Interpelacja w sprawie wprowadzenia ogólnopolskiej ulgi na komunikację miejską dla honorowych dawców krwi
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 7744
do ministra infrastruktury, ministra zdrowia
w sprawie wprowadzenia ogólnopolskiej ulgi na komunikację miejską dla honorowych dawców krwi
Zgłaszający: Paulina Matysiak
Data wpływu: 31-01-2025
Szanowna Pani Minister, Szanowny Panie Ministrze,
z prośbą o wsparcie zgłosili się do mnie honorowi dawcy krwi, którzy w ramach gestu wdzięczności i solidarności oczekiwaliby wprowadzenia ustawowego obowiązku udzielania im ulg w komunikacji miejskiej w całym kraju.
Obecnie w wielu gminach obowiązują lokalne regulacje przyznające honorowym dawcom krwi ulgi w opłatach za przejazdy środkami transportu publicznego. Ich zakres jest jednak niejednolity i zależy od miejsca zamieszkania dawcy. W niektórych miastach i gminach pełna ulga (100%) przysługuje wyłącznie osobom, które osiągnęły najwyższy stopień zasłużonego honorowego dawcy krwi, tj. oddały co najmniej 18 litrów krwi (mężczyźni) lub 15 litrów (kobiety). Niższe stopnie honorowego dawstwa (np. 10 lub 12 litrów) nie uprawniają do takiego wsparcia, co może demotywować osoby do regularnego oddawania krwi.
W Polsce istnieją jednak miasta, takie jak Kutno, które już wprowadziły systemowe rozwiązania, zapewniając wszystkim honorowym dawcom krwi 100% ulgę w opłatach za komunikację miejską niezależnie od ilości oddanej krwi. Rozwiązanie to stanowi wyraz wdzięczności dla dawców, a jednocześnie skutecznie promuje regularne oddawanie krwi, co w konsekwencji zwiększa krajowe zapasy tego cennego płynu, który ratuje życie.
W związku z powyższym, działając na podstawie art. 14 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 9 maja 1996 r. o wykonywaniu mandatu posła i senatora (t.j. Dz. U. 2024 poz. 907), proszę o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:
Czy Ministerstwo Infrastruktury rozważa wprowadzenie jednolitego ogólnopolskiego systemu ulg na komunikację miejską dla wszystkich honorowych dawców krwi, niezależnie od stopnia ich dawstwa?
Czy rząd planuje wsparcie gmin we wdrażaniu takich ulg przez odpowiednie mechanizmy finansowe, aby ich wprowadzenie nie stanowiło nadmiernego obciążenia dla budżetów samorządów?
Czy resorty przeprowadziły analizy dotyczące wpływu wprowadzenia ogólnopolskich ulg na liczbę dawców krwi i dostępność tego świadczenia w miastach, które już wdrożyły podobne rozwiązania?
Z wyrazami szacunkuPaulina Matysiak
Posłanka na Sejm RP
Podsekretarz stanu Przemysław Koperski
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (4)
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
8195 znakówkancelaria@mi.gov.pl ul. Chałubińskiego 4/6
www.gov.pl/web/infrastruktura 00-928 Warszawa
Znak pisma: DBI-3.054.2.2025
Warszawa, 17 lutego 2025 r.
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację poselską nr 7744 Posłanki na Sejm RP Pani Pauliny Matysiak,
dotyczącej wprowadzenia ogólnopolskiej ulgi na komunikację miejską dla honorowych
dawców krwi uprzejmie informuję, że podejmowanie działań w zakresie wprowadzania
ulg w komunikacji miejskiej leży w gestii poszczególnych jednostek samorządu
terytorialnego, które odpowiadają za organizację transportu publicznego na obszarze
swoje właściwości. Jednostki samorządu terytorialnego (jako organizatorzy komunikacji
miejskiej) mają prawo do określania we własnym zakresie, w realizowanych przez siebie
przewozach, zarówno grupy pasażerów uprawnionych do ulg, jak i wymiar tych ulg.
