Interpelacja nr 7621
Interpelacja w sprawie liczby i wysokości pożyczek na rynku międzybankowym
Zgłaszający:
•
Adresat:
Sprawiedliwość i Sądy (40%)
Treść wystąpienia poselskiego
Interpelacja w sprawie liczby i wysokości pożyczek na rynku międzybankowym
Interpelacja nr 7621
do ministra finansów
w sprawie liczby i wysokości pożyczek na rynku międzybankowym
Zgłaszający: Rafał Komarewicz, Kamil Wnuk, Ewa Szymanowska
Data wpływu: 24-01-2025
Szanowny Panie Ministrze,
w przestrzeni publicznej wyrażane są wątpliwości co do tego czy kredyty w Polsce nie są za drogie, z uwagi na to, że ich oprocentowanie w większości uzależnione jest od wskaźnika WIBOR.
Zgodnie z informacjami na stronie https://bankiwpolsce.pl/ „WIBOR wpływa również na zdolność banków do pozyskiwania środków i udzielania pożyczek; WIBOR to kluczowy wskaźnik, który służy do mierzenia ceny pieniądza na rynku międzybankowym”. Z uwagi na fakt, że strona www.bankiwpolsce.pl została przygotowana przez Centrum Prawa Bankowego i Informacji sp. z o.o. na zlecenie Związku Banków Polskich, to należy traktować to jako pogląd polskiego sektora bankowego.
W efekcie, wedle narracji środowiska bankowego wskaźnik WIBOR ma obrazować koszt pozyskania kapitału, m.in. w celu finansowania akcji kredytowej. Stąd oprocentowanie kredytów jest uzależnione od wysokości WIBOR, wedle logiki, że banki nie zyskują na wyższym WIBOR, lecz jedynie pokrywają zwiększone koszty jakie muszą ponieść na pozyskanie kapitału na rynku międzybankowym.
Jednakże, w polskim sektorze bankowym od dawna panuje ogromna nadpłynność i przewaga depozytów nad kredytami, co obrazuje wskaźnik L/D (loans to deposits, kredyty do depozytów). Im niższy, tym większa nadpłynność. Ekonomiści PKO Banku Polskiego oszacowali, że parametr L/D na koniec listopada 2022 roku wyniósł tylko 76,5%, czyli przebił rekordowo niskie w ostatnich latach poziomy z pandemii i znalazł się najniżej od połowy czerwca 2005 r.
Mówiąc prościej, banki w Polsce mają więcej środków na swoich kontach niż są w stanie udostępnić kredytobiorcom i zwyczajnie nie muszą tych środków pożyczać od innych banków. Nie jest to sytuacja nowa, albowiem już w 2016 roku w literaturze naukowej wskazywano na fakt, że „w ostatnich kilku latach doszło do symptomatycznego wzrostu poziomu nadpłynności w systemie bankowym”.
W kontekście powyższych informacji wątpliwa jest teza, że WIBOR obrazował/obrazuje koszt pozyskania kapitału przez banki. Stawia to pod znakiem zapytania czy miał on charakter obiektywnego wskaźnika, uzależnionego od faktycznych transakcji na rynku międzybankowym.
Celem dokładnego zbadania tej kwestii niezbędne jest uzyskanie precyzyjnej wiedzy na temat rzeczywistych pożyczek na polskim rynku międzybankowym. Takie informacje będą stanowiły bazę do wysnuwania kategorycznych wniosków, opartych o rzetelne i transparentne dane.
Mając na uwadze powyższe, w oparciu o art. 192 ust. 1 Regulaminu Sejmu Rzeczypospolitej, uprzejmie proszę Pana Ministra o szczegółową odpowiedź na poniższe konkretne pytania. Wyjaśniam, że pytania dotycząc okresu od początku roku 1990 do chwili obecnej.
1. Czy Minister Finansów posiada informacje na temat:
a) liczby niezabezpieczonych pożyczek udzielonych na warszawskim rynku międzybankowym;
b) terminów zapadalności (np. 1M, 3M, 6M) na jakie były udzielane niezabezpieczone pożyczki na warszawskim rynku międzybankowym, w poszczególnych datach;
c) oprocentowania niezabezpieczonych pożyczek udzielonych na warszawskim rynku międzybankowym, w poszczególnych datach;
d) kwot na jakie opiewały niezabezpieczone pożyczki udzielane na warszawskim rynku międzybankowym, w poszczególnych datach.
2. W przypadku odpowiedzi pozytywnej na pytania zawarte w pkt 1, proszę o przedłożenie w formie tabeli:
a. liczby niezabezpieczonych pożyczek udzielonych na warszawskim rynku międzybankowym (z podziałem na konkretne lata, miesiące oraz dni);
b. terminów zapadalności (np. 1M, 3M, 6M) na jakie były udzielane niezabezpieczone pożyczki na warszawskim rynku międzybankowym w poszczególnych datach (z podziałem na konkretne lata, miesiące oraz dni);
c. oprocentowania niezabezpieczonych pożyczek udzielonych na warszawskim rynku międzybankowymw poszczególnych datach (z podziałem na konkretne lata, miesiące oraz dni);
d. kwot na jakie opiewały niezabezpieczone pożyczki udzielane na warszawskim rynku międzybankowym, w poszczególnych datach (z podziałem na konkretne lata, miesiące oraz dni);
e. wskazania między jaki bankami miały miejsce poszczególne niezabezpieczone pożyczki (ze wskazaniem biorącego i dającego pożyczkę, daty udzielania pożyczki, oprocentowania pożyczki, terminu zapadalności pożyczki, kwoty jaką obejmowała pożyczka).
