026 r., więc
do 2030 r. będziemy mieć kompleksowe dane ze wszystkich samorządów objętych
regulacją.
Ponadto obowiązuje europejskie rozporządzenie o odbudowie zasobów przyrodniczych1.
Zgodnie z art. 8 tego aktu wszystkie państwa członkowskie zapewniają, aby do 31 grudnia
2030 r. nie doszło do utraty netto całkowitej krajowej powierzchni miejskich terenów zieleni
oraz pokrycia koronami drzew na obszarach miejskich w ekosystemach miejskich –
w porównaniu z 2024 r. Od 1 stycznia 2031 r. państwa członkowskie muszą osiągnąć trend
wzrostowy w odniesieniu do powyższych wskaźników, aż do osiągnięcia zadowalającego
poziomu. Nasze działania w zakresie zieleni mają przyczynić się do wdrożenia tych
przepisów.
Realizujemy projekt pn. „Partnerstwo: Środowisko dla Rozwoju”. Celem projektu jest
stworzenie platformy współpracy oraz wymiany wiedzy pomiędzy podmiotami, które
odpowiadają za zarządzanie ochroną środowiska w Polsce oraz instytucjami
zaangażowanymi we wdrażanie funduszy europejskich na poziomie regionalnym, krajowym
i europejskim. Członkami grup są m.in. pracownicy urzędów miejskich odpowiedzialnych
za kwestie klimatyczno-środowiskowe. Jego tematyka dotyczy w szczególności ochrony
powietrza, poprawy efektywności energetycznej, adaptacji do zmian klimatu i ochrony
przyrody oraz zachowania różnorodności biologicznej. W jego ramach funkcjonują grupy,
m.in.:
 dotyczące adaptacji do zmian klimatu, w tym retencji (rozwoju retencji i detencji
wód opadowych i roztopowych w miastach) i zieleni w miastach (ochrony drzew
i krzewów), wymieniająca się doświadczeniami oraz dobrymi praktykami,
 wypracowujące mierniki i wskaźniki, w tym dotyczące terenów zieleni, które będą
obowiązkowo uwzględniane przez samorządy w miejskich planach adaptacji.
Wspieramy regiony w pracach nad regionalnymi planami i strategiami adaptacji do zmian
klimatu. Z tego względu współpracujemy z Urzędami Marszałkowskimi Województw
Małopolskiego i Śląskiego.
1 ROZPORZĄDZENIE (UE) 2024/1991 PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY z dnia 24 czerwca 2024 r.
w sprawie odbudowy zasobów przyrodniczych i zmiany rozporządzenia UE) 2022/869

