Interpelacja w sprawie nierównego traktowania słuchaczy różnych form kształcenia
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 7723
do ministra edukacji, ministra zdrowia
w sprawie nierównego traktowania słuchaczy różnych form kształcenia
Zgłaszający: Janusz Cieszyński
Data wpływu: 30-01-2025
Szanowne Panie Minister,
w obecnym stanie prawnym występuje znacząca niespójność w interpretacji przepisów dotyczących statusu ucznia/słuchacza w kontekście uprawnień do zwolnienia z opłacania składki zdrowotnej dla osób do 26. roku życia. Problem ten jest szczególnie widoczny w przypadku porównania sytuacji słuchaczy szkół policealnych oraz uczestników kwalifikacyjnych kursów zawodowych (KKZ).
System edukacji policealnej oferuje różnorodne formy kształcenia, od intensywnych programów obejmujących 3 dni w tygodniu zajmujących 4-6 godzin dziennie, po formy weekendowe realizowane w wymiarze 40 godzin miesięcznie (dwa zjazdy w miesiącu). Niezależnie od wymiaru czasowego słuchacze tych szkół są uprawnieni do zwolnienia z opłacania składki zdrowotnej, gdyż ich status słuchacza jest przez ZUS interpretowany jako równorzędny ze statusem ucznia czy studenta.
Jednocześnie uczestnicy kwalifikacyjnych kursów zawodowych (KKZ), mimo że realizują program, który często jest znacznie bardziej intensywny, nie posiadają analogicznych uprawnień. KKZ oferowane są zarówno w trybie stacjonarnym, jak i zaocznym, przy czym minimalna liczba godzin kształcenia jest równa minimalnej liczbie godzin określonej w podstawie programowej dla danej kwalifikacji. W przypadku trybu zaocznego jest to 65% wymaganej liczby godzin. W praktyce oznacza to, że w formie stacjonarnej wymiar zajęć może sięgać nawet 96 godzin miesięcznie. Słuchacze KKZ mają możliwość przystąpienia do egzaminu państwowego, który potwierdza kwalifikacje i jest to ten sam egzamin, do którego przystępują uczniowie szkół branżowych. Pomimo tak intensywnego programu kształcenia i nadanego statusu słuchacza, ZUS nie uznaje go za równorzędny ze statusem ucznia.
Należy podkreślić, że obecna sytuacja uderza bezpośrednio w interesy młodych osób do 26. roku życia, które podejmują aktywność zawodową, jednocześnie inwestując w swoje kwalifikacje zawodowe. Opisany dualizm interpretacyjny może stanowić barierę w dostępie do kształcenia zawodowego, które jest szczególnie ważne z punktu widzenia potrzeb rynku pracy.
W związku z powyższym zwracam się z następującymi pytaniami:
Jakie są merytoryczne przesłanki różnicowania statusu słuchacza w zależności od formy kształcenia w kontekście uprawnień do zwolnienia ze składki zdrowotnej?
Czy ministerstwo dostrzega problem nierównego traktowania osób uczących się w różnych formach kształcenia i jak ministerstwo ocenia opisane rozróżnienie?
Jakie działania zamierza podjąć ministerstwo, aby wyeliminować obecną niespójność systemu, która może zniechęcać młode osoby do podejmowania kształcenia w formie KKZ?
Z wyrazami szacunku
Janusz Cieszyński
Sekretarz stanu Katarzyna Lubnauer
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (15)
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
11298 znakówadres email: sekretariat.b.nowacka@men.gov.pl 00‐918 Warszawa
gov.pl/edukacja
DKZ‐WKD.055.1.2025.DI
Warszawa, 27 lutego 2025 r.
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Odpowiedź na interpelację nr 7723
Szanowny Panie Marszałku,
składam na Pana ręce odpowiedź na interpelację Pana Posła Janusza Cieszyńskiego w sprawie
nierównego traktowania słuchaczy różnych form kształcenia.
Szanowny Panie Pośle,
odpowiadając na Pana interpelację w sprawie nierównego traktowania słuchaczy różnych form
kształcenia, przekazuję poniższe informacje.