3. W przypadku odpowiedzi pozytywnej na pytania zawarte w pkt 1, proszę o wskazanie jaki organ państwowy (organ władzy publicznej) posiada takie dane.
4. Dodatkowo, w przypadku odpowiedzi pozytywnej na pytania zawarte w pkt 1, proszę o wyjaśnienie dlaczego Minister Finansów nie posiada danych na temat niezabezpieczonych pożyczek na warszawskim rynku międzybankowym, skoro takie dane powinny być podstawą do oceny czy wskaźnik WIBOR ma charakter transakcyjny, który to wskaźnik przekłada się bezpośrednio na wysokość miesięcznych rat kredytowych milionów Polaków.
Poruszone w interpelacji kwestie mają kluczowe znaczenie dla budżetów domowych milionów Polaków, a zatem liczę na współpracę ze strony Pana Ministra w pełnym wyjaśnieniu tej sprawy.
Z wyrazami szacunku
Rafał Komarewicz
Interpelacja nr 7621
do ministra finansów
w sprawie liczby i wysokości pożyczek na rynku międzybankowym
Zgłaszający: Rafał Komarewicz, Kamil Wnuk, Ewa Szymanowska
Data wpływu: 24-01-2025
Szanowny Panie Ministrze,
w przestrzeni publicznej wyrażane są wątpliwości co do tego czy kredyty w Polsce nie są za drogie, z uwagi na to, że ich oprocentowanie w większości uzależnione jest od wskaźnika WIBOR.
Zgodnie z informacjami na stronie https://bankiwpolsce.pl/ „WIBOR wpływa również na zdolność banków do pozyskiwania środków i udzielania pożyczek; WIBOR to kluczowy wskaźnik, który służy do mierzenia ceny pieniądza na rynku międzybankowym”. Z uwagi na fakt, że strona www.bankiwpolsce.pl została przygotowana przez Centrum Prawa Bankowego i Informacji sp. z o.o. na zlecenie Związku Banków Polskich, to należy traktować to jako pogląd polskiego sektora bankowego.
W efekcie, wedle narracji środowiska bankowego wskaźnik WIBOR ma obrazować koszt pozyskania kapitału, m.in. w celu finansowania akcji kredytowej. Stąd oprocentowanie kredytów jest uzależnione od wysokości WIBOR, wedle logiki, że banki nie zyskują na wyższym WIBOR, lecz jedynie pokrywają zwiększone koszty jakie muszą ponieść na pozyskanie kapitału na rynku międzybankowym.
Jednakże, w polskim sektorze bankowym od dawna panuje ogromna nadpłynność i przewaga depozytów nad kredytami, co obrazuje wskaźnik L/D (loans to deposits, kredyty do depozytów). Im niższy, tym większa nadpłynność. Ekonomiści PKO Banku Polskiego oszacowali, że parametr L/D na koniec listopada 2022 roku wyniósł tylko 76,5%, czyli przebił rekordowo niskie w ostatnich latach poziomy z pandemii i znalazł się najniżej od połowy czerwca 2005 r.
Mówiąc prościej, banki w Polsce mają więcej środków na swoich kontach niż są w stanie udostępnić kredytobiorcom i zwyczajnie nie muszą tych środków pożyczać od innych banków. Nie jest to sytuacja nowa, albowiem już w 2016 roku w literaturze naukowej wskazywano na fakt, że „w ostatnich kilku latach doszło do symptomatycznego wzrostu poziomu nadpłynności w systemie bankowym”.
W kontekście powyższych informacji wątpliwa jest teza, że WIBOR obrazował/obrazuje koszt pozyskania kapitału przez banki. Stawia to pod znakiem zapytania czy miał on charakter obiektywnego wskaźnika, uzależnionego od faktycznych transakcji na rynku międzybankowym.
Celem dokładnego zbadania tej kwestii niezbędne jest uzyskanie precyzyjnej wiedzy na temat rzeczywistych pożyczek na polskim rynku międzybankowym. Takie informacje będą stanowiły bazę do wysnuwania kategorycznych wniosków, opartych o rzetelne i transparentne dane.
Mając na uwadze powyższe, w oparciu o art. 192 ust. 1 Regulaminu Sejmu Rzeczypospolitej, uprzejmie proszę Pana Ministra o szczegółową odpowiedź na poniższe konkretne pytania. Wyjaśniam, że pytania dotycząc okresu od początku roku 1990 do chwili obecnej.
1. Czy Minister Finansów posiada informacje na temat:
a) liczby niezabezpieczonych pożyczek udzielonych na warszawskim rynku międzybankowym;
b) terminów zapadalności (np. 1M, 3M, 6M) na jakie były udzielane niezabezpieczone pożyczki na warszawskim rynku międzybankowym, w poszczególnych datach;
c) oprocentowania niezabezpieczonych pożyczek udzielonych na warszawskim rynku międzybankowym, w poszczególnych datach;
d) kwot na jakie opiewały niezabezpieczone pożyczki udzielane na warszawskim rynku międzybankowym, w poszczególnych datach.
