Interpelacja nr 7696
Interpelacja w sprawie bezdomności mężczyzn
Zgłaszający:
•
Adresat:
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie bezdomności mężczyzn
Interpelacja nr 7696
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie bezdomności mężczyzn
Zgłaszający: Marcelina Zawisza
Data wpływu: 29-01-2025
Szanowna Pani Ministro,
jedna z uwag zgłoszonych przez stronę społeczną podczas posiedzenia Parlamentarnego Zespołu ds. zakończenia bezdomności dotyczy istotnej luki badawczej w zakresie bezdomności. Choć literatura zawiera wiele analiz dotyczących samego zjawiska bezdomności, które – ze względu na znaczną dysproporcję w jego występowaniu – w większości dotyczy mężczyzn, to jednak problem bezdomności mężczyzn oraz jej przyczyn pozostaje wciąż niedostatecznie zbadany i zrozumiany.
Według danych statystycznych w Polsce większość osób w kryzysie bezdomności to mężczyźni. Zgodnie z ogólnopolskim badaniem liczby osób bezdomnych, przeprowadzonym w lutym 2024 roku, zidentyfikowano 31 042 osoby w kryzysie bezdomności. Wśród nich 80% stanowili mężczyźni (24 880 osób), a 20% kobiety (6 162 osoby). Niestety, do tej pory nie przeprowadzono badań mających na celu określenie przyczyn tak znaczącej dysproporcji.
Zjawisko to wymaga szczególnej uwagi, ponieważ jego przyczyny pozostają niedostatecznie zbadane, co utrudnia podejmowanie skutecznych działań. Bezdomność jest problemem o charakterze wieloaspektowym, obejmującym kwestie społeczne, ekonomiczne, zdrowotne i psychologiczne. Brak precyzyjnej diagnozy powodów tej nierówności może prowadzić do nieskuteczności istniejących programów pomocowych oraz utrudniać opracowanie kompleksowych rozwiązań.
Chcielibyśmy zwrócić uwagę na kilka potencjalnych czynników, które mogą wpływać na większą liczbę mężczyzn w kryzysie bezdomności, takich jak:
utrudniony dostęp do pomocy psychologicznej i wsparcia w sytuacjach kryzysowych, szczególnie dla mężczyzn;
wyższy odsetek uzależnień od alkoholu i substancji psychoaktywnych wśród mężczyzn;
społeczne stereotypy dotyczące ról płciowych, które mogą ograniczać mężczyznom możliwość korzystania z dostępnych form pomocy;
problemy związane z trudnościami w utrzymaniu zatrudnienia w sektorach gospodarki, w których dominują mężczyźni.
Tegoroczna edycja programu „Pokonać bezdomność. Program pomocy osobom bezdomnym" daje możliwość przeprowadzenia badań, które zapewnią informacje na temat przedstawionej dysproporcji.
W związku z powyższym, na podstawie art. 14 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 9 maja 1996 r. o wykonywaniu mandatu posła i senatora (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 907), uprzejmie prosimy o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:
Czy ministerstwo planuje przeprowadzenie szczegółowych badań nad przyczynami znacznie wyższej liczby mężczyzn wśród osób w kryzysie bezdomności? Jeśli tak, jakie działania w tym zakresie są planowane, a jeśli nie – dlaczego?
Czy przewiduje się zlecenie zewnętrznym podmiotom (np. organizacjom pozarządowym, ośrodkom badawczym) np. w ramach programu „Pokonać bezdomność. Program pomocy osobom bezdomnym" opracowania raportu na temat specyfiki problemów osób w kryzysie bezdomności, ze szczególnym uwzględnieniem kwestii płci?
Czy ministerstwo planuje wprowadzenie rozwiązań systemowych, które uwzględniają specyficzne potrzeby mężczyzn w kryzysie bezdomności, w tym w zakresie profilaktyki, wsparcia psychologicznego i reintegracji społecznej?
