Interpelacja nr 7745
Interpelacja w sprawie systemowych nieprawidłowości i niemoralnych praktyk stosowanych przez firmy ubezpieczeniowe
Zgłaszający:
•
Adresat:
Sprawiedliwość i Sądy (100%)
Edukacja i Szkolnictwo (60%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie systemowych nieprawidłowości i niemoralnych praktyk stosowanych przez firmy ubezpieczeniowe
Interpelacja nr 7745
do ministra finansów
w sprawie systemowych nieprawidłowości i niemoralnych praktyk stosowanych przez firmy ubezpieczeniowe
Zgłaszający: Paulina Matysiak
Data wpływu: 31-01-2025
Szanowny Panie Ministrze,
obywatele podzielili się ze mną uwagami dotyczącymi systemowych nieprawidłowości oraz nieuczciwych praktyk stosowanych przez firmy ubezpieczeniowe w procesie likwidacji szkód komunikacyjnych. Praktyki te uderzają nie tylko w pojedynczych poszkodowanych, ale mają charakter powszechny, co wymaga pilnej interwencji organów nadzorczych oraz rozważenia zmian legislacyjnych.
Obywatele skarżą się przede wszystkim na przewlekłość postępowań likwidacyjnych. Zakłady ubezpieczeń często przekraczają ustawowe terminy wypłaty odszkodowań, przeciągając procesy weryfikacyjne i zmuszając poszkodowanych do długiego oczekiwania na należne im świadczenia. Taka sytuacja powoduje, że przez wiele miesięcy, a nawet lat, osoby pokrzywdzone w wypadkach pozostają bez środków finansowych potrzebnych do naprawy pojazdów czy pokrycia innych strat.
Kolejnym problemem jest brak transparentności w wycenie szkód. Procedury ustalania wartości odszkodowania odbywają się według wewnętrznych, często niejawnych zasad, które są trudne do zweryfikowania przez poszkodowanych. Szczególne kontrowersje budzi stosowanie tzw. tajnych aukcji wraków, które uniemożliwiają obywatelom skuteczną kontrolę decyzji finansowych podejmowanych przez ubezpieczycieli.
Poszkodowani zwracają również uwagę na praktykę zaniżania kwot odszkodowań. Firmy ubezpieczeniowe często wykorzystują niejasne metody kalkulacji, opierając się na nieweryfikowalnych danych, co prowadzi do sytuacji, w której wypłacone kwoty nie pokrywają rzeczywistych kosztów naprawy pojazdu lub innych szkód. W efekcie poszkodowani muszą dopłacać z własnej kieszeni, co dodatkowo pogłębia ich trudną sytuację finansową.
Problemem pozostaje również nieskuteczność procesu reklamacyjnego. Poszkodowani, próbując dochodzić swoich praw, często spotykają się z brakiem reakcji na reklamacje lub otrzymują lakoniczne odpowiedzi, które nie rozwiązują ich problemów. Przedłużające się procedury i brak realnej możliwości odwołania sprawiają, że obywatele są zmuszeni do długotrwałych batalii prawnych z ubezpieczycielami, co prowadzi do niepotrzebnego stresu i dodatkowych kosztów.
Wiele osób zwraca także uwagę na nieetyczne traktowanie poszkodowanych. Osoby, które już poniosły stratę w wyniku wypadku komunikacyjnego, są często zmuszane do ponoszenia dodatkowych opłat, np. za obowiązkowe ubezpieczenie wraku, gdy postępowanie likwidacyjne przeciąga się w czasie. Brak rzetelnej i terminowej obsługi szkód powoduje, że wiele osób popada w trudności finansowe, a ich sytuacja życiowa ulega dalszemu pogorszeniu.
Opisane praktyki wskazują na konieczność wprowadzenia skuteczniejszych mechanizmów kontroli działalności firm ubezpieczeniowych oraz zwiększenia ochrony poszkodowanych.
Pragnę również zwrócić uwagę na konieczność przyznania poszkodowanym w wypadkach komunikacyjnych statusu konsumentów w relacji z ubezpieczycielami. Obecnie osoby fizyczne, które dochodzą roszczeń z tytułu OC sprawcy wypadku, nie są uznawane za konsumentów, co skutkuje osłabieniem ich pozycji prawnej i umożliwia firmom ubezpieczeniowym stosowanie nieuczciwych praktyk. Stanowisko to zostało potwierdzone uchwałą Sądu Najwyższego z dnia 9 września 2015 r. (sygn. akt III SZP 2/15), w której stwierdzono, że poszkodowany nie spełnia definicji konsumenta określonej w Kodeksie cywilnym i ustawie o ochronie konkurencji i konsumentów.
Uprzejmie proszę o pochylenie się nad opisanym problemem i podjęcie stosownych działań, które pozwolą wyeliminować praktyki godzące w prawa obywateli oraz w zasady rzetelności i uczciwości w sektorze ubezpieczeń.
W związku z powyższym, działając na podstawie art. 14 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 9 maja 1996 r. o wykonywaniu mandatu posła i senatora (t.j. Dz. U. 2024 poz. 907), proszę o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:
Czy Ministerstwo Finansów monitoruje praktyki stosowane przez firmy ubezpieczeniowe w zakresie likwidacji szkód komunikacyjnych i czy planuje podjęcie działań mających na celu zwiększenie ich transparentności?
Czy jest rozważane wprowadzenie zmian legislacyjnych, które nadadzą poszkodowanym w wypadkach komunikacyjnych status konsumenta w relacjach z ubezpieczycielami, co zwiększyłoby ich ochronę prawną?
Czy ministerstwo planuje wprowadzenie bardziej restrykcyjnych regulacji dotyczących terminowości i rzetelności postępowań likwidacyjnych prowadzonych przez firmy ubezpieczeniowe?
