Odpowiedź na interpelację w sprawie wyników matur w Szkole w Chmurze oraz zapowiedzianych kontroli MEN w zakresie edukacji domowej Odpowiedź na interpelację nr 7732 w sprawie wyników matur w Szkole w Chmurze oraz zapowiedzianych kontroli MEN w zakresie edukacji domowej Odpowiadający: sekretarz stanu w Ministerstwie Edukacji Narodowej Katarzyna Lubnauer Warszawa, 21-02-2025 Szanowna Pani Poseł, w związku z interpelacją z 3 lutego 2025 r. w sprawie wyników matur w Szkole w Chmurze oraz zapowiedzianych kontroli MEN w zakresie edukacji domowej, przekazuję poniższe informacje. Zgodnie z przepisami ustawy o systemie oświaty analizowanie wyników egzaminów zewnętrznych oraz składanie ministrowi właściwemu do spraw oświaty i wychowania corocznych sprawozdań dotyczących wyników tych egzaminów należy do zadań[1] Centralnej Komisji Egzaminacyjnej. Sprawozdania na temat egzaminów zewnętrznych przeprowadzanych w danym roku są zamieszczane na stronie internetowej Centralnej Komisji Egzaminacyjnej. Przedstawione w sprawozdaniu analizy i rekomendacje stanowią istotne informacje, które służą dyrektorom szkół, organom prowadzącym oraz nadzorowi pedagogicznemu. Sprawozdania te, wraz z wynikami opracowywanymi dla każdej szkoły przez okręgowe komisje egzaminacyjne, są wykorzystywane przez szkoły (dyrektora, radę pedagogiczną) do opracowania analiz wewnątrzszkolnych służących doskonaleniu nauczania. Natomiast do zadań, nadzorowanych przez dyrektora Centralnej Komisji Egzaminacyjnej, okręgowych komisji egzaminacyjnych[2] należy m.in. analizowanie wyników egzaminów zewnętrznych, a także, wspomniane już, opracowywanie i przekazywanie dyrektorom szkół, a także organom prowadzącym szkoły i kuratorom oświaty sprawozdań z przeprowadzonych egzaminów. Poszczególne okręgowe komisje egzaminacyjne udostępniają szkołom wyniki egzaminów zewnętrznych w różnych konfiguracjach, np.: z wyodrębnionym podziałem na województwa, powiaty, gminy, miejscowości i szkoły; według zdawanych przedmiotów (obowiązkowych i dodatkowych); według liczby zdających; według liczby laureatów i finalistów olimpiad przedmiotowych; według średniego [%] wyniku. Poniżej przedstawiam informację o wynikach egzaminu maturalnego – w zakresie najważniejszych przedmiotów – w roku 2023 i 2024, jakie uzyskali absolwenci Szkoły w Chmurze zarówno w Warszawie, jak i w Poznaniu, przygotowane przez Centralną Komisje Egzaminacyjną w porównaniu z wynikami w skali całego kraju (Formuła 2023)[3]. Warszawa Poznań 2023 2024 2024 Egzamin maturalny - ogółem Liczba zdających, którzy przystąpili do wszystkich egzaminów obowiązkowych 623 2 367 781 Odsetek sukcesów 86% 83% 80% Odsetek sukcesów w skali całego kraju 2023 2024 94,6%[4] 89,3% Przedmioty obowiązkowe Język polski (PP) Liczba zdających 639 2 421 795 Średni wynik 64% 62% 58% Odsetek sukcesów 97% 96% 95% Średni wynik w skali całego kraju 2023 2024 66% 61% Odsetek sukcesów w skali całego kraju 98% 95% Matematyka (PP) Liczba zdających 632 2 415 796 Średni wynik 56% 52% 49% Odsetek sukcesów 87% 84% 81% Średni wynik w skali całego kraju 2023 2024 71% 63% Odsetek sukcesów w skali całego kraju 94% 89% Język angielski (PP) Liczba zdających 623 2 365 781 Średni wynik 87% 84% 82% Odsetek sukcesów 99% 98% 98% Średni wynik w skali całego kraju 2023 2024 85% 78% Odsetek sukcesów w skali całego kraju 98% 96% Warszawa Poznań 2023 2024 2024 Przedmioty dodatkowe Biologia (PR) Liczba zdających 142 489 203 Średni wynik 35% 30% 27% Średni wynik w skali całego kraju 2023 2024 48% 40% Chemia (PR) Liczba zdających 60 238 77 Średni wynik 27% 21% 20% Średni wynik w skali całego kraju 2023 2024 47% 38% Filozofia (PR) Liczba zdających 14 84 18 Średni wynik 41% 25% 25% Średni wynik w skali całego kraju 2023 2024 46% 30% Fizyka (PR) Liczba zdających 22 75 23 Średni wynik 29% 27% 31% Średni wynik w skali całego kraju 2023 2024 43% 41% Geografia (PR) Liczba zdających 92 411 141 Średni wynik 50% 37% 34% Średni wynik w skali całego kraju 2023 2024 53% 41% Historia (PR) Liczba zdających 44 106 50 Średni wynik 30% 32% 31% Średni