telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
DLG.050.14.2025.EM
Warszawa, 26 marca 2025
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 7638 Pana Posła Janusza Cieszyńskiego z dnia 30 stycznia
2025 r. w sprawie działań prewencyjnych w zakresie chorób przewlekłych, uprzejmie
proszę o przyjęcie poniższej informacji w odpowiedzi na pytania:
1. Jaką część budżetu Ministerstwa Zdrowia stanowią wydatki na programy
profilaktyczne w porównaniu do wydatków na leczenie chorób przewlekłych?
Programy profilaktyczne wskazane w rozporządzeniu Ministra Zdrowia w sprawie
świadczeń gwarantowanych z zakresu programów zdrowotnych są finansowane przez
Narodowy Fundusz Zdrowia (NFZ) (poz. B2.11 koszty profilaktycznych programów
zdrowotnych finansowanych ze środków własnych NFZ), za wyjątkiem profilaktyki chorób
układu krążenia, który to program jest objęty finansowaniem NFZ w ramach podstawowej
opieki zdrowotnej (POZ). Wydatki na leczenie chorób przewlekłych pokrywane są z
budżetu płatnika tj. NFZ.
2. Jakie konkretne programy profilaktyczne są obecnie realizowane przez
ministerstwo w zakresie zapobiegania chorobom przewlekłym i jakie są ich efekty?
3. Czy ministerstwo prowadzi systematyczną ocenę skuteczności realizowanych
programów profilaktycznych? Jeśli tak, jakie są wyniki tej oceny?
5. Czy planowane jest wprowadzenie nowych programów profilaktycznych w
najbliższych latach? Jeśli tak, jakich obszarów będą dotyczyć?
Ministerstwo Zdrowia nie jest realizatorem programów profilaktycznych. Programy
profilaktyczne realizowane są przez podmioty lecznicze udzielające świadczeń
zdrowotnych. Programy profilaktyczne wskazane w rozporządzeniu Ministra Zdrowia w
sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu programów zdrowotnych to:
 Program profilaktyki chorób odtytoniowych, w tym przewlekłej obturacyjnej
choroby płuc (POChP).
 Program profilaktyki raka szyjki macicy.
 Program profilaktyki raka piersi.
 Program badań przesiewowych raka jelita grubego.
Ponadto, w ramach usług lekarza lub pielęgniarki POZ realizowany jest program
profilaktyki chorób układu krążenia.
Podobnie realizatorami programu ,,Profilaktyka 40 PLUS'', który stanowi program
pilotażowy (obowiązuje do końca kwietnia 2025 r. ) są świadczeniodawcy, którzy spełniają