Interpelacja nr 7696
do ministra rodziny, pracy i polityki społecznej
w sprawie bezdomności mężczyzn
Zgłaszający: Marcelina Zawisza
Data wpływu: 29-01-2025
Szanowna Pani Ministro,
jedna z uwag zgłoszonych przez stronę społeczną podczas posiedzenia Parlamentarnego Zespołu ds. zakończenia bezdomności dotyczy istotnej luki badawczej w zakresie bezdomności. Choć literatura zawiera wiele analiz dotyczących samego zjawiska bezdomności, które – ze względu na znaczną dysproporcję w jego występowaniu – w większości dotyczy mężczyzn, to jednak problem bezdomności mężczyzn oraz jej przyczyn pozostaje wciąż niedostatecznie zbadany i zrozumiany.
Według danych statystycznych w Polsce większość osób w kryzysie bezdomności to mężczyźni. Zgodnie z ogólnopolskim badaniem liczby osób bezdomnych, przeprowadzonym w lutym 2024 roku, zidentyfikowano 31 042 osoby w kryzysie bezdomności. Wśród nich 80% stanowili mężczyźni (24 880 osób), a 20% kobiety (6 162 osoby). Niestety, do tej pory nie przeprowadzono badań mających na celu określenie przyczyn tak znaczącej dysproporcji.
Zjawisko to wymaga szczególnej uwagi, ponieważ jego przyczyny pozostają niedostatecznie zbadane, co utrudnia podejmowanie skutecznych działań. Bezdomność jest problemem o charakterze wieloaspektowym, obejmującym kwestie społeczne, ekonomiczne, zdrowotne i psychologiczne. Brak precyzyjnej diagnozy powodów tej nierówności może prowadzić do nieskuteczności istniejących programów pomocowych oraz utrudniać opracowanie kompleksowych rozwiązań.
Chcielibyśmy zwrócić uwagę na kilka potencjalnych czynników, które mogą wpływać na większą liczbę mężczyzn w kryzysie bezdomności, takich jak:
utrudniony dostęp do pomocy psychologicznej i wsparcia w sytuacjach kryzysowych, szczególnie dla mężczyzn;
wyższy odsetek uzależnień od alkoholu i substancji psychoaktywnych wśród mężczyzn;
społeczne stereotypy dotyczące ról płciowych, które mogą ograniczać mężczyznom możliwość korzystania z dostępnych form pomocy;
problemy związane z trudnościami w utrzymaniu zatrudnienia w sektorach gospodarki, w których dominują mężczyźni.
Tegoroczna edycja programu „Pokonać bezdomność. Program pomocy osobom bezdomnym" daje możliwość przeprowadzenia badań, które zapewnią informacje na temat przedstawionej dysproporcji.
W związku z powyższym, na podstawie art. 14 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 9 maja 1996 r. o wykonywaniu mandatu posła i senatora (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 907), uprzejmie prosimy o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:
Czy ministerstwo planuje przeprowadzenie szczegółowych badań nad przyczynami znacznie wyższej liczby mężczyzn wśród osób w kryzysie bezdomności? Jeśli tak, jakie działania w tym zakresie są planowane, a jeśli nie – dlaczego?
Czy przewiduje się zlecenie zewnętrznym podmiotom (np. organizacjom pozarządowym, ośrodkom badawczym) np. w ramach programu „Pokonać bezdomność. Program pomocy osobom bezdomnym" opracowania raportu na temat specyfiki problemów osób w kryzysie bezdomności, ze szczególnym uwzględnieniem kwestii płci?
Czy ministerstwo planuje wprowadzenie rozwiązań systemowych, które uwzględniają specyficzne potrzeby mężczyzn w kryzysie bezdomności, w tym w zakresie profilaktyki, wsparcia psychologicznego i reintegracji społecznej?
Odpowiedź urzędowa
Podsekretarz stanu Katarzyna Nowakowska
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Bardzo konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
8%
Konkretność
92%
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 19 %
Precyzyjne daty
4
Odpowiedź na punkty
Brak podziału
Gęstość faktów
9.4 / 1k zn.
- Podaje wskaźniki procentowe (19)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (4)
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
9474 znaków
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.50.2025
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 7696 Pani Posłanki Marceliny Zawiszy ws. działań
podejmowanych w stosunku do mężczyzn w kryzysie bezdomności, proszę przyjąć
informacje pozostające we właściwości Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej.