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej w art. 70 gwarantuje każdemu (tj. dzieciom, młodzieży
i osobom dorosłym) prawo do nauki i równocześnie na władze publiczne nakłada obowiązek
zapewnienia obywatelom powszechnego i równego dostępu do wykształcenia. Odpowiednio do
wskazanych norm konstytucyjnych, zgodnie z art. 1 pkt 10 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. ‐ Prawo
oświatowe 1 (dalej: ustawa Prawo oświatowe), system oświaty zapewnia osobom dorosłym
możliwość:
uzupełnienia wykształcenia ogólnego (podwyższenia poziomu wykształcenia) poprzez
kształcenie w szkołach dla dorosłych, tj. odpowiednio w szkole podstawowej dla dorosłych,
albo w liceum ogólnokształcącym dla dorosłych;
kształcenia zawodowego na kwalifikacyjnych kursach zawodowych, a w przypadku osób
posiadających wykształcenie średnie także w szkole policealnej.
System kształcenia na kwalifikacyjnych kursach zawodowych (dalej także: KKZ) został ustanowiony
od 1 września 2012 r. na mocy ustawy z dnia 19 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy o systemie
oświaty oraz niektórych innych ustaw2 i zastąpił dawne szkoły zawodowe dla dorosłych (zasadnicze
szkoły zawodowe, technika, technika uzupełniające). Za przyjęciem takiego rozstrzygnięcia
przemawiała konieczność wprowadzenia bardziej elastycznej formuły kształcenia, umożliwiającej
dostosowanie organizacji kształcenia do potrzeb i możliwości osób dorosłych łączących zazwyczaj
naukę z pracą zawodową i/lub opieką nad członkami rodziny (dziećmi, seniorami). Równocześnie
w zakresie warunków i sposobu kształcenia na KKZ, a także potwierdzania uzyskanych efektów
kształcenia, przyjęto regulacje analogiczne, jak w odniesieniu do kształcenia w szkole.
Kształcenie zawodowe zarówno w szkole, jak i na KKZ, jest prowadzone w oparciu o program
nauczania uwzględniający podstawę programową kształcenia w zawodzie wskazanym
1 Dz.U. z 2024 r. poz. 737, z późn. zm.
2 Dz. U. Nr 205, poz. 1206, z późn. zm.
-- 1 of 3 --
telefon: + 48 22 34 74 100 al. J.Ch. Szucha 25
adres email: sekretariat.b.nowacka@men.gov.pl 00‐918 Warszawa
gov.pl/edukacja
w klasyfikacji zawodów szkolnictwa branżowego, określonej w przepisach wydanych na podstawie
art. 46 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy Prawo oświatowe 3 . Tak więc zakres merytoryczny i minimalna liczba
godzin zajęć kształcenia zawodowego są takie same, bez względu na to, czy jest ono realizowane
w szkole, czy na KKZ4 , a także bez względu na formę kształcenia (dzienna, stacjonarna, zaoczna5 ).
Notabene, o dopuszczalności prowadzenia kształcenia w danym typie szkoły i w danej formie, jak
również o możliwości prowadzenia KKZ w zakresie kwalifikacji wyodrębnionych w danym
zawodzie, rozstrzyga klasyfikacja zawodów szkolnictwa branżowego określona przez ministra
właściwego do spraw oświaty i wychowania z uwzględnieniem wniosku ministra właściwego dla
danego zawodu 6 .
Absolwenci KKZ przystępują do przeprowadzanego przez okręgowe komisje egzaminacyjne
egzaminu zawodowego na takich samych zasadach, jak słuchacze i absolwenci szkół prowadzących
kształcenie zawodowe (w tym szkoły policealnej). Certyfikaty kwalifikacji zawodowej wydawane
przez okręgowe komisje egzaminacyjne nie zawierają informacji o ścieżce kształcenia (szkoła, czy
KKZ) osoby, która zdała egzamin zawodowy7 .
KKZ realizowane przez publiczne jednostki systemu oświaty, tj. publiczne placówki kształcenia
ustawicznego, publiczne centra kształcenia zawodowego oraz publiczne szkoły prowadzące
kształcenie zawodowe, są bezpłatne8 . Szkoły prowadzące KKZ, niepubliczne oraz publiczne
prowadzone przez osoby prawne niebędące jednostkami samorządu terytorialnego oraz osoby
fizyczne, otrzymują na każdego słuchacza KKZ dotację z budżetu powiatu na zasadach określonych
w art. 31 i 31a ustawy z dnia 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych9 (dalej:
ustawa o finansowaniu zadań oświatowych).