2. W przypadku odpowiedzi pozytywnej na pytania zawarte w pkt 1, proszę o przedłożenie w formie tabeli:
a. liczby niezabezpieczonych pożyczek udzielonych na warszawskim rynku międzybankowym (z podziałem na konkretne lata, miesiące oraz dni);
b. terminów zapadalności (np. 1M, 3M, 6M) na jakie były udzielane niezabezpieczone pożyczki na warszawskim rynku międzybankowym w poszczególnych datach (z podziałem na konkretne lata, miesiące oraz dni);
c. oprocentowania niezabezpieczonych pożyczek udzielonych na warszawskim rynku międzybankowymw poszczególnych datach (z podziałem na konkretne lata, miesiące oraz dni);
d. kwot na jakie opiewały niezabezpieczone pożyczki udzielane na warszawskim rynku międzybankowym, w poszczególnych datach (z podziałem na konkretne lata, miesiące oraz dni);
e. wskazania między jaki bankami miały miejsce poszczególne niezabezpieczone pożyczki (ze wskazaniem biorącego i dającego pożyczkę, daty udzielania pożyczki, oprocentowania pożyczki, terminu zapadalności pożyczki, kwoty jaką obejmowała pożyczka).
3. W przypadku odpowiedzi pozytywnej na pytania zawarte w pkt 1, proszę o wskazanie jaki organ państwowy (organ władzy publicznej) posiada takie dane.
4. Dodatkowo, w przypadku odpowiedzi pozytywnej na pytania zawarte w pkt 1, proszę o wyjaśnienie dlaczego Minister Finansów nie posiada danych na temat niezabezpieczonych pożyczek na warszawskim rynku międzybankowym, skoro takie dane powinny być podstawą do oceny czy wskaźnik WIBOR ma charakter transakcyjny, który to wskaźnik przekłada się bezpośrednio na wysokość miesięcznych rat kredytowych milionów Polaków.
Poruszone w interpelacji kwestie mają kluczowe znaczenie dla budżetów domowych milionów Polaków, a zatem liczę na współpracę ze strony Pana Ministra w pełnym wyjaśnieniu tej sprawy.
Z wyrazami szacunku
Rafał Komarewicz
Odpowiedź urzędowa
Podsekretarz stanu Jurand Drop
Audyt odpowiedzi: Wskaźnik lania wody & konkretności
Przeciętnie konkretna
Automatyczna analiza lingwistyczno-statystyczna pisma resortu
Lanie wody
45%
Konkretność
55%
Odpowiedź standardowa – resort odnosi się merytorycznie do zagadnienia z umiarkowaną ilością danych szczegółowych.
Twarde liczby / kwoty
0 kwot, 0 %
Precyzyjne daty
7
Odpowiedź na punkty
✓ Tak (Ad 1, Pkt...)
Gęstość faktów
3.3 / 1k zn.
- Wymienia precyzyjne daty lub terminy (7)
- Resort odnosi się punkt po punkcie do pytań posła
- Wykryto zwrot wymijający: „nie posiada informacji” (brak danych / ewidencji w resorcie)
Zidentyfikowane zwroty wymijające:
„nie posiada informacji”
(brak danych / ewidencji w resorcie)
Urzędowe załączniki i odpowiedzi:
Pełna treść wyekstrahowana z załącznika PDF (odpowiedź urzędowa)
11520 znaków
tel.: +48 22 694 55 55 ul. Świętokrzyska 12
fax: +48 22 694 36 84 00-916 Warszawa
gov.pl/finanse
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
1/5
Warszawa, 20 lutego 2025 roku
Sprawa: Odpowiedź na interpelację nr 7621
Znak sprawy: FN9.054.6.2025
Kontakt: Kancelaria MF
tel.: +48 22 694 55 55
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 7621 Posłów na Sejm Rafała Komarewicza, Kamila
Wnuka i Ewy Szymanowskiej w sprawie liczby i wysokości pożyczek na rynku
międzybankowym (dalej: interpelacja), uprzejmie proszę o przyjęcie poniższych
wyjaśnień.
Równocześnie informuję, że ze względu na charakter poruszonych zagadnień,
ograniczoną, a przy tym jasno zdefiniowaną w przepisach prawa właściwość
Ministra Finansów, a także okres, do którego referują zadane pytania, Ministerstwo
Finansów wystąpiło do Komisji Nadzoru Finansowego (organ nadzoru nad rynkiem
finansowym, w tym nad administratorami wskaźników referencyjnych i podmiotami
przekazującymi dane na potrzeby opracowania tych wskaźników) oraz Narodowego
Banku Polskiego z prośbą o zajęcie stanowiska. W niniejszej odpowiedzi
wykorzystano informacje przekazane przez wyżej wymienione instytucje lub
obsługujące organy urzędy.
Zwracając uwagę na kwestie natury ogólnej, na wstępie należy odnieść się do
wskazanej w interpelacji tezy, że wskaźnik referencyjny WIBOR ma obrazować
koszt pozyskania kapitału w celu finansowania akcji kredytowej. Powyższe
stwierdzenie stosuje pojęcia w sposób odbiegający od ich regulacyjnych definicji.
