Interpelacja w sprawie zmian w realizacji polityki antyprzemocowej oraz badania zjawiska przemocy domowej w Polsce
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja nr 7631
do ministra ds. równości
w sprawie zmian w realizacji polityki antyprzemocowej oraz badania zjawiska przemocy domowej w Polsce
Zgłaszający: Krzysztof Szczucki
Data wpływu: 25-01-2025
Szanowna Pani Minister,
rodzina jako najważniejsza komórka społeczna zgodnie z Konstytucją RP z 1997 r. znajduje się pod ochroną i opieką Rzeczypospolitej Polskiej. Jednym ze zjawisk poważnie zakłócających jej prawidłowe funkcjonowanie jest przemoc domowa, której negatywne następstwa wpływają na codzienne życie ofiar oraz całego społeczeństwa. Mając powyższe na względzie, a także treść art. 11 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu przemocy domowej (Dz. U. 2024 r. poz. 1673), uprzejmie proszę o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:
Dlaczego do dzisiaj Rada Ministrów nie przekazała Sejmowi i Senatowi RP sprawozdania z realizacji Rządowego Programu Przeciwdziałania Przemocy Domowej za 2023 r.? Z czego konkretnie wynika opóźnienie? Do kiedy można spodziewać się przekazania stosownego sprawozdania za 2023 r.?
Ilu wojewodów i z jakich województw przekazało już Pani dane na temat realizacji zadań z zakresu przeciwdziałania przemocy domowej wykonywanych przez samorząd gminny, powiatowy i wojewódzki oraz realizacji zadań wykonywanych przez podmioty niepubliczne na podstawie umów z organami administracji rządowej i samorządowej za rok 2023?
Ilu realizatorów zadań programowych, o których mowa w rozdziale IX Rządowego Programu Przeciwdziałania Przemocy Domowej na lata 2024–2030, przekazało swoje wkłady merytoryczne dot. realizacji ww. programu za 2023 r.? Kto do nich należy?
Czym uzasadniono kierunek polityczny obrany przez Radę Ministrów polegający na zmniejszeniu środków przeznaczonych na utworzenie specjalistycznych ośrodków wsparcia dla osób doznających przemocy domowej w kwocie 900 tys. zł na rzecz utworzenia jednego specjalistycznego ośrodka wsparcia dla osób doznających przemocy domowej, przeznaczając na to kwotę 300 tys. zł? Czy przed podjęciem decyzji polegającej na obcięciu środków finansowych w wysokości 600 tys. zł przeprowadzono merytoryczne badanie wskazujące na zmniejszenie zapotrzebowania na profesjonalne wsparcie dla ofiar przemocy domowej, a także na profesjonalne odziaływanie na sprawczynie i sprawców przemocy domowej? Jeśli TAK, to kiedy zlecono realizację takiego badania, komu oraz kiedy zostaną udostępnione wyniki tegoż badania opinii publicznej?
Jakie konkretne działania wchodzą w zakres realizacji programów korekcyjno-edukacyjnych dla osób stosujących przemoc domową? Uprzejmie proszę o enumeratywne ich wykazanie wraz z szacowaną kwotą wydatkowania.
Jakie konkretne działania wchodzą w zakres realizacji programów psychologiczno-terapeutycznych dla osób stosujących przemoc domową? Uprzejmie proszę o enumeratywne ich wykazanie wraz z szacowaną kwotą wydatkowania.
Czy planuje Pani podjąć działania mające na celu uporządkowanie metodologiczne badań Głównego Urzędu Statystycznego dotyczących zjawiska przemocy domowej w Polsce, bowiem wskazany urząd, przedstawiając wyniki swoich badań, łączy odsetek ofiar przemocy domowej z ofiarami gwałtu? Nie zawsze doprowadzenie innej osoby do obcowania płciowego, do poddania się innej czynności seksualnej albo wykonania takiej czynności odbywa się w warunkach domowych i przez osoby ze sobą spokrewnione, spowinowacone, pozostające w stosunku przysposobienia, pozostające obecnie lub w przeszłości we wspólnym pożyciu, wspólnie zamieszkujące i gospodarujące, pozostającą obecnie lub w przeszłości w trwałej relacji uczuciowej lub fizycznej niezależnie od wspólnego zamieszkiwania i gospodarowania. W świetle poczynionych w literaturze przedmiotu rozważań należy wskazać, że zakres przedmiotowy zjawiska przemocy domowej obejmuje obok zachowań na tle seksualnym również mechanizmy działania, które kategoryzuje się jako przemoc fizyczną, psychiczną, ekonomiczną czy też zaniedbanie, zatem nie każda ofiara przemocy domowej musi być ofiarą gwałtu i odwrotnie.
