telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
DLT.050.6.2025.AS
Warszawa, 17 lutego 2025
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 7651 Posła Kamila Wnuka i grupy Posłów, w sprawie dni
wolnych dla krwiodawców zatrudnionych na podstawie umów cywilnoprawnych
i samozatrudnionych, uprzejmie proszę o przyjęcie poniższego.
Zgodnie z ustawą o publicznej służbie krwi1 dawcy krwi przysługuje m. in. zwolnienie od
pracy oraz zwolnienie od wykonywania czynności służbowych w dniu, w którym oddaje
krew, oraz w dniu następnym, a także na czas okresowego badania lekarskiego dawców
krwi zgodnie z przepisami wydanymi na podstawie art. 2982 ustawy - Kodeks pracy2.
Natomiast zgodnie z §12 rozporządzenia w sprawie sposobu usprawiedliwiania
nieobecności w pracy oraz udzielania pracownikom zwolnień od pracy3 pracodawca jest
obowiązany zwolnić od pracy pracownika będącego krwiodawcą na czas oznaczony przez
centrum krwiodawstwa w celu oddania krwi. Pracodawca jest również obowiązany zwolnić
od pracy pracownika będącego krwiodawcą na czas niezbędny do przeprowadzenia
zaleconych przez centrum krwiodawstwa okresowych badań lekarskich, jeżeli nie mogą one
być wykonane w czasie wolnym od pracy.
Z powyższego zapisu wynika, że ustawodawca uregulował sytuację dotyczącą zatrudnienia
na umowę o pracę przez pracodawcę. Natomiast w przypadku osób współpracujących
w oparciu o inną podstawę, tj. np. w oparciu o umowę cywilnoprawną, a tym samym,
w oparciu o przepisy kodeksu cywilnego4, strony mogą na zasadzie swobody umów określić
w umowie uprawnienie do przerwy w realizacji umowy za wynagrodzeniem, w przypadku
oddawania krwi. Jest to w takim przypadku prawo, a nie obowiązek stron. Należy nadmienić
także, że sama nazwa umowy nie przesądza o jej charakterze, przez co może mieć
miejsce uznanie umowy cywilnoprawnej za umowę o pracę, co wymaga jednak zgodnej woli
stron albo postępowania sądowego.
Podkreślić należy, że ustawa o publicznej służbie krwi posługuje się pojęciem „honorowy
dawca krwi” bez wskazywania formy zatrudnienia dawcy. Jednocześnie wskazać należy, że
odrębne przepisy, o których mowa powyżej pozostają poza zakresem kompetencji
publicznej służby krwi.
1 Ustawa z dnia 22 sierpnia 1997 r. o publicznej służbie krwi (Dz. U. z 2024 r. poz. 1782).
2 Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (Dz.U. z 2023 r. poz. 1465, z późn. zm.).
3 Rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 15 maja 1996 r.
w sprawie sposobu usprawiedliwiania
nieobecności w pracy oraz udzielania pracownikom zwolnień od pracy (Dz.U. z 2014 r. poz. 1632).
4 Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz.U. z 2024 r. poz. 1061, z późn.zm.).