W świetle powyższego, w mojej opinii, na gruncie przepisów regulujących zasady kształcenia w
ramach systemu oświaty nie występuje zróżnicowanie sytuacji osób uczących się w szkołach
policealnych i na kwalifikacyjnych kursach zawodowych.
Zgodnie z art. 4 pkt 20 ustawy Prawo oświatowe i art. 3 ust. 11 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o
systemie oświaty10 (dalej: ustawa o systemie oświaty), ilekroć w dalszych przepisach jest mowa bez
bliższego określenia o uczniach należy przez to także rozumieć słuchaczy i wychowanków. W
rozumieniu ustaw regulujących funkcjonowanie systemu oświaty słuchaczami są:
osoby kształcące się w szkołach dla dorosłych, branżowych szkołach II stopnia i szkołach
policealnych (art. 44 r i kolejne ustawy o systemie oświaty),
osoby kształcące się na kwalifikacyjnych kursach zawodowych (art. 172 ust. 2 pkt 7a ustawy
Prawo oświatowe, art. 31 i 31a ustawy o finansowaniu zadań oświatowych),
3 Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 15 lutego 2019 r. w sprawie ogólnych celów i zadań kształcenia w
zawodach szkolnictwa branżowego oraz klasyfikacji zawodów szkolnictwa branżowego (Dz.U. z 2024 r. poz. 611, z późn.
zm.).
4 Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 16 maja 2019 r. w sprawie podstaw programowych kształcenia w
zawodach szkolnictwa branżowego oraz dodatkowych umiejętności zawodowych w zakresie wybranych zawodów
szkolnictwa branżowego (Dz.U. poz. 991, z późn. zm.) oraz rozporządzenie Ministra Edukacji
i Nauki z dnia 6 października 2023 r. w sprawie kształcenia ustawicznego w formach pozaszkolnych (Dz.U. poz. 2175, z późn.
zm.).
5 Kształcenie w formie dziennej odbywa się przez 5 lub 6 dni w tygodniu, w formie stacjonarnej – 3 lub 4 dni
w tygodniu, w formie zaocznej – co 2 tygodnie przez 2 dni, a w uzasadnionych przypadkach co tydzień przez 2 dni – art. 4
pkt 29a, 29b, 29c ustawy Prawo oświatowe i § 24 ust. 8 rozporządzenie Ministra Edukacji i Nauki z dnia
6 października 2023 r. w sprawie kształcenia ustawicznego w formach pozaszkolnych (Dz.U. poz. 2175, z późn. zm.).
6 Art. 46 ust. 1 pkt 2 i ust. 3 pkt 7 i 8 ustawy Prawo oświatowe.
7 Wzory nr 63, 64, 65 i 66 określone w załączniku nr 3 do rozporządzenia Ministra Edukacji i Nauki z dnia 7 czerwca 2023 r.
w sprawie świadectw, dyplomów państwowych i innych druków (Dz.U. poz. 1120, z późn. zm.).
8 Art. 117 ust. 1, 2 i 7 ustawy Prawo oświatowe.
9 Dz.U. z 2024 r. poz. 754, z późn. zm.
10 Dz.U. z 2024 r. poz. 750, z późn. zm.
-- 2 of 3 --
telefon: + 48 22 34 74 100 al. J.Ch. Szucha 25
adres email: sekretariat.b.nowacka@men.gov.pl 00‐918 Warszawa
gov.pl/edukacja
osoby kształcące się w kolegiach pracowników służb społecznych (art. 30 ust. ustawy Prawo
oświatowe).
Ponadto, na gruncie przepisów regulujących funkcjonowanie systemu kształcenia w formach
pozaszkolnych, wydanych na podstawie art. 117 ust. 5 ustawy Prawo oświatowe, słuchaczy
kwalifikacyjnych kursów zawodowych odróżnia się od uczestników kształcenia w pozostałych
formach pozaszkolnych określonych w katalogu zawartym w art. 117 ust. 5 tej ustawy.