Minister Katarzyna Kotula
Odpowiedź wysoce rzeczowa – zawiera liczne dane twarde, kwoty, daty lub bezpośrednie odniesienie do zadanych pytań.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (8)
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
10424 znakówsekretariat.mkk@kprm.gov.pl Al. Ujazdowskie 1/3
https://www.gov.pl/web/premier 00-583 Warszawa
Katarzyna Kotula
DRT.4510.7.2025
Warszawa, 21 lutego 2025 r.
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu
Rzeczypospolitej Polskiej
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację poselską nr: 7631, z 30 stycznia 2025 r. Posła na Sejm RP
Krzysztofa Szczuckiego, w sprawie zmian w realizacji polityki antyprzemocowej oraz
badania zjawiska przemocy domowej w Polsce, uprzejmie wyjaśniam:
Zadania realizowane przez Ministrę do spraw Równości w obszarze przeciwdziałania
przemocy domowej wynikają ze zmiany przepisów kompetencyjnych w tym obszarze.
Zgodnie z rozporządzeniem Prezesa Rady Ministrów z dnia18 grudnia 2023 r. w sprawie
szczegółowego zakresu działania Ministra do spraw Równości (Dz. U. 2023 r. poz. 2719),
od 13 grudnia 2023 r. Ministra do spraw Równości realizuje polityki rządu w zakresie
problematyki równości, w tym przeciwdziałania dyskryminacji, a także zadania związane
z przeciwdziałaniem przemocy domowej, uregulowane w ustawie z dnia 29 lipca 2005 r.
o przeciwdziałaniu przemocy domowej (Dz. U. 2024 r. poz. 1673).
Operacjonalizacją przepisów ustawy jest Rządowy Program Przeciwdziałania Przemocy
Domowej na lata 2024-2030 (M.P. 2023 poz. 1232, 823) – do roku 2023 – Krajowy
Program Przeciwdziałania Przemocy w Rodzinie, w którym określone w ustawie zadania
przypisane zostały do realizacji przez poszczególnych interesariuszy Programu, tj.
wszystkie szczeble administracji publicznej we współpracy z organizacjami pozarządowymi.
Zgodnie z art. 11 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu przemocy domowej,
sprawozdanie z realizacji Rządowego Programu Przeciwdziałania Przemocy Domowej
składane jest corocznie, w terminie do dnia 30 września, Sejmowi i Senatowi
Rzeczypospolitej Polskiej przez Radę Ministrów.
Sprawozdanie z realizacji Krajowego Programu Przeciwdziałania Przemocy w Rodzinie za
rok 2023 nie zostało dotychczas złożone m.in. z uwagi na opóźnienia w dostarczaniu
przekazywanych danych statystycznych koniecznych do uwzględnienia w dokumencie.
Opóźnienia te wynikały głównie z opisanych wyżej zmiany kompetencyjnych i przeniesienia
właściwego departamentu z Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej do
Kancelarii Prezesa Rady Ministrów.
Jednakże zapewniam Pana Posła, że wszystkie dane statystyczne opracowane przez
poszczególne szczeble samorządu terytorialnego, tj. gminne, powiatowe, wojewódzkie,
a także przez wojewodów, zostały już przekazane za pośrednictwem systemów
informatycznych na szczebel centralny. Podobnie, wymagane wkłady merytoryczne również
-- 1 of 4 --
telefon adres korespondencyjny
adres email organu administracji rządowej
strona www
zostały dostarczone do Departamentu do spraw Równego Traktowania w Kancelarii Prezesa
Rady Ministrów.