Art. 27 ust. 1 rozporządzenia 2016/10111 (dalej: Rozporządzenie BMR) nakłada na
administratora wskaźnika referencyjnego obowiązek opublikowania oświadczenia
dotyczącego wskaźnika referencyjnego, w którym zdefiniowany musi być rynek lub
realia gospodarcze, których pomiar jest celem wskaźnika referencyjnego. Zgodnie z
powyższym wymogiem, GPW Benchmark SA opublikowała „Oświadczenie
1 Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/1011 z dnia 8 czerwca 2016 r. w sprawie
indeksów stosowanych jako wskaźniki referencyjne w instrumentach finansowych i umowach
finansowych lub do pomiaru wyników funduszy inwestycyjnych i zmieniające dyrektywy 2008/48/WE
i 2014/17/UE oraz rozporządzenie (UE) nr 596/2014 (Dz. Urz. UE L 171 z 29.06. 2016, str. 1, ze zm.).
-- 1 of 5 --
2/5
Administratora dotyczące Stawek Referencyjnych WIBID i WIBOR”2, przyjęte
uchwałą Zarządu GPW Benchmark SA nr 1/2021 z dnia 4 stycznia 2021 r. Stosownie
do pkt. 2.1. wskazanego powyżej oświadczenia „Rynkiem, którego pomiar jest celem
Stawek Referencyjnych, jest międzybankowy rynek pieniężny, w ramach którego
zawierane są transakcje, których przedmiotem są środki pieniężne, znajdujące się na
rachunkach bieżących podmiotów, aktywnych na tym rynku, prowadzonych
w banku centralnym („Rynek Bazowy”)”3. Powyższe postanowienia należy
funkcjonalnie połączyć z brzmieniem kodeksu postępowania, o którym mowa
w art. 15 Rozporządzenia BMR. W tym przypadku jest to „Kodeks Postępowania
Uczestników Fixingu WIBID i WIBOR”, przyjęty uchwałą Zarządu GPW
Benchmark SA nr 48/2019 z dnia 6 grudnia 2019 r. (z późn. zmianami)4. W sekcji
„Definicje” odnaleźć można obowiązujący stan prawny, zgodnie z którym wskaźnik
referencyjny WIBOR „odzwierciedla poziom stopy procentowej, po jakiej Depozyty
na określone Terminy Fixingowe byłyby składane przez podmioty spełniające
Kryteria Uczestnika Fixingu w innych podmiotach, spełniających Kryteria
Uczestnika Fixingu”. Dostrzec więc można, że obowiązujące ujęcie rynku i jego
elementów, których pomiar jest celem wskaźnika referencyjnego WIBOR nie
odnosi się do przeznaczenia środków pieniężnych, które są przedmiotem obrotu
na międzybankowym rynku pieniężnym. Tym samym stwierdzenie, iż wskaźnik
referencyjny WIBOR obrazuje koszt pozyskania kapitału służącego finansowaniu
akcji kredytowej nie jest poprawne w świetle obowiązujących uregulowań.
Należy także zwrócić uwagę, iż w interpelacji wskazano oczekiwanie przekazania
danych liczbowych obejmujących okres od początku 1990 r. do chwili przekazania
interpelacji. Nawet gdyby było to możliwe z przyczyn prawnych (o czym w dalszej
części odpowiedzi), nie można uczynić zadość powyższym oczekiwaniom, gdyż
początki krajowego rynku międzybankowego nie sięgają roku 1990. Na jego rozwój
pozwoliło dopiero scentralizowanie (tj. operacyjne przypisanie Centrali
Narodowego Banku Polskiego (dalej: NBP)) rachunków banków, a następnie
wprowadzenie uśrednionej rezerwy obowiązkowej i skonsolidowanie rachunków
rezerwy obowiązkowej z rachunkami bieżącymi banków w NBP z końcem 1994 r.5.
Poniżej przedstawiam wyjaśnienia odnoszące się bezpośrednio do zadanych pytań:
Ad pyt. 1 i 2
Uprzejmie wyjaśniam, że Minister Finansów nie posiada informacji, o których mowa
w pytaniu 1 lit. a-d w związku z czym nie jest możliwe przekazanie danych, o których
mowa w pytaniu 2 lit. a-e.
Należy przy tym wskazać, że zawarty w pytaniach 1 i 2 opis danych nie pokrywa
się pojęciowo z danymi wejściowymi wskaźnika referencyjnego WIBOR, którymi są
2 https://gpwbenchmark.pl/pub/BENCHMARK/files/WIBID_WIBOR/Oswiadczenie_WIBID_WIBOR_
10.02.23.pdf
3 Termin „Stawka Referencyjna WIBOR” jest nazwą własną stosowaną przez GPW Benchmark SA.
Stawka Referencyjna WIBOR jest – w ujęciu regulacyjnym – wskaźnikiem referencyjnym stóp
procentowych, o którym mowa w art. 3 ust. 1 pkt 22 Rozporządzenia BMR.
4 https://gpwbenchmark.pl/pub/BENCHMARK/files/WIBID_WIBOR/new/Kodeks_Postepowania_Uc
zestnikow_Fixingu_WIBID_WIBOR_14.07.23.pdf
5 P. Szpunar, Międzybankowy rynek pieniężny, [w:] System finansowy w Polsce, red. B. Pietrzak, Z.
Polański, B. Woźniak, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2008, s. 214.