-- 1 of 5 --

telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
2
warunki organizacji i realizacji programu, na podstawie umowy z NFZ. Lista programów
https://pacjent.gov.pl/programy-profilaktyczne
Bieżący monitoring umów na realizację świadczeń opieki zdrowotnych zawartych w ramach
programów zdrowotnych prowadzony jest przez Narodowy Fundusz Zdrowia . Okresowe
tj. półroczne i roczne sprawozdania z realizacji programów są przekazywane do
Ministerstwa Zdrowia. Dane dotyczące objęcia populacji np. programem profilaktyki raka
piersi i raka szyjki macicy są publikowane w cyklu miesięcznym na stronie
https://www.nfz.gov.pl/dla-pacjenta/programyprofilaktyczne/dane-o-realizacji-
programow/
Analiza danych sprawozdawczych w zakresie zgłaszalności do programów profilaktycznych
dostarcza informacji na temat poziomu uczestnictwa i dostępu do diagnostyki w zakresie
wczesnego wykrywania i profilaktyki chorób. Niezadawalająca zgłaszalność do programów
badań przesiewowych znajduje przełożenie m.in. w działaniach informacyjno-
edukacyjnych MZ, w szczególności w ramach kampanii społecznej skierowanej do
populacji całej kraju „Planuję długie życie”, realizowanej w ramach Narodowej Strategii
Onkologicznej na lata 2020-2030, której jednym z celów jest zwiększenie poziomu
zgłaszalności na badania przesiewowe.
Ponadto w celu poprawy skuteczności realizowanych programów przesiewowych do
programów wprowadzane są nowoczesne badania. Realizując cele Narodowej Strategii
Onkologicznej (NSO) na lata 2020-2030, w 2025 r. w ramach świadczeń gwarantowanych z
zakresu programów zdrowotnych planuje się wprowadzenie programu profilaktyki raka
płuca z wykorzystaniem niskodawkowej tomografii komputerowej (NDTK).
Do programu badań przesiewowych w obszarze profilaktyki raka szyjki macicy
wprowadzane są nowoczesne badania: test HPV HR oraz cytologia na podłożu płynnym
(LBC) (zadanie 11.1 NSO). Rozporządzenie włączające ww. badania do Programu
profilaktyki raka szyjki macicy aktualnie oczekuje na wejście w życie.
Ponadto po zakończeniu programu pilotażowego Profilaktyka 40 PLUS, planuje się
wprowadzić do koszyka świadczeń gwarantowanych z zakresu podstawowej opieki
zdrowotnej świadczenie pn. „ Moje Zdrowie -bilans zdrowia osoby dorosłej”, obejmujące
m.in. pogłębiony wywiad w kierunku stylu życia oraz profilaktyczne badania krwi. Realizacja
bilansu będzie okazją do weryfikacji stanu zdrowia, czynników ryzyka rozwoju chorób
cywilizacyjnych (w tym w zakresie chorób układu krążenia, chorób otępiennych, depresji)
i przeprowadzenia edukacji zdrowotnej z uwzględnieniem informacji o szczepieniach
ochronnych oraz badaniach przesiewowych dostępnych w ramach programów
zdrowotnych. Wyniki badań zostaną omówione z lekarzem lub pielęgniarką, pacjent
otrzyma zalecenia dostosowane do indywidualnych potrzeb. Świadczenie będzie dostępne
dla osób dorosłych powyżej 20 roku życia w placówce podstawowej opieki zdrowotnej.
4.
Jakie działania podejmuje resort w celu zwiększenia świadomości społecznej na
temat czynników ryzyka chorób przewlekłych?
Działania w zakresie profilaktyki podejmowane są przez Ministra Zdrowia przede
wszystkim na podstawie Narodowego Programu Zdrowia na lata 2021-2025. Narodowy
Program Zdrowia (NPZ) stanowi realizację upoważnienia zawartego w art. 9 ustawy o
zdrowiu publicznym. NPZ jest dokumentem strategicznym dla zdrowia publicznego, a więc
podstawą działań w tym zakresie. Dokument ten określa kluczowe obszary, zadania służące
ich zabezpieczeniu, w tym określa realizatorów poszczególnych zadań, zwiększając
oddziaływanie programu na zdrowie publiczne w Polsce. W ramach Narodowego Programu
Zdrowia realizatorzy zadań realizują liczne działania promocyjne, edukacyjne i
profilaktyczne, które podlegają analizom, m.in. w kontekście dalszych planowanych działań.
Aktualnie prowadzone są w Ministerstwie Zdrowia prace nad nowym Narodowym
Programem Zdrowia, w perspektywie na lata 2026-2030.

