Interpelacja w sprawie masowego importu artykułów rolno-spożywczych z Ukrainy
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 766
do ministra rolnictwa i rozwoju wsi, ministra rozwoju i technologii
w sprawie masowego importu artykułów rolno-spożywczych z Ukrainy
Zgłaszający: Krzysztof Mulawa, Karina Anna Bosak, Witold Tumanowicz
Data wpływu: 08-01-2024
Warszawa, dnia 4.01.2024 r.
Rolnicy w Polsce od ponad roku protestują przeciwko masowemu importowi artykułów rolno-spożywczych z Ukrainy. Środowiska rolne informowały i informują o procederze wwożenia do Polski bez kontroli złej jakości ziarna i innych płodów rolnych z Ukrainy. Przyjęcie zliberalizowanych zasad w handlu między Unią Europejską a Ukrainą doprowadziło do nieuczciwej konkurencji, w której polscy rolnicy i producenci żywności stoją na z góry straconej pozycji.
Mimo kontroli tranzytu i zakazu importu, nie ma pewności, czy ukraińskie ziarno nie trafia do Polski. Dodatkowo prezentacja wyników kontroli NIK ws. importu, obrotu zboża i rzepaku obnażyła nieudolność rządu i ówczesnego kierownictwa resortu rolnictwa mówiąc, że działania były spóźnione, niepoparte odpowiednimi analizami i przede wszystkim nieskuteczne dla polskiego rynku rolnego. Podobnie oceniono działania Ministerstwa Finansów i Krajowej Administracji Skarbowej, które nie zapobiegły przypadkom dopuszczenia do obrotu i wykorzystania importowanego zboża i rzepaku na inne cele niż określone w zgłoszeniu celnym. Z kolei kontrolowane urzędy celno-skarbowe, choć posiadały własne analizy oraz zewnętrzne informacje o istniejącym ryzyku zmiany przeznaczenia towaru w stosunku do zadeklarowanego w zgłoszeniu celnym, to jednak w sytuacji braku fiskalnych przesłanek nie podejmowały kontroli celno-skarbowych w stosunku do podmiotów importujących zboża i rzepak na cele techniczne. W związku z powyższym nadal pozostają wątpliwości jak sytuacja wygląda w imporcie pozostałych art. rolno-spożywczych.
W trudnej sytuacji ekonomicznej w związku ze zwiększoną podażą na rynku wybranych art. rolno-spożywczych znaleźli się rolnicy i podmioty skupujące. Dla polskich rolników, na których spoczywają coraz to nowe obowiązki i regulacje, to katastrofalna sytuacja i widmo bankructwa, a dla Polski utrata bezpieczeństwa żywnościowego.
W związku z powyższym proszę o odpowiedź na następujące pytania:
Czy rząd popiera dalsze obowiązywanie rozporządzenia Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 15 września 2023 r. w sprawie zakazu przywozu z Ukrainy produktów rolnych?
Czy zgodnie z obietnicą wyborczą rząd Donalda Tuska wprowadzi rozszerzenie embarga o kolejne art. rolno-spożywcze z Ukrainy takie jak: owoce miękkie (maliny), miód, koncentrat jabłkowy, jaja świeże, mięso drobiowe, spirytus, cukier? Jeśli tak, to proszę o podanie terminu?
Czy rząd planuje złożyć wniosek o zastosowanie klauzuli ochronnej dla Polski z rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) w sprawie środków tymczasowej liberalizacji handlu będących uzupełnieniem koncesji handlowych mających zastosowanie do ukraińskich produktów na podstawie Układu o stowarzyszeniu między Unią Europejską i Europejską Wspólnotą Energii Atomowej oraz ich państwami członkowskimi, z jednej strony, a Ukrainą z drugiej?
Czy zostanie wprowadzona kaucja w tranzycie ukraińskich art. rolno-spożywczych?
W jaki inny sposób rząd planuje rozwiązać problem masowego i niekontrolowanego importu art. rolno-spożywczych z Ukrainy i stosowania podwójnych standardów dla polskich rolników i ukraińskich agroholdingów? Czy przewidywana jest jakakolwiek ochrona polskiego rynku rolnego przed masowym importem płodów rolnych z Ukrainy?
Proszę o podanie wolumenu importu z Ukrainy do Polski w 2023 r.: rzepaku, pszenicy, kukurydzy, jaj świeżych, maliny, cukru, mięsa drobiowego, miodu, spirytusu, koncentratu jabłkowego? Proszę też o podanie krajowej produkcji tych produktów w 2023 r.
Proszę o informację, czy są prowadzone rozmowy między Polską a Komisją Europejską ws. importu art. rolno-spożywczych z Ukrainy do Polski? Jeśli tak, proszę o streszczenie polskiego stanowiska.
