Interpelacja w sprawie ochrony pracowników medycznych
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 7679
do ministra sprawiedliwości, ministra zdrowia
w sprawie ochrony pracowników medycznych
Zgłaszający: Patryk Jaskulski
Data wpływu: 28-01-2025
Szanowna Pani Minister, Panie Ministrze,
w dniu 25 stycznia 2025 roku w Siedlcach miało miejsce tragiczne wydarzenie. Podczas interwencji ratownicy medyczni zostali zaatakowani przez pacjenta będącego pod wpływem alkoholu. Jeden z nich odniósł obrażenia nadgarstka, a drugi został ugodzony nożem w klatkę piersiową i mimo natychmiastowej pomocy zmarł w szpitalu. To dramatyczne zdarzenie w brutalny sposób ukazało skalę zagrożeń, z jakimi na co dzień mierzą się ratownicy medyczni, ratując ludzkie życie, często w ekstremalnych warunkach.
Każdego dnia ratownicy medyczni wykonują swoje obowiązki w warunkach trudnych i nieprzewidywalnych, często narażając swoje zdrowie i życie, aby ratować innych. Niestety, narastająca liczba aktów przemocy wobec przedstawicieli tego zawodu wymaga podjęcia pilnych działań systemowych, które zapewnią im większe bezpieczeństwo i należytą ochronę.
W związku z powyższym proszę o podjęcie kroków mających na celu przegląd obowiązujących przepisów prawnych dotyczących ochrony pracowników medycznych, tak by wprowadzić bardziej efektywne i odstraszające sankcje wobec sprawców takich ataków. Kluczowe jest również wdrożenie dodatkowych szkoleń dla personelu medycznego, obejmujących techniki samoobrony oraz procedury postępowania w sytuacjach zagrożenia.
Ponadto proponuję rozważenie wyposażenia wszystkich zespołów ratownictwa medycznego w kamery nasobne, które nagrywałyby w czasie udzielania pomocy, ale w określonych sytuacjach, tj. w sytuacjach zagrożenia. Obecność takich kamer mogłaby pełnić funkcję prewencyjną, zniechęcając potencjalnych agresorów do podejmowania działań wymierzonych w ratowników. Nagrania z interwencji mogłyby także stanowić kluczowy materiał dowodowy w postępowaniach karnych przeciwko sprawcom agresji. Dodatkowo analiza takich nagrań może wspierać doskonalenie procedur działania ratowników w trudnych i niebezpiecznych sytuacjach.
Liczne przykłady z innych krajów pokazują, że takie rozwiązania przynoszą wymierne efekty, zwiększając zarówno bezpieczeństwo ratowników, jak i efektywność ich pracy. Co więcej, stosuje się tam również kamery monitorujące wnętrze przedziału medycznego w karetkach, co zwiększa bezpieczeństwo zarówno pacjentów, jak i zespołów ratownictwa medycznego, zwłaszcza w sytuacjach, gdy zespół liczy tylko dwie osoby.
W związku z powyższym uprzejmie proszę o odpowiedź na następujące pytania:
Jakie konkretne kroki zamierzają podjąć ministerstwa, aby zapobiec podobnym tragediom w przyszłości?
Czy rozważane jest zaostrzenie przepisów karnych wobec osób dopuszczających się przemocy wobec ratowników medycznych?
Czy planowane jest wprowadzenie obowiązkowych szkoleń z zakresu samoobrony oraz procedur postępowania w sytuacjach zagrożenia dla ratowników medycznych?
Jakie dodatkowe środki ochrony osobistej zostaną wprowadzone w celu zwiększenia bezpieczeństwa personelu medycznego podczas interwencji?
Z wyrazami szacunku Patryk Jaskulski
Podsekretarz stanu Marek Kos
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Zawiera 1 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (11)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
15488 znakówadres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
DBR.050.2.2025.JB
Warszawa, 22 lutego 2025
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 7679 Pana Posła Patryka Jaskulskiego, w sprawie
bezpieczeństwa ratowników medycznych, proszę o przyjęcie poniższych informacji.
Na wstępie wskazać należy, że w zespołach ratownictwa medycznego systemu Państwowe
Ratownictwo Medyczne (PRM) oprócz ratowników medycznych swoje zadania wykonują
także lekarze, pielęgniarki i kierowcy nie posiadający wykształcenia medycznego. Dlatego
działania mające na celu poprawę bezpieczeństwa powinny odnosić się do wszystkich
członków tych zespołów.