-- 2 of 6 --

2. Czy w ramach polityki rządu w zakresie ochrony środowiska i adaptacji do zmian
klimatycznych przewidziane są programy wsparcia dla samorządów w zakresie
inwestycji w infrastrukturę odpornościową, w tym w budowę systemów
kanalizacji deszczowej, zbiorników retencyjnych oraz infrastruktury zwiększającej
chłonność miast (np. zieleń miejska)?
Jako narzędzie funduszowe zaprogramowaliśmy następujące środki:
a) FEnIKS działanie 1.2 - Adaptacja terenów zurbanizowanych do zmian klimatu, typ projektu:
Wsparcie zrównoważonych systemów gospodarowania wodami opadowymi z udziałem
zieleni/zielono-niebieskiej infrastruktury/rozwiązań opartych na przyrodzie:
 termin składania wniosków w obecnym naborze – do 31 marca 2025 r. [link],
 nabór wyłącznie dla miast, które uczestniczyły w realizacji projektu pn. Opracowanie
planów adaptacji do zmian klimatu w miastach powyżej 100 tys. mieszkańców oraz
m.st. Warszawa;
b) FEnIKS działanie 1.5 – Ochrona przyrody i rozwój zielonej infrastruktury, typ projektu
FENX.01.05.5.a Zielona i niebieska infrastruktura wraz ze stosownym zapleczem – nabór
zakończony [link];
c) FEnIKS działanie 2.4 - Adaptacja do zmian klimatu, zapobieganie klęskom i katastrofom,
typ projektu: Wsparcie zrównoważonych systemów gospodarowania wodami opadowymi
z udziałem zieleni/zielono-niebieskiej infrastruktury/rozwiązań opartych na przyrodzie:
 termin składania wniosków w obecnym naborze – do 30 kwietnia 2025 r. [link],
 nabór wyłącznie dla miast powyżej 20 tys. mieszkańców oraz miast z przedziału
15-20 tys. mieszkańców, które są stolicami powiatów, z wyjątkami wskazanym
w opisie szczegółowym;
d) FEPW działanie 2.2. - Adaptacja do zmian klimatu. Dostosowanie miast do ekstremalnych
stanów pogodowych:
 termin składania wniosków w obecnym naborze – do 28 lutego 2025 r. [link],
 nabór dla zlokalizowanych na obszarze makroregionu Polski Wschodniej:
o miast średnich tracących funkcje społeczno-gospodarcze oraz innych miast
subregionalnych z podregionów z najwyższą kumulacją gmin
zmarginalizowanych z przedziału 20-100 tys. mieszkańców i działających
w ich imieniu jednostek organizacyjnych,
o gmin, na terenie których położone są uzdrowiska lub obszary ochrony
uzdrowiskowej (przy czym wsparcie dotyczy obszaru uzdrowiska
lub obszaru ochrony uzdrowiskowej) i działających w ich imieniu jednostek
organizacyjnych.
Pozostałe działania w zakresie adaptacji podejmowane w Ministerstwie Klimatu
i Środowiska dotyczą wsparcia procesu globalnych negocjacji klimatycznych, prowadzonych
w ramach UNFCCC. Działania te polegają na udziale w kształtowaniu unijnego stanowiska
negocjacyjnego, które jest następnie prezentowane na arenie globalnej. Tematy
dot. adaptacji podejmowane w ramach UNFCCC obejmują m.in. negocjowanie
ram dla globalnej odporności klimatycznej, udzielanie rekomendacji dla ciał eksperckich

-- 3 of 6 --

(Komitet Adaptacyjny i in.), udzielanie wskazówek dla stron konwencji w zakresie
opracowania krajowych planów adaptacyjnych i in.
Działania podejmowane w zakresie adaptacji pod UNFCCC nie mają bezpośredniego
przełożenia na wdrażanie projektów związanych z adaptacją miast do zmieniających
się warunków klimatycznych.
3. Jakie działania podejmowane są w zakresie edukacji społecznej i promocji działań
proekologicznych, mających na celu zwiększenie świadomości mieszkańców miast
o konieczności ochrony przed skutkami zmian klimatycznych, takich
jak np. upowszechnienie systemów retencji wody czy sadzenie drzew?
W 2024 roku Ministerstwo Klimatu i Środowiska zorganizowało trzydniowe warsztaty pn.
„Terenowa edukacja przyrodnicza dzieci i młodzieży”, adresowane do nauczycieli
przedmiotów przyrodniczych, metodyków z ośrodków doskonalenia nauczycieli
i przedstawicieli samorządów odpowiedzialnych za edukację.
Wśród działań skierowanych do nauczycieli i uczniów znalazła się także współpraca przy
realizacji projektu edukacyjnego pn. „EkoCentrum - Punkt Zwrotny” – interaktywnej
wystawy opartej na formule escape room, przekazującej w formie zabawy wiedzę, mającą
na celu kształtowanie właściwych postaw oraz rozwój umiejętności obejmujących zasady
zrównoważonej konsumpcji i korzystania z zasobów naturalnych, gospodarkę obiegu
zamkniętego i zasady segregacji odpadów.
Ponadto w roku 2024 MKiŚ konsultował i składał uwagi do projektu zmian podstawy
programowej następujących przedmiotów: historii, wiedzy o społeczeństwie, matematyki,
biologii, chemii, geografii i fizyki - wskazując potrzebę ujęcia edukacji ekologicznej
i klimatycznej w podstawach programowych ww. przedmiotów jako zagadnienia
horyzontalnego i na wszystkich poziomach nauczania. W uwagach wskazano
też na konieczność weryfikacji i uzupełnienia treści podręczników pod kątem kryzysu
klimatycznego oraz wykorzystywania okazji do poruszania tego tematu w ramach
już obecnych treści nauczania (np. paradygmat wzrostu gospodarczego a eksploatacja
zasobów naturalnych, związek rewolucji przemysłowej ze zmianą klimatu podczas lekcji
historii, wpływ zanieczyszczeń powietrza na zdrowie człowieka podczas lekcji chemii
czy mechanizm globalnego ocieplenia na lekcjach fizyki). Należy jednak zauważyć,
że Minister Klimatu i Środowiska nie ma bezpośredniego wpływu na zmianę podstawy
programowej poszczególnych przedmiotów i treści podręczników. Obie te kwestie leżą
w wyłącznej kompetencji Ministra Edukacji Narodowej.
Równolegle do opisanych powyżej działań, Ministerstwo Klimatu i Środowiska prowadzi
prace nad Strategicznym planem działań w zakresie edukacji ekologicznej. To dokument,
który będzie prezentować ramy wdrożeniowe działań z obszaru edukacji ekologicznej,
w tym klimatycznej, uwzględniających treści dotyczące ochrony środowiska i klimatu ujęte
w Polityce Ekologicznej Państwa 2030. Celem opracowania planu są m.in.:
a) określenie długoterminowych celów edukacji ekologicznej i klimatycznej, sposobu
ich realizacji i pomiaru skuteczności działań;
b) wskazanie priorytetowych obszarów tematycznych oraz kluczowych grup
społecznych i zawodowych dla działań z zakresu edukacji ekologicznej
i klimatycznej;
c) zaplanowanie efektywnego finansowania powyższych działań z wykorzystaniem
środków krajowych i europejskich.