Minister Czesław Siekierski
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Zawiera 15 wskazania konkretnych kwot finansowych
- Podaje wskaźniki procentowe (4)
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (24)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
28405 znakówul. Wspólna 30, 00-930 Warszawa www.gov.pl/rolnictwo
+48 22 250 01 18
Czesław Siekierski
Warszawa, 26 stycznia 2024 r.
znak sprawy: DWM.ww.058.1.2024
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Dotyczy: interpelacja nr 766 w sprawie masowego importu artykułów rolno-
spożywczych z Ukrainy
Szanowny Panie Marszałku,
przesyłam poniżej odpowiedzi na pytania poselskie zgłoszone w ramach interpelacji
poselskiej nr 766:
1. Czy rząd popiera dalsze obowiązywanie rozporządzenia Ministra Rozwoju z dnia
15 września 2023 r. w sprawie zakazu przywozu z Ukrainy produktów rolnych?
2. Czy zgodnie z obietnicą wyborczą rząd Donalda Tuska wprowadzi rozszerzenie
embarga o kolejne art. rolno-spożywcze z Ukrainy takie jak: owoce miękkie
(maliny), miód, koncentrat jabłkowy, jaja świeże, mięso drobiowe, spirytus,
cukier? Jeśli tak to proszę o podanie terminu?
Rozporządzenie Ministra Rozwoju i Technologii z 15 września 2023 r. w sprawie
zakazu przywozu z Ukrainy produktów rolnych budzi zastrzeżenia zarówno Ukrainy,
jak i Komisji Europejskiej. Zastrzeżenia dotyczą niezgodności z unijnymi traktatami,
Układem o stowarzyszeniu UE-Ukraina, a także z zasadami Światowej Organizacji
Handlu (WTO). Dlatego też Polsce grozi wdrożenie przez KE procedury
naruszeniowej, możliwość postępowań sądowych, jak i zastosowania retaliacji
ze strony Ukrainy w postaci objęcia importu z Polski restrykcjami.
Aby znaleźć rozwiązania, które nie budziłoby ww. zastrzeżeń, planowane są dalsze
rozmowy ze stroną ukraińską i KE w celu znalezienia rozwiązania zabezpieczającego
-- 1 of 6 --
2
rynek Polski przed nadmiernym importem towarów rolno-spożywczych z Ukrainy.
Do czasu wypracowania takiego rozwiązania Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi
będzie opowiadać się za utrzymaniem w mocy ww. rozporządzenia z 15 września
2023 r.
3. Czy rząd planuje złożyć wniosek o zastosowanie klauzuli ochronnej dla Polski
z Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) w sprawie środków
tymczasowej liberalizacji handlu będących uzupełnieniem koncesji handlowych
mających zastosowanie do ukraińskich produktów na podstawie Układu
o stowarzyszeniu między Unią Europejską i Europejską Wspólnotą Energii
Atomowej oraz ich państwami członkowskimi, z jednej strony, a Ukrainą z
drugiej?
Na mocy obecnie obowiązującego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady
(EU) 2023/1077 z 31 maja 2023 r. w sprawie środków tymczasowej liberalizacji
handlu (ATM) wniosek o zastosowanie klauzuli ochronnej może być zaakceptowany
przez KE, gdy nadmierny import towarów pochodzących z Ukrainy powoduje
zakłócenia (ma negatywny wpływ) na obszarze całej UE. Dlatego też dotychczasowe
wnioski Polski o zastosowanie klauzuli ochronnej w imporcie pszenicy, mąki
pszennej, mięsa drobiowego i jaj zostały przez KE odrzucone. Zgodnie z
zapowiedziami KE w kolejnym projekcie przedłużenia ATM dla Ukrainy planowany
jest mechanizm wprowadzenia środka ochronnego, gdy import z Ukrainy powoduje
zakłócenia nie tylko na rynku całej UE, ale też na rynku jednego lub kilku państw
członkowskich. Dlatego też po wejściu w życie nowego rozporządzenia będzie
można powrócić do tematu złożenia wniosku o zastosowanie klauzuli ochronnej
polegającej na wycofaniu tymczasowych preferencji.
4. Czy zostanie wprowadzona kaucja w tranzycie ukraińskich art. rolno-
spożywczych?
W ocenie Ministerstwa Finansów nie ma możliwości wprowadzenia rozwiązań
prawnych ani innych działań, które pozwoliłyby na realizację postulatu środowisk
rolniczych dotyczącego wprowadzenia kaucji w tranzycie towarów ukraińskich przez
terytorium Polski. Realizacja wspomnianego postulatu stanowiłaby naruszenie
traktatów europejskich (m.in. TFUE). Ponadto postulowane wprowadzenie „kaucji
tymczasowej” nie jest i nie może być zabezpieczeniem, które składane jest
na podstawie przepisów celnych na pokrycie istniejących lub potencjalnych długów
-- 2 of 6 --
3
celnych. Zabezpieczenia składane na podstawie przepisów celnych składane są
na poczet należności celnych ciążących na importowanym towarze. Kaucja zaś
nie posiada takiego charakteru.
5. W jaki inny sposób rząd planuje rozwiązać problem masowego
i niekontrolowanego importu art. rolno-spożywczych z Ukrainy i stosowania
podwójnych standardów dla polskich rolników i ukraińskich agroholdingów? Czy
przewidywana jest jakakolwiek ochrona polskiego rynku rolnego przed
masowym importem płodów rolnych z Ukrainy?