-- 1 of 3 --

telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
2
Pracodawcy odgrywają istotną rolę w kształtowaniu decyzji dawców w kontekście
oddawania krwi i jej składników. Stwarzanie sprzyjających honorowemu krwiodawstwu
warunków świadczy o wysokiej odpowiedzialności przedsiębiorstwa. Krwiodawstwo to
przecież nasza wspólna sprawa. Obecnie realizowana jest kolejna edycja programu polityki
zdrowotnej pn. „Zapewnienie samowystarczalności Rzeczypospolitej Polskiej w krew i jej
składniki na lata 2021-2026” w zakresie celów szczegółowych: „Utrzymanie stałej liczby
świadomych dawców krwi i jej składników”, „Zwiększenie świadomości społecznej
w zakresie honorowego krwiodawstwa”, „Zwiększenie świadomości zdrowego odżywania
wśród krwiodawców”, która stanowi kontynuację realizacji zadań i zagadnień
zdefiniowanych w ramach poprzednich edycji programu podejmowanych w latach 2009-
2014 oraz 2015-2020. Opracowany przez publiczną służbę krwi program ma charakter
długofalowy i w dużej mierze w dalszym ciągu realizuje cele z lat poprzednich, przede
wszystkim w odniesieniu do promocji i edukacji w zakresie honorowego krwiodawstwa, tj.
kontynuacja działań edukacyjnych wśród dzieci i młodzieży, kampania skierowana do
pracodawców celem włączenia honorowego krwiodawstwa w społeczną odpowiedzialność
biznesu, czy kampania skierowana do podmiotów leczniczych i punktów pobrań krwi, jak
również przewiduje nowe działania.
Aktualnie prowadzone są następujące działania mające na celu zwiększenie świadomości
społecznej w zakresie honorowego krwiodawstwa, a co za tym idzie zwiększenie liczby
dawców krwi:
1. upowszechnianie pakietu promocyjno-edukacyjnego do poszczególnych grup
docelowych, uwzględniającego: dzieci i młodzieży(plakat, ulotka, broszura,
książeczka z zadaniami, komiks, lekcje multimedialne, gry edukacyjne, film
edukacyjny), studentów (plakat, ulotka, broszura, quizy, grafiki), pracodawców
(plakat, broszura, ulotka, prezentacja multimedialna), podmiotów leczniczych
i laboratoriów diagnostycznych (plakat, ulotka dla pacjenta, ulotka dla
pracowników podmiotów leczniczych, naklejka informacyjna – „Zasłużeni
Honorowi Dawcy Krwi obsługiwani są poza kolejnością”), edukację w zakresie
okoliczności wpływających na honorowe krwiodawstwo: plakat, ulotka, broszura,
spot planszowy, edukację zwiększająca świadomość w zakresie zdrowego
odżywania, które wpływa na honorowe krwiodawstwo: plakat, ulotka, broszura,
quizy, krzyżówki, prezentacje multimedialne, grafiki, spot planszowy;
2. emisja spotów promujących honorowe krwiodawstwo w ogólnopolskich stacjach
telewizjach oraz ich stacjach tematycznych, a także w rozgłośniach radiowych;
3. prowadzenie ogólnopolskich działań promujących honorowe krwiodawstwo
w social mediach;
4. realizacja programu lojalnościowego dla krwiodawców pn. „Każda kropla jest
cenna”, którego celem jest zachęcenie obecnych i potencjalnych Krwiodawców do
promowania postaw i zachowań pozytywnych społecznie;
5. zakup i dystrybucja materiałów promujących honorowe krwiodawstwo, jako
skuteczna i oddziaływująca pozytywnie na opinię społeczną promocja honorowego
krwiodawstwa, która w efekcie ma z jednej strony stanowić podziękowanie
dotychczasowym dawcom krwi za ich bezinteresowny dar, którego nie można
zastąpić niczym innym w procesie ratowania życia ludzkiego, z drugiej zaś zachęcić
jak największą liczbę osób do dołączenia w szeregi honorowych dawców krwi;
6. ogólnopolska kampania wizerunkowa promująca honorowe krwiodawstwo
(billboardy i city light, ekrany LED);
7. lokalne eventy promujące honorowe krwiodawstwo, np. event „Bo tętni w nas
dobro”, „#Empatia. Podziel się dobrem”, „[Miasto] tętni dobrem”, „Dziękujemy, że
dzielisz się dobrem”, „Pulsująca nitka życia”;
8. współpraca z licznymi podmiotami, organizacjami, klubami i stowarzyszeniami
w zakresie promocji honorowego krwiodawstwa.

