tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
BM-II.059.1.43.2025
Warszawa, /elektroniczny znacznik czasu/
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 7636 Pana Posła Janusza Cieszyńskiego w sprawie
prognozowanego spadku wysokości świadczeń emerytalnych, przedstawiam informacje
uzgodnione z Kierownictwem Ministerstwa Finansów.
Kierownictwu Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej znana jest treść raportu
Międzynarodowego Funduszu Walutowego - IMF Country Report No. 25/6.
Starzenie się społeczeństwa dotyczy wszystkich krajów europejskich i stanowi wyzwanie dla
stabilności finansowej każdego systemu emerytalnego. Ważne jest, aby w obliczu przemian
struktury demograficznej sytuacja systemu ubezpieczeń społecznych była stale
monitorowana i analizowana.
Problem obniżania się przeciętnej wysokości emerytury w stosunku do przeciętnego
wynagrodzenia w gospodarce narodowej jest wskazywany od wielu lat. W dużej mierze
zjawisko to wynika z faktu, że coraz mniej świadczeń jest wypłacanych według tzw. starego
systemu emerytalnego (system zdefiniowanego świadczenia)1, a coraz więcej – z tzw.
nowego systemu, czyli w formule zdefiniowanej składki.
System zdefiniowanej składki wprowadził ścisłą zależność pomiędzy odprowadzanymi
składkami, a wypłacanymi świadczeniami. Na jego gruncie wysokość emerytury oblicza
się, dzieląc wartość zgromadzonego przez ubezpieczonego kapitału (na koncie i subkoncie)
przez średnie dalsze trwanie życia dla osób w wieku równym wiekowi przejścia
na emeryturę. Im później nastąpi przejście na emeryturę (moment przejścia na emeryturę
jest prawem ubezpieczonego, a nie jego obowiązkiem), im więcej składek zostanie
odprowadzonych do Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, tym wyższe będzie wypłacane
świadczenie emerytalne. Jednocześnie, w nowym systemie wystarczy wpłacić jedną składkę
emerytalną, by uzyskać status emeryta.
Niezależnie od powyższego informuję, że Ministerstwo analizuje wszystkie wpływające
propozycje, dotyczące kwestii związanych z funkcjonowaniem systemu emerytalnego w
Polsce.
Zakład Ubezpieczeń Społecznych jest zobowiązany do sporządzania średnioterminowej
prognozy wpływów i wydatków Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (raz na rok),
i długoterminowej prognozy wpływów i wydatków funduszu emerytalnego (raz na 3 lata) –
w trzech wariantach (pośrednim, pesymistycznym i optymistycznym). Prognozy dostępne są
na portalu statystycznym Zakładu Ubezpieczeń Społecznych2. Stopy zastąpienia
1 Należy oczekiwać, że w 2050 r. wszystkie świadczenia będą wypłacane według nowego systemu emerytalnego.
2 https://www.zus.pl/documents/10182/167761/Publikacja_FUS_2025-2029.pdf/0581f3a2-ce62-fa61-cb8f-
5c99b7e4a47b?t=1736943099033
https://www.zus.pl/documents/10182/167761/Publikacja_Fundusz_Emerytalny_2023-2080.pdf/3c2c41c9-
6a50-0574-4634-ee9cfa43f286?t=1674049287158

