Telefon: (+48) 22 369 29 00 ul. Wawelska 52/54, 00-922 Warszawa
info@klimat.gov.pl Ministerstwo Klimatu i Środowiska
www.gov.pl/klimat
Działamy zgodnie z EMAS - zarządzając instytucją, dbamy o środowisko
Paulina Hennig-Kloska
BM-WP.050.4.2024.KM
2991070.11674831.9390650
Warszawa, 24-01-2024
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację Pana Posła Tomasza Nowaka w sprawie dofinansowania
modernizacji oświetlenia ulicznego, znak: K10INT770, poniżej przedstawiam stosowne
informacje, przygotowane w porozumieniu z Narodowym Funduszem Ochrony Środowiska
i Gospodarki Wodnej.
1. Czy zostanie wdrożony nowy, celowany program dofinansowania wymiany
oświetlenia ulicznego przeznaczony dla wszystkich samorządów? Jeśli tak, to
proszę o określenie ram czasowych.
2. Czy MKiŚ może wskazać inne programy rządowe lub unijne, których środki można
wykorzystać na w/w cel?
Uprzejmie informuję, że aktualnie Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki
Wodnej nie planuje wdrożenia nowego, celowanego programu dofinansowania wymiany
oświetlenia ulicznego skierowanego do jednostek samorządu terytorialnego.
Uzyskanie dofinansowania do tego rodzaju przedsięwzięć będzie możliwe w ramach
Programu Fundusze Europejskie na Infrastrukturę, Klimat, Środowisko 2021-2027 (FEnIKS),
którego Szczegółowy Opis Priorytetów został opublikowany w dniu 30.12.2022 r. na
stronie: https://www.pois.gov.pl/strony/o-programie/fundusze-europejskie-na-
infrastrukture-klimat-srodowisko/dokumenty/szczegolowy-opis-priorytetow/ .
Ponadto, w pewnym zakresie, dofinansowanie takich przedsięwzięć może wpisywać się
w niektóre komponenty Krajowego Planu Odbudowy i Zwiększania Odporności (KPO),
w tym przykładowo instrument Zielonej Transformacji Miast. Szczegółowe informacje
o naborach w ramach KPO dostępne są pod linkiem:
https://www.funduszeeuropejskie.gov.pl/strony/o-funduszach/fundusze-na-lata-2021-
2027/krajowy-plan-odbudowy/nabory/.