Czy jest rozważane nałożenie dodatkowych obowiązków informacyjnych na ubezpieczycieli, tak aby poszkodowani mieli pełny dostęp do metod wyceny szkód i zasad ustalania wysokości odszkodowań?
Czy w ramach współpracy z Komisją Nadzoru Finansowego oraz rzecznikiem finansowym są podejmowane działania w celu eliminacji patologii związanych z wypłatami odszkodowań?
Z wyrazami szacunku Paulina Matysiak
Posłanka na Sejm RP
Interpelacja nr 7745
do ministra finansów
w sprawie systemowych nieprawidłowości i niemoralnych praktyk stosowanych przez firmy ubezpieczeniowe
Zgłaszający: Paulina Matysiak
Data wpływu: 31-01-2025
Szanowny Panie Ministrze,
obywatele podzielili się ze mną uwagami dotyczącymi systemowych nieprawidłowości oraz nieuczciwych praktyk stosowanych przez firmy ubezpieczeniowe w procesie likwidacji szkód komunikacyjnych. Praktyki te uderzają nie tylko w pojedynczych poszkodowanych, ale mają charakter powszechny, co wymaga pilnej interwencji organów nadzorczych oraz rozważenia zmian legislacyjnych.
Obywatele skarżą się przede wszystkim na przewlekłość postępowań likwidacyjnych. Zakłady ubezpieczeń często przekraczają ustawowe terminy wypłaty odszkodowań, przeciągając procesy weryfikacyjne i zmuszając poszkodowanych do długiego oczekiwania na należne im świadczenia. Taka sytuacja powoduje, że przez wiele miesięcy, a nawet lat, osoby pokrzywdzone w wypadkach pozostają bez środków finansowych potrzebnych do naprawy pojazdów czy pokrycia innych strat.
Kolejnym problemem jest brak transparentności w wycenie szkód. Procedury ustalania wartości odszkodowania odbywają się według wewnętrznych, często niejawnych zasad, które są trudne do zweryfikowania przez poszkodowanych. Szczególne kontrowersje budzi stosowanie tzw. tajnych aukcji wraków, które uniemożliwiają obywatelom skuteczną kontrolę decyzji finansowych podejmowanych przez ubezpieczycieli.
Poszkodowani zwracają również uwagę na praktykę zaniżania kwot odszkodowań. Firmy ubezpieczeniowe często wykorzystują niejasne metody kalkulacji, opierając się na nieweryfikowalnych danych, co prowadzi do sytuacji, w której wypłacone kwoty nie pokrywają rzeczywistych kosztów naprawy pojazdu lub innych szkód. W efekcie poszkodowani muszą dopłacać z własnej kieszeni, co dodatkowo pogłębia ich trudną sytuację finansową.
Problemem pozostaje również nieskuteczność procesu reklamacyjnego. Poszkodowani, próbując dochodzić swoich praw, często spotykają się z brakiem reakcji na reklamacje lub otrzymują lakoniczne odpowiedzi, które nie rozwiązują ich problemów. Przedłużające się procedury i brak realnej możliwości odwołania sprawiają, że obywatele są zmuszeni do długotrwałych batalii prawnych z ubezpieczycielami, co prowadzi do niepotrzebnego stresu i dodatkowych kosztów.
Wiele osób zwraca także uwagę na nieetyczne traktowanie poszkodowanych. Osoby, które już poniosły stratę w wyniku wypadku komunikacyjnego, są często zmuszane do ponoszenia dodatkowych opłat, np. za obowiązkowe ubezpieczenie wraku, gdy postępowanie likwidacyjne przeciąga się w czasie. Brak rzetelnej i terminowej obsługi szkód powoduje, że wiele osób popada w trudności finansowe, a ich sytuacja życiowa ulega dalszemu pogorszeniu.
Opisane praktyki wskazują na konieczność wprowadzenia skuteczniejszych mechanizmów kontroli działalności firm ubezpieczeniowych oraz zwiększenia ochrony poszkodowanych.
Pragnę również zwrócić uwagę na konieczność przyznania poszkodowanym w wypadkach komunikacyjnych statusu konsumentów w relacji z ubezpieczycielami. Obecnie osoby fizyczne, które dochodzą roszczeń z tytułu OC sprawcy wypadku, nie są uznawane za konsumentów, co skutkuje osłabieniem ich pozycji prawnej i umożliwia firmom ubezpieczeniowym stosowanie nieuczciwych praktyk. Stanowisko to zostało potwierdzone uchwałą Sądu Najwyższego z dnia 9 września 2015 r. (sygn. akt III SZP 2/15), w której stwierdzono, że poszkodowany nie spełnia definicji konsumenta określonej w Kodeksie cywilnym i ustawie o ochronie konkurencji i konsumentów.
Uprzejmie proszę o pochylenie się nad opisanym problemem i podjęcie stosownych działań, które pozwolą wyeliminować praktyki godzące w prawa obywateli oraz w zasady rzetelności i uczciwości w sektorze ubezpieczeń.
W związku z powyższym, działając na podstawie art. 14 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 9 maja 1996 r. o wykonywaniu mandatu posła i senatora (t.j. Dz. U. 2024 poz. 907), proszę o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:
Czy Ministerstwo Finansów monitoruje praktyki stosowane przez firmy ubezpieczeniowe w zakresie likwidacji szkód komunikacyjnych i czy planuje podjęcie działań mających na celu zwiększenie ich transparentności?
Czy jest rozważane wprowadzenie zmian legislacyjnych, które nadadzą poszkodowanym w wypadkach komunikacyjnych status konsumenta w relacjach z ubezpieczycielami, co zwiększyłoby ich ochronę prawną?
Czy ministerstwo planuje wprowadzenie bardziej restrykcyjnych regulacji dotyczących terminowości i rzetelności postępowań likwidacyjnych prowadzonych przez firmy ubezpieczeniowe?
