Interpelacja nr 7722
Interpelacja w sprawie umiejscowienia alkoholu w sklepach sieci handlowych
Zgłaszający:
•
Adresat:
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie umiejscowienia alkoholu w sklepach sieci handlowych
Interpelacja nr 7722
do ministra zdrowia
w sprawie umiejscowienia alkoholu w sklepach sieci handlowych
Zgłaszający: Janusz Cieszyński
Data wpływu: 30-01-2025
Szanowna Pani Minister,
zgodnie z ustawą o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi alkohol w sklepach samoobsługowych o powierzchni powyżej 200 m2 musi znajdować się w specjalnie wydzielonej strefie. Ustawa zakłada, że oddzielony od pozostałej powierzchni punkt sprzedaży, ciąg handlowy lub lada ma na celu ograniczenie ekspozycji do przestrzeni wyłącznie dla osób zainteresowanych zakupem. Ten zabieg ma sprzyjać odpowiedzialnej konsumpcji, przeciwdziałać alkoholizmowi i zmniejszyć przypadkowy kontakt z produktami.
Niektóre sieci należące do ogólnopolskich sieci handlowych posiadają powierzchnię większą niż 200 m2, jednak alkohol znajduje się w części sklepu, w której najczęściej formuje się kolejka do kas samoobsługowych, a tym samym sprawia, że duża część klientów nie może uniknąć tej sekcji. Klient, czekając w kolejce, spędza w sekcji alkoholowej dłuższy czas. Jest to szczególnie istotne w kontekście statystyk wskazujących, że w Polsce około 1,5 miliona osób zmaga się z problemem alkoholowym. Z tego około 600-700 tysięcy osób jest uzależnionych od alkoholu w stopniu wymagającym leczenia. Ponadto najnowsze badania wskazują, że skutki nawet sporadycznego spożywania alkoholu są poważniejsze niż wcześniej sądzono.
Osoby w kolejce do kas samoobsługowych, które zazwyczaj są krótsze niż te do kas tradycyjnych, są narażone na ciągły i niezamierzony kontakt z alkoholem. Ekspozycja, w połączeniu z łatwym dostępem do produktów alkoholowych, może skłaniać do nieplanowanych wcześniej zakupów.
W związku z powyższym zwracam się z następującymi pytaniami:
Jakie jest stanowisko ministerstwa wobec praktyki umieszczania stoisk z alkoholem w bezpośrednim sąsiedztwie kas samoobsługowych w niektórych sklepach należących do sieci handlowych?
Czy ministerstwo uznaje za problem zwiększoną ekspozycję produktów alkoholowych podczas oczekiwania klientów w kolejkach do kas samoobsługowych?
Na jakiej podstawie niektóre sieci handlowe mogą umieszczać stoiska alkoholowe w miejscach o wysokim natężeniu ruchu klientów, pomimo istniejących przepisów o wydzielonych strefach sprzedaży alkoholu?
Czy prowadzony jest monitoring lub kontrole sposobu ekspozycji alkoholu w sklepach wielkopowierzchniowych?
Czy ministerstwo posiada dane dotyczące wpływu umiejscowienia stoisk alkoholowych na poziom sprzedaży alkoholu w sklepach wielkopowierzchniowych?
Z wyrazami szacunku
Janusz Cieszyński
Interpelacja nr 7722
do ministra zdrowia
w sprawie umiejscowienia alkoholu w sklepach sieci handlowych
Zgłaszający: Janusz Cieszyński
Data wpływu: 30-01-2025
Szanowna Pani Minister,
zgodnie z ustawą o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi alkohol w sklepach samoobsługowych o powierzchni powyżej 200 m2 musi znajdować się w specjalnie wydzielonej strefie. Ustawa zakłada, że oddzielony od pozostałej powierzchni punkt sprzedaży, ciąg handlowy lub lada ma na celu ograniczenie ekspozycji do przestrzeni wyłącznie dla osób zainteresowanych zakupem. Ten zabieg ma sprzyjać odpowiedzialnej konsumpcji, przeciwdziałać alkoholizmowi i zmniejszyć przypadkowy kontakt z produktami.