Na wstępie należy wyjaśnić, że ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
(Dz. U. z 2024, r. poz. 1283) nie wyodrębnia ze względu na płeć grup korzystających
z pomocy społecznej lub ubiegających się o nią. Każda osoba znajdująca się w trudnej sytuacji
życiowej może korzystać z przewidzianych w ustawie o pomocy społecznej świadczeń, na
zasadach wynikających z przepisów ustawy i aktów wykonawczych. Zawarta w ustawie
definicja osoby w kryzysie bezdomności nie różnicuje osób ze względu na płeć czy wiek. Art.
6 pkt 8 tego aktu stanowi, że za osobę bezdomną uważa się „niezamieszkującą w lokalu
mieszkalnym w rozumieniu przepisów o ochronie praw lokatorów i mieszkaniowym zasobie
gminy i niezameldowaną na pobyt stały, w rozumieniu przepisów o ewidencji ludności,
a także osobę niezamieszkującą w lokalu mieszkalnym i zameldowaną na pobyt stały
w lokalu, w którym nie ma możliwości zamieszkania”.
Zgodnie z przeprowadzonym na zlecenie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
Ogólnopolskim Badaniem Liczby Osób Bezdomnych z lutego 2024 r., w Polsce
zidentyfikowano 31 042 osoby, jako znajdujące się w kryzysie bezdomności. 80% z nich
stanowili mężczyźni.
Wśród głównych przyczyn bezdomności osoby badane wskazały uzależnienie od alkoholu
(19%), konflikt rodzinny (17%), eksmisję/wymeldowanie z mieszkania (11%), a także rozpad
związku (8%), bezrobocie/utratę pracy (7%) i zły stan zdrowia/niepełnosprawność (7%).
Zadłużenie jako główną przyczynę bezdomności podało 3 094 osób (81% z nich stanowili
mężczyźni, 19% kobiety). 291 osób w kryzysie bezdomności wskazało alimenty jako główne
źródło swojego dochodu. Kobiety stanowiły w tej grupie 79%, zaś mężczyźni 21%. 1 491
osób pytanych o główną przyczynę bezdomności wskazało przemoc domową, z czego 52%
stanowili mężczyźni. Inną przemoc niż domowa jako przyczynę bezdomności wskazało 161
badanych, z których 63% stanowili mężczyźni.
W przeprowadzonym ostatnio Badaniu Liczby Osób Bezdomnych badano przyczyny
bezdomności w odniesieniu do trzech rodzajów uzależnień: od alkoholu, od narkotyków i od
hazardu. Jako wiodącą przyczynę wszystkich przypadków bezdomności badani wskazali
uzależnienie od alkoholu (19% badanych, czyli 9 521 osób, z czego 89% stanowili mężczyźni).
Na uzależnienie od narkotyków wskazało 2% badanych (966 osób, w tym 88% mężczyzn).
Uzależnienie od hazardu wskazywało 0,5% badanych (242 osoby, z czego 94% stanowili
mężczyźni).
Przepisy ustawy o pomocy społecznej zobowiązują gminę i powiat do wykonywania zadań
z zakresu pomocy społecznej, co oznacza, że mimo obowiązku osób fizycznych i prawnych do
-- 1 of 3 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
zaspokajania własnych potrzeb życiowych (art. 16 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej),
jednostki te nie mogą odmówić osobie potrzebującej jej udzielenia.
Do zadań własnych gminy, na podstawie art. 17 wspomnianego aktu, należy m.in.
przyznawanie i wypłacanie zasiłków specjalnych celowych, prowadzenie domów pomocy
społecznej oraz zapewnienie miejsc w tych placówkach i ośrodkach wsparcia o zasięgu
gminnym, a także kierowanie do nich osób potrzebujących wsparcia.
Formy wsparcia osób w kryzysie bezdomności określa art. 48a ustawy o pomocy społecznej.
Zgodnie z jego treścią udzielenie schronienia następuje przez przyznanie tymczasowego
miejsca w noclegowni, schronisku dla osób bezdomnych, schronisku dla osób bezdomnych
z usługami opiekuńczymi oraz w ogrzewalni. Przywołany artykuł określa także definicje
i warunki udzielania wsparcia w poszczególnych formach, tak aby umożliwić dostosowanie
go do konkretnych potrzeb osoby potrzebującej wsparcia.