Czy jest rozważane nałożenie dodatkowych obowiązków informacyjnych na ubezpieczycieli, tak aby poszkodowani mieli pełny dostęp do metod wyceny szkód i zasad ustalania wysokości odszkodowań?
Czy w ramach współpracy z Komisją Nadzoru Finansowego oraz rzecznikiem finansowym są podejmowane działania w celu eliminacji patologii związanych z wypłatami odszkodowań?
Z wyrazami szacunku Paulina Matysiak
Posłanka na Sejm RP
Odpowiedź urzędowa
Podsekretarz stanu Jurand Drop
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
23%
Konkretność
77%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 1 %
Precyzyjne daty
7
Odpowiedź na punkty
✓ Tak (Ad 1, Pkt...)
Gęstość faktów
2.9 / 1k zn.
- Podaje wskaźniki procentowe (1)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (7)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
14332 znaków
tel.: +48 22 694 55 55 ul. Świętokrzyska 12
fax: +48 22 694 36 84 00-916 Warszawa
gov.pl/finanse
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
1/5
Warszawa, 19 lutego 2025 roku
Sprawa: Odpowiedź na Interpelację nr 7745
Znak sprawy: FN6.054.3.2025
Kontakt: Kancelaria MF
tel.: +48 22 694 55 55
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
Pan Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 7745 Pani Poseł Pauliny Matysiak uprzejmie
informuję, że kwestie poruszone w interpelacji zostały skonsultowane z: Urzędem
Komisji Nadzoru Finansowego (UKNF), Urzędem Ochrony Konkurencji i
Konsumentów (UOKIK), Polską Izbą Ubezpieczeń (PIU) oraz Rzecznikiem
Finansowym (RF). Na podstawie otrzymanych informacji uprzejmie proszę o
przyjęcie poniższych wyjaśnień.
I. Ad. 1.
W zakresie odpowiedzi na pytanie pierwsze dotyczące kwestii monitorowania
praktyk stosowanych przez firmy ubezpieczeniowe w zakresie likwidacji szkód
komunikacyjnych oraz planowania podjęcia działań mających na celu zwiększenie
ich transparentności RF wskazał, że działając w granicach i na podstawie ustawy o
rozpatrywaniu reklamacji przez podmioty rynku finansowego1, stale monitoruje
działalność zakładów ubezpieczeń, w szczególności analizując sprawy, w których
poszkodowani złożyli wniosek o wszczęcie interwencji Rzecznika, udzielając
odpowiedzi na zapytania mailowe poszkodowanych oraz udzielając telefonicznych
porad prawnych. Odpowiadając na zasygnalizowany w interpelacji problem
przewlekłości postępowań likwidacyjnych RF wskazał, że spośród 10 302
wniosków o interwencję w sprawach ubezpieczeniowych, które wpłynęły w 2024
roku, w 527 przypadkach wnioskodawcy zarzucali ubezpieczycielom opieszałość w
postępowaniu likwidacyjnym, co stanowi 5,1% wszystkich spraw. W przypadku
dostrzeżenia systemowych nieprawidłowości w funkcjonowaniu danego zakładu
ubezpieczeń RF zawiadamia organ nadzoru tj. Komisję Nadzoru Finansowego, o
dostrzeżonych nieprawidłowościach, wnosząc o podjęcie stosownych działań
nadzorczych.
-- 1 of 5 --
2/5
KNF poinformowała, że zgodnie ze swoimi kompetencjami i w ramach
realizowanych zadań nadzoruje proces likwidacji szkód (w tym szkód
komunikacyjnych) i w przypadku stwierdzenia nieprawidłowości po stronie
zakładów ubezpieczeń wydaje stosowne zalecenia zobowiązujące do zaniechania
naruszania przepisów prawa lub interesów ubezpieczających, ubezpieczonych lub
uprawnionych z umów ubezpieczenia, a w przypadku naruszenia ustawowych
terminów dotyczących likwidacji szkód komunikacyjnych wydaje decyzje o
nałożeniu kar pieniężnych. W celu m.in. zwiększenia transparentności procesu
likwidacji szkód komunikacyjnych KNF wydała „Rekomendacje dotyczące
likwidacji szkód z ubezpieczeń komunikacyjnych”.
UOKiK wskazał, że Prezes UOKIK stale monitoruje sygnały dotyczące rynku usług
finansowych, w tym rynku usług komunikacyjnych. UOKiK prowadzi obecnie 4
postępowania wyjaśniające, których przedmiotem są działania zakładów
ubezpieczeń przy likwidacji szkód z OC komunikacyjnego w zakresie zasad
zapewniania pojazdów zastępczych. Nie dały one jednak dotąd podstaw do
wszczęcia postępowań w przedmiocie naruszenia zbiorowych interesów
konsumentów bądź w sprawie o uznanie postanowień wzorca umowy za
niedozwolone. Zarzut zaniżania odszkodowań – jak wynika z praktyki UOKIK – w
większości przypadków jest bowiem silnie powiązany z indywidualnym
charakterem spraw dotyczących likwidacji szkód. Potwierdza to charakter
otrzymywanych sygnałów konsumenckich związanych z wyceną szkody lub
pozostałości pojazdu, które to sygnały co do zasady miały charakter spraw
indywidualnych. Zgodnie natomiast z 24 ust. 3 ustawy o ochronie konkurencji i
konsumentów2 suma indywidualnych interesów konsumentów nie stanowi
zbiorowego interesu konsumentów.
II. Ad. 2
Odnosząc się do pytania drugiego dotyczącego rozważenia wprowadzenia zmian
legislacyjnych, które nadadzą poszkodowanym w wypadkach komunikacyjnych
status konsumenta w relacjach z ubezpieczycielami, RF wyjaśnił, że zgodnie z art.