-- 1 of 5 --

tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
są elementem, który wynika z prognoz Zakładu. Dokumenty tego rodzaju opracowywane są
również przez Komisję Europejską. Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej brało
udział w pracach nad Pension Adequacy Report.
W kwestii adekwatności świadczeń emerytalnych, Komisja Europejska wskazuje
m.in. na wprowadzenie mechanizmów, które z jednej strony ograniczyłyby ryzyko niskiej
adekwatności świadczeń, a z drugiej promowały aktywność zawodową, zwłaszcza w
przypadku osób o niższych kwalifikacjach i niskich zarobkach, poprzez uczenie się przez całe
życie i inwestowanie w kapitał ludzki. W kontekście poprawy adekwatności emerytur istotne
byłoby również wprowadzenie polityki systemowej, ukierunkowanej na ochronę przed
ubóstwem emerytów o niskich dochodach. Ogólnodostępny raport Pension Adequacy
Report publikowany jest na stronie KE: The 2024 pension adequacy report - Publications
Office of the EU.
Odnośnie analiz opracowywanych bezpośrednio przez resort rodziny, pracy i polityki
społecznej, co trzy lata sporządzane są przeglądy systemu emerytalnego, po przyjęciu przez
Radę Ministrów przedkładane Sejmowi RP:
 zgodnie z art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o zmianie ustawy
o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych
ustaw (Dz. U. z 2017 r. poz. 38, z późn. zm.),
 zgodnie z art. 32 ustawy z dnia 25 marca 2011 r. o zmianie niektórych ustaw związanych
z funkcjonowaniem systemu ubezpieczeń społecznych (Dz. U. poz. 398, z późn. zm.).
Celem przeglądów jest przedstawienie informacji oraz wniosków z danych zawartych w tych
dokumentach i opracowanie na ich podstawie odpowiednich rekomendacji. Rok 2025 jest
kolejnym rokiem, kiedy przeglądy te zostaną przygotowane, a następnie przedłożone Radzie
Ministrów (w terminach odpowiednio: do 31 października i do 31 grudnia).
Polski powszechny system emerytalny, oparty na zasadzie zdefiniowanej składki, poprzez
formułę ustalania wysokości świadczenia emerytalnego promuje dłuższe pozostawanie
w zatrudnieniu, które przekłada się na otrzymywanie wyższego świadczenia emerytalnego
w przyszłości. Warto w tym miejscu podkreślić, że moment przejścia na emeryturę jest
w praktyce, po osiągnięciu minimalnego wieku emerytalnego (60 lat dla kobiet i 65 lat
dla mężczyzn), uzależniony od decyzji samego ubezpieczonego. Szacuje się, że dodatkowy
rok pracy po osiągnięciu wieku emerytalnego oznacza wyższą emeryturę nawet o ok. 10%.
Pozytywny wpływ na wysokość świadczeń emerytalnych ma też powiązanie wskaźnika
waloryzacji składek z realnym wzrostem płac w gospodarce narodowej.
Należy podkreślić, że Polacy, będąc bardziej świadomymi związku między długością
aktywności zawodowej a wysokością świadczenia emerytalnego, coraz częściej podejmują
decyzję o późniejszym korzystaniu z uprawnień emerytalnych. W obecnym systemie
ubezpieczeniowym, po osiągnięciu wieku emerytalnego, można jednocześnie pobierać
emeryturę i bez ograniczeń kontynuować pracę. W ten sposób można też doprowadzić –
przez mechanizm ponownego ustalenia wysokości pobieranego świadczenia – do jego
podwyższenia wskutek łączenia jego pobierania z aktywnością zawodową.
W tym kontekście należy też wspomnieć o dobrowolnych formach oszczędzania na emeryturę.
Zakładając wzrost realnych wynagrodzeń w przyszłości, istniejąca oferta powinna zachęcić
do dodatkowego oszczędzania na starość. Obecnie, w tzw. III filarze polskiego systemu
emerytalnego istnieją dwie grupowe (Pracownicze Plany Kapitałowe – PPK i Pracownicze
Programy Emerytalne – PPE) i dwie indywidualne (Indywidualne Konto Emerytalne – IKE i
Indywidualne Konto Zabezpieczenia Emerytalnego – IKZE) formy dodatkowego