Towary importowane z krajów trzecich, w tym z Ukrainy, muszą spełniać wymagania
weterynaryjne i fitosanitarne, zgodnie z uregulowaniami UE. W ramach Umowy
o pogłębionej i kompleksowej strefie wolnego handlu (DCFTA) Ukraina zobowiązała
się do dostosowania swojego prawa do standardów obowiązujących w UE.
Planowane są rozmowy z Ukrainą i KE w celu wypracowania mechanizmów
pozwalających na ograniczenie importu towarów.
Odnośnie do stosowania podwójnych standardów dla polskich i ukraińskich rolników,
MRiRW wystąpiło już (pismem z 3 stycznia br.) do KPRM, MSZ, MRiT i inspekcji o
zgłoszenie w dyskusji na forum właściwych instytucji UE postulatów:
uzupełnienia załącznika V do umowy DCFTA UE-Ukraina o listę brakujących
aktów prawnych UE dotyczących stosowania pestycydów,
przedstawienia przez Komisję Europejską informacji na temat stanu realizacji
przez Ukrainę zobowiązań wynikających z załącznika V, do których Ukraina
zobowiązana jest dostosować swoje przepisy.
Postulaty te były również uwzględnione w następujących pismach i wystąpieniach
dotyczących problemów z nadmiernym importem z Ukrainy: moim piśmie
z 8 stycznia do komisarza ds. handlu Valdisa Dombrovskisa, wspólnym wystąpieniu
z 12 stycznia ministrów rolnictwa Bułgarii, Węgier, Polski, Rumunii i Słowacji
do komisarzy: Valdisa Dombrovskisa i Janusza Wojciechowskiego, a także w
pisemnej nocie Polski z 17 stycznia zaprezentowanej i omówionej na posiedzeniu
Rady UE ds. Rolnictwa i Rybołówstwa w dniu 23 stycznia 2024 r.
-- 3 of 6 --
4
6. Proszę o podanie wolumenu importu z Ukrainy do Polski w 2023 r.: rzepaku,
pszenicy, kukurydzy, jaj świeżych, maliny, cukru, mięsa drobiowego, miodu,
spirytusu, koncentratu jabłkowego? Proszę też o podanie krajowej produkcji
tych produktów w 2023 r.?
Na podstawie dostępnych danych Ministerstwa Finansów w okresie I-XI 2023 r.
(brak jeszcze pełnych danych za 2023 r.) z Ukrainy do Polski wwieziono niżej
wymienione wolumeny:
rzepak - 73,4 tys. ton,
pszenica – 347 tys. ton,
kukurydza – 597 tys. ton,
jaja w skorupkach (świeżych) – 9,3 tys. ton,
maliny świeże – 0,4 tys. ton,
maliny mrożone – 23,9 tys. ton,
cukier – 35,0 tys. ton,
mięso drobiowe – 15,6 tys. ton,
miód – 8,6 tys. ton,
alkohol etylowy nieskażony o objętościowej mocy alkoholu 80 % obj. lub
większej – 5,6 tys. ton (ok. 6,86 mln litrów),
koncentrat soku jabłkowego – 14,5 tys. ton.
Natomiast dane dotyczące produkcji w 2023 r.1 przedstawiały się następująco:
rzepak – 3,7 mln ton,
pszenica – 13,2 mln ton,
kukurydza (ziarno) – 9,2 mln ton,
jaja (dane za 2022 r.) – 674 tys. ton,
maliny – 96 tys. ton,
cukier (dane za 2022 r.) – 2,1 mln ton,
mięso drobiowe (szacunek) – 3,1 mln ton,
miód (szacunek) – 24,0 tys. ton,
spirytus rektyfikowany (alkohol etylowy) w przeliczeniu na 100% (dane za 2022
r.) –105,2 mln litrów,
koncentrat soku jabłkowego – 200,5 tys. ton.
1 O ile nie wskazano inaczej
-- 4 of 6 --
5
7. Proszę o informację czy są prowadzone rozmowy między Polską a Komisją
Europejską ws. importu art. rolno-spożywczych z Ukrainy do Polski? Jeśli tak,
proszę o streszczenie polskiego stanowiska.
Pierwsze rozmowy z wiceprzewodniczącym KE, komisarzem UE ds. handlu Valdisem
Dombrovskisem w sprawie relacji handlowych z Ukrainą, odbyły się 15 stycznia br.
w formie wideokonferencji. Dotyczyły one trudnej sytuacji na polskim rynku rolnym
spowodowanej m.in. nadmiernym napływem towarów z Ukrainy i możliwych działań
zaradczych. Omówiono trzy aspekty możliwych działań w tym zakresie:
wsparcie UE dla zwiększenia tranzytu i ułatwienia przepływu towarów
ukraińskich do krajów zagrożonych pod kątem bezpieczeństwa żywnościowego,
wsparcie unijne dla rozmów stron polskiej i ukraińskiej celem wypracowania
dwustronnych rozwiązań mających na celu kontrolę i ograniczenie eksportu z
Ukrainy do Polski wrażliwych towarów rolnych,
modyfikacje środków tymczasowej liberalizacji handlu (ATM) z Ukrainą, tak aby z
jednej strony była zapewniona pomoc dla dotkniętej rosyjską agresją Ukrainy, z
drugiej zaś strony zapewnione były niezbędne elementy zabezpieczające państwa
członkowskie UE, w tym szczególnie graniczące z Ukrainą, przed nadmiernym
napływem wrażliwych towarów.