221 Kodeksu cywilnego3 , za konsumenta uważa się osobę fizyczną dokonującą z
przedsiębiorcą czynności prawnej niezwiązanej bezpośrednio z jej działalnością
gospodarczą lub zawodową. Poszkodowany nie dokonuje z ubezpieczycielem OC
sprawcy żadnej czynności prawnej, w szczególności nie zawiera z nim umowy, lecz
jedynie dochodzi roszczenia o naprawienie szkody wyrządzonej przez
ubezpieczonego. Pojęcie konsumenta zasadniczo dotyczy więc relacji
kontraktowych lub przedkontraktowych z przedsiębiorcą, a nie dochodzenia
roszczeń odszkodowawczych. Charakter prawny instytucji prawnej konsumenta
nie przystaje do sytuacji prawnej poszkodowanego. Zagadnienia te są przedmiotem
odrębnych regulacji prawa krajowego i unijnego. RF podkreślił jednocześnie, że
rozszerzenie statusu konsumenta na osoby poszkodowane wymagałoby
dostosowania norm prawnych chroniących konsumentów do sytuacji
poszkodowanych. W kontekście ubezpieczeniowym status poszkodowanego i
możliwość uznania go za konsumenta negatywnie ocenił także Sąd Najwyższy.
RF podkreślił także, że polski system prawny przewiduje również cały szereg
instytucji prawnych wzmacniających sytuację poszkodowanego w relacji z
zakładem ubezpieczeń, m.in.:
- osoba poszkodowana ma prawo żądania od ubezpieczyciela udostępnienia
pełnych akt szkody oraz samodzielnej weryfikacji dowodów zgromadzonych w
sprawie;
- zakład ubezpieczeń zobowiązany jest do przeprowadzenia postępowania
likwidacyjnego oraz wypłaty odszkodowania w ustawowo określonych terminach,
-- 2 of 5 --
3/5
za naruszenie których ponosi odpowiedzialność administracyjną ze strony organu
nadzoru (KNF);
- zakład ubezpieczeń ma obowiązek udzielenia odpowiedzi na reklamację
poszkodowanego w terminie 30 dni (w szczególnie skomplikowanych przypadkach
60 dni), zaś w przypadku niedotrzymania terminu, reklamację uważa się za
rozpatrzoną zgodnie z wolą klienta (art. 6, 7 i 8 ustawy o rozpatrywaniu reklamacji
przez podmioty rynku finansowego1 ), a ponadto na ubezpieczyciela może zostać
nałożona kara administracyjna;
- decyzje/stanowiska ubezpieczyciela muszą zawierać pouczenia o prawach
poszkodowanego, np. o prawie do wniesienia reklamacji, złożenia wniosku o
interwencję do RF, skierowania sprawy do sądu, wskazania sądu właściwego oraz
podmiotu, który należy pozwać.
III. Ad. 3 i 4
Odnosząc się do pytania trzeciego i czwartego, dotyczących nałożenia bardziej
restrykcyjnych regulacji dotyczących terminowości i rzetelności postępowań
likwidacyjnych prowadzonych przez firmy ubezpieczeniowe oraz nałożenia
dodatkowych obowiązków informacyjnych na ubezpieczycieli, tak aby
poszkodowani mieli pełny dostęp do metod wyceny szkód i zasad ustalania
wysokości odszkodowań, RF wskazał, że już w obecnym stanie prawnym
poszkodowany ma prawo żądać dostępu do pełnych akt szkody. Zgodnie z art. 29
ust. 6 ustawy o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej4 zakład
ubezpieczeń udostępnia ubezpieczającemu, ubezpieczonemu, osobie występującej
z roszczeniem lub uprawnionemu z umowy ubezpieczenia informacje i dokumenty
gromadzone w celu ustalenia odpowiedzialności zakładu ubezpieczeń lub
wysokości odszkodowania lub świadczenia. Osoby te mogą żądać pisemnego
potwierdzenia przez zakład ubezpieczeń udostępnionych informacji, a także
sporządzenia na swój koszt kserokopii dokumentów i potwierdzenia ich zgodności
z oryginałem przez zakład ubezpieczeń.
RF, odnosząc się do poruszonego w interpelacji problemu związanego z weryfikacją
wyceny kosztów naprawy przez poszkodowanych wyjaśnił, że praktyka jego Biura
wskazuje, że najczęściej zakłady ubezpieczeń dokonują wycen naprawy pojazdów,
korzystając z dwóch dostępnych na rynku programów eksperckich tj. Eurotax oraz
Audatex. Weryfikacja kosztorysów sporządzonych w tych programach jest
obiektywnie możliwa, chociaż wymaga specjalistycznej wiedzy w postaci usług
rzeczoznawców samochodowych. Koszty zleconych opinii/wycen jeżeli wpływają
na zmianę stanowiska zakładu ubezpieczeń zgodnie z wytycznymi płynącymi z
judykatury SN podlegają również refundacji.
RF zwrócił także uwagę, iż nie wszystkie problemy związane z dochodzeniem
roszczeń odszkodowawczych mogą być rozwiązane za pomocą narzędzi prawno-
administracyjnych. Wydaje się, że systemowo to głównie sądy powszechne są
właściwe do rozwiązywania sporów prawnych między podmiotami prywatnymi.
Wydaje się, że do największej poprawy sytuacji poszkodowanych doprowadziłoby
przyśpieszenie procedowania spraw spornych w ramach wymiaru sprawiedliwości
bowiem to możliwość wydania wyroku w krótkim czasie oraz poniesienia kosztów
procesu dalece motywowałyby ubezpieczycieli do sprawnej/terminowej i
jednocześnie rzetelnej wypłaty świadczenia.