Odbywa się to poprzez podejmowanie przez organy stanowiące tych jednostek
(Radę Gminy, Radę Miejską lub Radę Miasta) uchwał kształtujących politykę transportową
na swoim terenie, w tym m.in. ceny biletów, zakres uprawnień pasażerów do ulg i wymiar
tych ulg. Jednocześnie utracone przez przedsiębiorstwa świadczące usługi przewozu osób
przychody z tytułu honorowania określonych ulg przysługujących pasażerom w komunikacji
miejskiej pokrywane są w całości ze środków budżetowych tych jednostek. Stąd też
w zależności od prowadzonej lokalnej polityki transportowej i zamożności poszczególnych
samorządów, mogą występować różnice w tym zakresie w organizowanych przez
te podmioty przewozach w ramach komunikacji miejskiej.
Administracja rządowa nie określa zasad ani nie finansuje z budżetu państwa przewozów
w ramach komunikacji miejskiej. Dlatego też zasadniczo ustawodawca nie narzuca
władzom lokalnym w drodze ustawy obowiązku stosowania ulg przejazdowych
obowiązujących w tego rodzaju komunikacji.
W konsekwencji nie gromadzi informacji zarówno o ulgach przejazdowych ustanawianych
przez poszczególne samorządy na obszarze ich właściwości jak i informacji o ponoszonych
przez te samorządy kosztach finansowania tych ulg.
Niezależnie od wskazanej powyżej kwestii właściwości poszczególnych samorządów
do regulowania we własnym zakresie uprawnień pasażerów do ulg i wymiaru tych ulg
w komunikacji miejskiej, pragnę zwrócić uwagę, że zagadnienie uprawnień pasażerów
do ustawowych ulg przejazdowych w komunikacji pozamiejskiej nie stanowi elementu
-- 1 of 2 --
2
polityki transportowej państwa będącego w gestii Ministra Infrastruktury, lecz – jak w tym
konkretnym przypadku – jest elementem polityki zdrowotnej realizowanej w
szczególności przez Ministra Zdrowia.
Z wyrazami szacunku
z upoważnienia Ministra Infrastruktury
Przemysław Koperski
Podsekretarz Stanu
Dokument podpisany elektronicznie.
-- 2 of 2 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
DLT.050.8.2025.AS
Warszawa, 08 marca 2025
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 7744 Poseł Pauliny Matysiak, w sprawie wprowadzenia
ogólnopolskiej ulgi na komunikację miejską dla honorowych dawców krwi, uprzejmie proszę
o przyjęcie poniższego.
Krwiodawstwo w Polsce, podobnie jak w całej Europie, jest honorowe, dobrowolne i nie
może pociągać za sobą jakiejkolwiek gratyfikacji finansowej. Dlatego też każda decyzja
o ewentualnym rozszerzeniu lub zmianie uprawnień przysługujących Honorowym Dawcom
Krwi podejmowana jest w kontekście obowiązujących przepisów prawa, zarówno
krajowego, jak i europejskiego, które jednoznacznie stanowi, że „
oddawanie krwi, osocza
lub składników krwi jest uważane za dobrowolne i nieodpłatne, jeżeli jest dokonywane
przez osobę z jej własnej woli i nie daje podstaw do jakiejkolwiek zapłaty w formie
pieniężnej lub w jakiejkolwiek równoważnej postaci. Wyłącza to również przyznanie
wynagrodzenia w formie wypoczynku, który wykracza poza czas odpowiednio konieczny do
oddania krwi i dojazdu. Drobne dowody uznania, napoje i zwrot kosztów podróży są zgodne
z pojęciem dobrowolnego i nieodpłatnego oddawania krwi”.
Dodatkowo należy mieć również na uwadze stanowisko prezentowane na posiedzeniu
Komitetu Sterującego ds. Transfuzji Krwi, działającego w ramach Rady Europy, podczas
którego dyskutowana była definicja „finansowej korzyści”. W kontekście konwencji
o ochronie praw człowieka i godności istoty ludzkiej wobec zastosowania biologii
i medycyny z dnia 19 listopada 1996 r. „finansowa korzyść” została określona jako zapłata
lub korzyść jakiegokolwiek rodzaju oferowana bezpośrednio żywemu dawcy lub rodzinie
zmarłego dawcy. Rekompensata nigdy nie powinna wiązać się z donacją, w tym jej
końcowym celem lub jakością tego, co zostało oddane. Zwrot poniesionych wydatków
i rzeczywistych kosztów może być dokonany, jeżeli dawca może je udowodnić. Ewentualna
kompensacja utraconego zarobku powinna być dokładnie wyliczona, gdyż dawca nie
powinien ani finansowo tracić, ani zyskiwać. Jednocześnie, tylko w wyjątkowych sytuacjach,
można dopuścić wprowadzenie rekompensaty o stałej wysokości. Zezwala się także na
zapłatę dawcom odszkodowania za szkodę związaną z donacją.
