ul. Stefana Batorego 5
02-591 Warszawa, Polska
BMP.0713.3.9.2025(11)
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację numer 7672 Pani Poseł Urszuli Pasławskiej w sprawie
podjęcia działań legislacyjnych prowadzących do rozwiązania sporu kompetencyjnego
między Państwową Strażą Pożarną a zarządcami dróg w kwestii usuwania
ropopochodnych substancji niebezpiecznych z jezdni, z uwzględnieniem stanowiska
Komendy Głównej Państwowej Straży Pożarnej (PSP), uprzejmie przedstawiam poniższe
informacje.
Aktualnie obowiązujący przepis art. 4 pkt 20 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach
publicznych1 definiuje pojęcie „utrzymania drogi” jako „wykonywanie robót
konserwacyjnych, porządkowych i innych zmierzających do zwiększenia bezpieczeństwa i
wygody ruchu, w tym także odśnieżanie i zwalczanie śliskości zimowej”. Powyższe
brzmienie powoduje niejednokrotnie błędną interpretację wskazanego przepisu prawa
przez zarządy dróg, polegającą na twierdzeniu, że PSP lub inne jednostki działające w
krajowym systemie ratowniczo-gaśniczym w ramach działania ratowniczego w trakcie
kolizji drogowej są zobowiązane do neutralizacji, a także usuwania substancji
niebezpiecznych z drogi.
Do zadań PSP oraz innych jednostek ochrony przeciwpożarowej krajowego systemu
ratowniczo-gaśniczego należy rozpoznanie oraz usunięcie zagrożeń chemiczno-
ekologicznych. Jednostki ochrony przeciwpożarowej działają bowiem w myśl przepisów
prawa, które nakładają na te podmioty zadania służby ratowniczej. Mowa tu przede
wszystkim o ustawie z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej2.
W art. 1 ustawy o ochronie przeciwpożarowej określono wprost, że ochrona
przeciwpożarowa polega na realizacji przedsięwzięć mających na celu ochronę życia,
zdrowia, mienia lub środowiska przed pożarem, klęską żywiołową lub innym miejscowym
zagrożeniem poprzez:
1) zapobieganie powstawaniu i rozprzestrzenianiu się pożaru, klęski żywiołowej lub
innego miejscowego zagrożenia;
2) zapewnianie sił i środków do zwalczania pożaru, klęski żywiołowej lub innego
miejscowego zagrożenia oraz na rzecz ochrony ludności;
1 Dz.U. z 2024 r. poz. 320, z późn. zm.
2 Dz.U. z 2025 r. poz. 188.

-- 1 of 5 --

Strona 2 z 5
3) prowadzenie działań ratowniczych przez jednostki ochrony przeciwpożarowej.
Definicja działań ratowniczych została określona w art. 2 ustawy o ochronie
przeciwpożarowej, zgodnie z którą: „działania ratownicze – rozumie się przez to każdą
czynność podjętą w celu niezwłocznej likwidacji nagłych zagrożeń dla życia, zdrowia, dóbr
kultury, środowiska i mienia występujących z powodu powstania pożaru, wystąpienia
klęski żywiołowej lub innego miejscowego zagrożenia”. Należy zatem stwierdzić, że
działania ww. jednostek kończą się wraz z wypełnieniem przedmiotowych obowiązków.
Kompetencje jednostek ochrony przeciwpożarowej dotyczą wyłącznie działań
ratowniczych, których celem jest ratowanie, czyli usuwanie lub minimalizowanie
występujących zagrożeń dla życia i zdrowia, a także środowiska i mienia. Powyższe nie
oznacza, że poprzez działania ratownicze należy likwidować wszelkie zagrożenia.
Jednostki ochrony przeciwpożarowej realizują działania ratownicze w zakresie o jakim
stanowi ustawa o ochronie przeciwpożarowej i przepisy wykonawcze do niej.
Zgodnie z § 21 ust. 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia
17 września 2021 r. w sprawie szczegółowej organizacji krajowego systemu ratowniczo-
gaśniczego3 kierowanie działaniem ratowniczym ustaje z chwilą wykonania działań
ratowniczych, w tym:
1) udzielenia medycznych działań ratowniczych osobom poszkodowanym na miejscu
zdarzenia oraz przekazania ich jednostkom systemu Państwowego Ratownictwa
Medycznego albo osobie wykonującej zawód medyczny w podmiocie leczniczym;
2) przekazania terenu, obiektu lub mienia objętego działaniem ratowniczym
właścicielowi, zarządcy, użytkownikowi lub przedstawicielowi organu administracji
rządowej lub samorządu terytorialnego albo Policji lub straży gminnej (miejskiej), a w
przypadku braku możliwości ich ustalenia lub nieobecności na miejscu zdarzenia –
zgłoszenia tego faktu do właściwego terytorialnie stanowiska kierowania.
Z powyższego wynika, że kierujący działaniem ratowniczym po wykonaniu niezbędnych
działań ratowniczych winien przekazać teren objęty działaniem – w tym wypadku drogę –
zarządcy drogi, aby ten mógł wykonać ciążące na nim zgodnie z przepisami ustawy o
drogach publicznych obowiązki. Działania ratownicze bowiem są prowadzone jedynie do
momentu, w którym na podstawie prowadzonej w sposób ciągły oceny sytuacji kierujący
działaniami stwierdzi, że nie występują już zagrożenia dla życia i zdrowia, środowiska oraz
mienia, stanowiące podstawę do podjęcia działań ratowniczych przez jednostki ochrony
przeciwpożarowej. Ponadto, jednostki ochrony przeciwpożarowej nie są zobligowane do
wykonywania robót porządkowych ani utrzymaniowych na drogach, gdyż prace te nie
mieszczą się w zakresie ich zadań ustawowych.
Należy również zaznaczyć, że usunięcie zagrożenia nie jest tożsame z usunięciem odpadu
powypadkowego z drogi (w tym odpadu niebezpiecznego). Nieuprawnione jest
utożsamianie substancji niebezpiecznej w rozumieniu ustawy dnia 27 kwietnia 2001 r.
Prawo ochrony środowiska4 z odpadem niebezpiecznym w rozumieniu ustawy z dnia 14
3 Dz.U. poz. 1737.
4 Dz.U. z 2024 r. poz. 54, z późn. zm.