KNF podkreśliła, że Rekomendacje dotyczące likwidacji szkód z ubezpieczeń
komunikacyjnych, wprowadzają szereg oczekiwań związanych ze zwiększeniem
transparentności procesu likwidacji szkód, które nie są wymagane przepisami
prawa. Wśród najważniejszych KNF wskazała na Rekomendację 14, zgodnie z
-- 3 of 5 --
4/5
którą: „Zakład ubezpieczeń, ustalając wysokość świadczenia z umowy
ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów, powinien zapewnić uprawnionemu pełną i
zrozumiałą informację o sposobie ustalenia wysokości świadczenia, w tym jego
bezspornej części”. W tym celu zakład ubezpieczeń zobowiązany jest do zawarcia
w kalkulacji kosztów naprawy, m.in. informacji na temat:
- liczby oraz rodzaju operacji koniecznych do dokonania naprawy pojazdu
(wymiana/naprawa części, lakierowanie elementów),
- części podlegających wymianie oraz naprawie,
- jakości części (O, Q, P), które uwzględniono przy kalkulacji, ich producenta i
dostawcy,
- liczby oraz rodzaju roboczogodzin koniecznych do przeprowadzenia naprawy
pojazdu,
- cen części i stawek roboczogodzin.
Dodatkowo, w przypadku zastosowania korekty wartości pojazdu oraz gdy jej
wysokość zależy od uznania likwidatora, KNF podkreśliła, że należy uzasadnić
uprawnionemu celowość zastosowania takiej korekty oraz jej zastosowanie w
danej wysokości.
Terminy wykonywania przez zakład ubezpieczeń czynności w zakresie likwidacji
szkód oraz wypłaty odszkodowań z ubezpieczenia OC komunikacyjnego wynikają z
przepisów ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych5. Zgodnie z art. 14 ust. 1 i 2
ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych5 , zakład ubezpieczeń wypłaca
odszkodowanie w terminie 30 dni licząc od dnia złożenia przez poszkodowanego
lub uprawnionego zawiadomienia o szkodzie. W przypadku gdyby wyjaśnienie w
terminie 30 dni od dnia złożenia zawiadomienia o szkodzie, okoliczności
niezbędnych do ustalenia odpowiedzialności zakładu ubezpieczeń albo wysokości
odszkodowania okazało się niemożliwe, odszkodowanie wypłaca się w terminie 14
dni od dnia, w którym przy zachowaniu należytej staranności wyjaśnienie tych
okoliczności było możliwe, nie później jednak niż w terminie 90 dni od dnia złożenia
zawiadomienia o szkodzie, chyba że ustalenie odpowiedzialności zakładu
ubezpieczeń albo wysokości odszkodowania zależy od toczącego się postępowania
karnego lub cywilnego.
KNF wskazała, że w przypadku naruszenia przez zakład ubezpieczeń powyższych
terminów, stosuje wobec zakładu ubezpieczeń środki nadzorcze – kary pieniężne
określone w art. 362 ust. 1 pkt 1 lub 2 ustawy o działalności ubezpieczeniowej i
reasekuracyjnej4 .
IV. Ad. 5
Odnosząc się do pytania piątego dotyczącego działań podejmowanych w celu
eliminacji nieprawidłowości związanych z wypłatami odszkodowań, RF wyjaśnił, że
w celu wspierania poszkodowanych w ich indywidualnych sprawach podejmuje on
działania przewidziane w ustawie o rozpatrywaniu reklamacji przez podmioty
rynku finansowego1 , jak również podejmuje kroki służące zmianom systemowym.
RF rozpatruje wnioski w indywidualnych sprawach, wniesionych na skutek
nieuwzględnienia roszczeń klienta przez podmiot rynku finansowego w trybie
rozpatrywania reklamacji. Na podstawie art. 27 o rozpatrywaniu reklamacji przez
podmioty rynku finansowego1 , po zbadaniu sprawy RF może zwrócić się do
podmiotu rynku finansowego, w którego działalności stwierdził naruszenie praw
lub interesów klientów, o ponowne rozpatrzenie sprawy, wskazując stwierdzone
naruszenia oraz przedstawiając argumentację prawną na korzyść
poszkodowanego. W indywidualnych sprawach RF udziela również
poszkodowanym bezpłatnych porad prawnych drogą mailową i telefoniczną,
prowadzi postępowania polubowne, a w toczących się postępowaniach sądowych
-- 4 of 5 --
5/5
wydaje istotne poglądy na korzyść poszkodowanych, a także wszczyna na ich rzecz
postępowania lub do nich przystępuje.
RF prowadzi także działania o charakterze systemowym, służące poprawie sytuacji
poszkodowanych, zawiadamiając organy nadzoru o dostrzeżonych
nieprawidłowościach w funkcjonowaniu zakładów ubezpieczeń oraz występując do
Sądu Najwyższego z wnioskami o podjęcie uchwał, mających na celu
wyeliminowanie występujących w orzecznictwie sądowym rozbieżności na korzyść
poszkodowanych. Ponadto Biuro RF prowadzi działania informacyjne oraz
edukacyjne, których celem jest zwiększanie świadomości finansowej
społeczeństwa m.in. poprzez komunikację w sferze internetowej, współpracę z
instytucjami partnerskimi i mediami, organizację i udział w konferencjach,
organizowanie webinariów i lekcji w szkołach.
KNF wskazała natomiast, że pozostaje w bezpośrednim i roboczym kontakcie z RF.
Podkreślając wkład RF w konsultacje „Rekomendacji dotyczących likwidacji szkód
z ubezpieczeń komunikacyjnych” KNF poinformowała, że 29 czerwca 2022 r.
zawarte zostało porozumienie w sprawie określenia zasad współpracy oraz
przekazywania dokumentów i informacji pomiędzy KNF a RF.
Podstawa prawna:
1. Ustawa z dnia 5 sierpnia 2025 r. o rozpatrywaniu reklamacji przez podmioty
rynku finansowego, o Rzeczniku Finansowym i o Funduszu Edukacji Finansowej
(Dz.U. z 2024 r. poz. 1109);
2. Ustawa z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z
2024 r. poz. 1616);
3. Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks Cywilny (Dz. U. z 2024 r. poz. 1061 z
późn. zm.);
4. Ustawa z dnia 11 września 2015 r. o działalności ubezpieczeniowej i
reasekuracyjnej (Dz. U. z 2024 r. poz. 838, z późn. zm.);
5. Ustawa z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych,
Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli
Komunikacyjnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 2500, z późn. zm.).