Niektóre sieci należące do ogólnopolskich sieci handlowych posiadają powierzchnię większą niż 200 m2, jednak alkohol znajduje się w części sklepu, w której najczęściej formuje się kolejka do kas samoobsługowych, a tym samym sprawia, że duża część klientów nie może uniknąć tej sekcji. Klient, czekając w kolejce, spędza w sekcji alkoholowej dłuższy czas. Jest to szczególnie istotne w kontekście statystyk wskazujących, że w Polsce około 1,5 miliona osób zmaga się z problemem alkoholowym. Z tego około 600-700 tysięcy osób jest uzależnionych od alkoholu w stopniu wymagającym leczenia. Ponadto najnowsze badania wskazują, że skutki nawet sporadycznego spożywania alkoholu są poważniejsze niż wcześniej sądzono.
Osoby w kolejce do kas samoobsługowych, które zazwyczaj są krótsze niż te do kas tradycyjnych, są narażone na ciągły i niezamierzony kontakt z alkoholem. Ekspozycja, w połączeniu z łatwym dostępem do produktów alkoholowych, może skłaniać do nieplanowanych wcześniej zakupów.
W związku z powyższym zwracam się z następującymi pytaniami:
Jakie jest stanowisko ministerstwa wobec praktyki umieszczania stoisk z alkoholem w bezpośrednim sąsiedztwie kas samoobsługowych w niektórych sklepach należących do sieci handlowych?
Czy ministerstwo uznaje za problem zwiększoną ekspozycję produktów alkoholowych podczas oczekiwania klientów w kolejkach do kas samoobsługowych?
Na jakiej podstawie niektóre sieci handlowe mogą umieszczać stoiska alkoholowe w miejscach o wysokim natężeniu ruchu klientów, pomimo istniejących przepisów o wydzielonych strefach sprzedaży alkoholu?
Czy prowadzony jest monitoring lub kontrole sposobu ekspozycji alkoholu w sklepach wielkopowierzchniowych?
Czy ministerstwo posiada dane dotyczące wpływu umiejscowienia stoisk alkoholowych na poziom sprzedaży alkoholu w sklepach wielkopowierzchniowych?
Z wyrazami szacunku
Janusz Cieszyński
Odpowiedź urzędowa
Sekretarz stanu Wojciech Konieczny
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
5%
Konkretność
95%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
1 kwot, 3 %
Precyzyjne daty
3
Odpowiedź na punkty
✓ Tak (Ad 1, Pkt...)
Gęstość faktów
6.3 / 1k zn.
- Zawiera 1 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Podaje wskaźniki procentowe (3)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (3)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
6657 znaków
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
ZPP.050.6.2025.DL
Warszawa, 07 marca 2025
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając na interpelację nr 7722 złożoną przez Pana Janusza Cieszyńskiego, Posła na
Sejm Rzeczypospolitej Polskiej, w sprawie umiejscowienia alkoholu w sklepach sieci
handlowych, uprzejmie proszę o przyjęcie poniższych informacji.
Odnosząc się do pytania pierwszego i drugiego wskazać należy, że zgodnie z treścią art. 96
ust. 1 ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu
alkoholizmowi, zwanej dalej „ustawą”, sprzedaż detaliczną napojów alkoholowych,
zawierających powyżej 4,5% alkoholu (z wyjątkiem piwa) przeznaczonych do spożycia poza
miejscem sprzedaży, prowadzi się w punktach sprzedaży, którymi są:
1) sklepy branżowe ze sprzedażą napojów alkoholowych;
2) wydzielone stoiska w samoobsługowych placówkach handlowych o powierzchni
sprzedażowej powyżej 200 m2;
3) pozostałe placówki samoobsługowe oraz inne placówki handlowe, w których
sprzedawca prowadzi bezpośrednią sprzedaż napojów alkoholowych.
Mając na uwadze powyższe ustawodawca jednoznacznie wskazał punkty sprzedaży
napojów alkoholowych, aby odseparować alkohol od innych artykułów spożywczych i
przemysłowych. Stąd też alkohol powyżej 4,5% (z wyjątkiem piwa) w sklepach o
powierzchni sprzedażowej powyżej 200 m2 powinien być dostępny dla klientów tylko w
obrębie wydzielonego stoiska. Zatem,
per analogiam, pozostałe alkohole (do 4,5% oraz
piwa) mogą być umieszczone w innych miejscach punktu, poza wydzielonym stoiskiem. W
-- 1 of 3 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
2
ustawie, poza wskazanym wyżej artykułem, nie znajduje uregulowania kwestia
rozmieszczenia napojów alkoholowych (ułożenia na półkach).