-- 2 of 3 --

telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
3
Pracodawcy, którym bliska jest idea honorowego krwiodawstwa mają także możliwość
organizacji akcji pobierania krwi w swoim miejscu pracy. Wówczas, po ustaleniu terminu i
wszelkich kwestii technicznych z Centrum Krwiodawstwa i Krwiolecznictwa,
przeprowadzana jest mobilna akcja pobierania krwi, zazwyczaj przy wykorzystaniu
mobilnego punktu pobierania krwi.
Z wyrazami szacunku
z upoważnienia Ministra Zdrowia
Jerzy Szafranowicz
Podsekretarz Stanu
/dokument podpisany elektronicznie/

-- 3 of 3 --

tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Agnieszka Dziemianowicz-Bąk
BM-II.059.1.36.2025.
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 7651 Pana Posła Kamila Wnuka wraz z grupą posłów,
z 30 stycznia 2025 r. w sprawie dni wolnych dla krwiodawców zatrudnionych na podstawie
umów cywilnoprawnych i samozatrudnionych, proszę przyjąć poniższe wyjaśnienia.
Osoby wykonujące pracę na podstawie umów cywilnoprawnych, w tym zleceniobiorcy, nie
są pracownikami w rozumieniu art. 2 Kodeksu pracy, a zleceniodawcy nie są ich
pracodawcami w rozumieniu art. 3 k.p. – zgodnie z art. 2 k.p., pracownikiem jest osoba
zatrudniona na podstawie: umowy o pracę, powołania, wyboru, mianowania lub spółdzielczej
umowy o pracę. Pracodawcą jest natomiast jednostka organizacyjna, choćby nie posiadała
osobowości prawnej, a także osoba fizyczna, zatrudniające pracowników (art. 3 k.p.).
W konsekwencji umowy cywilnoprawne - zwłaszcza umowy zlecenia - nie podlegają
regulacjom prawa pracy.
Na gruncie Kodeksu pracy nie występuje ponadto pojęcie „samozatrudnienia”, nie zostało
ono też w sposób jednolity zdefiniowane w innych przepisach. Niemniej przyjąć można, że
w najszerszym znaczeniu termin ten nazywa sytuację współpracy między podmiotami
gospodarczymi, na gruncie której jeden z partnerów, będący osobą fizyczną i prowadzącą
jednoosobową firmę, osobiście wykonuje usługi na rzecz drugiego, na mocy zawartej umowy
o współpracy. Jest to zjawisko ze sfery działalności gospodarczej (profesjonalnego obrotu
gospodarczego), w ramach którego występuje wiele postaci samozatrudnienia, których
podłożem jest realizacja zróżnicowanych celów osobistych i gospodarczych stron
zawierających takie umowy. Działalność tego typu prowadzona jest na własny rachunek,
i własną odpowiedzialność. Przedsiębiorca prowadzący jednoosobową działalność
gospodarczą może zawrzeć z innym podmiotem umowę cywilnoprawną (np. zlecenia)
regulującą prawa i obowiązki stron, przedmiot współpracy i inne jej istotne zasady.
Wybór reżimu, w którym praca będzie świadczona (wybór umowy o pracę lub umowy
cywilnoprawnej), skutkuje poddaniem wiążącego strony stosunku prawnego odmiennym
regulacjom. Charakterystyczne bowiem dla prawa pracy jest występowanie norm
jednostronnie bezwzględnie obowiązujących, które ustanawiają minimalny poziom
uprawnień pracownika (zasada uprzywilejowania pracownika), natomiast normy prawa
cywilnego regulują stosunki między autonomicznymi podmiotami na zasadach symetrii
(zasada równorzędności podmiotów).
W kwestii uprawnień związanych z krwiodawstwem należy wskazać, że zgodnie z art.
9 ustawy z dnia z dnia 22 sierpnia 1997 r. o służbie krwi (Dz. U. z 2024 r. poz. 1782),
honorowemu dawcy krwi i zasłużonemu honorowemu dawcy krwi przysługuje zwolnienie od
pracy oraz zwolnienie od wykonywania czynności służbowych, a także zwrot utraconego