W styczniu br. powołany został zespół złożony z przedstawicieli Ministerstwa Zdrowia,
Ministerstwa Sprawiedliwości, Ministerstwa Administracji i Spraw Wewnętrznych, Policji
oraz reprezentacji ratowników medycznych i innych grup, który ma na celu wypracowanie
dodatkowych rozwiązań poprawiających bezpieczeństwo ratowników medycznych, m.in. w
oparciu o postulaty środowisk ratowniczych.
Zintensyfikowanie współpracy z ww. instytucjami w kontekście bezpieczeństwa osób
wykonujących zawód medyczny w systemie PRM obejmuje kilka kluczowych obszarów, a
są to między innymi kwestie dotyczące:
egzekwowania kar za przestępstwa wobec medyków oraz zaostrzenia przepisów
prawnych w tym zakresie,
wzmocnienia ochrony prawnej,
możliwości odbywania cyklicznych szkoleń z samoobrony i technik
deeskalacyjnych,
usprawniania Systemu Wspomagania Dowodzenia Państwowego Ratownictwa
Medycznego w zakresie zgłaszania incydentów niebezpiecznych,
wdrożenia kamer nasobnych/wideorejestratorów,
wyposażenia członków zespołów ratownictwa medycznego w dodatkowe środki
ochrony osobistej (w tym kamizelki nożoodporne),
wsparcia psychologicznego.
Spotkania zespołu będą się odbywały do czasu osiągnięcia możliwie najlepszych rozwiązań
dla zapewnienia bezpieczeństwa członkom zespołów ratownictwa medycznego.
Jednocześnie, uprzejmie proszę o przyjęcie poniższych informacji.
Zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 8 września 2006 r.
o Państwowym Ratownictwie
Medycznym (Dz.U. z 2025 r. poz. 91) osoba udzielająca pierwszej pomocy albo
-- 1 of 3 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
2
kwalifikowanej pierwszej pomocy, osoba wchodząca w skład zespołu ratownictwa
medycznego, osoba udzielająca świadczeń zdrowotnych w szpitalnym oddziale
ratunkowym, dyspozytor medyczny podczas wykonywania swoich zadań, wojewódzki
koordynator ratownictwa medycznego wykonujący zadania, o których mowa w art. 29 ust.
5, oraz krajowy koordynator ratownictwa medycznego wykonujący zadania, o których
mowa w art. 20a ust. 3, korzystają z ochrony przewidzianej w ustawie z dnia 6 czerwca
1997 r. - Kodeks karny (Dz.U. z 2024 r. poz. 17) dla funkcjonariuszy publicznych.
Już cztery lata temu1 Ministerstwo Zdrowia skierowało do Ministerstwa Sprawiedliwości
prośbę o podjęcie działań mających na celu ochronę członków zespołów ratownictwa
medycznego udzielających świadczeń zdrowotnych w nagłych stanach zagrożenia życia
poprzez podejmowanie z urzędu postępowań w sprawach związanych z agresją skierowaną
przeciwko członkom ZRM. Kwestia zapewnienia wzmożonej ochrony prawnej członków
ZRM została w pełni poparta przez Ministerstwo Sprawiedliwości. Zrównanie statusu
członków ZRM pod względem ochrony prawnokarnej z funkcjonariuszami publicznymi
oznacza także, że członkowie ZRM objęci są szerszą ochroną, poprzez włączenie aktów
skierowanych przeciwko nim do grupy szczególnych typów przestępstw, w których
pokrzywdzonymi są funkcjonariusze publiczni (np. art. 223 k.k. – napaść na funkcjonariusza
publicznego). Ściganie takich czynów odbywa się z urzędu, bez konieczności
wystosowywania przez pokrzywdzonego prywatnego aktu oskarżenia.
W odniesieniu do możliwości wdrożenia monitoringu nasobnego, Ministerstwo Zdrowia
dokonało analizy potrzeb i możliwości w zakresie wprowadzenia systemu monitoringu
wizyjnego, czyli kamer nasobnych w ZRM. W tym celu w 2018 r. zobowiązano urzędy
wojewódzkie do przekazywania comiesięcznych informacji na temat aktów agresji wobec
członków ZRM. Informacje te zbierane były od czerwca 2018 r. do grudnia 2019 r.