Zatem zapewniam, że projekt sprawozdania z realizacji Krajowego Programu
Przeciwdziałania Przemocy w Rodzinie za rok 2023, przygotowany w oparciu
o sprawozdania wojewodów, marszałków województw oraz sprawozdania: Ministerstwa
Spraw Wewnętrznych i Administracji, Ministerstwa Zdrowia, Ministerstwa Edukacji i Nauki,
Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego, Ministerstwa Sprawiedliwości, Komendy
Głównej Policji, Prokuratury Krajowej oraz Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji, którzy są
współrealizatorami Programu, zostanie niezwłocznie przedłożony przez Radę Ministrów -
Sejmowi i Senatowi Rzeczypospolitej Polskiej.
Odnosząc się zaś do zmian wprowadzonych uchwałą Nr 107 Rady Ministrów z dnia 23
września 2024 r. zmieniającą uchwałę w sprawie ustanowienia Rządowego Programu
Przeciwdziałania Przemocy Domowej na lata 2024–2030 w zakresie finansowym dotyczyły
one nie tyle obniżenia środków przeznaczonych na utworzenie specjalistycznych ośrodków
wsparcia dla osób doznających przemocy domowej, a ich przesunięcia na inne zadanie, tj. na
bieżące utrzymanie specjalistycznych ośrodków wsparcia dla osób doznających przemocy
domowej.
Na rok 2024, podczas prac nad założeniami do Rządowego Programu Przeciwdziałania
Przemocy Domowej na lata 2024-2030, zabezpieczono łącznie 900 000 zł na utworzenie
3 nowych specjalistycznych ośrodków wsparcia dla osób doznających przemocy domowej
(300 000 zł na 1 ośrodek) w województwach, w których wówczas funkcjonowała tylko jedna
placówka tego typu, tj. w województwie lubuskim, łódzkim i świętokrzyskim.
Jedynie Wojewoda Łódzki zgłosił możliwość utworzenia nowego specjalistycznego ośrodka
wsparcia dla osób doznających przemocy domowej na swoim terenie. Stąd, na to zadanie
pozostawiono w Rządowym Programie kwotę 300 000 zł, pozostałe zaś 600 000 zł
przesuwając do wykorzystania na bieżące funkcjonowanie już istniejących placówek.
W sytuacji, gdy w roku 2024 nie było możliwości utworzenia dodatkowych placówek, na co
zabezpieczono środki finansowe, słuszność decyzji o przesunięciu środków finansowych
wspomagając tym samym już istniejące placówek, była niepodważalna. Jej podjęcie zostało
oczywiście poprzedzone analizą finansową funkcjonujących placówek i zebraniu informacji
o dodatkowych niezbędnych potrzebach finansowych.
Jeżeli zaś chodzi o środki na realizację programów korekcyjno-edukacyjnych
i psychologiczno-terapeutycznych dla osób stosujących przemoc domową, to uchwała
zmieniająca, o której mowa powyżej, zwiększyła nakłady na te zadania:
na programy korekcyjno-edukacyjne wzrost z 4 000 000 zł do 5 301 519 zł;
na programy psychologiczno-terapeutyczne wzrost z 1 360 000 zł do 1 511 384 zł.
Przedstawione kwoty zwiększeń były wynikiem złożonych przez poszczególne Wydziały
Polityki Społecznej urzędów wojewódzkich informacji o niedoborach środków finansowych
na realizację programów z obszaru przeciwdziałania przemocy domowej.
Opracowanie i realizacja programów korekcyjno-edukacyjnych i psychologiczno-
terapeutycznych dla osób stosujących przemoc domową, zgodnie z art. 6 ust. 4 pkt 2 i 3
ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu przemocy domowej należy do zadań z
zakresu administracji rządowej realizowanych przez powiat. Programy te mają na celu
powstrzymanie osoby stosującej przemoc domową przed dalszym stosowaniem przemocy
oraz rozwijanie umiejętności samokontroli i rozwiązywania problemów bez stosowania
przemocy.