-- 1 of 6 --

2
Projekty związane z modernizacją oświetlenia ulicznego mogą być co do zasady
finansowane ze środków unijnych w ramach programów regionalnych, zgodnie
z właściwością miejscową. Na potrzeby odpowiedzi na interpelację wskazano możliwości
aplikowania o środki w województwie wielkopolskim, gdzie wsparcie takie jest udzielane
w ramach programu Fundusze Europejskie dla Wielkopolski 2021-2027.
Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego
Zgodnie ze Szczegółowym Opisem Priorytetów Programu (wersja SZOP.FEWP.009). – stan
na 17 stycznia 2024 r. ze środków EFRR (Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego) można
uzyskać dofinansowanie w ramach poniższych działań.
1. Działanie FEWP.02.02 Wspieranie efektywności energetycznej i redukcji emisji gazów
cieplarnianych - Instrumenty finansowe (*wsparcie w ramach tego działania realizowane
będzie w ramach instrumentów finansowych, tj. pożyczki, dotacje w ramach instrumentu
finansowego):
Typ projektu nr 4: wsparcie FEW obejmuje realizację projektów w zakresie modernizacji
i rozbudowy istniejącego oświetlenia ulicznego na energooszczędne (wyłącznie jako
element projektów wskazanych w punktach 1-31*) obejmującą:
a) kompleksową modernizację oświetlenia zewnętrznego, w tym: wymianę
istniejących energochłonnych opraw oświetleniowych na energooszczędne oprawy
oświetleniowe wraz ze źródłem światła wyposażone w układy redukcji mocy
w zakresie istniejącej sieci oświetleniowej,
b) uzupełnienie oświetlenia ulicznego o nowe energooszczędne oprawy
oświetleniowe wraz ze źródłem światła wyposażone w układy redukcji mocy (tylko
w zakresie istniejącej sieci oświetleniowej i istniejącej sieci nN).
2. Działanie FEWP.03.01 Rozwój zrównoważonej mobilności miejskiej;
3. Działanie FEWP.03.02 Rozwój zrównoważonej mobilności miejskiej w ramach ZIT
Typ projektu nr 2: interwencje na rzecz zwiększenia zrównoważonej mobilności
i funkcjonalności i efektywności transportu miejskiego – pozostała infrastruktura.
a) budowa, przebudowa i modernizacja infrastruktury transportu (m.in.: sieci
tramwajowych i autobusowych – z ograniczeniem do inwestycji w przebudowę lub
rozbudowę sieci drogowej wykorzystywanej na potrzeby zbiorowego transportu
publicznego; buspasy; przebudowa skrzyżowań w celu ułatwienia oraz/lub nadania
priorytetu transportowi publicznemu w ruchu: pasy skrętów dla autobusów, śluzy
na skrzyżowaniach, infrastruktura drogowa przy pętlach
tramwajowych/autobusowych, stacjach kolejowych; wyposażenie dróg i ulic
w obiekty i urządzenia drogowe służące bezpieczeństwu ruchu pojazdów
transportu publicznego i niechronionych użytkowników dróg, energooszczędne
oświetlenie led (niedominujący element projektu);
Typ projektu nr 3: Wspieranie zeroemisyjnych form indywidualnej mobilności:
1 1) poprawa efektywności energetycznej w sektorze mieszkaniowym wraz z instalacją urządzeń OZE oraz wymianą
i/lub modernizacją źródeł ciepła, albo podłączeniem do sieci ciepłowniczej i/lub chłodniczej (…).
2) budowa i/lub modernizacja systemów ciepłowniczych i chłodniczych (sieci) wraz z magazynami ciepła zgodnie
z dyrektywą o efektywności energetycznej (Inwestycje o mocy zamówionej nie więcej niż 5MW).
3) realizacja projektów pilotażowych i demonstracyjnych w zakresie infrastruktury zeroemisyjnej bardziej
efektywnej energetycznie niż obowiązujące wymogi prawne

-- 2 of 6 --

3
a) Budowa i rozbudowa dróg rowerowych (w tym kontrapasów) oraz dróg dla pieszych
i rowerów, wraz z infrastrukturą towarzyszącą (element projektu), kontraruchów
oraz pasów ruchu dla rowerów;
b) Inne działania infrastrukturalne uwzględniające obiekty wspierające
niezmotoryzowanych uczestników ruchu, w tym system roweru miejskiego
z infrastrukturą rowerową (np.: stojaki, urządzenia do pomiaru ruchu rowerowego,
wiaty rowerowe, zaplecze sanitarne, stacje samoobsługowej naprawy rowerów,
śluzy rowerowe, przejścia i azyle dla pieszych, oświetlenie (element projektu).
4. Działanie FEWP.04.01 Infrastruktura drogowa
Typ projektu nr 1: Budowa, przebudowa, rozbudowa, modernizacja dróg wojewódzkich,
skrzyżowań (w tym z ruchem okrężnym) wraz z infrastrukturą towarzyszącą (osłony
przeciwolśnieniowe lub ekrany akustyczne; chodniki znajdujące się w ciągu drogi; przejścia
dla pieszych, jak również wszelkie inne prace infrastrukturalne pozwalające zwiększyć
bezpieczeństwo pieszych, rowerzystów czy zwierząt; ścieżki rowerowe znajdujące się
w ciągu drogi lub bezpośrednio służące wyłączeniu ruchu rowerowego z drogi będącej
przedmiotem projektu; oświetlenie wzdłuż drogi będącej przedmiotem projektu;
infrastruktura drogowa przyczyniająca się do ochrony środowiska (np. urządzenia
odwadniające, w tym kanalizacja deszczowa, zbiorniki retencyjne, przepusty, sączki,
zbiorniki odparowujące, separatory dla wód opadowych); kanalizacja teletechniczna;
miejsca do wypoczynku dla kierowców, w tym wyposażenie dotyczące wkomponowania
ww. rodzaju projektów w krajobraz; zieleń ozdobna i ochronna (zieleń przydrożna); zatoki
dla autobusów zatoki postojowe (niebędące miejscami parkingowymi, a służące krótkiemu
postojowi).
Działanie FEWP.07.01 Rewitalizacja (*wsparcie dedykowane projektom o charakterze
komercyjnym
Działanie FEWP.07.02 Rewitalizacja – Instrumenty finansowe (*wsparcie dedykowane
projektom o charakterze komercyjnym wdrażane w ramach instrumentów finansowych,
tj. pożyczki, dotacje w ramach instrumentu finansowego)
W zakresie projektów niekomercyjnych i komercyjnych na rzecz rewitalizacji obszarów
zdegradowanych na obszarach miejskich oraz innych niż miejskie elementami
uzupełniającymi zakres interwencji typów projektów 1 i 2 mogą być: termomodernizacja
budynku, instalacja monitoringu lub oświetlenia w celu podniesienia poziomu
bezpieczeństwa publicznego, (…)
Działanie FEWP.08.01 Wspieranie rozwoju programowanego w Lokalnych Strategiach
Rozwoju (RLKS)
W zakresie projektów obejmujących wsparcie RLKS w ramach kultury, turystyki, ochrony
powietrza, adaptacji do zmian klimatu, aktywizacji społecznej, odnowy wsi, społeczeństwa
informacyjnego elementami uzupełniającymi zakres interwencji mogą być:
termomodernizacja budynku, instalacja monitoringu lub oświetlenia w celu podniesienia
poziomu bezpieczeństwa publicznego.;
Fundusz na rzecz Sprawiedliwej Transformacji
Dodatkowo, warto zwrócić uwagę na Fundusz na rzecz Sprawiedliwej Transformacji (FST),
który jest nowym instrumentem finansowym w ramach polityki spójności, skierowanym
do regionów i sektorów, które w największym stopniu zmierzą się z wyzwaniami społeczno-
gospodarczymi w związku z wdrażaniem Europejskiego Zielonego Ładu (EZŁ).
W województwie wielkopolskim wsparcie dotyczy podregionu konińskiego.