Schronisk dla osób w kryzysie bezdomności, schronisk dla osób w kryzysie bezdomności
z usługami opiekuńczymi, noclegowni i ogrzewalni przeznaczonych wyłącznie dla mężczyzn,
we wszystkich województwach jest w sumie 214 i mogą one łącznie pomieścić 7 634 osoby.
316 placówek tymczasowego schronienia, położonych na terenie wszystkich województw
w kraju i przeznaczonych dla kobiet oraz mężczyzn, zapewnia z kolei 10 942 miejsca.
Kierownictwo Ministerstwa zwróciło się z prośbą do jednostek samorządu terytorialnego
o przekazanie danych związanych ze Sprawozdaniem z realizacji działań na rzecz osób
bezdomnych w województwach w 2024 r.
Zgodnie z art. 23 ust. 1 pkt 7a ustawy o pomocy społecznej minister właściwy do spraw
zabezpieczenia społecznego, w określonym obszarze pomocy społecznej, wspiera finansowo
programy kierowane do osób w kryzysie bezdomności (w tym do mężczyzn). Programy te
realizowane są przez jednostki samorządu terytorialnego lub podmioty uprawnione,
o których mowa w art. 25 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej.
Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej realizuje Program „Pokonać bezdomność.
Program pomocy osobom bezdomnym”. Jego celem jest inspirowanie oraz wspieranie
inicjatyw nakierowanych na przeciwdziałanie i rozwiązywanie problemu bezdomności, a
także propagowanie wdrażania nowych metod pracy z osobami w kryzysie bezdomności oraz
programów ich aktywizacji społecznej i zawodowej. Inicjatywa ma charakter uzupełniający
wobec ustawowych obowiązków samorządów w zakresie przeciwdziałania bezdomności,
wspiera też działalność podmiotów pozarządowych, funkcjonujących w obszarze pomocy
społecznej. Na dofinansowanie działań prowadzonych w ramach programu w 2025 r.
Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej przeznaczyła 10 500 000 zł. Są to środki
wyłącznie krajowe.
Odnośnie wsparcia oferowanego rodzicom z dziećmi wyjaśniam, że w ramach systemu
pomocy społecznej funkcjonują „domy dla matek z małoletnimi dziećmi i kobiet w ciąży”,
które prowadzone są w ramach zadań własnych samorządów powiatowych. Placówki te
udzielają wsparcia matkom z małoletnimi dziećmi oraz kobietom w ciąży doznającym
przemocy domowej lub znajdującym się w innej sytuacji kryzysowej. Art. 47 ust. 4 ustawy
z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2024 r., poz. 1283) wprost wskazuje,
iż wsparcie świadczone w tych placówkach adresowane jest również do ojców z małoletnimi
dziećmi oraz innych osób sprawujących nad dziećmi opiekę prawną. Ojcowie mogą uzyskać
pomoc na takich samych zasadach oraz w tożsamych formach i zakresie, co inne osoby
korzystające z usług placówek.
-- 2 of 3 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Funkcjonowanie domów dla matek z małoletnimi dziećmi i kobiet w ciąży określa
rozporządzenie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 7 lutego 2024 r.
w sprawie domów dla matek z małoletnimi dziećmi i kobiet w ciąży (Dz. U. z 2024, poz. 169).
Rozporządzenie ustala standard podstawowych usług świadczonych przez te placówki
w zakresie interwencyjnym, terapeutyczno-wspomagającym oraz dotyczącym potrzeb
bytowych. Udzielanie pomocy odbywa się w oparciu o indywidualny, uzgodniony
z pensjonariuszem domu plan wsparcia, tak aby oferowana pomoc w jak największym
stopniu odpowiadała jego konkretnym potrzebom.
W systemie wsparcia osób w kryzysie bezdomności, zwłaszcza pozostających
w bezdomności ulicznej, niezwykle istotną rolę odgrywają punkty pomocy doraźnej. Wśród
nich wyróżnić należy m.in.: jadłodajnie, jadłodzielnie, łaźnie, pralnie, punkty wydawania
żywności, punkty wydawania odzieży, świetlice, punkty konsultacyjno-informacyjne oraz
punkty pomocy medycznej.