Tym samym w promocji dawstwa należy nadrzędnie stosować środki ukierunkowane na
altruizm. Z uwagi na powyższe krwiodawcy, w systemie ochrony zdrowia, posiadają
określony katalog uprawnień, tj. zwolnienie od pracy, zwrot utraconego zarobku na
zasadach wynikających z przepisów prawa pracy, zwrot kosztów przejazdu do jednostki
organizacyjnej publicznej służby krwi, posiłek regeneracyjny, możliwość odliczenia od
-- 1 of 2 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
2
podatku dochodowego darowizny w wysokości iloczynu kwoty rekompensaty, bezpłatne
zaopatrzenie w leki objęte wykazami do wysokości limitu finansowania, uprawnienia do
korzystania poza kolejnością ze świadczeń opieki zdrowotnej, w tym do leczenia
sanatoryjnego oraz usług farmaceutycznych udzielanych w aptekach. Uprawnienia te
należy jednak rozpatrywać nie w kontekście głównych przesłanek determinujących
donację, a zwrotu ponoszonych kosztów oraz dowodów uznania i wdzięczności za oddaną
krew i jej składniki. Decyzja o oddaniu krwi powinna wynikać z chęci dzielenia się z innymi,
nie zaś z kalkulacji zysków, gdyż krew nie jest produktem, lecz darem dla drugiego
człowieka.
Jednocześnie doświadczenia wielu krajów wskazują, że pozyskiwana w ramach
honorowego krwiodawstwa krew i jej składniki gwarantują pełne bezpieczeństwo i ochronę
zdrowia zarówno dawców krwi, którzy są filarem krwiolecznictwa, jak i jej biorców. Należy
bowiem pamiętać, że biorcami krwi są osoby chore, dlatego niezwykle istotne jest, aby
pobudki związane z oddawaniem krwi wynikały z potrzeby serca, były szlachetne oraz
świadome. Wprowadzenie proponowanych ulg na przejazdy, jako rozwiązania
systemowego, zadaje się wykraczać poza ideę honorowego, dobrowolnego i nieodpłatnego
dawstwa krwi. Powyższe znalazło potwierdzenie także w stanowisku Komisji ds. Petycji
Senatu RP, która na posiedzeniu w dniu 7 lutego 2024 r. uznała za niezasadne rozszerzanie
katalogu uprawnień przysługujących krwiodawcom wskazując, że jego rozszerzanie stoi
w sprzeczności z ideą honorowego i altruistycznego dawstwa.
Równocześnie, zgodnie ze stanowiskiem przekazanym przez Ministerstwo Infrastruktury,
podkreślić należy, że rozszerzenie uprawnień do ulgowych przejazdów prowadzi do
zwiększenia wydatków budżetu państwa, co implikuje konieczność poszukiwania
dodatkowych środków w ramach ich nieprzekraczalnego limitu. W konsekwencji
powyższego każde przyjmowane rozwiązanie prawne, które miałoby dodatkowo obciążać
sektor finansów publicznych wymaga szczegółowej analizy pod kątem dostępności
środków i zapewnienia źródeł sfinansowania. Podkreślenia wymaga, że ustawowe
uprawnienia do ulgowych przejazdów w publicznym transporcie zbiorowym stanowią
znaczące obciążenie finansowe i generują coroczne koszty dla budżetu państwa.
Z wyrazami szacunku
z upoważnienia Ministra Zdrowia
Jerzy Szafranowicz
Podsekretarz Stanu
/dokument podpisany elektronicznie/
-- 2 of 2 --