-- 2 of 5 --

telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
3
Ponadto w ramach Narodowej Strategii Onkologicznej na lata 2020-2030, Ministerstwo
Zdrowia prowadzi działania informacyjne, edukacyjne i promocyjne dotyczące profilaktyki
chorób przewlekłych takich jak nowotwory czy choroby układu krążenia, w tym również
działania dotyczące prowadzenia zdrowego trybu życia, właściwych nawyków
żywieniowych i profilaktyki otyłości. Wszystkie te działania prowadzone są w ramach
kampanii informacyjno-edukacyjnej „Planuję Długie Życie”.
W celu dotarcia do licznych i zróżnicowanych odbiorców, kampania „Planuję długie życie”
realizowana jest w oparciu o telewizję, radio, internet.
Działania prowadzone w ramach kampanii dotyczące profilaktyki otyłości realizowane są
m.in. głównie poprzez:
• emisję spotów telewizyjnych oraz radiowych w stacjach o zasięgu ogólnopolskim (w
2024 r. emitowany był m.in. spot dot. aktywności fizycznej),
• publikację artykułów opracowanych przez ekspertów z Narodowego Instytutu
Onkologii PIB na stronie www.planujedlugiezycie.pl oraz na stronie pacjent.gov.pl
przy wsparciu ich promocji w mediach społecznościowych typu Facebook i
Instragram,
• prowadzenie dedykowanej kampanii strony www.planujedlugiezycie.pl, na której
znajdują się artykuły, spoty, filmy z ekspertami,
• emitowanie filmów z udziałem ekspertów z dziedziny onkologii oraz zakresu
dietetyki na temat m.in. profilaktyki przeciwnowotworowej oraz zdrowego
odżywiania, które opublikowane zostały na stronie www.planujedlugiezycie.pl,
kanale YouTube oraz w mediach społecznościowych Ministerstwa Zdrowia,
• realizację cyklu audycji promujących profilaktykę chorób przewlekłych, w tym
zachęcających do aktywnego trybu życia i wprowadzenia prawidłowych nawyków
żywieniowych (w 2024 współprodukowaliśmy wiele audycji z nadawcami
telewizyjnymi i radiowymi np. z Telewizją Polską (program śniadaniowy), Polskim
Radiem czy grupą RMF FM. W ramach audycji poruszaliśmy takie tematy jak:
czynniki zwiększające ryzyko zachorowania na raka, Europejski Kodeks Walki z
Rakiem, czynniki ryzyka dotyczące chorób układu krążenia, nadciśnienie tętnicze,
hipercholesterolemia, zdrowe nawyki, otyłość i wiele innych).
Niezależnie od powyższych działań Ministerstwo Zdrowia współorganizuje eventy lub
wspiera organizowane miasteczka zdrowia i wiele wydarzeń profilaktycznych. I tak:
17 listopada w Bydgoszczy odbyła się druga edycja „Biegu dla jaj. Wspieraj z nami
profilaktykę i leczenie męskich nowotworów”. W miasteczku biegowym zorganizowaliśmy
stoisko Ministerstwa, gdzie można było wykonać bezpłatnie badania profilaktyczne oraz
zadać pytania ekspertom i lekarzom.
Bezpłatne badania, konsultacje były dostępne dla wszystkich odwiedzjących. Na miejscu
czekali również specjaliści z jednostek podległych:
 Dietetycy PZH – Medyczne Centrum Dietetyki i Edukacji Zdrowotnej, z analizą składu
ciała i udzielą porad dotyczących zdrowego stylu życia,
 Fizjoterapeuci z Krajowej Izby Fizjoterapeutów – doradzali, jak dbać o zdrową
postawę, prawidłowo ćwiczyć z taśmami oporowymi, udzieli porad dot. profilaktyki
bólów kręgosłupa;
Ponadto, włączyliśmy się do akcji Telewizji Polskiej „Polska na Tak” – w 8 miastach Polski
wspólnie z NFZ i Narodowym Instytutem Onkologii przygotowaliśmy miasteczka zdrowia.
Podczas eventów mieszkańcy miast mogli wykonać badania profilaktyczne. Cykl ten oprócz
organizacji badań na miejscu zakładał kilkukrotne wejścia na ogólnopolska antenę TVP Info,
gdzie nasi eksperci namawiali do badan i tłumaczyli ich znaczenie.
W 2024 r. na na Pol'and'Rock Festival stworzyliśmy wraz z Jednostkami Podległymi stoisko
informacyjno-edukacyjne MZ w Miasteczku Zdrowia Pomorza Zachodniego, gdzie
przeprowadziliśmy badania i konsultacje w ramach profilaktyki NSO i NPCHUK. Nasze
stoisko przez 3 dni festiwalu odwiedziło i poddało się badaniom ok. 1000 osób
6. Jakie działania podejmuje ministerstwo w celu zwiększenia dostępności badań