Z wyrazami szacunku
Z upoważnienia Ministra Finansów
Jurand Drop
podsekretarz stanu
-- 5 of 5 --
fax: +48 22 694 36 84 00-916 Warszawa
gov.pl/finanse
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
1/5
Warszawa, 19 lutego 2025 roku
Sprawa: Odpowiedź na Interpelację nr 7745
Znak sprawy: FN6.054.3.2025
Kontakt: Kancelaria MF
tel.: +48 22 694 55 55
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
Pan Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 7745 Pani Poseł Pauliny Matysiak uprzejmie
informuję, że kwestie poruszone w interpelacji zostały skonsultowane z: Urzędem
Komisji Nadzoru Finansowego (UKNF), Urzędem Ochrony Konkurencji i
Konsumentów (UOKIK), Polską Izbą Ubezpieczeń (PIU) oraz Rzecznikiem
Finansowym (RF). Na podstawie otrzymanych informacji uprzejmie proszę o
przyjęcie poniższych wyjaśnień.
I. Ad. 1.
W zakresie odpowiedzi na pytanie pierwsze dotyczące kwestii monitorowania
praktyk stosowanych przez firmy ubezpieczeniowe w zakresie likwidacji szkód
komunikacyjnych oraz planowania podjęcia działań mających na celu zwiększenie
ich transparentności RF wskazał, że działając w granicach i na podstawie ustawy o
rozpatrywaniu reklamacji przez podmioty rynku finansowego1, stale monitoruje
działalność zakładów ubezpieczeń, w szczególności analizując sprawy, w których
poszkodowani złożyli wniosek o wszczęcie interwencji Rzecznika, udzielając
odpowiedzi na zapytania mailowe poszkodowanych oraz udzielając telefonicznych
porad prawnych. Odpowiadając na zasygnalizowany w interpelacji problem
przewlekłości postępowań likwidacyjnych RF wskazał, że spośród 10 302
wniosków o interwencję w sprawach ubezpieczeniowych, które wpłynęły w 2024
roku, w 527 przypadkach wnioskodawcy zarzucali ubezpieczycielom opieszałość w
postępowaniu likwidacyjnym, co stanowi 5,1% wszystkich spraw. W przypadku
dostrzeżenia systemowych nieprawidłowości w funkcjonowaniu danego zakładu
ubezpieczeń RF zawiadamia organ nadzoru tj. Komisję Nadzoru Finansowego, o
dostrzeżonych nieprawidłowościach, wnosząc o podjęcie stosownych działań
nadzorczych.
-- 1 of 5 --
2/5
KNF poinformowała, że zgodnie ze swoimi kompetencjami i w ramach
realizowanych zadań nadzoruje proces likwidacji szkód (w tym szkód
komunikacyjnych) i w przypadku stwierdzenia nieprawidłowości po stronie
zakładów ubezpieczeń wydaje stosowne zalecenia zobowiązujące do zaniechania
naruszania przepisów prawa lub interesów ubezpieczających, ubezpieczonych lub
uprawnionych z umów ubezpieczenia, a w przypadku naruszenia ustawowych
terminów dotyczących likwidacji szkód komunikacyjnych wydaje decyzje o
nałożeniu kar pieniężnych. W celu m.in. zwiększenia transparentności procesu
likwidacji szkód komunikacyjnych KNF wydała „Rekomendacje dotyczące
likwidacji szkód z ubezpieczeń komunikacyjnych”.
UOKiK wskazał, że Prezes UOKIK stale monitoruje sygnały dotyczące rynku usług
finansowych, w tym rynku usług komunikacyjnych. UOKiK prowadzi obecnie 4
postępowania wyjaśniające, których przedmiotem są działania zakładów
ubezpieczeń przy likwidacji szkód z OC komunikacyjnego w zakresie zasad
zapewniania pojazdów zastępczych. Nie dały one jednak dotąd podstaw do
wszczęcia postępowań w przedmiocie naruszenia zbiorowych interesów
konsumentów bądź w sprawie o uznanie postanowień wzorca umowy za
niedozwolone. Zarzut zaniżania odszkodowań – jak wynika z praktyki UOKIK – w
większości przypadków jest bowiem silnie powiązany z indywidualnym
charakterem spraw dotyczących likwidacji szkód. Potwierdza to charakter
otrzymywanych sygnałów konsumenckich związanych z wyceną szkody lub
pozostałości pojazdu, które to sygnały co do zasady miały charakter spraw
indywidualnych. Zgodnie natomiast z 24 ust. 3 ustawy o ochronie konkurencji i
konsumentów2 suma indywidualnych interesów konsumentów nie stanowi
zbiorowego interesu konsumentów.
II. Ad. 2
Odnosząc się do pytania drugiego dotyczącego rozważenia wprowadzenia zmian
legislacyjnych, które nadadzą poszkodowanym w wypadkach komunikacyjnych
status konsumenta w relacjach z ubezpieczycielami, RF wyjaśnił, że zgodnie z art.