Warto wspomnieć, że przepisy ustawy z dnia 25 marca 2011 r. o ograniczaniu barier
administracyjnych dla obywateli i przedsiębiorców wprowadziły m.in. usunięcie wymogu
zamknięcia wydzielonego stoiska „własną kasą fiskalną, rejestrującą prowadzoną sprzedaż”.
Uprzednio obowiązujące brzmienie art. 21 pkt 6 nakładały na przedsiębiorców taką
organizację powierzchni sprzedaży w sklepach ze stoiskiem alkoholowym polegającej na
zamknięciu pewnego obszaru powierzchni handlowej za pomocą regałów, z jednym
określonym wejściem na stoisko i wyjściem przy kasie fiskalnej. Taka organizacja
przestrzeni sprzedażowej przyczyniała się do tego, że wydzielone stoisko praktycznie
zawsze było wyraźnie wyodrębnione od pozostałej powierzchni placówki handlowej.
Przepis art. 21 pkt 6 ustawy w obecnym brzmieniu wskazuje, że „wydzielone stoisko to
oddzielone od pozostałej powierzchni punktu sprzedaży, ciąg handlowy lub lada".
W żadnym akcie prawa powszechnie obowiązującego ustawodawca nie zdefiniował pojęć
„ciąg handlowy” oraz „lada". Brak również orzecznictwa i piśmiennictwa odnoszącego się do
wyjaśnienia definicji wydzielonego stoiska. Przy dokonywaniu interpretacji brzmienia art.
21 pkt. 6 ustawy, należy brać pod uwagę, że ustawowy nakaz prowadzenia sprzedaży
napojów alkoholowych na terenie wydzielonego stoisko stanowi jedno z narzędzi realizacji
wymienionego w art. 2 ust. 1 ustawy zadania, jakim jest ograniczenie dostępności alkoholu.
Podkreślenia wymaga, że podstawową funkcją utworzonego wydzielonego stoiska ma być
stworzenie należytych warunków umożliwiających nieudostępnianie osobom
niepełnoletnim ekspozycji na napoje alkoholowe oraz ewentualną reklamę lub promocję
tych napojów. Ma ono także umożliwić konsumentom dokonanie zakupu alkoholu w sposób
przemyślany, nie zaś impulsywny i często warunkowany stosowanymi strategiami
marketingowymi. To dodatkowe ograniczenie w sposobie sprzedaży ma za zadanie ułatwić
konsumentom racjonalizację decyzji w zakresie dokonywanego zakupu.
Z uwagi na powyższe przyjąć należy, że wskazany w ustawie obowiązek oddzielenia
wydzielonego stoiska od pozostałej powierzchni punktu sprzedaży zostanie wypełniony, o
ile zapewnia on realizację tego celu poprzez jego rzeczywiste, fizyczne wyodrębnienie z
powierzchni sklepu, przykładowo przez ustawienie barierek. Oddzielenie to nie może mieć
natomiast jedynie wymiaru symbolicznego, np. ograniczającego się do umieszczenia linii
granicznych rozgraniczających stoisko od pozostałej powierzchni sklepu. Wydzielenie
powinno mieć charakter widoczny dla konsumentów jak i obsługi sklepu.
Odnosząc się do pytania trzeciego, w ślad za odpowiedzią przedstawioną w odniesieniu do
poprzedzających pytań, wskazać należy, że nie ma przepisów, na podstawie których
niektóre z sieci handlowych mogłyby umieszczać stoiska z alkoholem wbrew powyższym
-- 2 of 3 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
3
regulacjom. Działanie takie stanowi naruszenie określonych w ustawie warunków
sprzedaży napojów alkoholowych. Zgodnie z treścią art. 18 ust. 10 pkt 2 ustawy, zezwolenie
na sprzedaż napojów alkoholowych organ zezwalający (wójt, burmistrz, prezydent miasta)
cofa w przypadku nieprzestrzegania określonych w ustawie warunków sprzedaży napojów
alkoholowych. Stosownie więc do powyższego, w przypadku powzięcia informacji i
stwierdzenia naruszenia przez dany punkt sprzedaży przepisów dotyczących
umiejscowienia napojów alkoholowych, organ zezwalający ma obowiązek cofnąć takiemu
punkowi zezwolenie na sprzedaż napojów alkoholowych.
Odpowiadając na pytanie czwarte, uprzejmie informuję, że zgodnie z przepisem art. 18 ust.
