tel.: +48 22 694 55 55 ul. Świętokrzyska 12
fax: +48 22 694 36 84 00-916 Warszawa
gov.pl/finanse
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
1/7
Warszawa, 16 lutego 2024 roku
Sprawa: Interpelacja nr 764
Znak sprawy: PM6.054.1.2024
Kontakt: Kancelaria MF
tel.: +48 22 694 55 55
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Odpowiedź na interpelację nr 764 w sprawie wejścia Polski do
strefy euro.
1) Czy rząd planuje wejście Polski do strefy euro? Jeśli tak, to kiedy - proszę
o rozpisanie harmonogramu działań zmierzających do przyjęcia euro w
Polsce.
Jako państwo członkowskie Unii Europejskiej z derogacją, Polska jest zobowiązana
do przyjęcia wspólnej waluty po wypełnieniu kryteriów konwergencji
wynikających z Traktatu z Maastricht. Bezpieczne przyjęcie wspólnej europejskiej
waluty wymaga osiągnięcia odpowiedniego poziomu konwergencji nominalnej i
realnej oraz satysfakcjonującego poziomu przygotowania gospodarki na
ograniczenia związane z wprowadzeniem euro w polityce gospodarczej, w
szczególności w polityce pieniężnej.
Bieżące szacunki dotyczące konwergencji nominalnej wskazują, że niewypełnione
pozostają kryteria: stabilności cen, stóp procentowych oraz stabilności kursu
walutowego (z uwagi na fakt, że złoty nie został włączony do mechanizmu ERM II).
Obserwowane dotychczas różnice w strukturze gospodarek oraz – w mniejszym
stopniu – w przebiegu cykli koniunkturalnych pomiędzy krajami wysoko

-- 1 of 7 --

2/7
rozwiniętymi a Polską są istotne, lecz charakterystyczne dla procesu doganiania.
Jednak wychodzenie gospodarki z trudnego okresu, z którym mieliśmy do czynienia
w ostatnich latach, będzie charakteryzowało się poprawą stabilności
makroekonomicznej i, w konsekwencji, przybliży perspektywę wypełnienia
kryteriów konwergencji nominalnej oraz zwiększenia stopnia konwergencji
realnej Polski ze strefą euro. Priorytetem polskiej polityki gospodarczej jest
wzmacnianie potencjału i konkurencyjności gospodarki, co przyczyni się do trwałej
konwergencji. Ustabilizowanie się sytuacji gospodarczej, niezbędne dla
wiarygodnej oceny perspektywy wypełnienia kryteriów konwergencji, jest
warunkiem do ustalenia wiarygodnej daty przyjęcia euro przez Polskę. Wynika to
m.in. z faktu, że część kryteriów konwergencji jest warunkowa względem sytuacji w
innych krajach UE oraz warunków rynkowych.
Dodatkowo każdy kraj musi również wypełnić kryterium prawne, czyli w pełni
dostosować swoje prawo do wymogów uczestnictwa w strefie euro. W przypadku
Polski wymaga to m.in. zmiany Konstytucji oraz zmiany szeregu przepisów
szczegółowych.
2) Czy Ministerstwo Finansów dokonało analizy ryzyka związanego z
wejściem Polski do strefy euro? Jakie są główne zagrożenia dla polskiej
gospodarki, które mogłyby wyniknąć z utraty suwerenności walutowej?
Ministerstwo Finansów monitoruje poziom wypełniania kryteriów konwergencji,
poziom konwergencji realnej oraz konkurencyjności polskiej gospodarki na tle Unii
Europejskiej. Wnioski wynikające z prowadzonych analiz publikowane są m.in. w
ramach corocznej publikacji Monitor Konwergencji z Unią Gospodarcza i Walutową.
Zagrożenia związane z wprowadzeniem euro, w tym konsekwencje rezygnacji ze
swobodnego kształtowania polityki pieniężnej i kursowej, należy oceniać w
szerszym kontekście oraz względem szans i korzyści płynących z tej decyzji. Dzięki
postępującym procesom konwergencji gospodarczej, bilans szans i zagrożeń będzie
się poprawiał. W miarę dalszej integracji gospodarczej Polski z Unią Europejską i
zwiększania poziomu synchronizacji cykli koniunkturalnych, ryzyko znacznej
różnicy w optymalnych poziomach stóp procentowych między Polską a strefą euro
będzie maleć. Równocześnie skalę kosztów zmniejszają postępujące procesy
globalizacyjne, które obniżają skuteczność polityki pieniężnej i kursowej jako