221 Kodeksu cywilnego3 , za konsumenta uważa się osobę fizyczną dokonującą z
przedsiębiorcą czynności prawnej niezwiązanej bezpośrednio z jej działalnością
gospodarczą lub zawodową. Poszkodowany nie dokonuje z ubezpieczycielem OC
sprawcy żadnej czynności prawnej, w szczególności nie zawiera z nim umowy, lecz
jedynie dochodzi roszczenia o naprawienie szkody wyrządzonej przez
ubezpieczonego. Pojęcie konsumenta zasadniczo dotyczy więc relacji
kontraktowych lub przedkontraktowych z przedsiębiorcą, a nie dochodzenia
roszczeń odszkodowawczych. Charakter prawny instytucji prawnej konsumenta
nie przystaje do sytuacji prawnej poszkodowanego. Zagadnienia te są przedmiotem
odrębnych regulacji prawa krajowego i unijnego. RF podkreślił jednocześnie, że
rozszerzenie statusu konsumenta na osoby poszkodowane wymagałoby
dostosowania norm prawnych chroniących konsumentów do sytuacji
poszkodowanych. W kontekście ubezpieczeniowym status poszkodowanego i
możliwość uznania go za konsumenta negatywnie ocenił także Sąd Najwyższy.
RF podkreślił także, że polski system prawny przewiduje również cały szereg
instytucji prawnych wzmacniających sytuację poszkodowanego w relacji z
zakładem ubezpieczeń, m.in.:
- osoba poszkodowana ma prawo żądania od ubezpieczyciela udostępnienia
pełnych akt szkody oraz samodzielnej weryfikacji dowodów zgromadzonych w
sprawie;
- zakład ubezpieczeń zobowiązany jest do przeprowadzenia postępowania
likwidacyjnego oraz wypłaty odszkodowania w ustawowo określonych terminach,
-- 2 of 5 --
3/5
za naruszenie których ponosi odpowiedzialność administracyjną ze strony organu
nadzoru (KNF);
- zakład ubezpieczeń ma obowiązek udzielenia odpowiedzi na reklamację
poszkodowanego w terminie 30 dni (w szczególnie skomplikowanych przypadkach
60 dni), zaś w przypadku niedotrzymania terminu, reklamację uważa się za
rozpatrzoną zgodnie z wolą klienta (art. 6, 7 i 8 ustawy o rozpatrywaniu reklamacji
przez podmioty rynku finansowego1 ), a ponadto na ubezpieczyciela może zostać
nałożona kara administracyjna;
- decyzje/stanowiska ubezpieczyciela muszą zawierać pouczenia o prawach
poszkodowanego, np. o prawie do wniesienia reklamacji, złożenia wniosku o
interwencję do RF, skierowania sprawy do sądu, wskazania sądu właściwego oraz
podmiotu, który należy pozwać.
III. Ad. 3 i 4
Odnosząc się do pytania trzeciego i czwartego, dotyczących nałożenia bardziej
restrykcyjnych regulacji dotyczących terminowości i rzetelności postępowań
likwidacyjnych prowadzonych przez firmy ubezpieczeniowe oraz nałożenia
dodatkowych obowiązków informacyjnych na ubezpieczycieli, tak aby
poszkodowani mieli pełny dostęp do metod wyceny szkód i zasad ustalania
wysokości odszkodowań, RF wskazał, że już w obecnym stanie prawnym
poszkodowany ma prawo żądać dostępu do pełnych akt szkody. Zgodnie z art. 29
ust. 6 ustawy o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej4 zakład
ubezpieczeń udostępnia ubezpieczającemu, ubezpieczonemu, osobie występującej
z roszczeniem lub uprawnionemu z umowy ubezpieczenia informacje i dokumenty
gromadzone w celu ustalenia odpowiedzialności zakładu ubezpieczeń lub
wysokości odszkodowania lub świadczenia. Osoby te mogą żądać pisemnego
potwierdzenia przez zakład ubezpieczeń udostępnionych informacji, a także
sporządzenia na swój koszt kserokopii dokumentów i potwierdzenia ich zgodności
z oryginałem przez zakład ubezpieczeń.
RF, odnosząc się do poruszonego w interpelacji problemu związanego z weryfikacją
wyceny kosztów naprawy przez poszkodowanych wyjaśnił, że praktyka jego Biura
wskazuje, że najczęściej zakłady ubezpieczeń dokonują wycen naprawy pojazdów,
korzystając z dwóch dostępnych na rynku programów eksperckich tj. Eurotax oraz
Audatex. Weryfikacja kosztorysów sporządzonych w tych programach jest
obiektywnie możliwa, chociaż wymaga specjalistycznej wiedzy w postaci usług
rzeczoznawców samochodowych. Koszty zleconych opinii/wycen jeżeli wpływają
na zmianę stanowiska zakładu ubezpieczeń zgodnie z wytycznymi płynącymi z
judykatury SN podlegają również refundacji.
RF zwrócił także uwagę, iż nie wszystkie problemy związane z dochodzeniem
roszczeń odszkodowawczych mogą być rozwiązane za pomocą narzędzi prawno-
administracyjnych. Wydaje się, że systemowo to głównie sądy powszechne są
właściwe do rozwiązywania sporów prawnych między podmiotami prywatnymi.
Wydaje się, że do największej poprawy sytuacji poszkodowanych doprowadziłoby
przyśpieszenie procedowania spraw spornych w ramach wymiaru sprawiedliwości
bowiem to możliwość wydania wyroku w krótkim czasie oraz poniesienia kosztów
procesu dalece motywowałyby ubezpieczycieli do sprawnej/terminowej i
jednocześnie rzetelnej wypłaty świadczenia.
KNF podkreśliła, że Rekomendacje dotyczące likwidacji szkód z ubezpieczeń
komunikacyjnych, wprowadzają szereg oczekiwań związanych ze zwiększeniem
transparentności procesu likwidacji szkód, które nie są wymagane przepisami
prawa. Wśród najważniejszych KNF wskazała na Rekomendację 14, zgodnie z
-- 3 of 5 --
4/5
którą: „Zakład ubezpieczeń, ustalając wysokość świadczenia z umowy
ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów, powinien zapewnić uprawnionemu pełną i
zrozumiałą informację o sposobie ustalenia wysokości świadczenia, w tym jego
bezspornej części”. W tym celu zakład ubezpieczeń zobowiązany jest do zawarcia
w kalkulacji kosztów naprawy, m.in. informacji na temat:
- liczby oraz rodzaju operacji koniecznych do dokonania naprawy pojazdu
(wymiana/naprawa części, lakierowanie elementów),
- części podlegających wymianie oraz naprawie,
- jakości części (O, Q, P), które uwzględniono przy kalkulacji, ich producenta i
dostawcy,
- liczby oraz rodzaju roboczogodzin koniecznych do przeprowadzenia naprawy
pojazdu,
- cen części i stawek roboczogodzin.