Ostatecznie przepisy sankcjonujące kamery nasobne w ZRM nie zostały wprowadzone z
uwagi na negatywne stanowisko Urzędu Ochrony Danych Osobowych, który podnosił
możliwość ujawnienia na nagraniach danych wrażliwych o uczestnikach zdarzenia,
dotyczących m. in. ich wizerunku i stanu zdrowia.
Zgodnie z postulatami środowiska ratowniczego, rozmowy w powyższym zakresie zostaną
wznowione podczas prac zespołu ds. bezpieczeństwa RM. Trzeba jednak podkreślić, że
mówimy tutaj o nagrywaniu głosu i wizerunku pacjentów, którzy mogą mieć uzasadnione
zastrzeżenia co do takiego postępowania w trudnej, a często intymnej sytuacji.
Kontrowersje budzi też brak możliwości uzyskania zgody na nagrywanie osób, które ze
względu na swój stan nie mogą takiej zgody wyrazić w sposób świadomy. Stanowisko
samych ratowników medycznych odnośnie stosowania kamer nasobnych jest również
niejednoznaczne.
Od 20 grudnia 2019 r. na tabletach wykorzystywanych przez zespoły ratownictwa
medycznego w celu obsługi zdarzeń w Systemie Wspomagania Dowodzenia Państwowego
Ratownictwa Medycznego (SWD PRM) wprowadzono przycisk „POMOC”. Jest to
funkcjonalność, która w przypadku bezpośredniego zagrożenia pozwala kierownikowi
zespołu z poziomu uruchomionej aplikacji powiadomić dyspozytora medycznego
o potrzebie natychmiastowej pomocy. Jednocześnie dyspozytorzy medyczni, którzy
otrzymali to powiadomienie (dyspozytor główny, zastępca oraz dyspozytorzy wysyłający
w danej dyspozytorni medycznej) są zobowiązani do potwierdzenia odebrania komunikatu
oraz do podjęcia określonych działań zmierzających do udzielenia pomocy ZRM, czyli np.
wezwania Policji na miejsce zdarzenia.
W ramach procedowanej obecnie nowelizacji ustawy o Państwowym Ratownictwie
Medycznym (UD 43) Ministerstwo Zdrowia zaproponowało ujęcie w niej przepisów
zobowiązujących dysponentów zespołów ratownictwa medycznego do zapewnienia
realizacji szkoleń z samoobrony i technik deeskalacyjnych dla członków zespołów.
1 pismem z dnia 25 stycznia 2021 r., znak: ROR.520.1.3.2020.JB
-- 2 of 3 --
telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
3
Ponadto, członkom ZRM zostanie zapewnione wsparcie psychologiczne obejmujące:
1) prewencję skutków stresorów zawodowych;
2) poradnictwo i pomoc psychologiczną w zakresie problemów psychologicznych
wpływających na dobrostan psychiczny członków zespołów ratownictwa
medycznego;
3) interwencje psychologiczne w sytuacjach kryzysowych.
W celu zwiększenia bezpieczeństwa członków ZRM, trwają również prace nad
rozszerzeniem obowiązkowego wyposażenia ambulansów o dodatkowe środki ochrony
osobistej w postaci kamizelek nożoodpornych. Dodatkowo, planowane są prace nad
określeniem w przepisach zakresu współpracy członków ZRM z m.in. Policją w przypadku
wyjazdów do pacjentów agresywnych, bez względu na czynnik, który wywołał tę agresję.
W mediach społecznościowych udostępniona została kampania informacyjna o systemie
Państwowe Ratownictwo Medyczne. Kampania ma na celu pokazanie pracy wykonywanej
przez członków ZRM oraz przybliżenie społeczeństwu wyzwań, z jakimi wiąże się ta praca.
Zostanie w niej również zawarta zachęta do zachowań polegających na okazywaniu
szacunku dla osób powołanych do niesienie pomocy medycznej osobom w stanie nagłym.
Jednocześnie uprzejmie informuję, że kwestia zaostrzenia kar za napaść na członków ZRM,
jak również orzecznictwa sądów w tym zakresie pozostaje poza właściwością Ministra
Zdrowia.
Z wyrazami szacunku
z upoważnienia Ministra Zdrowia
Marek Kos
Podsekretarz Stanu
/dokument podpisany elektronicznie/
-- 3 of 3 --
+48 22 52 12 888 Al. Ujazdowskie 11
kontakt@ms.gov.pl 00-950 Warszawa P-33
www.gov.pl/sprawiedliwosc
Sekretarz Stanu
Arkadiusz Myrcha
BK-VII.0520.43.2025
Warszawa, 27 marca 2025 r.