wynik w skali całego kraju 2023 2024 45% 42% Informatyka (PR) Liczba zdających 17 52 20 Średni wynik 21% 23% 32% Średni wynik w skali całego kraju 2023 2024 45% 36% Język angielski (PR) Liczba zdających 512 1 882 606 Średni wynik 73% 65% 61% Średni wynik w skali całego kraju 2023 2024 85% 78% Język polski (PR) Liczba zdających 180 637 223 Średni wynik 36% 43% 37% Średni wynik w skali całego kraju 2023 2024 66% 61% Matematyka (PR) Liczba zdających 147 533 143 Średni wynik 27% 19% 19% Średni wynik w skali całego kraju 2023 2024 50% 63% Wiedza o społeczeństwie (PR) Liczba zdających 67 211 67 Średni wynik 33% 28% 22% Średni wynik w skali całego kraju 2023 2024 42% 35% Przebieg ubiegłorocznych egzaminów organizowanych przez Szkołę w Chmurze był obserwowany odpowiednio przez Okręgową Komisję Egzaminacyjną w Warszawie i Okręgową Komisję Egzaminacyjną w Poznaniu – obserwatorzy nie zgłosili naruszeń w organizacji i przebiegu egzaminów. Do egzaminów zewnętrznych, tj. egzaminu ósmoklasisty i egzaminu maturalnego, uczniowie których obowiązek szkolny jest spełniany poza szkołą, a zatem również uczniowie Szkoły w Chmurze, przystępują na zasadach określonych w rozdziale 3b ustawy o systemie oświaty, zatem takich samych, jak uczniowie spełniający obowiązek szkolny w szkołach. Ministerstwo Edukacji Narodowej nie przewiduje zmian w systemie egzaminacyjnym dla uczniów spełniających obowiązek szkolny lub obowiązek nauki poza szkołą. Zasady przeprowadzania tych egzaminów są i powinny być jednakowe dla wszystkich uczniów, niezależnie od miejsca / formy pobierania nauki. We wrześniu i październiku 2024 r. trzy kuratoria oświaty (Mazowieckie, Wielkopolskie i Śląskie) przeprowadziły w szkołach podstawowych kontrolę, która dotyczyła sprawdzenia zgodności z przepisami prawa przeprowadzania egzaminów klasyfikacyjnych uczniów spełniających obowiązek szkolny poza szkołą, którzy przystąpili do egzaminu ósmoklasisty w roku szkolnym 2023/2024, w tym posiadania przez nauczycieli kwalifikacji do prowadzenia zajęć edukacyjnych, z których przeprowadzane są egzaminy klasyfikacyjne oraz sprawdzenia osiągnięć edukacyjnych uczniów klas ósmych realizujących obowiązek szkolny w szkole i poza szkołą. Kontrolę prowadzono w 41 szkołach podstawowych, w których obowiązek szkolny spełniany jest poza szkołą przez co najmniej 50 uczniów. Za najbardziej istotne nieprawidłowości w pracy kontrolowanych szkół kuratorzy uznali: brak określenia w statucie szczegółowych warunków i sposobu oceniania wewnątrzszkolnego uczniów, w tym przeprowadzanie egzaminów klasyfikacyjnych, co uniemożliwia/utrudnia uczniom i ich rodzicom ewentualne wniesienie zastrzeżeń dotyczących ustalenia rocznej oceny klasyfikacyjnej; niezorganizowanie w szkołach konsultacji umożliwiających uczniom – spełniającym obowiązek szkolny poza szkołą – przygotowanie do rocznych egzaminów klasyfikacyjnych, co mogło zmniejszyć szanse uczniów na uzyskanie oceny klasyfikacyjnej odpowiedniej do posiadanych możliwości; nieuzgodnienie przez dyrektora zakresów materiałów – części podstawy programowej obowiązującej na danym etapie edukacyjnym, w danym roku szkolnym, co mogło utrudnić proces uczenia się, w szczególności efektywne (ukierunkowane) przygotowanie się uczniów do egzaminów klasyfikacyjnych; nieuzgodnienie przez przewodniczącego komisji – do czasu przeprowadzenia egzaminu klasyfikacyjnego – z uczniami spełniającymi obowiązek szkolny poza szkołą oraz ich rodzicami, liczby zajęć edukacyjnych, z których uczeń może zdawać egzaminy w ciągu jednego dnia, co może skutkować skumulowaniem kilku egzaminów w jednym terminie. Znaczącą liczbę zaleceń wydanych dyrektorom szkół stanowią zalecenia dotyczące prawidłowości powoływania komisji do przeprowadzania egzaminów klasyfikacyjnych, w szczególności niepowołanie do składu komisji nauczyciela albo nauczycieli zajęć edukacyjnych, z których był przeprowadzany dany egzamin. Nieprawidłowość ta wzbudza uzasadnione wątpliwości co do prawidłowości ocenienia odpowiedzi uczniów na egzaminach zarówno ustnych, jak i pisemnych. W 