-- 2 of 7 --

3/7
narzędzia stabilizacji gospodarek, co wynika z rosnącego wpływu czynników
międzynarodowych na krajową inflację. Ponadto, koszty płynące z tej decyzji
uzależnione są od innych czynników, np. elastyczności rynku produktu i pracy, które
po przyjęciu euro pozostają pod kontrolą polityki gospodarczej państwa
członkowskiego. Dlatego kluczowe jest prawidłowe przygotowanie instytucjonalne
i gospodarcze kraju przed podjęciem decyzji o dołączeniu do strefy euro.
3) Czy istnieją przykłady innych krajów, które weszły do strefy euro i
doświadczyły negatywnych skutków ekonomicznych, które mogłyby być
wzięte pod uwagę w kontekście decyzji o przystąpieniu Polski do strefy
euro?
4) Czy przewiduje się jakieś środki łagodzące ewentualne negatywne skutki
ekonomiczne dla sektorów gospodarki, które mogą być szczególnie
narażone na ryzyka związane z przejściem na euro?
Przykłady innych krajów, które weszły do strefy euro i doświadczyły negatywnych
skutków ekonomicznych (głównie kraje Południa) pokazują, że przyjęcie
europejskiej waluty wymaga osiągnięcia odpowiedniego poziomu konwergencji
nominalnej, realnej i odpowiedniego przygotowania instytucjonalnego gospodarki,
w tym przeprowadzenia odpowiednich reform strukturalnych. Przykłady te nie
świadczą o negatywnych skutkach przyjęcia wspólnej waluty, a o konsekwencjach
niewystarczającego przygotowania czy nieprzestrzegania przez te kraje kryteriów
gospodarczych wymaganych od członków strefy, np. w odniesieniu do nadmiernego
zadłużenia krajowego. Obecnie wprowadzana reforma w zarządzaniu
gospodarczym UE, szczególnie w zakresie korygowania nierównowag
makroekonomicznych, będzie służyć również temu, aby takie sytuacje nie
powtórzyły się w przyszłości.
Ponadto, kraje, które wprowadziły relatywnie później euro, wyciągnęły wnioski z ich
doświadczeń i skuteczniej zapobiegały np. ryzyku podwyższenia cen w wyniku
zmiany waluty. Doświadczenia krajów, które po 2009 r. przyjęły euro, np. Słowacja,
Estonia czy Łotwa pokazują, że rozmiary powyższego zjawiska były nieznaczne. W
przypadku Chorwacji, która przyjęła euro 1 stycznia 2023 r., wstępne szacunki
również nie wskazują na to, aby zmiana waluty na euro miała istotny wpływ na ceny
i postrzeganie cen przez konsumentów. Przeciwdziałaniu niepożądanym zjawiskom
w zakresie podwyższenia cen w trakcie wprowadzania euro służą odpowiednie
rozwiązania prawne i informacyjne, które wzorem innych krajów będą elementem
strategii wprowadzenia euro.