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 7679 złożoną przez Pana posła Patryka Jaskulskiego
do Ministra Zdrowia i Ministra Sprawiedliwości w sprawie ochrony pracowników
medycznych, uprzejmie przedstawiam następujące informacje z zakresu właściwości
Ministra Sprawiedliwości.
Nowe przepisy
Rada Ministrów 18 lutego 2025 r. przyjęła projekt ustawy o zmianie ustawy
o Państwowym Ratownictwie Medycznym oraz niektórych innych ustaw (UD43):
https://legislacja.gov.pl/projekt/12386955/katalog/13068745#13068745
Najważniejsze rozwiązania nowelizacji zostały przedstawione w serwisie Kancelarii
Prezesa Rady Ministrów:
https://www.gov.pl/web/premier/projekt-ustawy-o-zmianie-ustawy-o-panstwowym-
ratownictwie-medycznym-oraz-niektorych-innych-ustaw3
Sejm uchwalił ww. ustawę 20 marca 2025 roku (druk nr 1058). Następnie ustawa została
przekazana Prezydentowi RP i Marszałkowi Senatu:
https://www.sejm.gov.pl/sejm10.nsf/PrzebiegProc.xsp?nr=1058
-- 1 of 4 --
2
Jednocześnie w Ministerstwie Sprawiedliwości zostały przeprowadzone prace analityczne
mające na celu wzmocnienie ochrony prawnokarnej funkcjonariuszy publicznych, w tym
ratowników medycznych, lekarzy i pielęgniarek oraz osób, które nie posiadając statusu
funkcjonariusza narażają swoje zdrowie i życie w celu ochrony porządku publicznego
i ratowania innych ludzi.
Przygotowane rozwiązania przewidują zmiany w zakresie odpowiedzialności karnej
za naruszenie nietykalności cielesnej osób pełniących funkcje publiczne oraz osób
ratujących życie innych bez względu na ich funkcję. W obecnym stanie prawnym
w przypadku naruszenia nietykalności cielesnej funkcjonariusza publicznego, sprawca
podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 3 (art.
222 § 1 k.k.).
Przewiduje się także wprowadzenie nowego typu czynu zabronionego, przewidującego
zaostrzoną odpowiedzialność w przypadku, gdy sprawca naruszenia nietykalności
cielesnej naraził funkcjonariusza publicznego na bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty
życia lub ciężkiego uszczerbku na zdrowiu. W takim przypadku przewidziano karę
pozbawienia wolności od 3 miesięcy do 5 lat. Analogicznie przewidziano wprowadzenie
typu kwalifikowanego, w przypadku naruszenia nietykalności cielesnej osoby w związku
z podjętą przez nią interwencją na rzecz ochrony bezpieczeństwa ludzi lub ochrony
bezpieczeństwa lub porządku publicznego (art. 217a k.k.). W sytuacji, w której naruszenie
nietykalności cielesnej takiej osoby narażałoby ją na bezpośrednie niebezpieczeństwo
utraty życia lub ciężkiego uszczerbku na zdrowiu, kara przewidziana w takich przypadkach
byłaby orzekana w granicach od 3 miesięcy do 5 lat pozbawienia wolności.
Zgodnie z obowiązującym przepisem art. 231b § 1 k.k. osoba, która w obronie koniecznej
odpiera zamach na jakiekolwiek cudze dobro chronione prawem, chroniąc
bezpieczeństwo lub porządek publiczny, korzysta z ochrony prawnej przewidzianej
dla funkcjonariuszy publicznych. Ochronę przewidzianą dla funkcjonariuszy publicznych
osoba odpierająca zamach traci w sytuacji, gdy zamach na nią jest skierowany przeciwko
jej czci lub godności. W przygotowanych propozycjach przewiduje się zachowanie
-- 2 of 4 --
3
tej ochrony, z tym zastrzeżeniem, że ściganie takich czynów będzie odbywało się na
wniosek osoby znieważonej. Obecnie trwają prace w zakresie wszczęcia prac
legislacyjnych w związku z ww. opracowanymi rozwiązaniami.
Obecny stan prawny
Zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia września 2006 r. o Państwowym Ratownictwie
Medycznym (Dz.U. z 2025 r. poz. 91), osoby udzielające pierwszej pomocy albo
kwalifikowanej pierwszej pomocy, ale także osoba wchodząca w skład zespołu
ratownictwa medycznego oraz inne związane z ratownictwem medycznym osoby,
korzystają z ochrony przewidzianej w ustawie z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny (Dz.