8 ustawy organ zezwalający lub, na podstawie jego upoważnienia, straż gminna lub
członkowie gminnej komisji rozwiązywania problemów alkoholowych dokonują kontroli
przestrzegania zasad i warunków korzystania z zezwolenia. Zgodnie więc z powyższym,
wskazać należy, że przedmiotowe kontrole należą do kompetencji organu, który wydał
danemu punktowi zezwolenie na sprzedaż napojów alkoholowych.
Odnosząc się do pytania piątego, uprzejmie informuję, że Ministerstwo Zdrowia nie
przeprowadziło dotychczas badań w przedmiotowym zakresie. Niemniej jednak,
Ministerstwo Zdrowia na bieżąco analizuje rozwiązania mające na celu ograniczenie
spożycia alkoholu oraz szkód powodowanych przez jego spożywanie, o potwierdzonej
skuteczności, rekomendowane m.in. przez Światową Organizację Zdrowia, zgodnie z
podejściem, że skuteczna polityka przeciwalkoholowa charakteryzuje się wykorzystaniem
narzędzi w różnych zakresach oddziaływania.
Z wyrazami szacunku
z upoważnienia Ministra Zdrowia
Wojciech Konieczny
Sekretarz Stanu
/dokument podpisany elektronicznie/
-- 3 of 3 --
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
ZPP.050.6.2025.DL
Warszawa, 07 marca 2025
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
odpowiadając na interpelację nr 7722 złożoną przez Pana Janusza Cieszyńskiego, Posła na
Sejm Rzeczypospolitej Polskiej, w sprawie umiejscowienia alkoholu w sklepach sieci
handlowych, uprzejmie proszę o przyjęcie poniższych informacji.
Odnosząc się do pytania pierwszego i drugiego wskazać należy, że zgodnie z treścią art. 96
ust. 1 ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu
alkoholizmowi, zwanej dalej „ustawą”, sprzedaż detaliczną napojów alkoholowych,
zawierających powyżej 4,5% alkoholu (z wyjątkiem piwa) przeznaczonych do spożycia poza
miejscem sprzedaży, prowadzi się w punktach sprzedaży, którymi są:
1) sklepy branżowe ze sprzedażą napojów alkoholowych;
2) wydzielone stoiska w samoobsługowych placówkach handlowych o powierzchni
sprzedażowej powyżej 200 m2;
3) pozostałe placówki samoobsługowe oraz inne placówki handlowe, w których
sprzedawca prowadzi bezpośrednią sprzedaż napojów alkoholowych.
Mając na uwadze powyższe ustawodawca jednoznacznie wskazał punkty sprzedaży
napojów alkoholowych, aby odseparować alkohol od innych artykułów spożywczych i
przemysłowych. Stąd też alkohol powyżej 4,5% (z wyjątkiem piwa) w sklepach o
powierzchni sprzedażowej powyżej 200 m2 powinien być dostępny dla klientów tylko w
obrębie wydzielonego stoiska. Zatem,
per analogiam, pozostałe alkohole (do 4,5% oraz
piwa) mogą być umieszczone w innych miejscach punktu, poza wydzielonym stoiskiem. W
-- 1 of 3 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
2
ustawie, poza wskazanym wyżej artykułem, nie znajduje uregulowania kwestia
rozmieszczenia napojów alkoholowych (ułożenia na półkach).
Warto wspomnieć, że przepisy ustawy z dnia 25 marca 2011 r. o ograniczaniu barier
administracyjnych dla obywateli i przedsiębiorców wprowadziły m.in. usunięcie wymogu
zamknięcia wydzielonego stoiska „własną kasą fiskalną, rejestrującą prowadzoną sprzedaż”.
Uprzednio obowiązujące brzmienie art. 21 pkt 6 nakładały na przedsiębiorców taką
organizację powierzchni sprzedaży w sklepach ze stoiskiem alkoholowym polegającej na
zamknięciu pewnego obszaru powierzchni handlowej za pomocą regałów, z jednym
określonym wejściem na stoisko i wyjściem przy kasie fiskalnej. Taka organizacja
przestrzeni sprzedażowej przyczyniała się do tego, że wydzielone stoisko praktycznie
zawsze było wyraźnie wyodrębnione od pozostałej powierzchni placówki handlowej.
Przepis art. 21 pkt 6 ustawy w obecnym brzmieniu wskazuje, że „wydzielone stoisko to
oddzielone od pozostałej powierzchni punktu sprzedaży, ciąg handlowy lub lada".