Komisarz V. Dombrovskis wyraził gotowość do współpracy z Polską w odniesieniu
do wyżej wymienionych działań. Ustalono, że na szczeblu eksperckim będą
prowadzone rozmowy zarówno ze stroną ukraińską w celu wypracowania
dwustronnych rozwiązań, jak i z Komisją Europejską celem wypracowania
instrumentów ochronnych w ramach mechanizmu liberalizacji handlowej z Ukrainą.
W ww. rozmowach uczestniczył również Minister Rozwoju i Technologii, który jest
odpowiedzialny za politykę handlową, w tym stanowisko Polski.
Kolejne rozmowy z komisarzem Dombrovskisem w sprawie występujących
problemów w handlu z Ukrainą towarami rolnymi odbyły się 22 stycznia 2024 roku
w Brukseli. Polska przekazała także Komisji Europejskiej pisemną notę, która była
omawiana na posiedzeniu Rady UE ds. Rolnictwa i Rybołówstwa 23 stycznia 2024
roku.
Podsumowując, administracja rządowa, w tym MRiRW, zgłaszają w kontaktach z KE
i w dyskusjach na forum instytucji UE problemy z nadmiernym wzrostem importu
-- 5 of 6 --
6
z Ukrainy i jego negatywnymi skutkami we wrażliwych sektorach rynku rolnego.
Sprawa będzie jeszcze przedmiotem dyskusji na forum UE. Liczymy na to, że uda się
znaleźć rozwiązania, które spowodowują, że pomoc udzielana Ukrainie nie będzie
odbywała się kosztem polskiego sektora rolnego.
Z wyrazami szacunku
Czesław Siekierski
/podpisano elektronicznie/
Do wiadomości:
Kancelaria Prezesa Rady Ministrów
-- 6 of 6 --
+48 222 500 123 Pl. Trzech Krzyży 3/5
kancelaria@mrit.gov.pl 00-507 Warszawa
gov.pl/rozwoj-technologia Ministerstwo
Rozwoju i Technologii
Znak pisma: DHM-VI.054.1.2024
Warszawa, 22 lutego 2024 r.
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Dotyczy: interpelacji nr 766 Pani Poseł Kariny Anny Bosak i Panów Posłów Witolda
Tumanowicza i Krzysztofa Mulawy z 10 stycznia 2024 r. w sprawie masowego importu
artykułów rolno-spożywczych z Ukrainy
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 766 Pani Poseł Kariny Anny Bosak i Panów Posłów
Witolda Tumanowicza i Krzysztofa Mulawy z 10 stycznia 2024 r. w sprawie masowego
importu artykułów rolno-spożywczych z Ukrainy, poniżej przesyłam następujące
informacje.
1. Czy rząd popiera dalsze obowiązywanie rozporządzenia Ministra Rozwoju z dnia 15
września 2023 r. w sprawie zakazu przywozu z Ukrainy produktów rolnych?
2. Czy zgodnie z obietnicą wyborczą rząd Donalda Tuska wprowadzi rozszerzenie
embarga o kolejne art. rolno-spożywcze z Ukrainy takie jak: owoce miękkie (maliny),
miód, koncentrat jabłkowy, jaja świeże, mięso drobiowe, spirytus, cukier? Jeśli tak to
proszę o podanie terminu?
Rząd zdecydowanie i konsekwentnie zabiega o uwzględnienie interesu polskiego
przemysłu rolniczego w działaniach podejmowanych przez UE w ramach mechanizmów
wsparcia dla ogarniętej wojną Ukrainy, w tym mających za zadanie podtrzymać zdolności
tego kraju do wymiany handlowej. Należy pamiętać, że pozyskane w ten sposób środki
finansowe umożliwiają Ukrainie dalsze prowadzenie wojny z rosyjskim agresorem.
W związku z rozpoczęciem prac przez Komisję Europejską (dalej KE) nad przedłużeniem
o kolejny rok Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (EU) 2023/1077
z dnia 31 maja 2023 r. ws. środków liberalizujących handel UE z Ukrainą, Polska
-- 1 of 8 --
+48 222 500 123 Pl. Trzech Krzyży 3/5
kancelaria@mrit.gov.pl 00-507 Warszawa
gov.pl/rozwoj-technologia Ministerstwo
Rozwoju i Technologii
wielokrotnie przekazywała do UE stanowisko, w którym argumentowała konieczność
uwzględnienia instrumentów ochrony rynków rolnych, mogących w szybki sposób
zabezpieczyć działalność krajowych producentów, zwłaszcza w państwach graniczących
z Ukrainą. Prace nad przedłużeniem rozporządzenia liberalizującego trwają nadal i Polska
dąży do wypracowania rozwiązań, mogących w sposób optymalny chronić unijnych, w tym
przede wszystkim, polskich producentów niektórych towarów rolno-spożywczych przed
nadmiernym importem z Ukrainy.