-- 2 of 4 --
telefon adres korespondencyjny
adres email organu administracji rządowej
strona www
Zgodnie z rozporządzeniem Ministra Rodziny i Polityki Społecznej z dnia 20 czerwca 2023r.
w sprawie programów korekcyjno- edukacyjnych dla osób stosujących przemoc domową
(Dz. U. z 2023r., poz. 1163), wydanym na podstawie art. 5a ustawy o przeciwdziałaniu
przemocy domowej, program korekcyjno – edukacyjny dla osób stosujących przemoc
domową obejmuje:
zmianę przekonań odbiorców programów korekcyjno-edukacyjnych dotyczących
stosowania przemocy domowej,
powstrzymanie osoby stosującej przemoc domową przed dalszym stosowaniem
przemocy,
rozwijanie umiejętności samokontroli i współżycia, w tym bardziej efektywne
radzenie sobie z emocjami, w tym złością lub poczuciem krzywdy w sytuacjach
trudnych,
zmniejszenie przez uczestników programu skali zachowań opartych na sile i
przemocy,
wzrost świadomości na temat zjawiska przemocy domowej i konsekwencji jej
stosowania,
poszerzenie katalogu zachowań osób stosujących przemoc domową o zachowania
alternatywne do krzywdzących w celu budowania relacji interpersonalnych
opartych na poszanowaniu domowników i postawie partnerskiej,
kształtowanie umiejętności w zakresie wychowania dzieci bez użycia przemocy
domowej,
uznanie przez osobę stosującą przemoc domową swojej odpowiedzialności za
stosowanie przemocy,
uzyskanie informacji o możliwościach podejmowania działań terapeutycznych.
Natomiast rozporządzenie Ministra Rodziny i Polityki Społecznej z dnia 22 czerwca 2023 r.
w sprawie programów psychologiczno-terapeutycznych dla osób stosujących przemoc
domową oraz wymagań kwalifikacyjnych wobec osób prowadzących te programy
(Dz. U. z 2023r., poz. 1160) jako standard prowadzenia programów wskazuje:
wzbudzanie motywacji wewnętrznej do zmiany zachowania przez analizę przyczyn
postępowania i wgląd w mechanizmy własnych zachowań;
zdobycie lub poszerzenie wiedzy i umiejętności powstrzymywania się od zachowań
przemocowych;
nabycie umiejętności służących rozwiązywaniu problemów i konfliktów bez użycia
przemocy;
nabycie i kształtowanie umiejętności prospołecznych, w tym: asertywności, empatii,
rozpoznawania, nazywania i wyrażania emocji, radzenia sobie w sytuacjach
trudnych i konfliktowych, w tym radzenia sobie ze stresem, lękiem i złością;
poszerzanie samoświadomości, zwłaszcza w kontekście własnych zasobów oraz
ograniczeń i negatywnych stereotypów funkcjonowania w relacjach rodzinnych;
nabycie i doskonalenie umiejętności wychowawczych i rodzinnych opartych na
wychowaniu bez przemocy;
rozwój umiejętności związanych z budowaniem relacji rodzinnych i partnerskich;
pogłębianie wiedzy na temat wpływu przemocy na relacje społeczne i sposobów jej
przeciwdziałania;
diagnozowanie potrzeb i nabywanie umiejętności dobierania prawidłowych
strategii w ich zaspokajaniu;
wzmacnianie postawy odpowiedzialności wobec siebie i innych.
Na realizację ww. programów, Rządowy Programu Przeciwdziałania Przemocy Domowej na
lata 2024-2030 zabezpiecza środki finansowe w następującej wysokości:
-- 3 of 4 --
telefon adres korespondencyjny
adres email organu administracji rządowej
strona www
na realizację programów korekcyjno-edukacyjnych – corocznie 4 000 000 zł (od
2027 r. – wzrost do 4 400 000 zł);
na realizację programów psychologiczno- terapeutycznych – corocznie 1 360 000 zł
(od 2027 r. – wzrost do 1 650 000 zł).
Odnosząc się do ostatniej poruszanej przez Pana Posła kwestii, prowadzonych przez Główny
Urząd Statystyczny badań metodologicznych dotyczących zjawiska przemocy
w Polsce, pragnę zauważyć, że prezentowane przez Główny Urząd Statystyczny badania
opierają się na danych pochodzących z systemów informacyjnych Krajowego Systemu
Informacyjnego Policji (KSIP), których gestorem jest Komenda Główna Policji.
Nie są to zatem dane w pełni wynikające z zapisów Rządowego Programu Przeciwdziałania
Przemocy Domowej (do 2023 r. – Krajowego Programu Przeciwdziałania Przemocy
w Rodzinie) i pochodzą z odrębnego systemu prowadzonego przez Ministerstwo
Sprawiedliwości.
Z wyrazami szacunku
Katarzyna Kotula
Minister ds. Równości
/dokument podpisany elektronicznie/
-- 4 of 4 --