-- 1 of 3 --

tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
zarobku na zasadach wynikających z przepisów prawa pracy (należy podkreślić, że
zagadnienia związane z ustawą o służbie krwi należą do właściwości Ministra Zdrowia).
Pojęcie „zwolnienia od pracy”, występujące na gruncie powszechnego prawa pracy, odnosi
się do pracownika jako osoby zobowiązanej na mocy stosunku pracy do wykonywania pracy
określonego rodzaju na rzecz pracodawcy i pod jego kierownictwem oraz w miejscu i czasie
przez niego wyznaczonym. Określenie to nie odnosi się natomiast do osób świadczących
pracę na podstawie umów cywilnoprawnych oraz osób samozatrudnionych.
Zgodnie z § 12 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 16 września 2014 r.
w sprawie sposobu usprawiedliwiania nieobecności w pracy oraz udzielania pracownikom
zwolnień od pracy (Dz.U. z 2014 r. poz. 1632), wydanego na podstawie art. 298²k.p.,
pracodawca jest obowiązany zwolnić od pracy pracownika będącego krwiodawcą w celu
oddania przez niego krwi, na czas określony przez stację krwiodawstwa. Pracodawca jest
również obowiązany zwolnić od pracy pracownika będącego krwiodawcą na czas niezbędny
do przeprowadzenia zaleconych przez stację krwiodawstwa okresowych badań lekarskich,
jeżeli nie mogą one być wykonane w czasie wolnym od pracy. Na podstawie § 16
rozporządzenia, za czas zwolnienia od pracy pracownik zachowuje prawo do wynagrodzenia.
Wynagrodzenie to ustalane jest w sposób określony przepisami rozporządzenia Ministra
Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 29 maja 1996 r. w sprawie sposobu ustalania wynagrodzenia
w okresie niewykonywania pracy oraz wynagrodzenia stanowiącego podstawę obliczania
odszkodowań, odpraw, dodatków wyrównawczych do wynagrodzenia oraz innych
należności przewidzianych w Kodeksie pracy (Dz. U. z 2017 r. poz. 927).
Z obowiązujących przepisów wynika zatem, że pracodawca ma obowiązek udzielenia
pracownikowi będącemu krwiodawcą zwolnienia od pracy na okres wskazany przez stację
krwiodawstwa oraz wypłacenia mu wynagrodzenia, tak, jakby w tym okresie pracował (na
zasadach określonych w § 5 ww. rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 29
maja 1996 r.). Proste rozciągnięcie uprawnienia do związanego z krwiodawstwem
zwolnienia od pracy na osoby świadczące pracę na podstawie umów cywilnoprawnych oraz
„samozatrudnione” nie jest natomiast możliwe ze względu na całkowicie odmienną
konstrukcję zatrudnienia pracowniczego. Zrównanie pod tym względem wszystkich osób
pracujących z pracownikami w rozumieniu właściwym zapisom Kodeksu pracy byłoby
trudne do przeprowadzenia, tak z uwagi na strukturę obowiązujących przepisów, jak i realia
społeczno-gospodarcze, uzasadniające funkcjonujące różnicowanie. W Ministerstwie
Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej nie są obecnie prowadzone prace legislacyjne w tym
zakresie.
Ministrem właściwym w sprawach wymagających zajęcia stanowiska w kwestii stosowania
przepisów Kodeksu cywilnego - regulującego zawieranie umów cywilnoprawnych, w tym
również umów zlecenia - a także dotyczących ich ewentualnej zmiany - jest Minister
Sprawiedliwości.
Zajmowanie stanowiska w sprawie uwag i projektów dotyczących ustawy z dnia 22 sierpnia
1997 r. o publicznej służbie krwi (Dz. U. z 2024 r. poz. 1782), która jest aktem regulującym
uprawnienia dawców krwi, należy z kolei do właściwości Ministra Zdrowia.
Niezależnie od powyższego pragnę podkreślić, że w ostatnich latach podejmowane są
działania mające na celu zabezpieczenie interesów osób wykonujących pracę na innej niż
stosunek pracy podstawie prawnej. W tym kontekście należy pamiętać o zwiększanej
corocznie minimalnej stawce godzinowej wynagrodzenia za pracę wykonywaną na

-- 2 of 3 --

tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrpips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
podstawie umów zlecenia (art. 734 Kodeksu cywilnego) oraz umów o świadczenie usług, do
których stosuje się przepisy o zleceniu (art. 750 Kodeksu cywilnego). Obecnie prowadzone
są też prace legislacyjne mające na celu umożliwienie zaliczania do stażu pracy okresów
wykonywania pracy w ramach niektórych umów prawa cywilnego i prowadzenia
jednoosobowej działalności gospodarczej.
Z wyrazami szacunku
Agnieszka Dziemianowicz-Bąk
Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/

-- 3 of 3 --