Ponadto informuję, że podejmowane są dalsze kroki w kierunku uzgodnień ze stroną
ukraińską i Unią, celem wypracowania instrumentów pozostających w zgodzie z zasadami
wspólnej polityki handlowej UE i z zasadami WTO, które jednocześnie spełnią kryterium
ochrony krajowych producentów rolnych. Do czasu wypracowania takich rozwiązań
będziemy opowiadać się za utrzymaniem w mocy ww. rozporządzenia z 15 września
2023 r.
3. Czy rząd planuje złożyć wniosek o zastosowanie klauzuli ochronnej dla Polski
z Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) w sprawie środków
tymczasowej liberalizacji handlu będących uzupełnieniem koncesji handlowych
mających zastosowanie do ukraińskich produktów na podstawie Układu
o stowarzyszeniu między Unią Europejską i Europejską Wspólnotą Energii Atomowej
oraz ich państwami członkowskimi, z jednej strony, a Ukrainą z drugiej?
Zgodnie z obowiązującym rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (EU)
2023/1077 z 31 maja 2023 r. w sprawie środków tymczasowej liberalizacji handlu
wniosek o zastosowanie klauzuli ochronnej może być rozpatrzony przez KE, gdy
nadmierny import towarów pochodzących z Ukrainy powoduje zakłócenia (ma negatywny
wpływ) na rynki rolne na obszarze całej UE. W związku z tym, dotychczasowe wnioski
Polski o zastosowanie klauzuli ochronnej w imporcie: pszenicy, mąki pszennej, mięsa
drobiowego i jaj, skierowane do KE przez Ministra Rozwoju i Technologii1, zostały
odrzucone. Jednakże, zgodnie z informacją KE, obecnie opracowywany projekt
rozporządzenia liberalizującego powinien zawierać mechanizm wprowadzenia środka
ochronnego, gdy import z Ukrainy powoduje zakłócenia nie tylko na rynku całej UE,
1 a) w dn. 5 kwietnia 2023 r. Minister Rozwoju i Technologii (dalej RiT), na wniosek MRIRW z 19 stycznia 2023 r.,
skierował do KE wniosek o przywrócenie ceł, skutecznych względem wszystkich krajów trzecich, w tym
wszystkich krajów członkowskich WTO, na kukurydzę importowaną do UE do maksymalnego poziomu
dozwolonego przez zobowiązania UE w ramach WTO, czyli 94 EUR/tonę oraz o podjęcie wszelkich niezbędnych
kroków w celu skutecznego stosowania tych ceł na import kukurydzy z Ukrainy do UE; oraz b) w dn. 13 kwietnia
2023 r. Minister RiT, na wniosek MRiRW z 7 kwietnia 2023 r., skierował do KE wniosek o przywrócenie ceł na
pszenicę, mąkę pszenną, mięso drobiowe i jaja importowane z Ukrainy, na podstawie art. 4 ww. rozporządzenia
2022/870;
-- 2 of 8 --
+48 222 500 123 Pl. Trzech Krzyży 3/5
kancelaria@mrit.gov.pl 00-507 Warszawa
gov.pl/rozwoj-technologia Ministerstwo
Rozwoju i Technologii
ale też na rynku jednego lub kilku państw członkowskich, co było jednym z kilku ważnych
polskich postulatów. Stąd, tuż po wejściu w życie nowego rozporządzenia liczymy
na możliwość złożenia wniosków o zastosowanie klauzuli ochronnej polegającej
na wycofaniu tymczasowych preferencji.
4. Czy zostanie wprowadzona kaucja w tranzycie ukraińskich art. rolno-spożywczych?
W ocenie Ministerstwa Finansów, w obecnej sytuacji nie ma możliwości wprowadzenia
rozwiązań prawnych ani podjęcia innych działań, pozwalających na realizację postulatu
środowisk rolniczych odnośnie do wprowadzenia kaucji w tranzycie towarów ukraińskich
przez terytorium Polski.
Zgodnie z argumentacją Ministerstwa Finansów, realizacja wspomnianego postulatu
stanowiłaby naruszenie traktatów europejskich (m.in. TFUE); dodatkowo, wprowadzenie
„kaucji tymczasowej” nie jest i nie może być zabezpieczeniem, które składane jest na
podstawie przepisów celnych na pokrycie istniejących lub potencjalnych długów celnych.
Co do zasady, zabezpieczenia składane na podstawie przepisów celnych składane są
na poczet należności celnych ciążących na importowanym towarze. Kaucja zaś nie posiada
takiego charakteru.
5. W jaki inny sposób rząd planuje rozwiązać problem masowego i niekontrolowanego
importu art. rolno-spożywczych z Ukrainy i stosowania podwójnych standardów dla
polskich rolników i ukraińskich agrohodingów? Czy przewidywana jest jakakolwiek
ochrona polskiego rynku rolnego przed masowym importem płodów rolnych
z Ukrainy?