Dodatkowo, w przypadku zastosowania korekty wartości pojazdu oraz gdy jej
wysokość zależy od uznania likwidatora, KNF podkreśliła, że należy uzasadnić
uprawnionemu celowość zastosowania takiej korekty oraz jej zastosowanie w
danej wysokości.
Terminy wykonywania przez zakład ubezpieczeń czynności w zakresie likwidacji
szkód oraz wypłaty odszkodowań z ubezpieczenia OC komunikacyjnego wynikają z
przepisów ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych5. Zgodnie z art. 14 ust. 1 i 2
ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych5 , zakład ubezpieczeń wypłaca
odszkodowanie w terminie 30 dni licząc od dnia złożenia przez poszkodowanego
lub uprawnionego zawiadomienia o szkodzie. W przypadku gdyby wyjaśnienie w
terminie 30 dni od dnia złożenia zawiadomienia o szkodzie, okoliczności
niezbędnych do ustalenia odpowiedzialności zakładu ubezpieczeń albo wysokości
odszkodowania okazało się niemożliwe, odszkodowanie wypłaca się w terminie 14
dni od dnia, w którym przy zachowaniu należytej staranności wyjaśnienie tych
okoliczności było możliwe, nie później jednak niż w terminie 90 dni od dnia złożenia
zawiadomienia o szkodzie, chyba że ustalenie odpowiedzialności zakładu
ubezpieczeń albo wysokości odszkodowania zależy od toczącego się postępowania
karnego lub cywilnego.
KNF wskazała, że w przypadku naruszenia przez zakład ubezpieczeń powyższych
terminów, stosuje wobec zakładu ubezpieczeń środki nadzorcze – kary pieniężne
określone w art. 362 ust. 1 pkt 1 lub 2 ustawy o działalności ubezpieczeniowej i
reasekuracyjnej4 .
IV. Ad. 5
Odnosząc się do pytania piątego dotyczącego działań podejmowanych w celu
eliminacji nieprawidłowości związanych z wypłatami odszkodowań, RF wyjaśnił, że
w celu wspierania poszkodowanych w ich indywidualnych sprawach podejmuje on
działania przewidziane w ustawie o rozpatrywaniu reklamacji przez podmioty
rynku finansowego1 , jak również podejmuje kroki służące zmianom systemowym.
RF rozpatruje wnioski w indywidualnych sprawach, wniesionych na skutek
nieuwzględnienia roszczeń klienta przez podmiot rynku finansowego w trybie
rozpatrywania reklamacji. Na podstawie art. 27 o rozpatrywaniu reklamacji przez
podmioty rynku finansowego1 , po zbadaniu sprawy RF może zwrócić się do
podmiotu rynku finansowego, w którego działalności stwierdził naruszenie praw
lub interesów klientów, o ponowne rozpatrzenie sprawy, wskazując stwierdzone
naruszenia oraz przedstawiając argumentację prawną na korzyść
poszkodowanego. W indywidualnych sprawach RF udziela również
poszkodowanym bezpłatnych porad prawnych drogą mailową i telefoniczną,
prowadzi postępowania polubowne, a w toczących się postępowaniach sądowych
-- 4 of 5 --
5/5
wydaje istotne poglądy na korzyść poszkodowanych, a także wszczyna na ich rzecz
postępowania lub do nich przystępuje.
RF prowadzi także działania o charakterze systemowym, służące poprawie sytuacji
poszkodowanych, zawiadamiając organy nadzoru o dostrzeżonych
nieprawidłowościach w funkcjonowaniu zakładów ubezpieczeń oraz występując do
Sądu Najwyższego z wnioskami o podjęcie uchwał, mających na celu
wyeliminowanie występujących w orzecznictwie sądowym rozbieżności na korzyść
poszkodowanych. Ponadto Biuro RF prowadzi działania informacyjne oraz
edukacyjne, których celem jest zwiększanie świadomości finansowej
społeczeństwa m.in. poprzez komunikację w sferze internetowej, współpracę z
instytucjami partnerskimi i mediami, organizację i udział w konferencjach,
organizowanie webinariów i lekcji w szkołach.
KNF wskazała natomiast, że pozostaje w bezpośrednim i roboczym kontakcie z RF.
Podkreślając wkład RF w konsultacje „Rekomendacji dotyczących likwidacji szkód
z ubezpieczeń komunikacyjnych” KNF poinformowała, że 29 czerwca 2022 r.
zawarte zostało porozumienie w sprawie określenia zasad współpracy oraz
przekazywania dokumentów i informacji pomiędzy KNF a RF.
Podstawa prawna:
1. Ustawa z dnia 5 sierpnia 2025 r. o rozpatrywaniu reklamacji przez podmioty
rynku finansowego, o Rzeczniku Finansowym i o Funduszu Edukacji Finansowej
(Dz.U. z 2024 r. poz. 1109);
2. Ustawa z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z
2024 r. poz. 1616);
3. Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks Cywilny (Dz. U. z 2024 r. poz. 1061 z
późn. zm.);
4. Ustawa z dnia 11 września 2015 r. o działalności ubezpieczeniowej i
reasekuracyjnej (Dz. U. z 2024 r. poz. 838, z późn. zm.);
5. Ustawa z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych,
Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli
Komunikacyjnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 2500, z późn. zm.).
Z wyrazami szacunku
Z upoważnienia Ministra Finansów
Jurand Drop
podsekretarz stanu
-- 5 of 5 --