-- 2 of 5 --
3/5
zarówno Kwotowania Modelowe, jak i Kwotowania Wiążące6. Po pierwsze, dane
wejściowe wskaźnika referencyjnego WIBOR nie obejmują całego krajowego
międzybankowego rynku pieniężnego, lecz jego podzbiór jakim są uczestnicy fixingu
wskaźnika referencyjnego WIBOR. Po drugie, informacje dotyczące stóp
procentowych transakcji depozytowych, które zostały zrealizowane przez danego
uczestnika fixingu wskaźnika referencyjnego WIBOR podlegają przetworzeniu do
formy Kwotowania Modelowego. Oznacza to, że informacje źródłowe w postaci
stopy procentowej powiązanej z indywidualną transakcją nie są bezpośrednio
wykorzystywane w toku opracowywania wskaźnika referencyjnego WIBOR.
Ad pyt. 3
Odpowiedź na pytania zawarte w pkt. 1 interpelacji jest negatywna, co warunkuje
odpowiedź na pyt. 3. Niemniej wskazuję jednak, że dane na temat indywidualnie
ujmowanych transakcji zawieranych pomiędzy bankami krajowymi są
przekazywane w zleceniach płatniczych kierowanych do systemu SORBNET, a
obecnie SORBNET2. Właścicielem i operatorem wspomnianego systemu jest
Narodowy Bank Polski.
NBP posiada dostęp do szczegółowych danych na temat rynku
niezabezpieczonych depozytów międzybankowych pochodzących z systemu
SORBNET/SORBNET2. Zgodnie z art. 104 ust. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r.
– Prawo bankowe (Dz. U. z 2024 r. poz. 1646 z późn. zm.) informacje na temat
danych z systemu SORBNET/SORBNET2 są objęte tajemnicą bankową, nie jest
zatem możliwe ich przekazanie i udostępnienie.
Funkcjonalność systemu SORBNET2 pozwala na bieżące monitorowanie okresu
zapadalności depozytów składanych przez banki krajowe w innych bankach
krajowych oraz ich rentowności, tj. stopy procentowej. Na podstawie
przeprowadzonych przez NBP analiz można stwierdzić, iż wartości wskaźników
referencyjnych WIBID i WIBOR są zbieżne z rzeczywistym oprocentowaniem
niezabezpieczonych lokat zawieranych na rynku międzybankowym7.
Szczegółowe analizy dotyczące krajowego międzybankowego rynku pieniężnego są
prezentowane w corocznych, publicznie dostępnych, raportach NBP o rozwoju
systemu finansowego w Polsce. Wspomniane raporty zawierają kompleksowe
informacje dotyczące rynku niezabezpieczonych lokat międzybankowych, w tym:
analizę wielkości rynku i skali obrotów (średnia dzienna liczba i wartość
obrotów w poszczególnych dniach),
analizę struktury terminowej obrotów,
charakterystykę uczestników rynku i ich aktywności, w tym analizę
koncentracji,
6 ,,Opis metody Stawek Referencyjnych” stanowiący załącznik nr 1 do „Regulaminu Stawek
Referencyjnych WIBID i WIBOR”, przyjętego uchwałą Zarządu GPW Benchmark SA nr 16/2020 z dnia
3 marca 2020 r. (z późn. zm.),
https://gpwbenchmark.pl/pub/BENCHMARK/files/WIBID_WIBOR/new/Regulamin_Stawek_Referen
cyjnych_WIBID_WIBOR_16.08.23.pdf
7 NBP, Sprawozdanie z wykonania założeń polityki pieniężnej na rok 2012, Warszawa 2013, s. 25,
https://nbp.pl/wp-content/uploads/2022/07/wykonanie2012.pdf
-- 3 of 5 --
4/5
analizę relacji pomiędzy wartościami indeksu POLONIA a wskaźnika
referencyjnego WIBOR8.
Urząd Komisji Nadzoru Finansowego poinformował, że nie gromadzi informacji,
o których mowa w interpelacji, tj. danych na temat liczby, wartości, terminów
zapadalności oraz oprocentowania „niezabezpieczonych pożyczek na warszawskim
rynku międzybankowym” w podziale na poszczególne dni.
Ad pyt. 4
Odpowiedź na pytania zawarte w pkt. 1 interpelacji jest negatywna. Mimo to,
uprzejmie wyjaśniam, że w obecnym stanie prawnym nie istnieją przepisy prawne
uprawniające i obligujące Ministra Finansów do pozyskiwania i przetwarzania
danych, o których mowa w pytaniach 1 i 2 interpelacji. Podkreślam przy tym, że
Minister Finansów nie został ustanowiony jako odpowiedni właściwy organ
odpowiedzialny za wykonywanie obowiązków wynikających z Rozporządzenia BMR
i w związku z tym nie dysponuje uprawnieniami kontrolnymi nad administratorem
wskaźników referencyjnych i podmiotami przekazującymi dane (uczestnikami
fixingu), jak również nie jest uprawniony do dokonywania własnej, cyklicznej oceny
zdolności kluczowego wskaźnika referencyjnego stopy procentowej WIBOR do
pomiaru rynku oraz realiów gospodarczych, o której mowa w art. 23 ust. 4
Rozporządzenia BMR. Właściwym organem w rozumieniu art. 40 ust. 2
Rozporządzenia BMR jest Komisja Nadzoru Finansowego, o czym stanowi art. 3
ust. 2 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o nadzorze nad rynkiem kapitałowym (tj. Dz.
U. z 2024 r. poz. 1161 z późn. zm.). Działania Ministra Finansów w obszarze
stawek referencyjnych, oprócz ich stosowania, w dużej mierze koncentrują się na
zadaniach regulacyjnych, związanych z zapewnieniem stosowania
Rozporządzenia BMR.