Co do zasady, towary importowane z krajów trzecich, w tym z Ukrainy, podlegają
wymogom weterynaryjnym i fitosanitarnym, jakie obowiązują na terenie UE. Jednocześnie,
wiążąca Ukrainę z UE i stanowiąca uzupełnienie do Układu o stowarzyszeniu, Umowa
o pogłębionej i kompleksowej strefie wolnego handlu, zobowiązuje Ukrainę
do dostosowywania swojego prawodawstwa do unijnego acquis, w tym również
w obszarze norm i uregulowań towarowych.
Jak informuje Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi (dalej MRIRW), skierowało ono
stosowne pisma do KPRM, MSZ, MRiT i inspekcji krajowych o zgłaszanie na forach
-- 3 of 8 --
+48 222 500 123 Pl. Trzech Krzyży 3/5
kancelaria@mrit.gov.pl 00-507 Warszawa
gov.pl/rozwoj-technologia Ministerstwo
Rozwoju i Technologii
właściwych instytucji UE postulatów odnośnie do stosowania podwójnych standardów
dla polskich i ukraińskich rolników, a ściślej:
• o uzupełnienie załącznika V do umowy DCFTA UE-Ukraina o listę brakujących aktów
prawnych UE dotyczących stosowania pestycydów,
• o przedstawienie przez KE informacji na temat stanu realizacji przez Ukrainę zobowiązań
wynikających z załącznika V, do których Ukraina zobowiązana jest dostosować swoje
przepisy.
Według informacji MRIRW, postulaty te były również uwzględnione w następujących
pismach i wystąpieniach dotyczących problemów z nadmiernym importem z Ukrainy: w
piśmie z 8 stycznia br. do Wiceprzewodniczącego KE i Komisarza ds. handlu Valdisa
Dombrovskisa, wspólnym wystąpieniu z 12 stycznia ministrów rolnictwa Bułgarii, Węgier,
Polski, Rumunii i Słowacji do komisarzy: Valdisa Dombrovskisa i Janusza
Wojciechowskiego, a także w pisemnej nocie Polski z 17 stycznia br. zaprezentowanej
i omówionej na posiedzeniu Rady UE ds. Rolnictwa i Rybołówstwa w dniu 23 stycznia
2024 r.
6. Proszę o podanie wolumenu importu z Ukrainy do Polski w 2023 r.: rzepaku, pszenicy,
kukurydzy, jaj świeżych, maliny, cukru, mięsa drobiowego, miodu, spirytusu,
koncentratu jabłkowego? Proszę też o podanie krajowej produkcji tych produktów
w 2023 r.?
Według informacji Ministerstwa Finansów (za MRIRW; brak jeszcze pełnych danych
za 2023 r.), w okresie I-XI 2023 r. z Ukrainy do Polski zaimportowano poniższe wolumeny:
• rzepak - 73,4 tys. ton,
• pszenica – 347 tys. ton,
• kukurydza – 597 tys. ton,
• jaja w skorupkach (świeżych) – 9,3 tys. ton,
• maliny świeże – 0,4 tys. ton,
• maliny mrożone – 23,9 tys. ton,
• cukier – 35,0 tys. ton,
• mięso drobiowe – 15,6 tys. ton,
• miód – 8,6 tys. ton,
• alkohol etylowy nieskażony o objętościowej mocy alkoholu 80 % obj. lub większej –
5,6 tys. ton (ok. 6,86 mln litrów),
• koncentrat soku jabłkowego – 14,5 tys. ton.
-- 4 of 8 --
+48 222 500 123 Pl. Trzech Krzyży 3/5
kancelaria@mrit.gov.pl 00-507 Warszawa
gov.pl/rozwoj-technologia Ministerstwo
Rozwoju i Technologii
Według danych MRIRW, dane dot. krajowej produkcji wymienionych towarów w 2023 r.
wyniosły odpowiednio:
• rzepak – 3,7 mln ton,
• pszenica – 13,2 mln ton,
• kukurydza (ziarno) – 9,2 mln ton,
• jaja (dane za 2022 r.) – 674 tys. ton,
• maliny – 96 tys. ton,
• cukier (dane za 2022 r.) – 2,1 mln ton,
• mięso drobiowe (szacunek) – 3,1 mln ton,
• miód (szacunek) – 24,0 tys. ton,
• spirytus rektyfikowany (alkohol etylowy) w przeliczeniu na 100% (dane za 2022 r.) –
105,2 mln litrów,
• koncentrat soku jabłkowego – 200,5 tys. ton.
7. Proszę o informację czy są prowadzone rozmowy między Polską a Komisją Europejską
ws. importu art. rolno-spożywczych z Ukrainy do Polski? Jeśli tak proszę
o streszczenie polskiego stanowiska.
Resorty właściwe do zagadnień handlowych i rolnictwa na bieżąco komunikowały
i komunikują KE o istniejących problemach związanych z nadmiernym importem artykułów
rolno-spożywczych z Ukrainy. Tematy te są podejmowane zarówno na szczeblu władz
krajowych, jak i na szczeblu prac eksperckich, w tym komitetów technicznych i ds. handlu.
