Interpelacja w sprawie sytuacji dzieci CODA (Child of Deaf Adults)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 7730
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie sytuacji dzieci CODA (Child of Deaf Adults)
Zgłaszający: Barbara Dolniak
Data wpływu: 31-01-2025
Szanowna Pani Minister,
działając na podstawie art. 14 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 9 maja 1996 r. o wykonywaniu mandatu posła i senatora oraz na podstawie art. 192 Regulaminu Sejmu RP, zwracam się do Pani Minister z interpelacją poselską w sprawie sytuacji dzieci CODA (Child of Deaf Adults), czyli dzieci słyszących, które wychowują się w rodzinach z rodzicami niesłyszącymi. Dzieci CODA pełnią wyjątkową rolę w swoich rodzinach, często od najmłodszych lat uczestnicząc w życiu rodzinnym, jako tłumacze i pośrednicy między światem niesłyszących a słyszących. Ta szczególna sytuacja stawia przed nimi wyzwania, które wymagają wsparcia zarówno na poziomie systemowym, jak i edukacyjnym. Wiele z tych dzieci narażonych jest na przeciążenie psychiczne, wynikające z wczesnej odpowiedzialności, a także trudności w przystosowaniu społecznym.
Biorąc pod uwagę powyższe zwracam się do Pani Minister z następującymi pytaniami:
1. Czy Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej podejmuje działania mające na celu edukację i wsparcie dla rodziców niesłyszących w zakresie efektywnej komunikacji z dziećmi słyszącymi? Jeśli tak to proszę o wskazanie, jakie są to działania.
2. Czy istnieje możliwość uruchomienia dedykowanych funduszy lub grantów wspierających organizacje pozarządowe, które zajmują się pomocą dzieciom CODA?
Sekretarz stanu Łukasz Krasoń
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (6)
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
8409 znakówinfo@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.59.2025
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację z 6 lutego 2024 roku, nr 7730, Pani Posłanki Barbary Dolniak
w sprawie sytuacji dzieci CODA (Children of Deaf Adults), proszę o przyjęcie poniższych
wyjaśnień, przygotowanych z wykorzystaniem informacji przesłanych z Ministerstwa
Edukacji Narodowej.
Pełnomocnik Rządu do Spraw Osób Niepełnosprawnych sprawuje merytoryczny nadzór nad
wykonywaniem zadań wynikających z ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji
zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 44,
z późn. zm.). Ustawa dotyczy osób, których niepełnosprawność została potwierdzona
stosownym orzeczeniem. Z uwagi na fakt, iż dzieci CODA nie są osobami
z niepełnosprawnościami, działania Pełnomocnika nie obejmują ich w sposób bezpośredni.
Platformą międzyresortową, która umożliwia współpracę w zakresie poprawy sytuacji osób
z niepełnosprawnością słuchu oraz ich bliskiego otoczenia jest Parlamentarny Zespół ds.
Osób Głuchych i z Niedosłuchem. W pracach Zespołu biorą udział przedstawiciele różnych
resortów, w tym Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, Ministerstwa Zdrowia
oraz Ministerstwa Edukacji Narodowej. Do udziału w rozmowach zapraszani są również
przedstawiciele innych instytucji państwowych, np. Rzecznika Praw Obywatelskich
i Rzecznika Praw Dziecka. Aktywny udział w pracach biorą również organizacje
pozarządowe, mogące zgłosić swoich członków do udziału w obradach. Działanie w tym
gremium pozwala na wymianę wiedzy i koordynowanie podejmowanych w jego ramach
wysiłków.
Należy też w tym kontekście wspomnieć o Polskiej Radzie Języka Migowego, będącej
organem doradczym ministra właściwego do spraw zabezpieczenia społecznego. Stanowi
ona forum współpracy na rzecz osób niesłyszących i niedosłyszących, przedstawicieli
organów administracji rządowej, samorządu terytorialnego i organizacji pozarządowych.
Radę powołano na podstawie art. 19 ustawa z dnia 19 sierpnia 2011 r. o języku migowym
i innych środkach komunikowania się (Dz. U. z 2023 r. poz. 20). Członków Rady powołuje
minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego na 4-letnią kadencję. Organ tworzy
17 członków, w tym Pełnomocnik Rządu do Spraw Osób Niepełnosprawnych. W jego skład
powołuje się przedstawicieli organów administracji rządowej, w tym po jednym
przedstawicielu ministra: Kultury i Dziedzictwa Narodowego; Edukacji i Nauki; Cyfryzacji
Kancelarii Prezesa Rady Ministrów; Sprawiedliwości; Spraw Wewnętrznych i Administracji
oraz kandydatów zgłaszanych przez zainteresowane środowiska, organizacje,
stowarzyszenia lub instytucje. Szczegółowe informacje na temat składu osobowego Rady
oraz sprawozdania z jej posiedzeniem dostępne są pod adresem:
https://niepelnosprawni.gov.pl/p,172,prace-prjm-w-kadencji-2021-2025.
-- 1 of 3 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Do zadań Polskiej Rady Języka Migowego zalicza się między innymi upowszechnianie
i promowanie wiedzy o języku migowym, sporządzanie opinii o funkcjonowaniu przepisów
ustawy, opiniowanie projektów dokumentów rządowych w zakresie dotyczącym
funkcjonowania osób uprawnionych oraz wskazywanie propozycji rozwiązań wpływających
na ich funkcjonowanie, w tym związanych ze stosowaniem PJM, SJM i SKOGN. Działania te
służą poprawię sytuacji CODA, zmniejszając ich obciążenia wynikające z konieczności
pełnienia roli tłumaczy dla swoich rodziców.