-- 4 of 6 --

Pracując nad projektem tego dokumentu przyjęliśmy następujące założenia oparte
o dostępne już w Polsce publicznie opracowania i analizę podobnych dokumentów
obowiązujących w innych krajach:
 edukacja ekologiczna powinna być skierowana nie tylko do dzieci i młodzieży,
ale także (a może nawet przede wszystkim) do dorosłych, szczególnie osób
podejmujących decyzje w kwestiach istotnych dla środowiska, społeczeństwa
i gospodarki (kształcenie urzędników, dziennikarzy, nauczycieli, prawników,
urbanistów i architektów);
 powinniśmy kłaść nacisk na zmiany praktyk społecznych, a istotnym wymiarem
tych działań jest moderowanie społecznej dyskusji o możliwościach zmiany stylu
życia na bardziej zrównoważony (zwiększenie udziału mediów);
 kompleksowa edukacja ekologiczna i klimatyczna musi obejmować edukację
formalną, nieformalną i poza formalną. Każdy z komponentów edukacji ekologicznej
powinien być prowadzony w oparciu o nowoczesne metody i narzędzia nauczania,
a także realizowany w dialogu i we współpracy z interesariuszami tych działań,
w tym m.in. z instytucjami naukowymi, organizacjami pozarządowymi oraz
społeczeństwem obywatelskim;
 edukacja ekologiczna musi być poparta dostępem do rzetelnych źródeł wiedzy
o stanie środowiska, w szczególności poprzez prowadzenie badań, obserwacji
i ocen stanu komponentów środowiska oraz kontynuację budowy i rozwijanie
baz danych przestrzennych;
 zmiana systemowa, wprowadzająca edukację ekologiczną i klimatyczną
na wszystkich poziomach nauczania, powinna zostać dokonana w sposób
interdyscyplinarny, z nastawieniem na długofalowe skutki. Za wzór może
tu posłużyć proces informatyzacji i cyfryzacji szkoły. Edukacja informatyczna jest
realizowana zarówno na wydzielonych zajęciach z informatyki, jak i podczas
wykorzystywania technologii informacyjno-komunikacyjnych na zajęciach innych
przedmiotów. Wdrożenie edukacji informatycznej do szkół wpłynęło na rozwój
tej dziedziny i dynamiczny rozrost związanej z nią gałęzi gospodarki, przyczyniając
się jednocześnie do wyrównania różnic między stanem wiedzy i kompetencji
w większych ośrodkach miejskich oraz poza nimi. Podobnie powinniśmy podejść
do kształtowaniem „umiejętności ekologicznych i klimatycznych”, tak aby wraz
z rozwojem i wdrażaniem zielonych technologii, rozwijać również zielone
kompetencje dzieci i młodzieży;
 wsparciem dla realizacji działań w obszarze edukacji ekologicznej powinno
być wykorzystanie zamówień publicznych – w szczególności podjęcie
odpowiednich działań edukacyjnych, zwiększających świadomość zamawiających,
przedstawicieli instytucji kontrolnych w zakresie istniejących problemów
środowiskowych, ich znaczenia, a także potrzeby i sposobu uwzględniania tych
kwestii w ramach prowadzonych postępowań.
Zakończenie prac nad Strategicznym planem działań w zakresie edukacji ekologicznej
zaplanowane jest na koniec 2025 r.
Ponadto Ministerstwo Klimatu i Środowiska prowadzi na bieżąco działania informacyjno-
edukacyjne z zakresu problematyki zmian klimatu, głównie poprzez stronę internetową,
media społecznościowe, a także poprzez udział kierownictwa w konferencjach prasowych
dotyczących tego obszaru.
Tematykę zmian klimatu oraz możliwości adaptacji do nich, mitygacji i ochrony klimatu
podjęliśmy również w kampaniach edukacyjnych, w tym w 2024 r. w kampanii w telewizji –
w popularnych serialach, programach śniadaniowych, wejściach pogodowych „na żywo”