-- 3 of 6 --

4
Działanie FEWP.10.05 Sprawnie funkcjonujący i zdekarbonizowany transport publiczny
Typ projektu nr 3: Budowa, przebudowa, rozbudowa i modernizacja infrastruktury
transportu zbiorowego, obsługi pasażerów oraz poprawy przepływu pasażerów związku
ze zmieniającą się geografią dojazdów (do pracy, szkół, usług itp.), w tym:
b) budowa, przebudowa i modernizacja infrastruktury transportu (m.in.: sieci
autobusowych – z ograniczeniem do inwestycji w przebudowę lub rozbudowę sieci
drogowej wykorzystywanej na potrzeby zbiorowego transportu publicznego;
buspasy; przebudowa skrzyżowań w celu ułatwienia i/lub nadania priorytetu
transportowi publicznemu w ruchu: pasy skrętów dla autobusów, śluzy
na skrzyżowaniach, infrastruktura drogowa przy pętlach autobusowych, stacjach
kolejowych; wyposażenie dróg i ulic w niezbędne obiekty i urządzenia drogowe
służące bezpieczeństwu ruchu pojazdów transportu publicznego i niechronionych
użytkowników dróg (m.in. zatoki, przystanki, przejścia/azyle dla pieszych)
energooszczędne oświetlenie led (jako uzupełniający, niedominujący element
projektu),
c) dróg pieszych i rowerowych zwiększających dostępność do węzłów/centrów
publicznego transportu zbiorowego (wraz z infrastrukturą rowerową (np. stojaki,
wiaty rowerowe, stacje samoobsługowej naprawy rowerów, śluzy rowerowe, kładki
rowerowe i pieszo-rowerowe zlokalizowane w ciągach ścieżek rowerowych,
oświetlenie (jako element projektu)).
Typ projektu nr 5: Rozwój infrastruktury dla indywidualnego ruchu nieemisyjnego, w tym:
b) Inne działania infrastrukturalne uwzględniające obiekty przeznaczone dla ruchu
niezmotoryzowanych uczestników ruchu, w tym system roweru miejskiego
z infrastrukturą rowerową (np. stojaki, wiaty rowerowe, stacje samoobsługowej
naprawy rowerów, śluzy rowerowe, kładki rowerowe i pieszo-rowerowe
zlokalizowane w ciągach ścieżek rowerowych, oświetlenie (jako element projektu)).
Działanie FEWP.10.07 Infrastruktura na rzecz aktywnego społeczeństwa, edukacyjna oraz
rewitalizacja wspierające transformację gospodarki
W ramach projektów obejmujących rewitalizację obszarów zdegradowanych cechujących
się negatywnym wpływem sektora wydobywczo-energetycznego (w szczególności
na obszarach, na których występują tereny poprzemysłowe, w tym pokopalnianie),
elementami uzupełniającymi projektu może być: termomodernizacja budynku, instalacji
monitoringu lub oświetlenia w celu podniesienia poziomu bezpieczeństwa publicznego (…)
w zakresie:
a) prac w ramach budynków, obiektów i przestrzeni wraz z przyległym otoczeniem
znajdujących się na obszarach rewitalizacji,
b) zagospodarowania przestrzeni publicznych,
c) poprawy funkcjonalności i bezpieczeństwa przestrzeni publicznych,
d) prac w ramach dróg rowerowych i pieszych praz infrastruktury drogowej.
Szczegółowe informacje na temat zasad i terminów naborów dostępne są dla wszystkich
zainteresowanych na portalu dedykowanym środkom unijnym:
https://www.funduszeeuropejskie.gov.pl/
a dla województwa wielkopolskiego w zakładce: https://wrpo.wielkopolskie.pl/dowiedz-
sie-wiecej-o-programie/fundusze-europejskie-dla-Wielkopolski-2021-2027
ESCO