-- 3 of 7 --

4/7
Koszty związane z rezygnacją z kanału kursu walutowego jako mechanizmu
absorbującego wstrząsy makroekonomiczne, co może ewentualnie negatywnie
dotknąć bardziej narażone sektory gospodarki, zależą od skuteczności innych niż
polityka pieniężna i kursowa instrumentów stabilizacyjnych. Skala tych kosztów
zależy od elastyczności gospodarki, w tym rynku produktów i płacy (kanał
konkurencyjności), jak i polityki fiskalnej, która może absorbować wstrząsy
asymetryczne poprzez działania automatycznych stabilizatorów koniunktury. Z
tego punktu widzenia istotne jest przeprowadzenie niezbędnych reform, które
zapewnią sprawne funkcjonowanie rynku dóbr i usług przed przystąpieniem do unii
walutowej, aby z jednej strony przygotować odpowiednio gospodarkę,
z drugiej zaś zminimalizować koszty. W przypadku sektorów nakierowanych na
eksport, należy mieć na uwadze pozytywne skutki związane ze wspólną walutą, czyli
wyeliminowanie kosztów transakcyjnych związanych z wymianą walut oraz ryzyka
kursowego, co przyczyni się w dłuższym okresie do odczuwalnego przyrostu handlu
zagranicznego.
5) Czy rząd posiada plan zarządzania ewentualnymi konsekwencjami
społecznymi wynikającymi z przejścia na euro, takimi jak potencjalne
wzrosty cen czy zmiany warunków zatrudnienia?
6) Czy istnieją plany wsparcia dla małych i średnich przedsiębiorstw w
kontekście adaptacji do nowej waluty oraz ewentualnych kosztów
związanych z dostosowaniem się do wymogów strefy euro?
Wraz z wyznaczeniem daty wprowadzenia euro w Polsce, wzorem innych krajów,
które przyjęły euro, zostanie opracowany Narodowy Plan Wprowadzenia Euro, w
którym zaproponowany zostanie szereg konkretnych rozwiązań, ukierunkowanych
na ułatwienie procesu wprowadzenia nowej waluty. W dokumencie tym powinien
zostać zaprezentowany zakres przygotowań niezbędnych do najefektywniejszego
wprowadzenia euro w Polsce oraz działania osłonowe odpowiadające
zidentyfikowanym zagrożeniom związanym z przyjęciem euro.
W celu zarządzania ewentualnymi konsekwencjami społecznymi wynikającymi z
wprowadzenia euro działania standardowo koncentrują się zarówno na
przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom cenowym ze strony przedsiębiorców, jak
i zapobieganiu powstaniu społecznego przekonania o znacznie większy efektach
cenowych wprowadzenia nowej waluty niż wskazywałyby na to dane statystyczne,
co określane jest mianem „iluzji euro”.

-- 4 of 7 --

5/7
Potencjalne negatywne skutki społeczne i gospodarcze związane z „iluzją euro”
mogą obejmować osłabienie popytu konsumpcyjnego oraz rzeczywisty wzrost cen
poprzez spiralę płacowo-cenową. Niemniej doświadczenia nowszych członków
strefy euro, takich jak Słowenia, Cypr, Malta, Słowacja i Chorwacja, pokazują, że
można skutecznie ograniczyć wyżej wymienione skutki poprzez odpowiednio
skonstruowany system instytucjonalny. Kraje te mogą także służyć jako przykład w
kontekście działań mających na celu wsparcie przedsiębiorców podczas
wprowadzania nowej waluty. Przykładami takich rozwiązań instytucjonalnych są
nakaz podwójnej ekspozycji cen (podawanie cen jednocześnie w walucie narodowej
i euro), zachęcanie przedsiębiorców do zawierania
z administracją publiczną porozumień w zakresie uczciwego przeliczania cen lub
przyjmowania kodeksów dobrych praktyk (ang. air-pricing Agreement in Retail
Initiative – FAIR), zwiększanie świadomości obywateli poprzez kampanie
informacyjne, czy też monitoring cen przez organizacje konsumenckie.
Inicjatywy podejmowane przez wyżej wymienione kraje w celu promowania
uczciwych praktyk cenowych, takie jak przyjęcie kodeksów etycznych czy
zaangażowanie się w inicjatywę FAIR, przyczyniają się również do poprawy reputacji
przedsiębiorstw w oczach klientów. Te działania okazały się skutecznymi
narzędziami wzmacniającymi zaufanie konsumentów do konkretnych
przedsiębiorstw.
Ponadto, aby przygotować przedsiębiorstwa niefinansowe do wprowadzenia euro,
instytucje państwowe opracują szczegółowe wytyczne regulujące konwersję
złotego na euro tak, aby zamiana waluty miała jak najmniejszy wpływ na ich
działalność. Działania te standardowo obejmują zapewnienie im dostępu do
istotnych informacji na każdym etapie przygotowań, sprecyzowanie zasad
sporządzania finansowych i ewidencji w walucie euro, wsparcie procesu
zaopatrzenia przedsiębiorców w banknoty i monety euro itp. i są konsultowane z
zainteresowanymi stronami. Szeroka współpraca przedstawicieli wszystkich
sektorów gospodarki oraz instytucji umożliwia skuteczny przepływ informacji oraz
pozwala na wczesną identyfikację potencjalnych problemów mogących wystąpić
w procesie przygotowań do wprowadzenia euro w Polsce.
7) Jaka część rezerw Narodowego Banku Polskiego miałaby trafić do
Europejskiego Banku Centralnego?