-- 5 of 6 --

i audycjach tematycznych. Naszym celem jest edukowanie społeczeństwa w zakresie
indywidualnych działań, jakie można podjąć w celu adaptacji i ograniczenia zmian klimatu
i pokazanie, jak każdy z nas może zrobić coś dobrego dla klimatu.
4. Czy rząd zamierza współpracować z organizacjami międzynarodowymi oraz
organizacjami pozarządowymi, aby rozwijać w Polsce projekty związane z
adaptacją miast do zmieniających się warunków klimatycznych, w tym wymianę
doświadczeń oraz wdrażanie sprawdzonych rozwiązań z innych krajów?
W ramach narzędzia kooperacyjnego:
a) w ramach projektu pn. „Partnerstwo: Środowisko dla Rozwoju” funkcjonuje grupa
analityczna, wypracowująca mierniki i wskaźniki, w tym dotyczące terenów zieleni,
które będą obowiązkowo uwzględniane przez samorządy w miejskich planach
adaptacji;
b) Minister Klimatu i Środowiska 6 czerwca 2024 r. powołała Zespół do spraw
zapewnienia ochrony drzew i krzewów. Celem jego działania było wypracowanie
założeń aktów prawnych ustanawiających zasady w tym zakresie. W skład zespołu
weszli przedstawiciele Ministerstwa, Generalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska,
miast, uczelni wyższych oraz organizacji zawodowych i pozarządowych. W pracach
Zespołu brali udział przedstawiciele Fundacji Ekorozwoju. Zespół wypracował
propozycję zmiany ustawy o ochronie przyrody oraz rozporządzenia w sprawie
opłat za usunięcie drzew i krzewów. Projekty zostały przekazane do akceptacji
kierownictwa Ministerstwa. Po jej uzyskaniu planujemy rozpocząć proces
legislacyjny;
c) angażujemy się także w projekty realizowane przez inne podmioty: „Systemy zieleni
dla miast na miarę wyzwań XXI w.” (Zielone Sieci) – projekt realizowany przez
Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II we współpracy z Urzędem Miasta
Lublin (główny partner) oraz innymi partnerami, w tym Ministerstwem Klimatu
i Środowiska. Głównym celem projektu jest opracowanie Koncepcji systemu zieleni
dla Lublina (do końca 2025 r.) oraz uogólnionego Modelu dla miast – systemu zieleni
na miarę wyzwań XXI wieku w zakresie rozwiązań przestrzennych, przyrodniczych,
rekreacyjnych, planistycznych i organizacyjnych (do września 2026 r.).
Jednocześnie informuję, że pytanie dotyczące norm budowlanych jest poza właściwością
Ministerstwa Klimatu i Środowiska.
Z wyrazami szacunku
Z up. Ministra
Krzysztof Bolesta
Sekretarz Stanu
Ministerstwo Klimatu i Środowiska
/ – podpisany cyfrowo/
Do wiadomości:
Departament Spraw Parlamentarnych w KPRM

-- 6 of 6 --