-- 4 of 6 --

5
Niezależnie od wsparcia dotacyjnego, warto rozważyć inne metody i koncepcje dotyczące
efektywności energetycznej np. oparte o system przedsiębiorstw ESCO. Przedsiębiorstwo
oszczędzania energii typu ESCO (skrót od Energy Service Company) to firma świadcząca
usługi energetyczne lub dostarczająca innych środków poprawy efektywności
energetycznej dla użytkownika/odbiorcy energii, biorąc przy tym na siebie pewną część
ryzyka finansowego. Zapłata za wykonane usługi jest oparta (w całości lub w części) na
osiągnięciu poprawy efektywności energetycznej oraz spełnieniu innych uzgodnionych
kryteriów efektywności.
Firma typu ESCO angażuje swoje środki finansowe w przeprowadzenie u klienta
przedsięwzięcia modernizacyjnego, a odzyskuje poniesione nakłady (wraz
z wynagrodzeniem) poprzez płatności rozłożone w czasie. Okres zwrotu inwestycji zależy
od indywidualnych ustaleń pomiędzy stronami. Płatności dokonywane przez klienta
pochodzą z wygenerowanych oszczędności w kosztach energii. W praktyce istnieje szereg
modeli usług świadczonych przez firmy typu ESCO, które różnią się sposobem
finansowania, podziałem ryzyka oraz podziałem zysków pochodzących z zaoszczędzonych
pieniędzy.
Firma typu ESCO może korzystać z różnych źródeł finansowania, w tym również
z finansowania, które uzyskał klient (m.in. w formie pomocy publicznej polegającej
na uzyskaniu różnego rodzaju dotacji lub finansowania).
Więcej na ten temat: https://www.gov.pl/web/klimat/lista-dostepnych-dostawcow-uslug-
energetycznych
Dodatkowo pragnę podkreślić, że w wyniku nowelizacji przepisu art. 18 ustawy – Prawo
energetyczne (Dz. U. z 2022 r. poz. 1385 z późn. zm., z dniem 1 stycznia 2004 r.
ustawodawca rozszerzył obowiązek finansowania oświetlenia dróg publicznych przez gminy
z dróg będących własnością gminy do wszystkich dróg znajdujących się na terenie gminy,
z wyłączeniem autostrad i dróg ekspresowych w rozumieniu przepisów o autostradach
płatnych. W poprzednim stanie prawnym finansowanie oświetlenia ulic, placów i dróg także
należało do zadań własnych gmin, ale jedynie w odniesieniu do tych dróg, które znajdowały
się na terenie gminy i których gmina była zarządcą. Oświetlenie dróg niebędących
w zarządzie gminy finansowane było z budżetu państwa. Rozszerzenie obowiązku
finansowania przez gminy oświetlenia ulicznego o wszystkie drogi znajdujące się na
terytorium gminy, z wyjątkiem autostrad i dróg ekspresowych, w rozumieniu ustawy
o autostradach płatnych, wynikało z przeprowadzanej w tym czasie reformy systemu
finansów samorządu terytorialnego, której celem miała być zmiana warunków
funkcjonowania, decentralizacja funkcji państwa oraz przeniesienie części dochodów
państwa do samorządów. Nałożenie na gminy dodatkowego obowiązku, jakim jest
finansowanie oświetlenia ulicznego wszystkich dróg znajdujących się na terenie gminy,
z wyłączeniem autostrad i dróg ekspresowych, w rozumieniu przepisów
o autostradach płatnych, wiązało się z przekazaniem gminom dodatkowych środków
pieniężnych, m.in. na ten cel.
W wyniku nowelizacji przepisów ustawy z dnia 13 listopada 2003 r. o dochodach jednostek
samorządu terytorialnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 2267 z późn. zm.), zwaną dalej „ustawą
o dochodach JST”, przez ustawę z dnia 15 września 2022 r. o zmianie ustawy o dochodach
jednostek samorządu terytorialnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1964),
przyjęto szereg mechanizmów wsparcia jednostek samorządu terytorialnego (JST)
w realizacji ich zadań publicznych. Ustawa o dochodach JST przewiduje, że źródłem