-- 2 of 5 --

tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
oszczędzania, pozwalające na gromadzenie kapitału, który w przyszłości uzupełni
świadczenie emerytalne pochodzące z obowiązkowego systemu ubezpieczeń. Rząd
konsekwentnie stara się zwiększać zainteresowanie nimi również wśród pracodawców.
Zgodnie z Zaleceniem Rady z 8 listopada 2019 r. w sprawie dostępu pracowników oraz osób
samozatrudnionych do ochrony socjalnej (2019/C387/01), ochronę socjalną (w tym
emerytalną) uważa się za odpowiednią, jeśli umożliwia ona osobom fizycznym podtrzymanie
należytego poziomu życia, zastąpienia utraty dochodów w racjonalny sposób i życie
z godnością. Dodatkowo ma ona zapobiegać popadnięciu w ubóstwo, a jednocześnie
przyczyniać się w stosownych przypadkach do ich aktywizacji i ułatwienia powrotu do pracy.
Osoby wykonujące pracę na podstawie umowy zlecenia lub innej umowy o świadczenie
usług, do której zgodnie z Kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia
(z wyłączeniem uczniów szkół ponadpodstawowych lub studentów, którzy nie ukończyli 26
roku życia), podlegają obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym. W przypadku zawarcia
równolegle kilku umów zlecenia, zleceniobiorca podlega obowiązkowym ubezpieczeniom
społecznym z jednej umowy (zawartej najwcześniej bądź wybranej). Druga i kolejne umowy
mogą być zwolnione ze składek na ubezpieczenia społeczne pod warunkiem, że z pierwszej
lub wybranej umowy zleceniobiorca uzyskuje przynajmniej minimalne wynagrodzenie.
Prowadzenie jednoosobowej działalności gospodarczej również stanowi tytuł do
ubezpieczeń społecznych.
W ogólnej liczbie ubezpieczonych (ubezpieczenia emerytalne i rentowe) wynoszącej
16 268 2633, liczba osób wykonujących pracę na podstawie umowy zlecenia lub umowy
agencyjnej bądź innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z przepisami Kodeksu
cywilnego stosuje się przepisy dotyczące zlecenia (łącznie z osobami współpracującymi),
wynosi 1 406 830, a liczba osób prowadzących pozarolniczą działalność oraz osób z nimi
współpracujących wynosi 1 800 475.
Przedsiębiorcy mogą korzystać z licznych preferencji składkowych (takich jak ulga na start,
Mały ZUS i Mały ZUS Plus czy tzw. działalność nierejestrowanej), które przewidują albo
odprowadzenie składek od niskiej podstawy wymiaru, albo wręcz – niepodleganie
ubezpieczeniom społecznym. Rozwiązania te mają umożliwić – w założeniu czasowe –
dostosowanie rozmiaru odprowadzanych składek do specyficznej sytuacji przedsiębiorców,
zwłaszcza tych działających jednoosobowo lub na niewielką skalę. Niemniej, ich
zastosowanie znajduje odzwierciedlenie w niższej wysokości składek odprowadzanych do
Funduszu Ubezpieczeń Społecznych i ewidencjonowanych na indywidualnym koncie
ubezpieczonego, która przekłada się na odpowiednie niższe świadczenia z ubezpieczeń
społecznych, w tym emerytury, w przyszłości.
Z tych powodów najistotniejszą kwestią jest świadomość konsekwencji podjętych decyzji
dotyczących korzystania z określonych preferencji i ulg składkowych, które mogą mieć
wpływ na wysokość nie tylko ich przyszłej emerytury, ale również, znacznie wcześniej, w
okresie przedemerytalnym, na wysokość zasiłków chorobowych, macierzyńskich i
rodzicielskich, rent z tytułu niezdolności do pracy i rent rodzinnych dla uprawnionych
członków rodziny po zmarłym ubezpieczonym lub świadczeniobiorcy ZUS. W tym
kontekście, za niezwykle istotną należy uznać rolę edukacyjną instytucji państwowych, w
tym ZUS, oraz mediów. W mojej ocenie istotną rolę w tym zakresie powinno odegrać
kształcenie dzieci i młodzieży w szkołach. Z tego powodu skierowałem do Ministerstwa
3 wg stanu na 31 grudnia 2024 r.