-- 2 of 5 --

Strona 3 z 5
grudnia 2012 r. o odpadach5. Zgodnie bowiem ze stanowiskiem Komendy Głównej PSP nie
każdy odpad niebezpieczny musi być substancją niebezpieczną (większość nie jest). Sam
termin „odpad niebezpieczny” określa konieczność specjalnego sposobu gospodarowania
tym odpadem. Samo istnienie odpadu niebezpiecznego nie jest równoznaczne z
występowaniem zagrożenia. Dopiero niewłaściwy sposób postępowania z takim odpadem
może być źródłem wystąpienia zagrożenia.
Jak wskazano w stanowisku Komendy Głównej PSP w opinii niektórych zarządów dróg –
w przeważającej części dróg wojewódzkich – jedynie służby wyposażone w specjalistyczny
sprzęt i środki ochrony osobistej oraz stosujące odpowiednie techniki ratownicze, a więc
np. PSP, mogą te substancje usuwać. Natomiast podjęcie prac porządkowych na drodze
wobec odpadów, zanieczyszczeń pozostałych po kolizji drogowej, jak i po akcji ratunkowej
PSP (jak np. rozbite szkło, wrak samochodu) – jako działanie mające na celu zapewnienie
bezpieczeństwa ruchu pojazdów lub pieszych na drodze – należy do zarządcy drogi. W
ocenie Komendy Głównej PSP, w czynnościach zmierzających do zwiększenia
bezpieczeństwa mieści się zapewnienie drodze właściwej przyczepności, a zwalczenie
śliskości zimowej wskazane jest jedynie jako akcentowany przykład. Śliskość drogi
bowiem, niezależnie czym spowodowana (lodem, błotem, olejem spożywczym, czy też
niepowodującym zagrożenia chemicznego lub ekologicznego filmem, np. oleju
napędowego) zawsze zmniejsza bezpieczeństwo ruchu.
W tym miejscu należy również wskazać, że dotychczasowe spory w omawianym obszarze
znajdowały rozstrzygnięcia w następujących wyrokach:
 wyrok Sądu Okręgowego w Koninie I Wydział Cywilny z dnia 17 kwietnia 2016 r., sygn.
akt I Ca 119/15 oddalający apelację powoda (zarządcy drogi) na wyrok Sądu
Rejonowego w Kole z dnia 9 grudnia 2014 r., sygn. akt I C 819/14. Sąd oddalając apelację
powoda uznał wyrok Sądu Rejonowego w Kole za zasadny, który uznał, iż to powód
(zarządca drogi) w każdym indywidualnym przypadku winien wykazać, że plama na
drodze jest substancją niebezpieczną, która winna zostać usunięta w ramach
ratownictwa chemicznego a nie odpadem powypadkowym, który należy usunąć w
ramach bezpieczeństwa ruchu drogowego przez zarządcę drogi;
 wyrok Sądu Najwyższego z dnia 26 marca 2003 r., sygn. akt II CKN 1374/00, który
dotyczył sprawy o zadośćuczynienie pieniężne i odszkodowanie za krzywdę i szkodę,
jakich doznał powód w następstwie wypadku drogowego. Niemniej w uzasadnieniu
wyroku wprost określił zadania, jakie ciążą na zarządcy drogi i stwierdził co następuje:
„Do obowiązków pracowników odpowiedniej jednostki organizacyjnej Skarbu
Państwa, sprawującej obowiązki zarządcy drogi krajowej (art. 23 ust. 1 pkt 2 ustawy z
dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych, Dz. U. Nr 14, poz. 60 ze zm., w brzmieniu
obowiązującym w dniu wypadku), należało utrzymanie i ochrona drogi. Pracownicy ci
mieli więc obowiązek usunięcia plamy oleju z jezdni, a przed dokonaniem tego,
zamknięcia drogi dla ruchu oraz wyznaczenia objazdu, gdyż rozlany olej na jezdni
stwarzał bezpośrednie zagrożenie bezpieczeństwa osób i mienia.”;
5 Dz.U. z 2023 r. poz. 1587, z późn. zm.