W tym miejscu należy podkreślić, że ubiegłoroczna trudna sytuacja na rynku zbóż UE była
na tyle poważna, że KE sama zdecydowała o uruchomieniu środków nadzwyczajnych2 dla
5 państw przygranicznych, co było wydarzeniem bez precedensu na skalę unijnych
inicjatyw w obszarze wspólnej polityki handlowej.
W połowie stycznia br. odbyły się kolejne rozmowy z Wiceprzewodniczącym KE
i Komisarzem ds. handlu Valdisem Dombrovskisem w sprawie relacji handlowych
z Ukrainą. Polskę reprezentował odpowiednio Minister Czesław Siekierski i Minister
Krzysztof Hetman. Strony podkreślały gotowość do współpracy i konieczności znalezienia
wspólnych rozwiązań, które zagwarantują ochronę europejskiego rynku rolnego,
producentów oraz konsumentów, a jednocześnie będą nadal stanowić praktyczny wymiar
wsparcia dla kraju - ofiary rosyjskiej agresji. Strona polska podkreśliła bezprecedensowy
wymiar dotychczasowej solidarności z Ukrainą. Praktyczna solidarność powinna jednak
uwzględniać słuszne interesy polskiej wsi.
2 Rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) 2023/903 z dnia 2 maja 2023 r. wprowadzające środki
zapobiegawcze dotyczące niektórych produktów pochodzących z Ukrainy2 (Dz. Urz. UE L 114 I z 2.05.2023 r.)
-- 5 of 8 --
+48 222 500 123 Pl. Trzech Krzyży 3/5
kancelaria@mrit.gov.pl 00-507 Warszawa
gov.pl/rozwoj-technologia Ministerstwo
Rozwoju i Technologii
W toku rozmów o bardzo trudnej sytuacji na rynkach rolnych m.in. w Polsce,
przedyskutowano m.in.:
• wsparcie UE dla zwiększenia tranzytu i ułatwienia przepływu towarów ukraińskich
do krajów zagrożonych pod kątem bezpieczeństwa żywnościowego,
• wsparcie unijne dla rozmów stron polskiej i ukraińskiej celem wypracowania
dwustronnych rozwiązań mających na celu kontrolę i ograniczenie eksportu z Ukrainy
do Polski wrażliwych towarów rolnych,
• modyfikacje środków rozporządzenia o tymczasowej liberalizacji handlu z Ukrainą,
pozwalające na optymalną pomoc Ukrainie, przy jednoczesnym zabezpieczeniu interesów
rolnictwa, przede wszystkim z państw przygranicznych.
Kolejne rozmowy z Komisarzem Dombrovskisem w sprawie występujących problemów
w handlu z Ukrainą towarami rolnymi odbyły się 22 stycznia 2024 roku w Brukseli. Polska
przekazała także KE pisemną notę, która była omawiana na posiedzeniu Rady UE
ds. Rolnictwa i Rybołówstwa 23 stycznia 2024 roku. Tematy kryzysu zbożowego
w relacjach polsko-ukraińskich i konieczność poszukiwania w związku z nim dalszych
rozwiązań zostały również podjęte w ramach rozmów roboczych Kierownictwa resortu
Rozwoju i Technologii z Sekretariatem Generalnym Rady UE (15 stycznia br.) i z p. Sabine
Weyand, Dyrektor Generalną w Dyrekcji ds. Handlu KE (16 stycznia br.) w ramach
rozmów o przygotowaniach Polski do przewodnictwa w Radzie UE w 2025 r.
W ostatnich tygodniach, Polska na bieżąco komunikuje potrzebę uwzględnienia
poszczególnych instrumentów ochrony krajowego rynku rolnego, m.in. w toku prac nad
projektem rozporządzenia na forum Komitetu ds. Polityki Handlowej UE (Trade Policy
Committee). Zarówno te, jak i inne prace, będą w dalszym ciągu kontynuowane, celem
wypracowania rozwiązań pozwalających z jednej strony na udzielenie Ukrainie niezbędnej
pomocy, a z drugiej, na ochronę krajowych producentów rolnych.
Ponadto, zgodnie z przyjętym 16 lutego br. na KSE stanowiskiem Rząd RP poprze
propozycję Komisji Europejskiej dotyczącą przedłużenia zawieszenia na rok ceł
importowych na cały ukraiński eksport do Unii Europejskiej (ATM) pod warunkiem jej
modyfikacji i uwzględnienia postulatów i zastrzeżeń zgłaszanych przez Polskę. W
przypadku nieuwzględnienia tych postulatów Rząd sprzeciwi się propozycji KE.