U. z 2024 r. poz. 17, 1228, 1907 i 1965) dla funkcjonariuszy publicznych.
Ochrona prawna podczas wykonywania czynności zawodowych przez ratownika
medycznego oraz w związku z ich wykonywaniem, przewidziana dla funkcjonariuszy
publicznych na zasadach określonych w Kodeksie karanym uregulowana jest także w art.
37 ustawy z dnia 1 grudnia 2022 r. o zawodzie ratownika medycznego oraz samorządzie
ratowników medycznych (Dz. U. z 2023 poz. 2187).
Konsekwentnie zatem odrębnie jest penalizowana czynna napaść na taką osobę na
podstawie art. 223 § 1 k.k., gdzie karę wymierza się w granicach od roku do 10 lat.
Natomiast, gdyby następstwem czynnej napaści był skutek w postaci ciężkiego uszczerbku
na zdrowiu funkcjonariusza publicznego lub osoby do pomocy mu przybranej, sąd może
wymierzyć karę pozbawienia wolności od lat 2 do 15.
Penalizowane jest również użycie przemocy lub groźby bezprawnej w celu zmuszenia
funkcjonariusza publicznego albo osoby do pomocy mu przybranej do przedsięwzięcia lub
zaniechania prawnej czynności służbowej (art. 224 § 2 i 3 k.k.), jak również znieważenie
funkcjonariusza podczas i w związku z pełnieniem przez niego czynności służbowych (art.
226 § 1 k.k.). W przypadku przestępstwa z art. 224 § 2 k.k. można orzec karę pozbawienia
wolności do lat 3, a gdyby następstwem było nieumyślne spowodowanie obrażeń w
postaci ciężkiego uszczerbku na zdrowiu albo naruszenia czynności narządów ciała na
-- 3 of 4 --
4
okres powyżej 7 dni, sąd orzeka karę pozbawienia wolności w granicach od 3 miesięcy do
5 lat. Z kolei za przestępstwo z art. 226 § 1 k.k. grozi kara grzywny, ograniczenia wolności
albo pozbawienia wolności do roku.
Nie bez znaczenia pozostaje fakt, że niejednokrotnie ataki przemocy także wobec
przedstawicieli zawodu – ratownika medycznego mają charakter chuligański
i ustawodawca w takich przypadkach pozwala na wymierzenie przez sąd kary
przewidzianej za przypisane sprawcy przestępstwo w wysokości nie niższej od dolnej
granicy ustawowego zagrożenia zwiększonego o połowę. W wypadku skazania
na występek o charakterze chuligańskim sąd orzeka nawiązkę na rzecz pokrzywdzonego,
chyba że orzeka obowiązek naprawienia szkody, obowiązek zadośćuczynienia za doznaną
krzywdę lub nawiązkę na podstawie art. 46 k.k.
W sytuacji, w której dochodzi natomiast do najpoważniejszych przestępstw skierowanych
przeciwko życiu i zdrowiu, system sankcji karnych kształtuje się adekwatnie do stopnia
społecznej szkodliwości takich czynów. Spowodowanie ciężkiego uszczerbku na zdrowiu
(art. 156 § 1 k.k.) jest zagrożone karą pozbawienia wolności od 3 do 20 lat, a w przypadku,
gdyby następstwem tego czynu była śmierć człowieka karą pozbawienia wolności na czas
nie krótszy od lat 5 albo karą dożywotniego pozbawienia wolności. W przypadku
zabójstwa – kara w typie podstawowym jest orzekana w granicach od 10 lat do 30 lat albo
zastosowanie ma kara dożywotniego pozbawienia wolności. Ustawodawca w zakresie
typizacji przestępstwa zabójstwa przewidział również typ kwalifikowany – określony w art.
148 § 3 k.k., który przewiduje odpowiedzialność karną za zabójstwo funkcjonariusza
publicznego popełnione podczas lub w związku z pełnieniem przez niego obowiązków
służbowych związanych z ochroną bezpieczeństwa ludzi lub ochroną bezpieczeństwa lub
porządku publicznego. W takich przypadkach orzekana jest kara pozbawienia polności
na czas nie krótszy niż 15 lat, albo kara pozbawienia wolności.
Z wyrazami szacunku
Arkadiusz Myrcha
Sekretarz Stanu
/podpisano elektronicznie/
-- 4 of 4 --