-- 3 of 5 --

Strona 4 z 5
 wyrok Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z dnia 11 czerwca 2014 r. sygn. akt I ACa 183/14,
w którym pada stwierdzenie, że „[…] rzeczą zarządcy drogi jest zapewnienie
koniecznej, sprawnej organizacji pracy w celu zapewnienia bezpieczeństwa dla jej
użytkowników. […] Uchybienie przez zarządcę obowiązkom w zakresie utrzymania
drogi, w tym co do wykonania prac porządkowych, uprawnia poszkodowany podmiot
do oparcia odpowiedzialności odszkodowawczej na podstawie art. 415 k.c.”.
W odniesieniu do poruszonego zagadnienia dotyczącego kwestii grożących konsekwencji
prawnych w przypadku niepodjęcia przez PSP usunięcia wycieku substancji
niebezpiecznych należy zauważyć, że dotychczasowe działania jednostek ochrony
przeciwpożarowej, w tym PSP, w zakresie będącym przedmiotem pytania Pani Poseł, nie
naruszają aktualnie obowiązujących przepisów prawa – co potwierdzają wskazane
powyżej wyroki Sądów.
Kompetencje jednostek ochrony przeciwpożarowej dotyczą wyłącznie działań
ratowniczych, których celem jest realizowanie każdej czynności podjętej w celu
niezwłocznej likwidacji nagłych zagrożeń dla życia, zdrowia, dóbr kultury, środowiska i
mienia występujących z powodu powstania pożaru, wystąpienia klęski żywiołowej lub
innego miejscowego zagrożenia. Powyższe nie oznacza, że w tym pojęciu mieści się
usuwanie wszelkich skutków zdarzenia.
W ocenie resortu spraw wewnętrznych i administracji rozwiązanie problemu
z interpretacją przepisów prawa w omawianym obszarze mogłoby nastąpić poprzez
nadanie nowego brzmienia art. 4 pkt 20 ustawy o drogach publicznych. Mając na uwadze
powyższe, konieczna byłaby nowelizacja przepisów ww. ustawy.
W tym miejscu należy wskazać, że w kwestii podjętych działań, zmierzających do ustalenia
jasnych kryteriów podziału obowiązków między PSP a zarządcami drogi w przypadku
usuwania substancji ropopochodnych, pismem z 13 lipca 2021 r.6 Minister Spraw
Wewnętrznych i Administracji zgłosił – na etapie uzgodnień międzyresortowych projektu
ustawy o zmianie ustawy o drogach publicznych oraz niektórych innych ustaw – uwagi, w
ramach których przedstawiono propozycję w zakresie ustalenia właściwego podmiotu do
działań związanych z wyciekiem płynów eksploatacyjnych na powierzchnię drogi.
Przedmiotowa propozycja nie została uwzględniona przez Ministra Infrastruktury, gdyż,
jak wskazał ten organ, wykraczała ona poza zakres projektowanych zmian.
Jednocześnie informuję, że zagadnienie dotyczące konsekwencji prawnych grożących
zarządcy drogi, jeśli nie podejmie się usunięcia wycieku substancji niebezpiecznych, w
szczególności na podstawie ustawy o drogach publicznych, w tym także zmian w
przedmiotowej ustawie, należy na właściwość Ministra Infrastruktury.
Z poważaniem
z up. Wiesław Leśniakiewicz
6 DP-WL-0232-308/2021/LW

-- 4 of 5 --

Strona 5 z 5
Podsekretarz Stanu
Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji
(podpisano kwalifikowanym podpisem elektronicznym)
Otrzymuje:
Departament Spraw Parlamentarnych w Kancelarii Prezesa Rady Ministrów.

-- 5 of 5 --