Warto podkreślić, że schronisko dla osób bezdomnych zapewnia osobom doświadczającym
bezdomności, które podpisały kontrakt socjalny, całodobowe, tymczasowe schronienie oraz
usługi ukierunkowane na wzmacnianie ich aktywności społecznej, a także pomoc w wyjściu
z bezdomności i uzyskaniu samodzielności życiowej. Osoba w kryzysie bezdomności może
zostać objęta indywidualnym programem wychodzenia z bezdomności, uzyskując wsparcie
w rozwiązywaniu problemów życiowych, w szczególności mieszkaniowych, oraz pomoc
w uzyskaniu zatrudnienia. Program, który ma charakter indywidualny i jest uzgadniany przez
pracownika socjalnego i osobę w kryzysie bezdomności, musi uwzględniać sytuację danej
osoby oraz zapewnić jej szczególne wsparcie w wychodzeniu z bezdomności. Powinien on
uwzględniać wszystkie środki pomocy, które znajdują się w dyspozycji Ośrodka Pomocy
Społecznej, który program realizuje.
Jednocześnie informuję, że obecnie odbywają się konsultacje ws. rozporządzenia Ministra
Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej zmieniającego rozporządzenie w sprawie minimalnych
standardów noclegowni, schronisk dla osób bezdomnych, schronisk dla osób bezdomnych
z usługami opiekuńczymi i ogrzewalni. Projekt jest w trakcie uzgodnień międzyresortowych,
opiniowania i konsultacji publicznych. Proponowane w dokumencie zmiany wychodzą
naprzeciw wnioskom sektora społecznego ws. możliwych modyfikacji w funkcjonowaniu
placówek tymczasowego pobytu dla osób w kryzysie bezdomności.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
Katarzyna Nowakowska
Podsekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 3 of 3 --
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.50.2025
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 7696 Pani Posłanki Marceliny Zawiszy ws. działań
podejmowanych w stosunku do mężczyzn w kryzysie bezdomności, proszę przyjąć
informacje pozostające we właściwości Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej.
Na wstępie należy wyjaśnić, że ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej
(Dz. U. z 2024, r. poz. 1283) nie wyodrębnia ze względu na płeć grup korzystających
z pomocy społecznej lub ubiegających się o nią. Każda osoba znajdująca się w trudnej sytuacji
życiowej może korzystać z przewidzianych w ustawie o pomocy społecznej świadczeń, na
zasadach wynikających z przepisów ustawy i aktów wykonawczych. Zawarta w ustawie
definicja osoby w kryzysie bezdomności nie różnicuje osób ze względu na płeć czy wiek. Art.
6 pkt 8 tego aktu stanowi, że za osobę bezdomną uważa się „niezamieszkującą w lokalu
mieszkalnym w rozumieniu przepisów o ochronie praw lokatorów i mieszkaniowym zasobie
gminy i niezameldowaną na pobyt stały, w rozumieniu przepisów o ewidencji ludności,
a także osobę niezamieszkującą w lokalu mieszkalnym i zameldowaną na pobyt stały
w lokalu, w którym nie ma możliwości zamieszkania”.
Zgodnie z przeprowadzonym na zlecenie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
Ogólnopolskim Badaniem Liczby Osób Bezdomnych z lutego 2024 r., w Polsce
zidentyfikowano 31 042 osoby, jako znajdujące się w kryzysie bezdomności. 80% z nich
stanowili mężczyźni.
Wśród głównych przyczyn bezdomności osoby badane wskazały uzależnienie od alkoholu
(19%), konflikt rodzinny (17%), eksmisję/wymeldowanie z mieszkania (11%), a także rozpad
związku (8%), bezrobocie/utratę pracy (7%) i zły stan zdrowia/niepełnosprawność (7%).