-- 5 of 7 --

6/7
Z chwilą uchylenia derogacji i przystąpienia Polski do strefy euro nastąpi przejęcie
przez Europejski Bank Centralny (EBC) funkcji związanych z realizacją polityki
monetarnej i kursowej. Wówczas Narodowy Bank Polski (NBP) - jako jeden z
narodowych banków Eurosystemu - będzie zobowiązany do przekazania części
rezerw do EBC. W zamian NBP uzyska prawo do uczestniczenia w procesie
zarządzania rezerwami EBC według określonych przez EBC zasad. Prawa i
obowiązki narodowych banków centralnych państw członkowskich w zakresie
przekazania rezerw do EBC określa statut Europejskiego Systemu Banków
Centralnych (ESBC) i EBC. Podstawą prawną jest tu art. 127 Traktatu o
funkcjonowaniu Unii Europejskiej, który wśród zadań ESBC wymienia m.in.
utrzymywanie i zarządzanie oficjalnymi rezerwami walutowymi państw
członkowskich.
Bieżąca wartość rezerw walutowych, które podlegają przekazaniu do EBC, jest
wyznaczana każdorazowo w momencie przystąpienia danego kraju do strefy euro w
drodze decyzji EBC na podstawie udziału w kluczu subskrypcji kapitału EBC oraz w
zależności od aktualnej wysokości rezerw EBC. Udziały poszczególnych
narodowych banków centralnych w kluczu subskrypcji kapitału są uzależnione od
udziału danego kraju w ludności UE i od udziału w produkcie wewnętrznym brutto
UE. Udziały te są korygowane co 5 lat oraz w momencie rozszerzenia Unii
Europejskiej.
Zgodnie z ostatnią Decyzją Europejskiego Banku Centralnego (UE) 2023/2811 z
dnia 7 grudnia 2023 r. w sprawie procentowego udziału krajowych banków
centralnych w kluczu subskrypcji kapitału Europejskiego Banku Centralnego i
uchylająca decyzję (UE) 2020/137 (EBC/2020/3) klucz subskrypcji kapitału EBC dla
Polski od 1 stycznia 2024 r. wynosi 6,0968%, gdzie łączna wartość
subskrybowanego kapitału EBC wynosi 10 825 007 069,61 euro. Stanowi to
równowartość 659 979 031,02 euro, co - w przypadku przystąpienia Polski do strefy
euro i przy powyższych parametrach niezmienionych - oznaczałoby przekazanie
całości tej kwoty na poczet wpłaty do kapitału EBC, poza wkładem w rezerwy
walutowe, kapitałowe i celowe EBC.
8) Czy w przypadku planów wejścia Polski do strefy euro, rząd planuje
przeprowadzenie ogólnokrajowego referendum?

-- 6 of 7 --

7/7
Wprowadzenie euro wynika z naszych zobowiązań przyjętych wraz z wejściem do
Unii Europejskiej. Przed akcesją, w czerwcu 2003 r., rząd Polski przeprowadził
ogólnopolskie referendum, w którym zdecydowana większość obywateli
opowiedziała się za przystąpieniem do UE i w konsekwencji za przystąpieniem Polski
do strefy euro, ponieważ Polska, ratyfikując traktat akcesyjny, zobowiązała się do
przyjęcia w przyszłości wspólnej waluty. O ile referendum w sprawie „czy” Polska ma
wejść do strefy euro nie mogłoby być wiążące, o tyle data wejścia do strefy euro
pozostaje w gestii polskiego rządu.
Z wyrazami szacunku
Z upoważnienia Ministra Finansów
Jurand Drop
podsekretarz stanu

-- 7 of 7 --