W żadnym akcie prawa powszechnie obowiązującego ustawodawca nie zdefiniował pojęć
„ciąg handlowy” oraz „lada". Brak również orzecznictwa i piśmiennictwa odnoszącego się do
wyjaśnienia definicji wydzielonego stoiska. Przy dokonywaniu interpretacji brzmienia art.
21 pkt. 6 ustawy, należy brać pod uwagę, że ustawowy nakaz prowadzenia sprzedaży
napojów alkoholowych na terenie wydzielonego stoisko stanowi jedno z narzędzi realizacji
wymienionego w art. 2 ust. 1 ustawy zadania, jakim jest ograniczenie dostępności alkoholu.
Podkreślenia wymaga, że podstawową funkcją utworzonego wydzielonego stoiska ma być
stworzenie należytych warunków umożliwiających nieudostępnianie osobom
niepełnoletnim ekspozycji na napoje alkoholowe oraz ewentualną reklamę lub promocję
tych napojów. Ma ono także umożliwić konsumentom dokonanie zakupu alkoholu w sposób
przemyślany, nie zaś impulsywny i często warunkowany stosowanymi strategiami
marketingowymi. To dodatkowe ograniczenie w sposobie sprzedaży ma za zadanie ułatwić
konsumentom racjonalizację decyzji w zakresie dokonywanego zakupu.
Z uwagi na powyższe przyjąć należy, że wskazany w ustawie obowiązek oddzielenia
wydzielonego stoiska od pozostałej powierzchni punktu sprzedaży zostanie wypełniony, o
ile zapewnia on realizację tego celu poprzez jego rzeczywiste, fizyczne wyodrębnienie z
powierzchni sklepu, przykładowo przez ustawienie barierek. Oddzielenie to nie może mieć
natomiast jedynie wymiaru symbolicznego, np. ograniczającego się do umieszczenia linii
granicznych rozgraniczających stoisko od pozostałej powierzchni sklepu. Wydzielenie
powinno mieć charakter widoczny dla konsumentów jak i obsługi sklepu.
Odnosząc się do pytania trzeciego, w ślad za odpowiedzią przedstawioną w odniesieniu do
poprzedzających pytań, wskazać należy, że nie ma przepisów, na podstawie których
niektóre z sieci handlowych mogłyby umieszczać stoiska z alkoholem wbrew powyższym
-- 2 of 3 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
3
regulacjom. Działanie takie stanowi naruszenie określonych w ustawie warunków
sprzedaży napojów alkoholowych. Zgodnie z treścią art. 18 ust. 10 pkt 2 ustawy, zezwolenie
na sprzedaż napojów alkoholowych organ zezwalający (wójt, burmistrz, prezydent miasta)
cofa w przypadku nieprzestrzegania określonych w ustawie warunków sprzedaży napojów
alkoholowych. Stosownie więc do powyższego, w przypadku powzięcia informacji i
stwierdzenia naruszenia przez dany punkt sprzedaży przepisów dotyczących
umiejscowienia napojów alkoholowych, organ zezwalający ma obowiązek cofnąć takiemu
punkowi zezwolenie na sprzedaż napojów alkoholowych.
Odpowiadając na pytanie czwarte, uprzejmie informuję, że zgodnie z przepisem art. 18 ust.
8 ustawy organ zezwalający lub, na podstawie jego upoważnienia, straż gminna lub
członkowie gminnej komisji rozwiązywania problemów alkoholowych dokonują kontroli
przestrzegania zasad i warunków korzystania z zezwolenia. Zgodnie więc z powyższym,
wskazać należy, że przedmiotowe kontrole należą do kompetencji organu, który wydał
danemu punktowi zezwolenie na sprzedaż napojów alkoholowych.
Odnosząc się do pytania piątego, uprzejmie informuję, że Ministerstwo Zdrowia nie
przeprowadziło dotychczas badań w przedmiotowym zakresie. Niemniej jednak,
Ministerstwo Zdrowia na bieżąco analizuje rozwiązania mające na celu ograniczenie
spożycia alkoholu oraz szkód powodowanych przez jego spożywanie, o potwierdzonej
skuteczności, rekomendowane m.in. przez Światową Organizację Zdrowia, zgodnie z
podejściem, że skuteczna polityka przeciwalkoholowa charakteryzuje się wykorzystaniem
narzędzi w różnych zakresach oddziaływania.
Z wyrazami szacunku
z upoważnienia Ministra Zdrowia
Wojciech Konieczny
Sekretarz Stanu
/dokument podpisany elektronicznie/
-- 3 of 3 --