Postulaty Polski wobec projektu:
-- 6 of 8 --
+48 222 500 123 Pl. Trzech Krzyży 3/5
kancelaria@mrit.gov.pl 00-507 Warszawa
gov.pl/rozwoj-technologia Ministerstwo
Rozwoju i Technologii
1. Nowe rozporządzenie ATM powinno dawać możliwość zastosowania środków
ochronnych w imporcie z Ukrainy wszystkich towarów rolnych (także tych, których import
został w pełni zliberalizowany w ramach Układu o stowarzyszeniu UE-Ukraina – np.
rzepaku czy owoców miękkich). Z projektu rozporządzenia wynika natomiast, że ta
możliwość ma dotyczyć tylko produktów, w imporcie których cła nie były w pełni
zliberalizowane (produkty objęte TRQ lub cenami wejścia). Co więcej, zarówno obecne, jak
i projektowane rozporządzenie wyklucza możliwość zastosowania środków ochronnych w
imporcie z Ukrainy w oparciu o przepisy WTO, mimo że środki te są standardowo możliwe
do zastosowania w imporcie z krajów trzecich.
2. Rozporządzenie ATM nie powinno likwidować prawa państw członkowskich do
stosowania względem importu z Ukrainy środków niezbędnych dla zapewnienia
bezpieczeństwa publicznego, zdrowia ludzi, roślin i zwierząt. Obecne rozporządzenie i
projekt nowego wykluczają taką możliwość. Projekt rozporządzenia przedłużającego ATM
zawiera potencjalnie niebezpieczne postanowienia wyłączające import z Ukrainy z
możliwości zastosowania artykułu 24 rozporządzenia (UE) 2015/478 w sprawie
wspólnych reguł przywozu. Polska wspiera Ukrainę i udziela jej znaczącej pomocy, jednak
wsparcie Ukrainy nie powinno narażać na szwank bezpieczeństwa naszych obywateli.
3. Przewidziany w projekcie mechanizmu automatycznego przywracania przez KE kwot
taryfowych/ceł na mięso drobiowe, jaja i cukier po przekroczeniu określonego progu
importu to krok we właściwym kierunku. Jednakże proponowany przez KE poziom
importu jest stanowczo zbyt wysoki, niekiedy wielokrotnie (nawet kilkunastokrotnie w
przypadku cukru) przekraczający kontyngenty taryfowe (TRQ) wynikające z umowy o
wolnym handlu (DCFTA) UE-Ukraina. Poziom ten wynika z nieprawidłowo wyznaczonego,
naszym zdaniem, okresu referencyjnego, za który KE przyjęła lata, w których
funkcjonowało zawieszenie wszystkich ceł, w rezultacie czego nastąpił gwałtowny wzrost
importu, powodujący zakłócenia rynkowe, w szczególności w krajach położonych blisko
Ukrainy. Należałoby zatem przyjąć okres 2019-2021 tj. trzy ostatnie lata przed rokiem
2022, kiedy nastąpił gwałtowny wzrost importu z Ukrainy, albo w ostateczności 2020-
2022. DG AGRI proponowało okres 2021-2023, który co prawda obejmuje lata już po
wystąpieniu zakłóceń, ale wciąż byłoby to lepszym rozwiązaniem niż propozycja z projektu
rozporządzenia ATM.
4. Przekroczenie przez import z Ukrainy progów uruchomienia automatycznego
mechanizmu ochronnego może nastąpić w tym roku jeszcze przed wejściem w życie
nowego rozporządzenia. Jest to nawet prawdopodobne, zważywszy na wysoką dynamikę
-- 7 of 8 --
+48 222 500 123 Pl. Trzech Krzyży 3/5
kancelaria@mrit.gov.pl 00-507 Warszawa
gov.pl/rozwoj-technologia Ministerstwo
Rozwoju i Technologii
wzrostu tego importu (ostatnio zwłaszcza w sektorze cukru). Ponadto eksporterzy będą
dążyć do zrealizowania dostaw możliwie jak najszybciej, wiedząc, że nowe rozporządzenie
spowoduje ograniczenie bezcłowego dostępu do rynku UE. Dlatego w takim scenariuszu
konieczne jest przywrócenie przez Komisję Europejską, z jej własnej inicjatywy, ceł UE
jeszcze w ramach obowiązującego rozporządzenia (UE) 2023/1077. Obowiązujące
przepisy pozwalają na zastosowanie szybkiej procedury przyjęcia przez Komisję
stosownego aktu prawnego w tej sprawie.
5. KE powinna zobowiązać się do przekazywania państwo członkowskim regularnie
informacji nt. realizacji przez UA zobowiązań zał. V do DCFTA i ogólnie nt. sytuacji w UA i
stanu dostosowań prawa UA do wymogów i standardów UE w zakresie bezpieczeństwa
żywności, dobrostanu zwierząt i innych unijnych wymogów produkcji rolnej.
Dzięki staraniom polskiej strony udało się już wprowadzić do nowego rozporządzenia
pozytywne dla Polski zmiany tj. regionalizację (możliwość wprowadzenia wszelkich
niezbędnych środków przez KE jeśli import wpływa niekorzystnie na rynek jednego lub
kilku PCz), tymczasowe środki ochronne przyjmowane w krótkiej i niewymagającej zgody
większości PCz procedurze doradczej oraz mechanizm automatycznego przywracania
kontyngentów dla produktów wrażliwych.
Z upoważnienia, z wyrazami szacunku
Jacek Tomczak
Sekretarz Stanu
/ kwalifikowany podpis elektroniczny /
-- 8 of 8 --