Urząd Komisji Nadzoru Finansowego poinformował, że posiada wszelkie dane
wejściowe wskaźnika referencyjnego WIBOR, które jak wspomniano wyżej, nie
pokrywają się pojęciowo z „danymi na temat niezabezpieczonych pożyczek na
warszawskim rynku międzybankowym”. Bieżąca i wszechstronna analiza
pozyskiwanych w toku nadzoru sprawowanego zgodnie z wymogami
Rozporządzenia BMR danych wejściowych wskaźnika referencyjnego WIBOR
dowodzi, że spełniają one wymagania określone w art. 11 oraz załączniku I
Rozporządzenia BMR. W szczególności podkreślić należy, że metoda
opracowywania wskaźnika referencyjnego WIBOR ustanawia pierwszeństwo
korzystania z danych charakteryzujących transakcje dokonywane przez podmioty
przekazujące dane (uczestników fixingu wskaźnika referencyjnego WIBOR) na
rynku niezabezpieczonych depozytów międzybankowych.
8 Edycja wskazanego raportu dotycząca roku 2023 dostępna jest pod adresem:
https://nbp.pl/system-finansowy/raporty-o-rozwoju-systemu-finansowego/.
Dane charakteryzujące międzybankowy rynek pieniężny w zakresie obejmującym depozyty
niezabezpieczone są analizowane w rozdziale 5.1.3.1.
-- 4 of 5 --
5/5
Z wyrazami szacunku
Z upoważnienia Ministra Finansów
Jurand Drop
podsekretarz stanu
-- 5 of 5 --
fax: +48 22 694 36 84 00-916 Warszawa
gov.pl/finanse
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
1/5
Warszawa, 20 lutego 2025 roku
Sprawa: Odpowiedź na interpelację nr 7621
Znak sprawy: FN9.054.6.2025
Kontakt: Kancelaria MF
tel.: +48 22 694 55 55
e-mail: kancelaria@mf.gov.pl
Pan
Szymon Hołownia
Marszałek Sejmu RP
Szanowny Panie Marszałku,
w odpowiedzi na interpelację nr 7621 Posłów na Sejm Rafała Komarewicza, Kamila
Wnuka i Ewy Szymanowskiej w sprawie liczby i wysokości pożyczek na rynku
międzybankowym (dalej: interpelacja), uprzejmie proszę o przyjęcie poniższych
wyjaśnień.
Równocześnie informuję, że ze względu na charakter poruszonych zagadnień,
ograniczoną, a przy tym jasno zdefiniowaną w przepisach prawa właściwość
Ministra Finansów, a także okres, do którego referują zadane pytania, Ministerstwo
Finansów wystąpiło do Komisji Nadzoru Finansowego (organ nadzoru nad rynkiem
finansowym, w tym nad administratorami wskaźników referencyjnych i podmiotami
przekazującymi dane na potrzeby opracowania tych wskaźników) oraz Narodowego
Banku Polskiego z prośbą o zajęcie stanowiska. W niniejszej odpowiedzi
wykorzystano informacje przekazane przez wyżej wymienione instytucje lub
obsługujące organy urzędy.
Zwracając uwagę na kwestie natury ogólnej, na wstępie należy odnieść się do
wskazanej w interpelacji tezy, że wskaźnik referencyjny WIBOR ma obrazować
koszt pozyskania kapitału w celu finansowania akcji kredytowej. Powyższe
stwierdzenie stosuje pojęcia w sposób odbiegający od ich regulacyjnych definicji.
Art. 27 ust. 1 rozporządzenia 2016/10111 (dalej: Rozporządzenie BMR) nakłada na
administratora wskaźnika referencyjnego obowiązek opublikowania oświadczenia
dotyczącego wskaźnika referencyjnego, w którym zdefiniowany musi być rynek lub
realia gospodarcze, których pomiar jest celem wskaźnika referencyjnego. Zgodnie z
powyższym wymogiem, GPW Benchmark SA opublikowała „Oświadczenie
1 Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/1011 z dnia 8 czerwca 2016 r. w sprawie
indeksów stosowanych jako wskaźniki referencyjne w instrumentach finansowych i umowach
finansowych lub do pomiaru wyników funduszy inwestycyjnych i zmieniające dyrektywy 2008/48/WE
i 2014/17/UE oraz rozporządzenie (UE) nr 596/2014 (Dz. Urz. UE L 171 z 29.06. 2016, str. 1, ze zm.).