1/4 kontrolowanych szkół nauczyciele przeprowadzający egzaminy klasyfikacyjne nie posiadali wymaganych kwalifikacji do prowadzenia zajęć edukacyjnych, z których był przeprowadzany egzamin klasyfikacyjny. Oznacza to brak kompetencji merytorycznych nauczyciela do przeprowadzania egzaminów klasyfikacyjnych z danego przedmiotu. Dla kontynuowania przez ucznia nauki w klasach programowo wyższych, w przypadku ewentualnej zmiany szkoły czy chęci powrotu ucznia do „edukacji stacjonarnej”, ważna jest kwestia właściwego prowadzenia dokumentacji przebiegu nauczania. Natomiast w części kontrolowanych szkół protokoły z przeprowadzonych egzaminów klasyfikacyjnych nie zostały dołączone jako załączniki do arkuszy ocen uczniów spełniających obowiązek szkolny poza szkołą. Ważną, wymagająca systemowej analizy, kwestią jest widoczna rozbieżność wyników egzaminów klasyfikacyjnych uczniów klas ósmych i wyników egzaminów ósmoklasisty z poszczególnych przedmiotów, co wymaga przeprowadzenia dodatkowych badań, na podstawie danych przekazanych przez kuratorów oświaty. Przedmiotowej analizy dokona Instytut Badań Edukacyjnych. W związku z powyższym należy stwierdzić, że działania nad – jak to określiła Pani Poseł – „podniesieniem zdawalności egzaminów” nie zależą w tym zakresie od funkcjonowania systemu egzaminów zewnętrznych, lecz od pracy konkretnej szkoły oraz uczniów, którzy do egzaminów przystępują. Liczba godzin przeznaczonych na realizację zajęć z poszczególnych przedmiotów w czasie nauki w szkole ponadpodstawowej umożliwia rzetelne przygotowanie uczniów do egzaminu maturalnego z danego przedmiotu. Natomiast kurator oświaty, w związku np. z przekazanymi do tego organu informacjami dotyczącymi nieprawidłowości w działaniach danej szkoły w zakresie podlegającym nadzorowi pedagogicznemu, podejmuje czynności w trybie przewidzianym dla tego nadzoru. Należy podkreślić, że celem prowadzonego nadzoru pedagogicznego, w formie kontroli jest ocena stanu przestrzegania przepisów prawa dotyczących działalności dydaktycznej, wychowawczej i opiekuńczej oraz innej działalności statutowej szkoły oraz spowodowanie usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości, a w przypadku braku takiej możliwości – wyeliminowanie w przyszłości nieprawidłowych działań szkoły w tym zakresie. Każdy uczeń w tzw. edukacji domowej ma prawo do rezygnacji z tej formy kształcenia i szkoła, której jest uczniem, zobowiązana jest zapewnić mu kontynuację nauki w swej siedzibie. Wątpliwości budzi zatem potencjalna zdolność Szkoły w Chmurze do realnego wsparcia 30 tys. swoich uczniów, gdyby podjęli oni decyzję o rezygnacji z realizowania obowiązku szkolnego poza szkołą. Jednocześnie zapewniam Panią Poseł, że w kierowanym przeze mnie resorcie kwestia tzw. edukacji domowej podlega stałemu monitorowaniu. Wszystkie sprawy zgłaszane przez rodziców uczniów korzystających z tzw. edukacji domowej są rzetelnie analizowane, a ewentualne nieprawidłowości w szkołach sukcesywnie usuwane w wyniku czynności podejmowanych przez właściwych terytorialnie kuratorów oświaty. Z poważaniem Z upoważnienia Ministra Edukacji Katarzyna Lubnauer Sekretarz Stanu [1] Zgodnie z art. 9a ust. 2 ustawy o systemie oświaty. [2] Zgodnie z art. 9c ust. 2 ustawy o systemie oświaty. [3] Porównując poniżej wygenerowane przez CKE wyniki z wynikami przedstawionymi dla szkół publicznych i niepublicznych w Polsce, można skorzystać np. ze Sprawozdania Centralnej Komisji Egzaminacyjnej z egzaminu maturalnego w 2024 r., opublikowanego na stronie internetowej Komisji: https://cke.gov.pl/egzamin-maturalny/egzamin-maturalny-w-formule-2023/wyniki-sprawozdania/sprawozdanie-z-egzaminu-maturalnego-w-2024-r/, jak również z przydatnego narzędzia, jakim jest mapa Polski (m.in. z wyodrębnionym podziałem na województwa, powiaty, gminy, miejscowości i szkoły) z wynikami egzaminu maturalnego: https://mapa.wyniki.edu.pl/MapaEgzaminow/ [4] Dane za rok 2023 tylko dla liceum ogólnokształcącego, pierwszego typu szkoły, który przystąpił do egzaminu maturalnego w Formule 2023.