-- 3 of 5 --

tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
Edukacji Narodowej pismo, w którym zwróciłem się z prośbą o rozważenie możliwości
wprowadzenia do programów nauczania zagadnień dotyczących konsekwencji uczestnictwa
lub braku uczestnictwa obywateli w powszechnym systemie ubezpieczeń społecznych, a
także nabywania lub braku prawa do świadczeń z tego systemu na wypadek niezdolności do
pracy zarobkowej, np. w postaci zasiłków, rent czy emerytur.
Wdrożenie Pracowniczych Planów Kapitałowych przebiegało w czterech etapach,
począwszy od największych firm, które do programu przystępowały w 2019 r., a
na jednostkach sektora finansów publicznych oraz mikroprzedsiębiorstwach w 2021 r
kończąc. Na podstawie danych o programie pochodzących z prowadzonej przez Polski
Fundusz Rozwoju S.A. ewidencji PPK, po zakończeniu wdrażania programu, w PPK
zdecydowało się oszczędzać łącznie 2,3 mln osób. Oznacza to partycypację na poziomie
28,8%4. Na koniec grudnia 2024 r. partycypacja w PPK wyniosła 50,46%, a liczba
uczestników PPK przekroczyła 3,69 mln osób5. Oznacza to, że w ciągu 4 lat przybyło blisko
1,4 mln uczestników pracowniczych planów kapitałowych. Wpływ na omawianą sytuację
miał również pierwszy ponowny autozapis do PPK, który nastąpił w kwietniu 2023 r. i
dotyczył osób, które złożyły deklarację o rezygnacji z dokonywania wpłat do PPK. W jego
wyniku liczba uczestników PPK zwiększyła się o 718 tys. Ponowny autozapis do PPK będzie
miał miejsce w kwietniu 2027 r.
W kwestii zwiększenia świadomości obywateli odnośnie PPK należy wskazać, że w celu
gromadzenia i udzielania informacji o funkcjonowaniu programu utworzono specjalny portal
PPK6. Portal prowadzony jest przez PFR Portal PPK Sp. z o.o. – spółkę zależną od Polskiego
Funduszu Rozwoju S.A. Do zadań operatora portalu należą m.in. obowiązki informacyjne
względem osób zatrudnionych, uczestników programu i podmiotów zatrudniających, a także
upowszechnianie wiedzy o pracowniczych planach kapitałowych. Spółka PFR Portal PPK
przeprowadziła wiele szkoleń i wydarzeń edukacyjnych, a prowadzony przez nią portal PPK
osiągnął w 2024 r. 7,5 miliona wyświetleń7.
Ponadto, na stronie internetowej Ministerstwa Finansów pod adresem:
https://www.gov.pl/web/finanse/ppk-pracownicze-plany-kapitalowe, udostępniono
zakładkę poświęconą pracowniczym planom kapitałowym i podstawom prawnym
funkcjonowania programu wraz z odpowiednim linkiem odsyłającym bezpośrednio na portal
informacyjny (www.mojeppk.pl).
Zwiększenie świadomości o konieczności zabezpieczenia swojej sytuacji finansowej na czas
emerytury jest również jednym z kluczowych priorytetów Krajowej Strategii Edukacji
Finansowej8 (dalej: Strategia), przyjętej przez Radę Ministrów 25 czerwca 2024 r.9.
Budowanie stabilności finansowej obywateli odbywa się m.in. poprzez edukację finansową,
dzięki której mogą oni zdobyć kompetencje finansowe umożliwiające zwiększenie swojej
odporności finansowej na nieprzewidziane wydarzenia w gospodarce (np. wysoka inflacja)
lub w życiu prywatnym (np. utrata pracy). Odpowiednie kompetencje finansowe pozwalają
4https://www.mojeppk.pl/aktualnosci/Co_trzeci_pracownik_w_Polsce_oszczedza_wspolnie_z_pracodawca__podsu
mowanie_wdrozenia_PPK.html
5https://www.mojeppk.pl/aktualnosci/Biuletyn_PPK_rekordowe_wyniki_2024.html
6 na mocy art. 77 ust. 1 i 2 ustawy o pracowniczych planach kapitałowych
7 podsumowanie najważniejszych działań informacyjnych i edukacyjnych, które miały miejsce w ciągu ostatnich 12
miesięcy przeprowadzonych przez PFR Portal PPK Sp. z o.o. znajduje się pod adresem
https://www.mojeppk.pl/aktualnosci/podsumowanie_2024_roku.html
8 https://www.gov.pl/web/finanse/krajowa-strategia-edukacji-finansowej
9 Uchwała Rady Ministrów nr 71 z dnia 25 czerwca 2024 r. w sprawie przyjęcia polityki publicznej
„Krajowa Strategia Edukacji Finansowej. Polityka na rzecz rozwijania kompetencji finansowych”