-- 1 of 5 --
2/5
Administratora dotyczące Stawek Referencyjnych WIBID i WIBOR”2, przyjęte
uchwałą Zarządu GPW Benchmark SA nr 1/2021 z dnia 4 stycznia 2021 r. Stosownie
do pkt. 2.1. wskazanego powyżej oświadczenia „Rynkiem, którego pomiar jest celem
Stawek Referencyjnych, jest międzybankowy rynek pieniężny, w ramach którego
zawierane są transakcje, których przedmiotem są środki pieniężne, znajdujące się na
rachunkach bieżących podmiotów, aktywnych na tym rynku, prowadzonych
w banku centralnym („Rynek Bazowy”)”3. Powyższe postanowienia należy
funkcjonalnie połączyć z brzmieniem kodeksu postępowania, o którym mowa
w art. 15 Rozporządzenia BMR. W tym przypadku jest to „Kodeks Postępowania
Uczestników Fixingu WIBID i WIBOR”, przyjęty uchwałą Zarządu GPW
Benchmark SA nr 48/2019 z dnia 6 grudnia 2019 r. (z późn. zmianami)4. W sekcji
„Definicje” odnaleźć można obowiązujący stan prawny, zgodnie z którym wskaźnik
referencyjny WIBOR „odzwierciedla poziom stopy procentowej, po jakiej Depozyty
na określone Terminy Fixingowe byłyby składane przez podmioty spełniające
Kryteria Uczestnika Fixingu w innych podmiotach, spełniających Kryteria
Uczestnika Fixingu”. Dostrzec więc można, że obowiązujące ujęcie rynku i jego
elementów, których pomiar jest celem wskaźnika referencyjnego WIBOR nie
odnosi się do przeznaczenia środków pieniężnych, które są przedmiotem obrotu
na międzybankowym rynku pieniężnym. Tym samym stwierdzenie, iż wskaźnik
referencyjny WIBOR obrazuje koszt pozyskania kapitału służącego finansowaniu
akcji kredytowej nie jest poprawne w świetle obowiązujących uregulowań.
Należy także zwrócić uwagę, iż w interpelacji wskazano oczekiwanie przekazania
danych liczbowych obejmujących okres od początku 1990 r. do chwili przekazania
interpelacji. Nawet gdyby było to możliwe z przyczyn prawnych (o czym w dalszej
części odpowiedzi), nie można uczynić zadość powyższym oczekiwaniom, gdyż
początki krajowego rynku międzybankowego nie sięgają roku 1990. Na jego rozwój
pozwoliło dopiero scentralizowanie (tj. operacyjne przypisanie Centrali
Narodowego Banku Polskiego (dalej: NBP)) rachunków banków, a następnie
wprowadzenie uśrednionej rezerwy obowiązkowej i skonsolidowanie rachunków
rezerwy obowiązkowej z rachunkami bieżącymi banków w NBP z końcem 1994 r.5.
Poniżej przedstawiam wyjaśnienia odnoszące się bezpośrednio do zadanych pytań:
Ad pyt. 1 i 2
Uprzejmie wyjaśniam, że Minister Finansów nie posiada informacji, o których mowa
w pytaniu 1 lit. a-d w związku z czym nie jest możliwe przekazanie danych, o których
mowa w pytaniu 2 lit. a-e.
Należy przy tym wskazać, że zawarty w pytaniach 1 i 2 opis danych nie pokrywa
się pojęciowo z danymi wejściowymi wskaźnika referencyjnego WIBOR, którymi są
2 https://gpwbenchmark.pl/pub/BENCHMARK/files/WIBID_WIBOR/Oswiadczenie_WIBID_WIBOR_
10.02.23.pdf
3 Termin „Stawka Referencyjna WIBOR” jest nazwą własną stosowaną przez GPW Benchmark SA.
Stawka Referencyjna WIBOR jest – w ujęciu regulacyjnym – wskaźnikiem referencyjnym stóp
procentowych, o którym mowa w art. 3 ust. 1 pkt 22 Rozporządzenia BMR.
4 https://gpwbenchmark.pl/pub/BENCHMARK/files/WIBID_WIBOR/new/Kodeks_Postepowania_Uc
zestnikow_Fixingu_WIBID_WIBOR_14.07.23.pdf
5 P. Szpunar, Międzybankowy rynek pieniężny, [w:] System finansowy w Polsce, red. B. Pietrzak, Z.
Polański, B. Woźniak, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2008, s. 214.
-- 2 of 5 --
3/5
zarówno Kwotowania Modelowe, jak i Kwotowania Wiążące6. Po pierwsze, dane
wejściowe wskaźnika referencyjnego WIBOR nie obejmują całego krajowego
międzybankowego rynku pieniężnego, lecz jego podzbiór jakim są uczestnicy fixingu
wskaźnika referencyjnego WIBOR. Po drugie, informacje dotyczące stóp
procentowych transakcji depozytowych, które zostały zrealizowane przez danego
uczestnika fixingu wskaźnika referencyjnego WIBOR podlegają przetworzeniu do
formy Kwotowania Modelowego. Oznacza to, że informacje źródłowe w postaci
stopy procentowej powiązanej z indywidualną transakcją nie są bezpośrednio
wykorzystywane w toku opracowywania wskaźnika referencyjnego WIBOR.
Ad pyt. 3
Odpowiedź na pytania zawarte w pkt. 1 interpelacji jest negatywna, co warunkuje
odpowiedź na pyt. 3. Niemniej wskazuję jednak, że dane na temat indywidualnie
ujmowanych transakcji zawieranych pomiędzy bankami krajowymi są
przekazywane w zleceniach płatniczych kierowanych do systemu SORBNET, a
obecnie SORBNET2. Właścicielem i operatorem wspomnianego systemu jest
Narodowy Bank Polski.
NBP posiada dostęp do szczegółowych danych na temat rynku
niezabezpieczonych depozytów międzybankowych pochodzących z systemu
SORBNET/SORBNET2. Zgodnie z art. 104 ust. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r.
– Prawo bankowe (Dz. U. z 2024 r. poz. 1646 z późn. zm.) informacje na temat
danych z systemu SORBNET/SORBNET2 są objęte tajemnicą bankową, nie jest
zatem możliwe ich przekazanie i udostępnienie.