Zadłużenie jako główną przyczynę bezdomności podało 3 094 osób (81% z nich stanowili
mężczyźni, 19% kobiety). 291 osób w kryzysie bezdomności wskazało alimenty jako główne
źródło swojego dochodu. Kobiety stanowiły w tej grupie 79%, zaś mężczyźni 21%. 1 491
osób pytanych o główną przyczynę bezdomności wskazało przemoc domową, z czego 52%
stanowili mężczyźni. Inną przemoc niż domowa jako przyczynę bezdomności wskazało 161
badanych, z których 63% stanowili mężczyźni.
W przeprowadzonym ostatnio Badaniu Liczby Osób Bezdomnych badano przyczyny
bezdomności w odniesieniu do trzech rodzajów uzależnień: od alkoholu, od narkotyków i od
hazardu. Jako wiodącą przyczynę wszystkich przypadków bezdomności badani wskazali
uzależnienie od alkoholu (19% badanych, czyli 9 521 osób, z czego 89% stanowili mężczyźni).
Na uzależnienie od narkotyków wskazało 2% badanych (966 osób, w tym 88% mężczyzn).
Uzależnienie od hazardu wskazywało 0,5% badanych (242 osoby, z czego 94% stanowili
mężczyźni).
Przepisy ustawy o pomocy społecznej zobowiązują gminę i powiat do wykonywania zadań
z zakresu pomocy społecznej, co oznacza, że mimo obowiązku osób fizycznych i prawnych do
-- 1 of 3 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
zaspokajania własnych potrzeb życiowych (art. 16 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej),
jednostki te nie mogą odmówić osobie potrzebującej jej udzielenia.
Do zadań własnych gminy, na podstawie art. 17 wspomnianego aktu, należy m.in.
przyznawanie i wypłacanie zasiłków specjalnych celowych, prowadzenie domów pomocy
społecznej oraz zapewnienie miejsc w tych placówkach i ośrodkach wsparcia o zasięgu
gminnym, a także kierowanie do nich osób potrzebujących wsparcia.
Formy wsparcia osób w kryzysie bezdomności określa art. 48a ustawy o pomocy społecznej.
Zgodnie z jego treścią udzielenie schronienia następuje przez przyznanie tymczasowego
miejsca w noclegowni, schronisku dla osób bezdomnych, schronisku dla osób bezdomnych
z usługami opiekuńczymi oraz w ogrzewalni. Przywołany artykuł określa także definicje
i warunki udzielania wsparcia w poszczególnych formach, tak aby umożliwić dostosowanie
go do konkretnych potrzeb osoby potrzebującej wsparcia.
Schronisk dla osób w kryzysie bezdomności, schronisk dla osób w kryzysie bezdomności
z usługami opiekuńczymi, noclegowni i ogrzewalni przeznaczonych wyłącznie dla mężczyzn,
we wszystkich województwach jest w sumie 214 i mogą one łącznie pomieścić 7 634 osoby.
316 placówek tymczasowego schronienia, położonych na terenie wszystkich województw
w kraju i przeznaczonych dla kobiet oraz mężczyzn, zapewnia z kolei 10 942 miejsca.
Kierownictwo Ministerstwa zwróciło się z prośbą do jednostek samorządu terytorialnego
o przekazanie danych związanych ze Sprawozdaniem z realizacji działań na rzecz osób
bezdomnych w województwach w 2024 r.
Zgodnie z art. 23 ust. 1 pkt 7a ustawy o pomocy społecznej minister właściwy do spraw
zabezpieczenia społecznego, w określonym obszarze pomocy społecznej, wspiera finansowo
programy kierowane do osób w kryzysie bezdomności (w tym do mężczyzn). Programy te
realizowane są przez jednostki samorządu terytorialnego lub podmioty uprawnione,
o których mowa w art. 25 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej.
Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej realizuje Program „Pokonać bezdomność.
Program pomocy osobom bezdomnym”. Jego celem jest inspirowanie oraz wspieranie
inicjatyw nakierowanych na przeciwdziałanie i rozwiązywanie problemu bezdomności, a
także propagowanie wdrażania nowych metod pracy z osobami w kryzysie bezdomności oraz
programów ich aktywizacji społecznej i zawodowej. Inicjatywa ma charakter uzupełniający
wobec ustawowych obowiązków samorządów w zakresie przeciwdziałania bezdomności,
wspiera też działalność podmiotów pozarządowych, funkcjonujących w obszarze pomocy
społecznej. Na dofinansowanie działań prowadzonych w ramach programu w 2025 r.
Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej przeznaczyła 10 500 000 zł. Są to środki
wyłącznie krajowe.
Odnośnie wsparcia oferowanego rodzicom z dziećmi wyjaśniam, że w ramach systemu
pomocy społecznej funkcjonują „domy dla matek z małoletnimi dziećmi i kobiet w ciąży”,
które prowadzone są w ramach zadań własnych samorządów powiatowych. Placówki te
udzielają wsparcia matkom z małoletnimi dziećmi oraz kobietom w ciąży doznającym
przemocy domowej lub znajdującym się w innej sytuacji kryzysowej. Art. 47 ust. 4 ustawy
z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2024 r., poz. 1283) wprost wskazuje,
iż wsparcie świadczone w tych placówkach adresowane jest również do ojców z małoletnimi
dziećmi oraz innych osób sprawujących nad dziećmi opiekę prawną. Ojcowie mogą uzyskać
pomoc na takich samych zasadach oraz w tożsamych formach i zakresie, co inne osoby
korzystające z usług placówek.
-- 2 of 3 --
tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Funkcjonowanie domów dla matek z małoletnimi dziećmi i kobiet w ciąży określa
rozporządzenie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 7 lutego 2024 r.
w sprawie domów dla matek z małoletnimi dziećmi i kobiet w ciąży (Dz. U. z 2024, poz. 169).
Rozporządzenie ustala standard podstawowych usług świadczonych przez te placówki
w zakresie interwencyjnym, terapeutyczno-wspomagającym oraz dotyczącym potrzeb
bytowych. Udzielanie pomocy odbywa się w oparciu o indywidualny, uzgodniony
z pensjonariuszem domu plan wsparcia, tak aby oferowana pomoc w jak największym
stopniu odpowiadała jego konkretnym potrzebom.
W systemie wsparcia osób w kryzysie bezdomności, zwłaszcza pozostających
w bezdomności ulicznej, niezwykle istotną rolę odgrywają punkty pomocy doraźnej. Wśród
nich wyróżnić należy m.in.: jadłodajnie, jadłodzielnie, łaźnie, pralnie, punkty wydawania
żywności, punkty wydawania odzieży, świetlice, punkty konsultacyjno-informacyjne oraz
punkty pomocy medycznej.
Warto podkreślić, że schronisko dla osób bezdomnych zapewnia osobom doświadczającym
bezdomności, które podpisały kontrakt socjalny, całodobowe, tymczasowe schronienie oraz
usługi ukierunkowane na wzmacnianie ich aktywności społecznej, a także pomoc w wyjściu
z bezdomności i uzyskaniu samodzielności życiowej. Osoba w kryzysie bezdomności może
zostać objęta indywidualnym programem wychodzenia z bezdomności, uzyskując wsparcie
w rozwiązywaniu problemów życiowych, w szczególności mieszkaniowych, oraz pomoc
w uzyskaniu zatrudnienia. Program, który ma charakter indywidualny i jest uzgadniany przez
pracownika socjalnego i osobę w kryzysie bezdomności, musi uwzględniać sytuację danej
osoby oraz zapewnić jej szczególne wsparcie w wychodzeniu z bezdomności. Powinien on
uwzględniać wszystkie środki pomocy, które znajdują się w dyspozycji Ośrodka Pomocy
Społecznej, który program realizuje.
Jednocześnie informuję, że obecnie odbywają się konsultacje ws. rozporządzenia Ministra
Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej zmieniającego rozporządzenie w sprawie minimalnych
standardów noclegowni, schronisk dla osób bezdomnych, schronisk dla osób bezdomnych
z usługami opiekuńczymi i ogrzewalni. Projekt jest w trakcie uzgodnień międzyresortowych,
opiniowania i konsultacji publicznych. Proponowane w dokumencie zmiany wychodzą
naprzeciw wnioskom sektora społecznego ws. możliwych modyfikacji w funkcjonowaniu
placówek tymczasowego pobytu dla osób w kryzysie bezdomności.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
Katarzyna Nowakowska
Podsekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/
-- 3 of 3 --