-- 4 of 5 --

tel. 222-500-108 ul. Nowogrodzka 1/3/5
info@mrips.gov.pl 00-513 Warszawa
https://www.gov.pl/web/rodzina
na osiągnięcie dobrostanu finansowego (rozumianego jako sytuacja materialna, w której bez
problemu realizowane są terminowo wszystkie zobowiązania finansowe) i unikanie
nadmiernego zadłużenia oraz tworzenie tzw. poduszki finansowej.
Cele Strategii dotyczą całego społeczeństwa, ale wskazują też priorytetowe grupy docelowe.
Pierwszy plan wdrażania Strategii wskazuje m.in. osoby pracujące, zwłaszcza zbliżające
się do wieku emerytalnego, jako jedną z grup osób, które wymagają pilnego wsparcia
w zakresie edukacji finansowej.
W pierwszym etapie wdrażania Strategii przewidziano realizację 23 działań. Zaliczają się do
nich przedsięwzięcia mające na celu poprawę zdolności Polaków do podejmowania
długoterminowych decyzji finansowych oraz zabezpieczenia własnego dobrostanu
finansowego w długim okresie i na czas emerytury. Wśród nich wymienić należy:
 nawiązanie współpracy z ZUS i innymi podmiotami systemu emerytalnego w celu
opracowania programów rozwijania świadomości na temat znaczenia długoterminowego
oszczędzania, znajomości systemu emerytalnego oraz ustalania oczekiwanego poziomu
dochodu na emeryturze na podstawie kwoty wniesionych składek,
 przygotowanie kampanii świadomości emerytalnej, organizowanej raz w roku
z udziałem wszystkich właściwych interesariuszy, w celu promowania wiedzy na temat
emerytur,
 opracowanie i/lub promowanie narzędzi cyfrowych (takich jak kalkulatory emerytury
i oszczędności), które wykorzystać można do obliczenia świadczeń emerytalnych
w oparciu o zgromadzone oszczędności, okres opłacania składek oraz inne parametry.
Jeżeli jest to możliwe, narzędzia takie powinny być dostosowane do konkretnych potrzeb
grup docelowych,
 opracowanie i realizacja programów edukacji finansowej koncentrujących się na
upowszechnieniu zrozumienia systemu emerytalnego, uświadamianiu konieczności
gromadzenia oszczędności w dłuższym okresie w celu uzupełnienia emerytury oraz
wsparciu w wyborze indywidualnych planów emerytalnych lub innej długoterminowej
inwestycji, a także gromadzeniu aktywów oraz oszczędności emerytalnych,
z uwzględnieniem wpływu inflacji,
 nawiązanie współpracy z instytucjami publicznymi oraz organizacjami pracodawców
w celu wsparcia pracodawców w promowaniu programów edukacji finansowej w miejscu
pracy. Podejmowane działania koncentrują się m.in. na podnoszeniu świadomości
finansowej pracowników, jak również kształtowaniu ich postaw oraz rozwoju
umiejętności w zakresie planowania/oszczędzania z myślą o emeryturze.
Działania te będą realizowane w ciągu pierwszych 3 lat wdrażania Strategii.
Z wyrazami szacunku
z up. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
dr hab. Sebastian Gajewski, prof. uczelni
Podsekretarz Stanu
/-kwalifikowany podpis elektroniczny-/

-- 5 of 5 --