Powyższe nie oznacza jednak, że słuchacza kwalifikacyjnego kursu zawodowego uznaje się za
słuchacza szkoły, która dany kurs prowadzi. Status ucznia (słuchacza) szkoły ponadpodstawowej
potwierdza legitymacja szkolna wydana przez szkołę na podstawie rozporządzenia Ministra
Edukacji i Nauki z dnia 7 czerwca 2023 r. w sprawie świadectw, dyplomów państwowych i innych
druków11 . W załączniku nr 4 do tego rozporządzenia określono wzór legitymacji szkolnej dla
słuchaczy branżowych szkół II stopnia, szkół policealnych i szkół dla dorosłych (Wzór nr 2).
Ważność legitymacji szkolnej w branżowej szkole II stopnia, szkole policealnej i szkole dla dorosłych
potwierdza się w kolejnym semestrze (§ 63 ust. 2 rozporządzenia). W powołanych przepisach nie
przewidziano możliwości wydawania legitymacji słuchaczom KKZ. Odrębność statusu słuchacza
szkoły ponadpodstawowej i słuchacza KKZ potwierdzają także przepisy art. 31 i art. 31a ustawy
o finansowaniu zadań oświatowych, które określają uprawnienia szkół ponadpodstawowych
prowadzonych przez osoby prawne niebędące jednostkami samorządu terytorialnego oraz osoby
fizyczne do dotacji z budżetu powiatu z tytułu prowadzenia KKZ. Przepisy te określają dotacje
przysługujące na „każdego słuchacza kwalifikacyjnego kursu zawodowego”, a nie na „każdego
słuchacza szkoły”. Dotacje przysługujące na słuchaczy ww. szkół określono odpowiednio w art. 25
i art. 26 ustawy o finansowaniu zadań oświatowych.
Przedstawiając powyższe wyjaśnienia, uprzejmie proszę o ich przyjęcie.
Z upoważnienia
Ministra Edukacji
Katarzyna Lubnauer
Sekretarz Stanu
/ – podpisano cyfrowo/
11 Dz.U. poz. 1120, z późn. zm.
-- 3 of 3 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
DLU.050.4.2025.AŻ
Warszawa, 01 kwietnia 2025
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację Pana Posła Janusza Cieszyńskiego w sprawie nierównego
traktowania słuchaczy różnych form kształcenia również w kontekście zwolnień
składkowych (nr 7723), uprzejmie prosimy o przyjęcie poniższych wyjaśnień.
Stosownie do art. 6 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń
społecznych (Dz. U. z 2024 r. poz. 497, ze zm, dalej: „ustawa o systemie ubezpieczeń
społecznych”) z tytułu wykonywania pracy na podstawie umowy zlecenia nie podlegają
ubezpieczeniom społecznym i ubezpieczeniu zdrowotnemu zleceniobiorcy będący uczniami
szkół ponadpodstawowych lub studentami, do ukończenia 26 lat.
Zgodnie z art. 18 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. - Prawo oświatowe (Dz. U. z
2024 r. poz. 737, ze zm.), szkoły ponadpodstawowe to czteroletnie liceum
ogólnokształcące, pięcioletnie technikum, trzyletnia branżowa szkoła I stopnia, trzyletnia
szkoła specjalna przysposabiająca do pracy, dwuletnia branżowa szkoła II stopnia, szkoła
policealna dla osób posiadających wykształcenie średnie lub wykształcenie średnie
branżowe, o okresie nauczania nie dłuższym niż 2,5 roku. Uczniem w rozumieniu tej ustawy
jest także słuchacz. Natomiast mając na względzie art. 117 ust. 1a pkt 1 ww. ustawy -
Prawo oświatowe, kwalifikacyjny kurs zawodowy to pozaszkolna forma kształcenia
ustawicznego.
Należy przy tym wskazać, że opiekunem merytorycznym ustawy o systemie ubezpieczeń
społecznych jest Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej. Zgodnie z
wyjaśnieniami przesłanymi przez ww. Ministerstwo, przedmiotowa ustawa stoi na gruncie
równego traktowania wszystkich ubezpieczonych. Zasada ta dotyczy w szczególności
warunków objęcia systemem ubezpieczeń społecznych i realizuje się w stosunku do osób
posiadających status ucznia.
Z wyrazami szacunku
z upoważnienia Ministra Zdrowia
Jerzy Szafranowicz
Podsekretarz Stanu
/dokument podpisany elektronicznie/
-- 1 of 1 --