Poza bieżącymi działaniami obejmującymi pracę w ramach Parlamentarnego Zespołu ds.
Osób Głuchych i z Niedosłuchem oraz w Polskiej Radzie Języka Migowego, Biuro
Pełnomocnika Rządu ds. Osób Niepełnosprawnych prowadzi również projekt skierowany
m.in. do osób z niepełnosprawnością słuchu. Projekt pod nazwą „Centrum Komunikacji dla
Osób z Niepełnosprawnościami” realizowany będzie w ramach Działania „3.5 Lepsza
komunikacja dla osób z niepełnosprawnościami, Priorytet FERS.03, Dostępność i usługi dla
osób z niepełnosprawnościami”. Jego celem jest zapewnienie usług w zakresie bieżącego
komunikowania się osób z niepełnosprawnościami, o których mowa w Konwencji ONZ
o prawach osób niepełnosprawnych potrzebujących wsparcia w komunikowaniu się.
Działania podejmowane w ramach projektu będą w szczególności uwzględniały potrzeby
osób z niepełnosprawnościami narządu słuchu, mowy i wzroku, niepełnosprawnością
intelektualną, z problemami zdrowia psychicznego i w spektrum autyzmu, posługujących się
PJM, SKOGN, korzystających z transkrypcji mowy na tekst, alternatywnych
i augmentatywnych sposobów komunikacji (AAC) oraz ETR. Jednym z celów szczegółowych
projektu jest upowszechnienie dostępu do darmowej usługi tłumaczenia na polski język
migowy poprzez uruchomienie usługi tłumaczy online. Usługa będzie dostępna przez całą
dobę, online, na dowolnym urządzeniu elektronicznym z dostępem do Internetu.
Powszechność i bezpłatny charakter usług poprawi sytuację dzieci osób
z niepełnosprawnościami słuchu i mowy, umożliwiając ich bliskim samodzielne korzystanie
z tłumaczenia. Wdrożenie omawianych rozwiazań pozwoli też osobom
z niepełnosprawnościami słuchu zachować prywatność i zapewni im większą niezależność
w codziennym życiu.
Obecnie, na podstawie art. 39 ust. 2 ustawy z dnia 28 kwietnia 2022 r. o zasadach realizacji
zadań finansowanych ze środków europejskich w perspektywie finansowej 2021-2027 (Dz.
U. z 2022 r. poz. 1079, z późn. zm.), realizowane są działania mające na celu podjęcie
współpracy z wyłonionymi w procedurze konkursowej partnerami projektu, którego liderem
jest Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Informacje na temat projektu i bieżących
działań w jego ramach dostępne są na stronie internetowej Biura Pełnomocnika Rządu ds.
Osób Niepełnosprawnych.
Nadmieniam, iż do podejmowania działań niezbędnych dla tworzenia optymalnych
warunków realizacji działalności dydaktycznej, wychowawczej i opiekuńczej oraz innej
działalności statutowej, które zapewnią każdemu uczniowi (w tym dzieciom CODA) warunki
niezbędne do jego rozwoju, podnoszenia jakości pracy szkoły i jej rozwoju organizacyjnego,
zobowiązane są jednostki oświatowe.
Obowiązujące rozwiązania systemowe i regulacje prawa oświatowego zapewniają
możliwość objęcia w systemie oświaty wsparciem (w tym wsparciem psychologiczno-
pedagogicznym) w przedszkolu, szkole i placówce dzieci i młodzieży o zróżnicowanych
potrzebach. Wsparcie to jest dobrowolne i nieodpłatne.
-- 2 of 3 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Potrzeba objęcia dziecka/ucznia pomocą psychologiczno-pedagogiczną wynikać może ze
szczególnych uzdolnień, ze specyficznych trudności w uczeniu się, z deficytów kompetencji
i zaburzeń sprawności językowych, czy z niepowodzeń edukacyjnych. Pomocy
psychologiczno-pedagogicznej w przedszkolu, szkole i placówce udzielają uczniom
nauczyciele, wychowawcy grup oraz specjaliści wykonujący w placówkach zadania z zakresu
pomocy psychologiczno-pedagogicznej, w szczególności psycholodzy, pedagodzy,
pedagodzy specjalni (stanowisko funkcjonujące od 01 września 2022 r.), logopedzi, doradcy
zawodowi i terapeuci pedagogiczni.
W przedszkolu i szkole pomoc psychologiczno-pedagogiczna udzielana jest w trakcie
bieżącej pracy z podopiecznym oraz przez zintegrowane działania nauczycieli i specjalistów,
a także w formie m.in.:
zajęć specjalistycznych korekcyjno-kompensacyjnych, logopedycznych, rozwijających
kompetencje emocjonalno-społeczne oraz innych zajęć o charakterze terapeutycznym;
zindywidualizowanej ścieżki realizacji obowiązkowego rocznego przygotowania
przedszkolnego oraz zindywidualizowanej ścieżki kształcenia dla dzieci/uczniów bez
orzeczeń o potrzebie kształcenia specjalnego i bez orzeczeń o potrzebie indywidualnego
obowiązkowego rocznego przygotowania przedszkolnego albo indywidualnego
nauczania.
Pomoc bezpośrednią dla dzieci i młodzieży oraz ich rodzin (w tym min. doradztwo, terapię)
zapewniają również publiczne poradnie psychologiczno-pedagogiczne.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny i Polityki Społecznej
Łukasz Krasoń
Pełnomocnik Rządu do Spraw Osób Niepełnosprawnych
Sekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 3 of 3 --