-- 5 of 6 --

6
dochodów własnych JST są udziały we wpływach z podatku dochodowego od osób
fizycznych (PIT). W zakresie dodanego art. 70j ustawy o dochodach JST, wprowadzono
podstawę prawną przekazania w 2022 r. dodatkowych dochodów z tytułu udziału we
wpływach z PIT, w łącznej wysokości 13,673 mld zł, w celu wsparcia jednostek samorządu
terytorialnego w realizacji ich zadań. Łączna kwota dodatkowych środków pieniężnych,
składała się z dwóch kwot składowych. Pierwsza (7,793 mld zł) nawiązuje do wysokości
części rozwojowej subwencji ogólnej, która zostaje przekazana odpowiednio do gmin,
powiatów i województw w 2023 r. Środki z tej kwoty otrzymały wszystkie jednostki –
proporcjonalnie do wysokości dochodów z tytułu udziału we wpływach z PIT planowanych
na 2023 r. Natomiast druga kwota składowa (5,880 mld zł), pozostająca po
rozdysponowaniu ww. kwoty odpowiadającej części rozwojowej subwencji ogólnej, została
rozdzielona na części przysługujące poszczególnym rodzajom JST, tj. gminom, powiatom
i województwom proporcjonalnie do wysokości udziału planowanych na rok 2023
dochodów z tytułu udziałów we wpływach z PIT.
Ponadto, stosownie do przepisów ustawy z dnia 7 grudnia 2023 r. o zmianie ustaw w celu
wsparcia odbiorców energii elektrycznej, paliw gazowych i ciepła (Dz.U. 2023 poz. 2760),
niezależnie od wzrostu cen energii elektrycznej na rynku hurtowym w pierwszym półroczu
2024 r. w rozliczeniach z m.in. jednostkami samorządu terytorialnego lub podmiotami
świadczącymi na rzecz tej jednostki usługi, w tym samorządowymi zakładami budżetowymi,
samorządową jednostkę budżetową oraz spółkami, o których mowa w art. 9 ust. 1 oraz art.
14 ust. 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1996 r. o gospodarce komunalnej (Dz. U. z 2021 r. poz.
679), w zakresie, w jakim zużywają energię elektryczną na potrzeby wykonywania zadań
zleconych i zadań własnych, w tym usług świadczonych w ogólnym interesie gospodarczym,
m.in. z zakresu dróg, ulic, mostów, placów oraz organizacji ruchu drogowego, stosowana
będzie, podobnie jak w 2023 roku cena za obrót energią elektryczną tzw. cena maksymalna.
Z wyrazami szacunku
Paulina Hennig-Kloska
Minister Klimatu i Środowiska
Ministerstwo Klimatu i Środowiska
/ – podpisany cyfrowo/
Do wiadomości:
Departament Spraw Parlamentarnych w KPRM.

-- 6 of 6 --