Funkcjonalność systemu SORBNET2 pozwala na bieżące monitorowanie okresu
zapadalności depozytów składanych przez banki krajowe w innych bankach
krajowych oraz ich rentowności, tj. stopy procentowej. Na podstawie
przeprowadzonych przez NBP analiz można stwierdzić, iż wartości wskaźników
referencyjnych WIBID i WIBOR są zbieżne z rzeczywistym oprocentowaniem
niezabezpieczonych lokat zawieranych na rynku międzybankowym7.
Szczegółowe analizy dotyczące krajowego międzybankowego rynku pieniężnego są
prezentowane w corocznych, publicznie dostępnych, raportach NBP o rozwoju
systemu finansowego w Polsce. Wspomniane raporty zawierają kompleksowe
informacje dotyczące rynku niezabezpieczonych lokat międzybankowych, w tym:
analizę wielkości rynku i skali obrotów (średnia dzienna liczba i wartość
obrotów w poszczególnych dniach),
analizę struktury terminowej obrotów,
charakterystykę uczestników rynku i ich aktywności, w tym analizę
koncentracji,
6 ,,Opis metody Stawek Referencyjnych” stanowiący załącznik nr 1 do „Regulaminu Stawek
Referencyjnych WIBID i WIBOR”, przyjętego uchwałą Zarządu GPW Benchmark SA nr 16/2020 z dnia
3 marca 2020 r. (z późn. zm.),
https://gpwbenchmark.pl/pub/BENCHMARK/files/WIBID_WIBOR/new/Regulamin_Stawek_Referen
cyjnych_WIBID_WIBOR_16.08.23.pdf
7 NBP, Sprawozdanie z wykonania założeń polityki pieniężnej na rok 2012, Warszawa 2013, s. 25,
https://nbp.pl/wp-content/uploads/2022/07/wykonanie2012.pdf
-- 3 of 5 --
4/5
analizę relacji pomiędzy wartościami indeksu POLONIA a wskaźnika
referencyjnego WIBOR8.
Urząd Komisji Nadzoru Finansowego poinformował, że nie gromadzi informacji,
o których mowa w interpelacji, tj. danych na temat liczby, wartości, terminów
zapadalności oraz oprocentowania „niezabezpieczonych pożyczek na warszawskim
rynku międzybankowym” w podziale na poszczególne dni.
Ad pyt. 4
Odpowiedź na pytania zawarte w pkt. 1 interpelacji jest negatywna. Mimo to,
uprzejmie wyjaśniam, że w obecnym stanie prawnym nie istnieją przepisy prawne
uprawniające i obligujące Ministra Finansów do pozyskiwania i przetwarzania
danych, o których mowa w pytaniach 1 i 2 interpelacji. Podkreślam przy tym, że
Minister Finansów nie został ustanowiony jako odpowiedni właściwy organ
odpowiedzialny za wykonywanie obowiązków wynikających z Rozporządzenia BMR
i w związku z tym nie dysponuje uprawnieniami kontrolnymi nad administratorem
wskaźników referencyjnych i podmiotami przekazującymi dane (uczestnikami
fixingu), jak również nie jest uprawniony do dokonywania własnej, cyklicznej oceny
zdolności kluczowego wskaźnika referencyjnego stopy procentowej WIBOR do
pomiaru rynku oraz realiów gospodarczych, o której mowa w art. 23 ust. 4
Rozporządzenia BMR. Właściwym organem w rozumieniu art. 40 ust. 2
Rozporządzenia BMR jest Komisja Nadzoru Finansowego, o czym stanowi art. 3
ust. 2 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o nadzorze nad rynkiem kapitałowym (tj. Dz.
U. z 2024 r. poz. 1161 z późn. zm.). Działania Ministra Finansów w obszarze
stawek referencyjnych, oprócz ich stosowania, w dużej mierze koncentrują się na
zadaniach regulacyjnych, związanych z zapewnieniem stosowania
Rozporządzenia BMR.
Urząd Komisji Nadzoru Finansowego poinformował, że posiada wszelkie dane
wejściowe wskaźnika referencyjnego WIBOR, które jak wspomniano wyżej, nie
pokrywają się pojęciowo z „danymi na temat niezabezpieczonych pożyczek na
warszawskim rynku międzybankowym”. Bieżąca i wszechstronna analiza
pozyskiwanych w toku nadzoru sprawowanego zgodnie z wymogami
Rozporządzenia BMR danych wejściowych wskaźnika referencyjnego WIBOR
dowodzi, że spełniają one wymagania określone w art. 11 oraz załączniku I
Rozporządzenia BMR. W szczególności podkreślić należy, że metoda
opracowywania wskaźnika referencyjnego WIBOR ustanawia pierwszeństwo
korzystania z danych charakteryzujących transakcje dokonywane przez podmioty
przekazujące dane (uczestników fixingu wskaźnika referencyjnego WIBOR) na
rynku niezabezpieczonych depozytów międzybankowych.
8 Edycja wskazanego raportu dotycząca roku 2023 dostępna jest pod adresem:
https://nbp.pl/system-finansowy/raporty-o-rozwoju-systemu-finansowego/.
Dane charakteryzujące międzybankowy rynek pieniężny w zakresie obejmującym depozyty
niezabezpieczone są analizowane w rozdziale 5.1.3.1.
-- 4 of 5 --
5/5
Z wyrazami szacunku
Z upoważnienia Ministra Finansów
Jurand Drop
podsekretarz stanu
-- 5 of 5 --