-- 3 of 5 --

telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
4
przesiewowych w kierunku wczesnego wykrywania chorób przewlekłych?
W ramach programów zdrowotnych dostęp do badań profilaktycznych nie podlega
kolejkowaniu, nie ma także rejonizacji i ograniczenia dostępu do tych badań, które
realizowane są bez skierowania. Dostępność do wymienionych świadczeń jest
zabezpieczana na bieżąco przez płatnika tj. NFZ. Każdy podmiot leczniczy, który spełnia
warunki z rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie świadczeń gwarantowanych z
zakresu programów zdrowotnych1 może zostać realizatorem programu biorąc udział w
postepowaniach konkursowych, które poszczególne oddziały wojewódzkie NFZ ogłaszają
w trybie podstawowym oraz uzupełniającym. Dodatkowo większość świadczeń
gwarantowanych w ramach Programów profilaktycznych finansowana jest bezlimitowo, tj.
na podstawie rzeczywistego wykonania2. Zgodnie z zapisami umowy, w przypadku
przekroczenia kwoty zobowiązania Funduszu wobec świadczeniodawcy, na jego wniosek
zwiększa się wartość umowy. Ponadto, niektóre badania jak np. mammografia przesiewowa
w ramach programu, w celu ułatwienia dostępu, realizowane są również w pracowni
mobilnej (w mammobusie).
Obecnie trwa program pilotażowy centralnej e-rejestracji (CER), która została uruchomiona
26 sierpnia 2024 r.3 Centralna e-rejestracja pozwalana szybkie i łatwe umawianie m.in.
badań cytologicznych i mammograficznych w ramach programów profilaktycznych.
W Internetowym Koncie Pacjenta (IKP) pacjentki mają informację czy kwalifikują się na
takie badanie, dzięki czemu poprzez IKP mogą takie badanie umówić w dowolnym miejscu i
czasie. Centralna e-rejestracja została uruchomiona w formie ogólnopolskiego pilotażu dla
zakresów kardiologia oraz badań cytologicznych i mammograficznych w ramach
programów profilaktycznych, aby przed pełnym wdrożeniem:
 zweryfikować funkcjonalności systemu,
 umożliwić placówkom przygotowanie się do obowiązkowego wdrożenia
systemowego,
 umożliwić dostosowanie systemów gabinetowych przez dostawców do integracji z
centralną e-rejestracją.
Aktualnie trwają prace nad projektem ustawy, która reguluje docelowe systemowe
funkcjonowanie centralnej e-rejestracji. Ustawa zapewni świadczeniodawcom, którzy nie
dołączyli do centralnej e-rejestracji na etapie pilotażu, czas na dostosowanie swoich
systemów gabinetowych do integracji z centralną e-rejestracją oraz wprowadzi obowiązek
dołączenia wszystkich podmiotów w ramach zakresów świadczeń wskazanych w aktach
wykonawczych. Po wejściu w życie ustawy wdrażającej centralną e-rejestrację planowane
jest włączanie kolejnych zakresów świadczeń, w tym badań profilaktycznych.
7. W jaki sposób ministerstwo współpracuje z lekarzami POZ w zakresie prewencji
chorób przewlekłych?
Zarządzeniem Ministra Zdrowia został powołany Zespół ds. wdrożenia opieki
koordynowanej w POZ. Zespół obraduje na comiesięcznych posiedzeniach oraz w grupach
roboczych. W skład Zespołu wchodzą m.in. przedstawiciele świadczeniodawców
1 Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 5 października 2023 r. zmieniające rozporządzenie w
sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu programów zdrowotnych (Dz.U. poz. 2167).
2 § 4, pkt 7 umowy do zarządzenia NR 111/2022/DSOZ Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z
dnia 2 września 2022 r. w sprawie określenia warunków zawierania i realizacji umów o udzielanie
świadczeń opieki zdrowotnej w rodzaju programy zdrowotne – w zakresach: profilaktyczne programy
zdrowotne (z póź.zm.).
3 Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 6 sierpnia 2024 r. w sprawie programu pilotażowego
dotyczącego centralnej elektronicznej rejestracji na wybrane świadczenia opieki zdrowotnej w
zakresie ambulatoryjnej opieki specjalistycznej oraz programów zdrowotnych (Dz.U. z 2024 r. poz.
1212)

-- 4 of 5 --

telefon: +48 22 250 01 46 ul. Miodowa 15
adres email: kancelaria@mz.gov.pl 00-952 Warszawa
www.gov.pl/zdrowie
5
udzielający świadczeń z zakresu POZ, którzy swoim udziałem wnoszą wkład w zakresie
wypracowana kierunków rozwoju opieki koordynowanej w POZ, jak i warunków realizacji
świadczeń z zakresu POZ, jak i opieki koordynowanej. MZ we współpracy z Zespołem
przygotowało nowe świadczenie opieki zdrowotnej „Moje zdrowie – bilans zdrowia osoby
dorosłej” , które planuje się wprowadzić do koszyka świadczeń gwarantowanych z zakresu
podstawowej opieki zdrowotnej po zakończeniu programu pilotażowego Profilaktyka 40
PLUS. Obejmie ono większą populację niż Profilaktyka 40 PLUS i w większym stopniu
umożliwi personelowi podstawowej opieki zdrowotnej koordynację działań
profilaktycznych realizowanych na rzecz pacjentów. Trwają prace przygotowujące projekt
rozporządzenia MZ (wprowadzającego nowe rozwiązania profilaktyczne) do przekazania
do uzgodnień i konsultacji publicznych.
Z wyrazami szacunku
z upoważnienia Ministra Zdrowia
Jerzy Szafranowicz
Podsekretarz Stanu
/dokument podpisany elektronicznie/

-- 5 of 5 --